Mahābhārata · Adhyāya 3.284
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.284.1
ततस्तत्रैवरामस्य समासीनस्य तैः सह ।
समाजग्मुः कपिश्रेष्ठाः सुग्रीववचनात्तदा ॥ ३.२८४.१ ॥
Entonces, mientras Rāma estaba sentado allí con ellos, por orden de Sugrīva se reunieron los mejores de los monos.
3.284.2
वृतः कोटिसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ।
श्वशुरो वालिनः श्रीमान्सुषेणो राममभ्ययात् ॥ ३.२८४.२ ॥
Rodeado de miles de millones de monos veloces, el glorioso Suṣeṇa, suegro de Vālin, se acercó a Rāma.
3.284.3
कोटीशतवृतोवाऽपिगजो गवय एव च ।
वानरेन्रौ महावीर्यौ पृथक्पृथगदृश्यताम् ॥ ३.२८४.३ ॥
Rodeados de cientos de millones, los dos señores de los monos de gran poder, Gaja y Gavaya, se vieron por separado.
3.284.4
षष्टिकोटिसहस्राणि प्रकर्षन्प्रत्यदृश्यत ।
गोलाङ्गूलो महाराज गवाक्षो भीमदर्शनः ॥ ३.२८४.४ ॥
Arrastrando sesenta mil millones de monos, apareció Golāṅgūla, oh gran rey, y Gavākṣa de aspecto terrible.
3.284.5
गन्धमादनवासी तु प्रथितो गन्धमादनः ।
कोटीशतसहस्राणि हरीणां समकर्षत ॥ ३.२८४.५ ॥
Gandhamādana, que habita en el Gandhamādana y es renombrado, arrastró cientos de miles de millones de monos.
3.284.6
पनसो नाम मेधावी वानरःसुमहाबलः ।
कोटीर्दश द्वादश च त्रिंशत्पञ्च प्रकर्षति ॥ ३.२८४.६ ॥
El inteligente y muy poderoso mono llamado Panasa arrastró diez, doce y treinta y cinco millones de monos.
3.284.7
श्रीमान्दधिमुखो नाम हरिवृद्धोऽतिवीर्यवान् ।
प्रचकर्ष महासैनयं हरीणां भीमतेजसाम् ॥ ३.२८४.७ ॥
El glorioso Dadhimukha, un mono anciano de gran valor, condujo la gran hueste de monos de terrible esplendor.
3.284.8
कृषणानां मुखपुण्ड्राणामृक्षाणां भीमकर्मणाम् ।
कोटीर्दश द्वादश च त्रिंशत्पञ्च प्रकर्षति ॥ ३.२८४.८ ॥
Condujo diez, doce y treinta y cinco koṭi de osos, oscuros, de rostros marcados, de acciones terribles.
3.284.9
एते चान्ये च बहवो हरियूथपयूथपाः ।
असङ्ख्येया महाराज समीयू रामकारणात् ॥ ३.२८४.९ ॥
Estos y otros muchos jefes de las huestes de monos, oh gran rey, se reunieron innumerables por causa de Rāma.
3.284.10
गिरिकूटनिभाङ्गानां सिंहानामिव गर्जताम् ।
श्रूयते तुमुलः शब्दस्तत्रतत्रप्रधावताम् ॥ ३.२८४.१० ॥
Se oye el tumultuoso estruendo de los monos que corren por doquier, rugiendo como leones, con cuerpos como picos de montaña.
3.284.11
गिरिकूटनिभाः क्नचित्केचिन्महिषसन्निभाः ।
शरदभ्रप्रतीकाशाः केचिद्धिङ्गुलकाननाः ॥ ३.२८४.११ ॥
Unos eran como picos de montaña, otros como búfalos, otros semejantes a nubes de otoño, y otros como bosques de color dhiṅgula.
3.284.12
उत्पतन्तः पतन्तश्च प्लवमानाश्च वानराः ।
उद्धुन्वन्तोऽपरे रेणून्समाजग्मुः समन्ततः ॥ ३.२८४.१२ ॥
Saltando, cayendo y brincando los monos, y otros sacudiendo el polvo, se reunieron desde todas partes.
