മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.284
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.284.1
ततस्तत्रैवरामस्य समासीनस्य तैः सह ।
समाजग्मुः कपिश्रेष्ठाः सुग्रीववचनात्तदा ॥ ३.२८४.१ ॥
അപ്പോൾ അവിടെത്തന്നെ രാമനോടൊപ്പം ഇരിക്കുമ്പോൾ, സുഗ്രീവന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ശ്രേഷ്ഠരായ വാനരന്മാർ ഒത്തുചേർന്നു.
3.284.2
वृतः कोटिसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ।
श्वशुरो वालिनः श्रीमान्सुषेणो राममभ्ययात् ॥ ३.२८४.२ ॥
കോടി ആയിരക്കണക്കിന് വേഗതയുള്ള വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വാലിയുടെ ശ്വശുരനായ ശ്രീമാൻ സുഷേണൻ രാമന്റെ അടുത്തെത്തി.
3.284.3
कोटीशतवृतोवाऽपिगजो गवय एव च ।
वानरेन्रौ महावीर्यौ पृथक्पृथगदृश्यताम् ॥ ३.२८४.३ ॥
നൂറുകോടികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഗജനും ഗവയനും എന്ന മഹാവീര്യരായ രണ്ടു വാനരേന്ദ്രന്മാർ വെവ്വേറെ കാണപ്പെട്ടു.
3.284.4
षष्टिकोटिसहस्राणि प्रकर्षन्प्रत्यदृश्यत ।
गोलाङ्गूलो महाराज गवाक्षो भीमदर्शनः ॥ ३.२८४.४ ॥
അറുപതിനായിരം കോടി വാനരന്മാരെ വലിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന ഗോലാങ്ഗൂലനും, മഹാരാജാവേ, ഭീമദർശനനായ ഗവാക്ഷനും കാണപ്പെട്ടു.
3.284.5
गन्धमादनवासी तु प्रथितो गन्धमादनः ।
कोटीशतसहस्राणि हरीणां समकर्षत ॥ ३.२८४.५ ॥
ഗന്ധമാദനത്തിൽ വസിക്കുന്ന പ്രസിദ്ധനായ ഗന്ധമാദനൻ ലക്ഷക്കണക്കിന് കോടി വാനരന്മാരെ വലിച്ചുകൊണ്ടുവന്നു.
3.284.6
पनसो नाम मेधावी वानरःसुमहाबलः ।
कोटीर्दश द्वादश च त्रिंशत्पञ्च प्रकर्षति ॥ ३.२८४.६ ॥
പനസൻ എന്ന ബുദ്ധിമാനും മഹാബലവാനുമായ വാനരൻ പത്ത്, പന്ത്രണ്ട്, മുപ്പത്തഞ്ച് കോടി വാനരന്മാരെ വലിച്ചുകൊണ്ടുവന്നു.
3.284.7
श्रीमान्दधिमुखो नाम हरिवृद्धोऽतिवीर्यवान् ।
प्रचकर्ष महासैनयं हरीणां भीमतेजसाम् ॥ ३.२८४.७ ॥
ദധിമുഖൻ എന്ന പേരുള്ള ശ്രീമാനും വൃദ്ധനും അതിവീര്യവാനുമായ വാനരൻ ഭയങ്കര തേജസ്സുള്ള വാനരന്മാരുടെ മഹാസൈന്യത്തെ നയിച്ചു.
3.284.8
कृषणानां मुखपुण्ड्राणामृक्षाणां भीमकर्मणाम् ।
कोटीर्दश द्वादश च त्रिंशत्पञ्च प्रकर्षति ॥ ३.२८४.८ ॥
കറുത്തവരും മുഖത്ത് അടയാളമുള്ളവരും ഭയങ്കര കർമ്മികളുമായ കരടികളുടെ പത്തും പന്ത്രണ്ടും മുപ്പത്തഞ്ചും കോടി സൈന്യത്തെ അവൻ നയിച്ചു.
