ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.284
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.284.1
ततस्तत्रैवरामस्य समासीनस्य तैः सह ।
समाजग्मुः कपिश्रेष्ठाः सुग्रीववचनात्तदा ॥ ३.२८४.१ ॥
ਤਦ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਾਮ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਵਾਨਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
3.284.2
वृतः कोटिसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ।
श्वशुरो वालिनः श्रीमान्सुषेणो राममभ्ययात् ॥ ३.२८४.२ ॥
ਕਰੋੜਾਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸੁਸ਼ੇਣ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਇਆ।
3.284.3
कोटीशतवृतोवाऽपिगजो गवय एव च ।
वानरेन्रौ महावीर्यौ पृथक्पृथगदृश्यताम् ॥ ३.२८४.३ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਗਜ ਅਤੇ ਗਵਯ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਨਰੇਂਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
3.284.4
षष्टिकोटिसहस्राणि प्रकर्षन्प्रत्यदृश्यत ।
गोलाङ्गूलो महाराज गवाक्षो भीमदर्शनः ॥ ३.२८४.४ ॥
ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੋਇਆ ਗੋਲਾਂਗੂਲ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਗਵਾਕਸ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
3.284.5
गन्धमादनवासी तु प्रथितो गन्धमादनः ।
कोटीशतसहस्राणि हरीणां समकर्षत ॥ ३.२८४.५ ॥
ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੰਧਮਾਦਨ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆਇਆ।
3.284.6
पनसो नाम मेधावी वानरःसुमहाबलः ।
कोटीर्दश द्वादश च त्रिंशत्पञ्च प्रकर्षति ॥ ३.२८४.६ ॥
ਪਨਸ ਨਾਮ ਦਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰ ਦਸ, ਬਾਰਾਂ, ਪੈਂਤੀ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆਇਆ।
3.284.7
श्रीमान्दधिमुखो नाम हरिवृद्धोऽतिवीर्यवान् ।
प्रचकर्ष महासैनयं हरीणां भीमतेजसाम् ॥ ३.२८४.७ ॥
ਦਧਿਮੁਖ ਨਾਮ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਵਾਨਰ ਭਿਆਨਕ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
3.284.8
कृषणानां मुखपुण्ड्राणामृक्षाणां भीमकर्मणाम् ।
कोटीर्दश द्वादश च त्रिंशत्पञ्च प्रकर्षति ॥ ३.२८४.८ ॥
ਕਾਲੇ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿੱਛਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸ, ਬਾਰਾਂ, ਪੈਂਤੀ ਕਰੋੜ ਫੌਜਾਂ ਉਹ ਅੱਗੇ ਲੈ ਗਿਆ।
3.284.9
एते चान्ये च बहवो हरियूथपयूथपाः ।
असङ्ख्येया महाराज समीयू रामकारणात् ॥ ३.२८४.९ ॥
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਵਾਨਰ ਯੂਥਪਤੀਆਂ ਦੇ ਯੂਥਪਤੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਣਗਿਣਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
3.284.10
गिरिकूटनिभाङ्गानां सिंहानामिव गर्जताम् ।
श्रूयते तुमुलः शब्दस्तत्रतत्रप्रधावताम् ॥ ३.२८४.१० ॥
ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੇ ਦੌੜਦੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3.284.11
गिरिकूटनिभाः क्नचित्केचिन्महिषसन्निभाः ।
शरदभ्रप्रतीकाशाः केचिद्धिङ्गुलकाननाः ॥ ३.२८४.११ ॥
ਕੋਈ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗੇ, ਕੋਈ ਮੱਝ ਵਰਗੇ, ਕੋਈ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ, ਕੋਈ ਧਿੰਗੁਲ ਜੰਗਲ ਵਰਗੇ ਸਨ।
3.284.12
उत्पतन्तः पतन्तश्च प्लवमानाश्च वानराः ।
उद्धुन्वन्तोऽपरे रेणून्समाजग्मुः समन्ततः ॥ ३.२८४.१२ ॥
ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ, ਡਿੱਗਦੇ ਅਤੇ ਕੁੱਦਦੇ ਵਾਨਰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿੱਟੀ ਝਾੜਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
3.284.13
सवानरमहासैन्यः पूर्णसागरसन्निभः ।
निवेशमकरोत्तत्रसुग्रीवानुमते तदा ॥ ३.२८४.१३ ॥
ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਨਾਲ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਾਗਰ ਵਾਂਗ, ਤਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ।
3.284.14
ततस्तेषु हरीन्द्रेषु समावृत्तेषु सर्वशः ।
तिथौ प्रशस्ते नक्षत्रे मुहूर्ते चाभिपूजिते ॥ ३.२८४.१४ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਪੂਜਿਤ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ।
3.284.15
तेन व्यूढेन सैन्येन लोकानुद्वर्तयन्निव ।
प्रययौ राघवः श्रीमान्सुग्रीवसहितस्तदा ॥ ३.२८४.१५ ॥