3.284.13
सवानरमहासैन्यः पूर्णसागरसन्निभः ।
निवेशमकरोत्तत्रसुग्रीवानुमते तदा ॥ ३.२८४.१३ ॥
Con su gran ejército de monos, semejante a un océano lleno, entonces acampó allí con el consentimiento de Sugrīva.
3.284.14
ततस्तेषु हरीन्द्रेषु समावृत्तेषु सर्वशः ।
तिथौ प्रशस्ते नक्षत्रे मुहूर्ते चाभिपूजिते ॥ ३.२८४.१४ ॥
Entonces, cuando aquellos señores de los monos se hubieron reunido por todas partes, en un día lunar propicio, bajo una constelación favorable y en un momento venerado,
3.284.15
तेन व्यूढेन सैन्येन लोकानुद्वर्तयन्निव ।
प्रययौ राघवः श्रीमान्सुग्रीवसहितस्तदा ॥ ३.२८४.१५ ॥
Con aquel ejército ordenado, como si levantara los mundos, el glorioso Rāghava partió entonces junto con Sugrīva.
3.284.16
मुखमासीत्तु सैन्यस्य हनूमान्मारुतात्मजः ।
जघनं पालयामास सौमित्रिरकुतोभयः ॥ ३.२८४.१६ ॥
El frente del ejército era Hanumān, hijo del Viento, mientras que Saumitri, sin temor desde ningún lado, protegía la retaguardia.
3.284.17
बद्धगोधाङ्गुलित्रणौ राघवौ तत्रजग्मतुः ।
वृतौ हरिमहामात्रैश्चन्द्रसूर्यौ ग्रहैरिव ॥ ३.२८४.१७ ॥
Los dos Rāghava, con los dedos atados con protectores de piel de lagarto, fueron allí, rodeados por los grandes ministros monos, como el sol y la luna rodeados de planetas.
3.284.18
प्रबभौ हरिसैन्यं तत्सालतालशिलायुधम् ।
सुमहच्छालिभवनं यथा सूर्योदयं प्रति ॥ ३.२८४.१८ ॥
Aquel ejército de monos, armado con árboles sāla y palmeras y con rocas, resplandeció como un gran granero de arroz hacia el amanecer.
3.284.19
नलनीलाङ्गदक्राथमैन्दद्विविदपालिता ।
ययौ सुमहती सेना राघवस्यार्थसिद्धये ॥ ३.२८४.१९ ॥
Protegido por Nala, Nīla, Aṅgada, Krātha, Mainda y Dvivida, aquel gran ejército avanzó para cumplir el propósito de Rāghava.
3.284.20
विविधेषु प्रशस्तेषु बहुमूलफलेषु च ।
प्रभूतमधुमांसेषु वारिमत्सु विवेषु च ॥ ३.२८४.२० ॥
En diversos lugares excelentes, ricos en raíces y frutos, abundantes en miel y carne, con agua y en los bosques, aquel ejército acampó.
3.284.21
निवसन्ती निराबाधा तथैवगिरिसानुषु ।
उपायाद्धिरिसेना सा क्षारोदमथ मागरम् ॥ ३.२८४.२१ ॥
Morando igualmente sin obstáculos en las laderas de las montañas, aquel ejército de monos llegó al océano salado.
3.284.22
द्वितीयसागरनिमं तद्बलंबहुलध्वजम् ।
वेलावनं समासाद् निवासमकरोत्तदा ॥ ३.२८४.२२ ॥
Aquel ejército, semejante a un segundo océano, de muchos estandartes, llegó al bosque de la costa y allí estableció su campamento.
3.284.23
ततो दाशरथिः श्रीमान्सुग्रीवं प्रत्यभाषत ।
मध्ये वानरमुख्यानां प्राप्तकालमिदं वचः ॥ ३.२८४.२३ ॥
Entonces el glorioso hijo de Daśaratha habló a Sugrīva, en medio de los principales monos, estas palabras oportunas.