3.284.9
एते चान्ये च बहवो हरियूथपयूथपाः ।
असङ्ख्येया महाराज समीयू रामकारणात् ॥ ३.२८४.९ ॥
ഇവരും മറ്റനേകം വാനരയൂഥപന്മാരുടെ യൂഥപന്മാരും, മഹാരാജാവേ, രാമന്റെ കാരണത്താൽ അസംഖ്യമായി ഒത്തുചേർന്നു.
3.284.10
गिरिकूटनिभाङ्गानां सिंहानामिव गर्जताम् ।
श्रूयते तुमुलः शब्दस्तत्रतत्रप्रधावताम् ॥ ३.२८४.१० ॥
മലശിഖരസമാനമായ ദേഹമുള്ള സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ ഗർജ്ജിച്ചു പാഞ്ഞുപോകുന്ന വാനരന്മാരുടെ മഹാശബ്ദം അവിടവിടെ കേൾക്കുന്നു.
3.284.11
गिरिकूटनिभाः क्नचित्केचिन्महिषसन्निभाः ।
शरदभ्रप्रतीकाशाः केचिद्धिङ्गुलकाननाः ॥ ३.२८४.११ ॥
ചിലർ മലശിഖരം പോലെയും ചിലർ എരുമ പോലെയും ചിലർ ശരത്കാല മേഘം പോലെയും ചിലർ ധിങ്ഗുല വനം പോലെയും ഉള്ളവരായിരുന്നു.
3.284.12
उत्पतन्तः पतन्तश्च प्लवमानाश्च वानराः ।
उद्धुन्वन्तोऽपरे रेणून्समाजग्मुः समन्ततः ॥ ३.२८४.१२ ॥
ചാടിയുയർന്നും വീണും കുതിച്ചും വാനരന്മാർ, മറ്റുള്ളവർ പൊടി തട്ടിക്കളഞ്ഞുകൊണ്ട് എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ഒത്തുകൂടി.
3.284.13
सवानरमहासैन्यः पूर्णसागरसन्निभः ।
निवेशमकरोत्तत्रसुग्रीवानुमते तदा ॥ ३.२८४.१३ ॥
വാനരന്മാരുടെ മഹാസൈന്യത്തോടുകൂടി, നിറഞ്ഞ സാഗരംപോലെ, അപ്പോൾ സുഗ്രീവന്റെ അനുമതിയോടെ അവിടെ പാളയമടിച്ചു.
3.284.14
ततस्तेषु हरीन्द्रेषु समावृत्तेषु सर्वशः ।
तिथौ प्रशस्ते नक्षत्रे मुहूर्ते चाभिपूजिते ॥ ३.२८४.१४ ॥
അനന്തരം ആ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ഒത്തുചേർന്നപ്പോൾ, ശുഭതിഥിയിലും ശുഭനക്ഷത്രത്തിലും പൂജിതമുഹൂർത്തത്തിലും.
3.284.15
तेन व्यूढेन सैन्येन लोकानुद्वर्तयन्निव ।
प्रययौ राघवः श्रीमान्सुग्रीवसहितस्तदा ॥ ३.२८४.१५ ॥
ആ വ്യൂഹിച്ച സൈന്യത്തോടുകൂടി, ലോകങ്ങളെ ഉയർത്തുന്നതുപോലെ, തേജസ്വിയായ രാഘവൻ അപ്പോൾ സുഗ്രീവനോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
3.284.16
मुखमासीत्तु सैन्यस्य हनूमान्मारुतात्मजः ।
जघनं पालयामास सौमित्रिरकुतोभयः ॥ ३.२८४.१६ ॥
സൈന്യത്തിന്റെ മുഖം വായുപുത്രനായ ഹനുമാൻ ആയിരുന്നു; പിൻഭാഗം ഒരു ഭാഗത്തുനിന്നും ഭയമില്ലാത്ത സൗമിത്രി സംരക്ഷിച്ചു.