ਉਸ ਵਿਊਹ-ਬੱਧ ਸੈਨਾ ਨਾਲ, ਮਾਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਘਵ ਤਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
3.284.16
मुखमासीत्तु सैन्यस्य हनूमान्मारुतात्मजः ।
जघनं पालयामास सौमित्रिरकुतोभयः ॥ ३.२८४.१६ ॥
ਸੈਨਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਸਨ; ਅਤੇ ਪਿਛਲਾ ਭਾਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸਿਓਂ ਨਾ ਡਰਨ ਵਾਲੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਬਚਾ ਰਹੇ ਸਨ।
3.284.17
बद्धगोधाङ्गुलित्रणौ राघवौ तत्रजग्मतुः ।
वृतौ हरिमहामात्रैश्चन्द्रसूर्यौ ग्रहैरिव ॥ ३.२८४.१७ ॥
ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇ ਗੋਹ ਦੀ ਖੱਲ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਬੰਨ੍ਹੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵ ਉੱਥੇ ਗਏ; ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ-ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ।
3.284.18
प्रबभौ हरिसैन्यं तत्सालतालशिलायुधम् ।
सुमहच्छालिभवनं यथा सूर्योदयं प्रति ॥ ३.२८४.१८ ॥
ਸਾਲ ਅਤੇ ਤਾੜ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਈ ਉਹ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਸੂਰਜ-ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੱਲ ਵੱਡੇ ਅਨਾਜ-ਭੰਡਾਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕੀ।
3.284.19
नलनीलाङ्गदक्राथमैन्दद्विविदपालिता ।
ययौ सुमहती सेना राघवस्यार्थसिद्धये ॥ ३.२८४.१९ ॥
ਨਲ, ਨੀਲ, ਅੰਗਦ, ਕ੍ਰਾਥ, ਮੈਂਦ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।
3.284.20
विविधेषु प्रशस्तेषु बहुमूलफलेषु च ।
प्रभूतमधुमांसेषु वारिमत्सु विवेषु च ॥ ३.२८४.२० ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ, ਉੱਤਮ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਵਾਲੇ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ (ਉਹ ਸੈਨਾ ਠਹਿਰੀ)।
3.284.21
निवसन्ती निराबाधा तथैवगिरिसानुषु ।
उपायाद्धिरिसेना सा क्षारोदमथ मागरम् ॥ ३.२८४.२१ ॥
ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਠਹਿਰਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਖਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧੀ।
3.284.22
द्वितीयसागरनिमं तद्बलंबहुलध्वजम् ।
वेलावनं समासाद् निवासमकरोत्तदा ॥ ३.२८४.२२ ॥
ਦੂਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸੈਨਾ ਉਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉੱਥੇ ਡੇਰਾ ਲਾ ਬੈਠੀ।
3.284.23
ततो दाशरथिः श्रीमान्सुग्रीवं प्रत्यभाषत ।
मध्ये वानरमुख्यानां प्राप्तकालमिदं वचः ॥ ३.२८४.२३ ॥
ਤਦ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਨੇ ਵਾਨਰ-ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮੇਂ ਅਨੁਕੂਲ ਬਚਨ ਕਹੇ।
3.284.24
उपायः कोनु भवतां मतः सागरलङ्घने ।
इयं हि महती सेना सागरश्चातिदुस्तरः ॥ ३.२८४.२४ ॥
'ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਉਪਾਅ ਠੀਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸੈਨਾ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਬਹੁਤ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੈ।'
3.284.25
तत्रान्ये व्याहरन्ति स्म वानराः पटुमानिनः ।
समर्था लङ्घने सिन्दोर्न तत्कृत्स्नस्य वानराः ॥ ३.२८४.२५ ॥
ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਤੁਰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰ ਬੋਲੇ: 'ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਾਂ; ਪਰ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।'
3.284.26
केचिन्नौभिर्व्यवस्यन्ति केचिच्च विविधैः प्लवैः ।
नेति रामस्तु तानसर्वान्सान्त्वयन्प्रत्यभाषत ॥ ३.२८४.२६ ॥
ਕੁਝ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੇੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ। ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ: 'ਨਹੀਂ।'
3.284.27
शतयोजनविस्तारं न शक्ताः सर्ववानराः ।
क्रान्तुं तोयनिधिं वीरानैषा वो नैष्ठिकी मतिः ॥ ३.२८४.२७ ॥
ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਵੀਰੋ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
3.284.28
नावो न सन्ति सेनाया बह्व्यस्तारयितुं तथा ।
वणिजामुपघातं च कथमस्मद्विधश्चरेत् ॥ ३.२८४.२८ ॥
ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?