3.284.24
उपायः कोनु भवतां मतः सागरलङ्घने ।
इयं हि महती सेना सागरश्चातिदुस्तरः ॥ ३.२८४.२४ ॥
"¿Qué medio consideráis adecuado para cruzar el océano? Este ejército es grande y el océano es muy difícil de cruzar."
3.284.25
तत्रान्ये व्याहरन्ति स्म वानराः पटुमानिनः ।
समर्था लङ्घने सिन्दोर्न तत्कृत्स्नस्य वानराः ॥ ३.२८४.२५ ॥
Allí otros monos, que se creían hábiles, dijeron: 'Nosotros somos capaces de saltar el Sindhu, pero no todos los monos pueden cruzarlo por completo.'
3.284.26
केचिन्नौभिर्व्यवस्यन्ति केचिच्च विविधैः प्लवैः ।
नेति रामस्तु तानसर्वान्सान्त्वयन्प्रत्यभाषत ॥ ३.२८४.२६ ॥
Algunos decidieron cruzar en barcas, y otros con diversas balsas. Pero Rāma, consolándolos a todos, respondió: 'No.'
3.284.27
शतयोजनविस्तारं न शक्ताः सर्ववानराः ।
क्रान्तुं तोयनिधिं वीरानैषा वो नैष्ठिकी मतिः ॥ ३.२८४.२७ ॥
No todos los monos son capaces de cruzar el océano, que tiene cien yojanas de ancho. Héroes, esta no debe ser vuestra resolución final.
3.284.28
नावो न सन्ति सेनाया बह्व्यस्तारयितुं तथा ।
वणिजामुपघातं च कथमस्मद्विधश्चरेत् ॥ ३.२८४.२८ ॥
No hay suficientes barcas para transportar al ejército al otro lado. ¿Y cómo podría alguien como nosotros dañar a los mercaderes?
3.284.29
विस्तीर्णं चैव नः सैन्यं हन्याच्छिद्रेण वै परः ।
प्लवोडुपप्रतारश्चनैवात्रमम रोचते ॥ ३.२८४.२९ ॥
Nuestro ejército está disperso, y el enemigo podría golpearnos por una brecha. Cruzar con flotadores y balsas no me agrada aquí.
3.284.30
अहं त्विमं जलनिधिं समारप्स्याम्युपायतः ।
प्रतिशेष्याम्युपवसन्दर्शयिष्ति मां ततः ॥ ३.२८४.३० ॥
Pero yo comenzaré a someter este océano mediante un artificio. Ayunando, me tenderé, y entonces él se me mostrará.
3.284.31
न चेद्दर्शयिता मार्गं धक्ष्याम्यनमहं ततः ।
महास्त्रैरप्रतिहतैरत्यग्निपवनोज्ज्वलैः ॥ ३.२८४.३१ ॥
Si él no muestra el camino, lo quemaré con mis armas celestiales infalibles, más brillantes que el fuego y el viento.
3.284.32
इत्युक्त्वा सहसौमित्रिरुपस्पृश्याथ राघवः ।
प्रतिशिस्ये जलनिधं विधिवत्कुशसंस्तरे ॥ ३.२८४.३२ ॥
Dicho esto, Rāghava, junto con Saumitri, bebió agua ritual y, según lo prescrito, se acostó sobre un lecho de hierba kuśa junto al océano.
3.284.33
सागरस्तु ततः स्वप्ने दर्शयामास राघवम् ।
देवो नदनदीमर्ता श्रीमान्यादोगणैर्वृतः ॥ ३.२८४.३३ ॥
Entonces el océano, el glorioso dios señor de ríos y arroyos, rodeado de hordas de criaturas acuáticas, se le apareció a Rāghava en sueños.
3.284.34
कौसल्यामातरित्येवमाभाष्य मधुरं वचः ।
इदमित्याह रत्नानामाकरैः शतशो वृतः ॥ ३.२८४.३४ ॥
"Hijo de Kausalyā", dijo con palabras dulces, rodeado de cientos de minas de joyas, y luego dijo esto.