3.284.17
बद्धगोधाङ्गुलित्रणौ राघवौ तत्रजग्मतुः ।
वृतौ हरिमहामात्रैश्चन्द्रसूर्यौ ग्रहैरिव ॥ ३.२८४.१७ ॥
വിരലുകളിൽ ഉടുമ്പിൻതോൽകൊണ്ടുള്ള സംരക്ഷണം കെട്ടിയ രണ്ടു രാഘവന്മാർ അവിടേക്കു പോയി; മഹാവാനര മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഗ്രഹങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരെപ്പോലെ.
3.284.18
प्रबभौ हरिसैन्यं तत्सालतालशिलायुधम् ।
सुमहच्छालिभवनं यथा सूर्योदयं प्रति ॥ ३.२८४.१८ ॥
സാല, താല വൃക്ഷങ്ങളും പാറകളും ആയുധമാക്കിയ ആ വാനരസൈന്യം സൂര്യോദയത്തിനു നേരെയുള്ള വലിയ നെല്ലറപോലെ തിളങ്ങി.
3.284.19
नलनीलाङ्गदक्राथमैन्दद्विविदपालिता ।
ययौ सुमहती सेना राघवस्यार्थसिद्धये ॥ ३.२८४.१९ ॥
നള, നീല, അംഗദ, ക്രാഥ, മൈന്ദ, ദ്വിവിദന്മാരാൽ സംരക്ഷിതമായ ആ മഹാസേന രാഘവന്റെ കാര്യസിദ്ധിക്കായി മുന്നോട്ടു നീങ്ങി.
3.284.20
विविधेषु प्रशस्तेषु बहुमूलफलेषु च ।
प्रभूतमधुमांसेषु वारिमत्सु विवेषु च ॥ ३.२८४.२० ॥
പലതരം ശ്രേഷ്ഠവും കിഴങ്ങും ഫലങ്ങളും സമൃദ്ധവും തേനും മാംസവും ധാരാളമുള്ളതും ജലസമൃദ്ധവുമായ സ്ഥലങ്ങളിലും വനങ്ങളിലും (ആ സേന തങ്ങി).
3.284.21
निवसन्ती निराबाधा तथैवगिरिसानुषु ।
उपायाद्धिरिसेना सा क्षारोदमथ मागरम् ॥ ३.२८४.२१ ॥
മലച്ചരിവുകളിലും അതുപോലെ തടസ്സമില്ലാതെ തങ്ങിക്കൊണ്ട്, ആ വാനരസേന ഉപ്പുകടലിലേക്ക് എത്തി.
3.284.22
द्वितीयसागरनिमं तद्बलंबहुलध्वजम् ।
वेलावनं समासाद् निवासमकरोत्तदा ॥ ३.२८४.२२ ॥
രണ്ടാമത്തെ സമുദ്രംപോലെ, അനേകം കൊടികളുള്ള ആ സേന അപ്പോൾ തീരവനത്തിലെത്തി അവിടെ തങ്ങി.
3.284.23
ततो दाशरथिः श्रीमान्सुग्रीवं प्रत्यभाषत ।
मध्ये वानरमुख्यानां प्राप्तकालमिदं वचः ॥ ३.२८४.२३ ॥
അപ്പോൾ തേജസ്വിയായ ദാശരഥി വാനരപ്രമുഖരുടെ മധ്യേ സുഗ്രീവനോട് ഈ കാലോചിതമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
3.284.24
उपायः कोनु भवतां मतः सागरलङ्घने ।
इयं हि महती सेना सागरश्चातिदुस्तरः ॥ ३.२८४.२४ ॥
'സമുദ്രം കടക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഏത് ഉപായമാണ് ശരിയെന്ന് തോന്നുന്നത്? ഈ സേന വലുതാണ്; സമുദ്രം അതി ദുസ്തരവും.'
3.284.25
तत्रान्ये व्याहरन्ति स्म वानराः पटुमानिनः ।
समर्था लङ्घने सिन्दोर्न तत्कृत्स्नस्य वानराः ॥ ३.२८४.२५ ॥
അവിടെ തങ്ങളെ മിടുക്കരെന്നു കരുതിയ മറ്റു വാനരന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങൾക്ക് കടൽ കടക്കാൻ കഴിയും; പക്ഷേ എല്ലാ വാനരന്മാർക്കും അതു കഴിയില്ല.'