3.284.29
विस्तीर्णं चैव नः सैन्यं हन्याच्छिद्रेण वै परः ।
प्लवोडुपप्रतारश्चनैवात्रमम रोचते ॥ ३.२८४.२९ ॥
ਸਾਡੀ ਫੌਜ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਵੈਰੀ ਕਿਸੇ ਪਾੜ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੇੜਿਆਂ ਅਤੇ ਤਰਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰ ਜਾਣਾ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।
3.284.30
अहं त्विमं जलनिधिं समारप्स्याम्युपायतः ।
प्रतिशेष्याम्युपवसन्दर्शयिष्ति मां ततः ॥ ३.२८४.३० ॥
ਮੈਂ ਉਪਾਅ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਲੇਟ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਤਦ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵੇਗਾ।
3.284.31
न चेद्दर्शयिता मार्गं धक्ष्याम्यनमहं ततः ।
महास्त्रैरप्रतिहतैरत्यग्निपवनोज्ज्वलैः ॥ ३.२८४.३१ ॥
ਜੇ ਉਹ ਰਸਤਾ ਨਾ ਦਿਖਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਚਮਕਦੇ, ਅਟੱਲ ਮਹਾਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿਆਂਗਾ।
3.284.32
इत्युक्त्वा सहसौमित्रिरुपस्पृश्याथ राघवः ।
प्रतिशिस्ये जलनिधं विधिवत्कुशसंस्तरे ॥ ३.२८४.३२ ॥
ਏਹ ਆਖ ਕੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਸਮੇਤ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਚਮਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਨਾਰੇ ਲੇਟ ਗਏ।
3.284.33
सागरस्तु ततः स्वप्ने दर्शयामास राघवम् ।
देवो नदनदीमर्ता श्रीमान्यादोगणैर्वृतः ॥ ३.२८४.३३ ॥
ਫਿਰ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਉਸ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਦੇਵ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ, ਜਲਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ।
3.284.34
कौसल्यामातरित्येवमाभाष्य मधुरं वचः ।
इदमित्याह रत्नानामाकरैः शतशो वृतः ॥ ३.२८४.३४ ॥
ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਏਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖ ਕੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
3.284.35
ब्रूहि किं तेकरोम्यत्रसाहाय्यं पुरुषर्षभ ।
ऐक्ष्वाको ह्यस्मि ते ज्ञाती राम सत्यपराक्रमः।
एवमुक्तः समुद्रेण रामो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ३.२८४.३५ ॥
"ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੱਸ, ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਾਂ? ਹੇ ਰਾਮ, ਸਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਮੈਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ।" ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
3.284.36
मार्गमिच्छामि सैन्यस्य दत्तं नदनदीपते ।
येन गत्वादशग्रीवं हन्याम कुलपांसनम्।
राक्षसंसानुबन्धं तं मम भार्यापहारिणम् ॥ ३.२८४.३६ ॥
"ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸੈਨਾ ਲਈ ਰਸਤਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਜਾ ਕੇ, ਕੁਲ ਨੂੰ ਕਲੰਕ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦਸਗ੍ਰੀਵ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦੇਈਏ।"
3.284.37
यद्येवं याचतो मार्गं न प्रदास्यति मे भवान् ।
शरैस्त्वां शोषयिष्यामि दिव्यास्त्रयतिमन्त्रितैः ॥ ३.२८४.३७ ॥
ਏਦਾਂ ਮੰਗਣ ਤੇ ਵੀ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਹ ਨਾ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿਆਂਗਾ।
3.284.38
इत्येवंब्रुवतः श्रुत्वारामस्य वरुणालयः ।
उवाचव्यथितोवाक्यमितिबद्धाञ्जलिःस्थितः ॥ ३.२८४.३८ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਰੁਣ ਦਾ ਘਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
3.284.39
नेच्छामि प्रतिघातं ते नास्मि विघ्नकरस्तव ।
शृणु चेदं वचोराम श्रुत्वा कर्तव्यमाचर ॥ ३.२८४.३९ ॥
ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ; ਸੁਣ ਕੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਰ।
3.284.40
यदि दास्यामि ते मार्गं सैन्यस् व्रजतोऽऽज्ञया ।
अन्येऽप्याज्ञापयिष्यन्ति मामेवं धनुषोबलात् ॥ ३.२८४.४० ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜਾਣ ਲਈ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਰਾਹ ਦੇ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਦੇਣਗੇ।
3.284.41
अस्तित्वत्रनलो नाम वानरः शिल्पिसंमतः ।