3.284.35
ब्रूहि किं तेकरोम्यत्रसाहाय्यं पुरुषर्षभ ।
ऐक्ष्वाको ह्यस्मि ते ज्ञाती राम सत्यपराक्रमः।
एवमुक्तः समुद्रेण रामो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ३.२८४.३५ ॥
"Dime, toro entre los hombres, ¿qué ayuda puedo darte aquí? Rāma de verdadero valor, soy del linaje de Ikṣvāku y tu pariente." Así interpelado por el océano, Rāma pronunció estas palabras.
3.284.36
मार्गमिच्छामि सैन्यस्य दत्तं नदनदीपते ।
येन गत्वादशग्रीवं हन्याम कुलपांसनम्।
राक्षसंसानुबन्धं तं मम भार्यापहारिणम् ॥ ३.२८४.३६ ॥
"Señor de ríos y arroyos, deseo que se conceda un camino a mi ejército, para que, yendo por él, matemos a aquel rākṣasa de diez cuellos, deshonra de su linaje, que raptó a mi esposa, junto con sus seguidores."
3.284.37
यद्येवं याचतो मार्गं न प्रदास्यति मे भवान् ।
शरैस्त्वां शोषयिष्यामि दिव्यास्त्रयतिमन्त्रितैः ॥ ३.२८४.३७ ॥
Si, aunque así lo pido, no me concedes el paso, te secaré con flechas consagradas con los mantras de las armas divinas.
3.284.38
इत्येवंब्रुवतः श्रुत्वारामस्य वरुणालयः ।
उवाचव्यथितोवाक्यमितिबद्धाञ्जलिःस्थितः ॥ ३.२८४.३८ ॥
Al oír a Rāma hablar así, el océano, morada de Varuṇa, afligido, se quedó de pie con las palmas juntas y pronunció estas palabras.
3.284.39
नेच्छामि प्रतिघातं ते नास्मि विघ्नकरस्तव ।
शृणु चेदं वचोराम श्रुत्वा कर्तव्यमाचर ॥ ३.२८४.३९ ॥
No deseo obstaculizarte, ni soy quien estorba tu camino. Escucha, Rāma, estas palabras, y habiéndolas oído, haz lo que debas.
3.284.40
यदि दास्यामि ते मार्गं सैन्यस् व्रजतोऽऽज्ञया ।
अन्येऽप्याज्ञापयिष्यन्ति मामेवं धनुषोबलात् ॥ ३.२८४.४० ॥
Si yo te diera paso, y tu ejército marchara por mi orden, otros también me ordenarían así por la fuerza del arco.
3.284.41
अस्तित्वत्रनलो नाम वानरः शिल्पिसंमतः ।
त्वष्टुः काकुत्स्थ तनयो बलवान्विश्वकर्मणः ॥ ३.२८४.४१ ॥
Aquí, oh descendiente de Kakutstha, hay un mono llamado Nala, estimado entre los artesanos; es hijo de Tvaṣṭṛ, un fuerte descendiente de Viśvakarman.
3.284.42
स यत्काष्ठं तृणं वाऽपिशिलां वा क्षेप्स्यते मयि ।
सर्वं तद्धारयिष्यामि स ते सेतुर्भविष्यति ॥ ३.२८४.४२ ॥
Cualquier madera, hierba o piedra que arroje sobre mí, todo lo sostendré; eso será tu puente.
3.284.43
इत्युक्त्वाऽन्तर्हिते तस्मिन्रामो नलमुवाच ह ।
कुरु सेतुं समुद्रे त्वंशक्तो ह्यसि मतो मम ॥ ३.२८४.४३ ॥
Tras decir esto, desapareció; entonces Rāma habló a Nala: «Construye un puente sobre el océano; a mi juicio, tú eres capaz de hacerlo.»