3.284.26
केचिन्नौभिर्व्यवस्यन्ति केचिच्च विविधैः प्लवैः ।
नेति रामस्तु तानसर्वान्सान्त्वयन्प्रत्यभाषत ॥ ३.२८४.२६ ॥
ചിലർ തോണികളാൽ കടക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു, മറ്റു ചിലർ പലതരം തെപ്പുകളാൽ. എന്നാൽ രാമൻ അവരെല്ലാവരെയും സമാധാനിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, 'വേണ്ട' എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു.
3.284.27
शतयोजनविस्तारं न शक्ताः सर्ववानराः ।
क्रान्तुं तोयनिधिं वीरानैषा वो नैष्ठिकी मतिः ॥ ३.२८४.२७ ॥
നൂറു യോജന വീതിയുള്ള കടൽ എല്ലാ വാനരന്മാർക്കും കടക്കാനാവില്ല. വീരന്മാരേ, ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ അന്തിമ അഭിപ്രായം എന്നു വരരുത്.
3.284.28
नावो न सन्ति सेनाया बह्व्यस्तारयितुं तथा ।
वणिजामुपघातं च कथमस्मद्विधश्चरेत् ॥ ३.२८४.२८ ॥
സൈന്യത്തെ കടത്താൻ മതിയായ തോണികളില്ല. വ്യാപാരികൾക്ക് ഉപദ്രവം ചെയ്യുന്നത് നമ്മെപ്പോലെയുള്ളവർ എങ്ങനെ ചെയ്യും?
3.284.29
विस्तीर्णं चैव नः सैन्यं हन्याच्छिद्रेण वै परः ।
प्लवोडुपप्रतारश्चनैवात्रमम रोचते ॥ ३.२८४.२९ ॥
നമ്മുടെ സൈന്യം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു; ശത്രുവിന് ഏതെങ്കിലും വിടവിലൂടെ നമ്മെ ആക്രമിക്കാം. തെപ്പുകളാലും ഒഴുകുന്ന ഉപകരണങ്ങളാലും കടക്കുന്നത് ഇവിടെ എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
3.284.30
अहं त्विमं जलनिधिं समारप्स्याम्युपायतः ।
प्रतिशेष्याम्युपवसन्दर्शयिष्ति मां ततः ॥ ३.२८४.३० ॥
ഞാൻ ഈ കടലിനെ ഉപായത്താൽ കീഴടക്കാൻ ശ്രമിക്കാം. ഉപവസിച്ചു കിടക്കും; അപ്പോൾ അത് എനിക്ക് ദർശനം നൽകും.
3.284.31
न चेद्दर्शयिता मार्गं धक्ष्याम्यनमहं ततः ।
महास्त्रैरप्रतिहतैरत्यग्निपवनोज्ज्वलैः ॥ ३.२८४.३१ ॥
അവൻ വഴി കാണിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, അഗ്നിയെയും വായുവിനെയും കവിഞ്ഞു ജ്വലിക്കുന്ന, തടയാനാവാത്ത മഹാസ്ത്രങ്ങളാൽ ഞാൻ അവനെ ദഹിപ്പിക്കും.
3.284.32
इत्युक्त्वा सहसौमित्रिरुपस्पृश्याथ राघवः ।
प्रतिशिस्ये जलनिधं विधिवत्कुशसंस्तरे ॥ ३.२८४.३२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം സൗമിത്രിയോടൊപ്പം രാഘവൻ ആചമനം ചെയ്ത്, വിധിപ്രകാരം ദർഭപ്പായയിൽ സമുദ്രതീരത്ത് കിടന്നു.