त्वष्टुः काकुत्स्थ तनयो बलवान्विश्वकर्मणः ॥ ३.२८४.४१ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸ੍ਥ, ਇੱਥੇ ਨਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਤ੍ਵਸ਼੍ਟਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ।
3.284.42
स यत्काष्ठं तृणं वाऽपिशिलां वा क्षेप्स्यते मयि ।
सर्वं तद्धारयिष्यामि स ते सेतुर्भविष्यति ॥ ३.२८४.४२ ॥
ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਜੋ ਵੀ ਲੱਕੜੀ, ਘਾਹ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟੇਗਾ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ; ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਪੁਲ ਬਣੇਗਾ।
3.284.43
इत्युक्त्वाऽन्तर्हिते तस्मिन्रामो नलमुवाच ह ।
कुरु सेतुं समुद्रे त्वंशक्तो ह्यसि मतो मम ॥ ३.२८४.४३ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਨਲ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾ; ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ।
3.284.44
तेनोपायेन काकुत्स्थः सतुबन्धमकारयत् ।
दशयोजनविस्तारमायतं शतयोजनम् ॥ ३.२८४.४४ ॥
ਉਸ ਜੁਗਤ ਨਾਲ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਨੇ ਪੁਲ ਬਣਵਾਇਆ; ਉਹ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਸੀ।
3.284.45
नलसेतुरिति ख्यातो योऽद्यापि प्रथितो भुवि ।
रामस्याज्ञां पुरस्कृत्य धार्यते गिरिसंनिभः ॥ ३.२८४.४५ ॥
ਇਹ ਨਲਸੇਤੂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ; ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਇਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
3.284.46
तत्रस्थं स तु धर्मात्मा समागच्चद्विभीषणः ।
भ्राता वै राक्षसेन्द्रस्य चतुर्भिः सचिवैः सह ॥ ३.२८४.४६ ॥
ਉਥੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਚਾਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
3.284.47
प्रतिजग्राह रामस्तं स्वागतेन महामनाः ।
सुग्रीवस्य तु शङ्काऽभूत्प्रणिधिः स्यादिति स्मह ॥ ३.२८४.४७ ॥
ਮਹਾਮਨਾ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ; ਪਰ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਜਾਸੂਸ ਹੋਵੇ।
3.284.48
राघवः सत्यचेष्टाभिः सम्यक्व चरितेङ्गितैः ।
यदा तत्त्वेन तुष्टोऽभूत्तत एनमपूजयत् ॥ ३.२८४.४८ ॥
ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਚੇ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਵਰਤਾਓ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਖ ਲਿਆ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਉਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
3.284.49
सर्वराक्षसराज्येचाप्यभ्यपिञ्चद्विभीषणम् ।
चक्रे च मन्त्रसचिवं सहृदंलक्ष्मणस् च ॥ ३.२८४.४९ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦਾ ਰਾਜਾਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੰਤਰੀ-ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣਾਇਆ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ।
3.284.50
विभीषणमते चैव सोऽत्यक्रामन्महार्णवम् ।
ससैन्यः सेतुना तेन मार्गेणैव नराधिपः ॥ ३.२८४.५० ॥
ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਉਹ ਨਰਾਧਿਪ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਉਸੇ ਪੁਲ ਦੇ ਰਾਹ ਮਹਾਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ।
3.284.51
ततो गत्वासमासाद्य लङ्कोद्यानान्यनेकशः ।
भेदयामास कपिभिर्महान्ति च बहूनि च ॥ ३.२८४.५१ ॥
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਬਾਗਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸਨੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਗ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤੇ।
3.284.52
तत्रास्तां रावणामात्यौ राक्षसौ शुकसारणौ ।
चरौ वानररूपेण तौ जग्राह विभीषणः ॥ ३.२८४.५२ ॥
ਉੱਥੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਦੋ ਅਮਾਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਸਾਰਣ ਬਾਂਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਸੂਸ ਬਣ ਕੇ ਸਨ; ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
3.284.53
प्रतिपन्नौ यदा रूपं राक्षसं तौ निशाचरौ ।
दर्शयित्वा ततः सैन्यं रामः पश्चादवासृजत् ॥ ३.२८४.५३ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਤਦ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
3.284.54
निवेश्योपवने सैन्यं स शूरः प्राज्यवानरम् ।
प्रेषयामास दुत्येन रावणस्य ततोऽङ्गदम् ॥ ३.२८४.५४ ॥
ਉਸ ਸੂਰਮੇ ਨੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।