3.284.44
तेनोपायेन काकुत्स्थः सतुबन्धमकारयत् ।
दशयोजनविस्तारमायतं शतयोजनम् ॥ ३.२८४.४४ ॥
Por aquel medio, el Kākutstha (Rāma) hizo construir un puente de diez yojanas de ancho y cien yojanas de largo.
3.284.45
नलसेतुरिति ख्यातो योऽद्यापि प्रथितो भुवि ।
रामस्याज्ञां पुरस्कृत्य धार्यते गिरिसंनिभः ॥ ३.२८४.४५ ॥
Es conocido como el puente de Nala, famoso en la tierra incluso hoy; honrando la orden de Rāma, se mantiene firme como una montaña.
3.284.46
तत्रस्थं स तु धर्मात्मा समागच्चद्विभीषणः ।
भ्राता वै राक्षसेन्द्रस्य चतुर्भिः सचिवैः सह ॥ ३.२८४.४६ ॥
Entonces llegó Vibhīṣaṇa, el justo, hermano del señor de los rākṣasas, con cuatro ministros.
3.284.47
प्रतिजग्राह रामस्तं स्वागतेन महामनाः ।
सुग्रीवस्य तु शङ्काऽभूत्प्रणिधिः स्यादिति स्मह ॥ ३.२८४.४७ ॥
Rāma, de gran ánimo, lo recibió con bienvenida; pero surgió en Sugrīva la duda de que pudiera ser un espía.
3.284.48
राघवः सत्यचेष्टाभिः सम्यक्व चरितेङ्गितैः ।
यदा तत्त्वेन तुष्टोऽभूत्तत एनमपूजयत् ॥ ३.२८४.४८ ॥
Rāghava lo examinó bien por su conducta veraz y los signos de su comportamiento; cuando quedó verdaderamente satisfecho, entonces lo honró.
3.284.49
सर्वराक्षसराज्येचाप्यभ्यपिञ्चद्विभीषणम् ।
चक्रे च मन्त्रसचिवं सहृदंलक्ष्मणस् च ॥ ३.२८४.४९ ॥
Sobre todo el reino de los rākṣasas también ungió a Vibhīṣaṇa, lo hizo consejero de su mente, y Lakṣmaṇa lo tomó como amigo.
3.284.50
विभीषणमते चैव सोऽत्यक्रामन्महार्णवम् ।
ससैन्यः सेतुना तेन मार्गेणैव नराधिपः ॥ ३.२८४.५० ॥
Por consejo de Vibhīṣaṇa, aquel señor de los hombres cruzó el gran océano con su ejército por aquel mismo puente y camino.
3.284.51
ततो गत्वासमासाद्य लङ्कोद्यानान्यनेकशः ।
भेदयामास कपिभिर्महान्ति च बहूनि च ॥ ३.२८४.५१ ॥
Luego, habiendo ido allí y llegado a los muchos jardines de Laṅkā, destrozó con los monos los grandes y numerosos.
3.284.52
तत्रास्तां रावणामात्यौ राक्षसौ शुकसारणौ ।
चरौ वानररूपेण तौ जग्राह विभीषणः ॥ ३.२८४.५२ ॥
Allí estaban los dos ministros de Rāvaṇa, los rākṣasas Śuka y Sāraṇa, como espías con forma de mono; Vibhīṣaṇa los apresó.
3.284.53
प्रतिपन्नौ यदा रूपं राक्षसं तौ निशाचरौ ।
दर्शयित्वा ततः सैन्यं रामः पश्चादवासृजत् ॥ ३.२८४.५३ ॥
Cuando aquellos dos nocturnos tomaron su forma de rākṣasa, Rāma se la mostró al ejército y después los dejó libres.
3.284.54
निवेश्योपवने सैन्यं स शूरः प्राज्यवानरम् ।
प्रेषयामास दुत्येन रावणस्य ततोऽङ्गदम् ॥ ३.२८४.५४ ॥
Aquel valiente, tras establecer el ejército en un bosque de jardín, envió después a Aṅgada, de entre los numerosos monos, como emisario de Rāvaṇa.