3.284.33
सागरस्तु ततः स्वप्ने दर्शयामास राघवम् ।
देवो नदनदीमर्ता श्रीमान्यादोगणैर्वृतः ॥ ३.२८४.३३ ॥
അപ്പോൾ നദികളുടെയും പുഴകളുടെയും നാഥനായ ആ തേജസ്വി ദേവനായ സമുദ്രം, ജലജീവികളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സ്വപ്നത്തിൽ രാഘവന് ദർശനം നൽകി.
3.284.34
कौसल्यामातरित्येवमाभाष्य मधुरं वचः ।
इदमित्याह रत्नानामाकरैः शतशो वृतः ॥ ३.२८४.३४ ॥
കൗസല്യാപുത്രാ എന്ന് ഇങ്ങനെ മധുരവാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, നൂറുകണക്കിന് രത്നഖനികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവൻ ഇത് പറഞ്ഞു.
3.284.35
ब्रूहि किं तेकरोम्यत्रसाहाय्यं पुरुषर्षभ ।
ऐक्ष्वाको ह्यस्मि ते ज्ञाती राम सत्यपराक्रमः।
एवमुक्तः समुद्रेण रामो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ३.२८४.३५ ॥
"പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, പറയൂ, ഇവിടെ നിനക്ക് ഞാൻ എന്ത് സഹായം ചെയ്യണം? രാമാ, സത്യപരാക്രമീ, ഞാൻ ഇക്ഷ്വാകുവംശജനാണ്; നിന്റെ ബന്ധു." സമുദ്രം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാമൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.284.36
मार्गमिच्छामि सैन्यस्य दत्तं नदनदीपते ।
येन गत्वादशग्रीवं हन्याम कुलपांसनम्।
राक्षसंसानुबन्धं तं मम भार्यापहारिणम् ॥ ३.२८४.३६ ॥
"നദികളുടെയും പുഴകളുടെയും നാഥാ, സൈന്യത്തിന് ഒരു വഴി നൽകണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിലൂടെ പോയി, കുലത്തിന് അപമാനമായ, എന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ച ദശഗ്രീവനായ രാക്ഷസനെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം വധിക്കാം."
3.284.37
यद्येवं याचतो मार्गं न प्रदास्यति मे भवान् ।
शरैस्त्वां शोषयिष्यामि दिव्यास्त्रयतिमन्त्रितैः ॥ ३.२८४.३७ ॥
ഇങ്ങനെ യാചിച്ചിട്ടും അങ്ങ് എനിക്ക് വഴി നൽകുന്നില്ലെങ്കിൽ, ദിവ്യാസ്ത്രമന്ത്രങ്ങളാൽ അഭിമന്ത്രിതമായ ശരങ്ങളാൽ ഞാൻ അങ്ങയെ വറ്റിക്കും.
3.284.38
इत्येवंब्रुवतः श्रुत्वारामस्य वरुणालयः ।
उवाचव्यथितोवाक्यमितिबद्धाञ्जलिःस्थितः ॥ ३.२८४.३८ ॥
രാമൻ ഇങ്ങനെ പറയുന്നത് കേട്ട്, വരുണാലയമായ സമുദ്രം വ്യസനിച്ച് കൈകൂപ്പി നിന്നുകൊണ്ട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.284.39
नेच्छामि प्रतिघातं ते नास्मि विघ्नकरस्तव ।
शृणु चेदं वचोराम श्रुत्वा कर्तव्यमाचर ॥ ३.२८४.३९ ॥
ഞാൻ നിനക്ക് തടസ്സമുണ്ടാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; ഞാൻ നിനക്ക് വിഘ്നം വരുത്തുന്നവനല്ല. രാമാ, ഈ വാക്ക് കേൾക്കൂ; കേട്ടശേഷം ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യുക.
3.284.40
यदि दास्यामि ते मार्गं सैन्यस् व्रजतोऽऽज्ञया ।
अन्येऽप्याज्ञापयिष्यन्ति मामेवं धनुषोबलात् ॥ ३.२८४.४० ॥
നിന്റെ സൈന്യം കടന്നുപോകാൻ ആജ്ഞയാൽ ഞാൻ വഴി നൽകിയാൽ, മറ്റുള്ളവരും വില്ലിന്റെ ബലത്താൽ എന്നെ ഇങ്ങനെ ആജ്ഞാപിക്കും.
3.284.41
अस्तित्वत्रनलो नाम वानरः शिल्पिसंमतः ।
त्वष्टुः काकुत्स्थ तनयो बलवान्विश्वकर्मणः ॥ ३.२८४.४१ ॥
കാകുത്സ്ഥാ, ഇവിടെ നളൻ എന്ന ഒരു വാനരനുണ്ട്; ശില്പികൾക്കിടയിൽ ആദരണീയനാണ്. അവൻ ത്വഷ്ടാവിന്റെ പുത്രനും വിശ്വകർമാവിന്റെ ബലവാനായ വംശജനുമാണ്.
3.284.42
स यत्काष्ठं तृणं वाऽपिशिलां वा क्षेप्स्यते मयि ।
सर्वं तद्धारयिष्यामि स ते सेतुर्भविष्यति ॥ ३.२८४.४२ ॥
അവൻ എന്റെ മേൽ എറിയുന്ന മരമോ പുല്ലോ കല്ലോ എന്തായാലും, അതെല്ലാം ഞാൻ താങ്ങിക്കൊള്ളും; അതുതന്നെ നിനക്ക് പാലമാകും.
3.284.43
इत्युक्त्वाऽन्तर्हिते तस्मिन्रामो नलमुवाच ह ।
कुरु सेतुं समुद्रे त्वंशक्तो ह्यसि मतो मम ॥ ३.२८४.४३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം അന്തർധാനം ചെയ്തശേഷം രാമൻ നളനോട് പറഞ്ഞു: നീ സമുദ്രത്തിൽ സേതു നിർമ്മിക്കുക; എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ നീയാണ് അതിന് യോഗ്യൻ.
3.284.44
तेनोपायेन काकुत्स्थः सतुबन्धमकारयत् ।
दशयोजनविस्तारमायतं शतयोजनम् ॥ ३.२८४.४४ ॥
ആ മാർഗ്ഗത്താൽ കാകുത്സ്ഥൻ (രാമൻ) സേതുബന്ധം നിർമ്മിച്ചു; അത് പത്തു യോജന വീതിയും നൂറു യോജന നീളവുമുള്ളതായിരുന്നു.
3.284.45
नलसेतुरिति ख्यातो योऽद्यापि प्रथितो भुवि ।
रामस्याज्ञां पुरस्कृत्य धार्यते गिरिसंनिभः ॥ ३.२८४.४५ ॥
ഇത് നളസേതു എന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്; ഇന്നും ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തമാണ്; രാമന്റെ ആജ്ഞയെ മാനിച്ച് പർവതസദൃശമായി നിലനിർത്തപ്പെടുന്നു.
3.284.46
तत्रस्थं स तु धर्मात्मा समागच्चद्विभीषणः ।
भ्राता वै राक्षसेन्द्रस्य चतुर्भिः सचिवैः सह ॥ ३.२८४.४६ ॥
അവിടെ നിന്നിരുന്ന ധർമ്മാത്മാവായ, രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ സഹോദരനായ വിഭീഷണൻ നാലു മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം വന്നുചേർന്നു.
3.284.47
प्रतिजग्राह रामस्तं स्वागतेन महामनाः ।
सुग्रीवस्य तु शङ्काऽभूत्प्रणिधिः स्यादिति स्मह ॥ ३.२८४.४७ ॥
മഹാമനസ്കനായ രാമൻ അദ്ദേഹത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്ത് സ്വീകരിച്ചു; എന്നാൽ സുഗ്രീവന് ഇയാൾ ചാരനായിരിക്കാമെന്ന സംശയമുണ്ടായി.
3.284.48
राघवः सत्यचेष्टाभिः सम्यक्व चरितेङ्गितैः ।
यदा तत्त्वेन तुष्टोऽभूत्तत एनमपूजयत् ॥ ३.२८४.४८ ॥
രാഘവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സത്യമായ പെരുമാറ്റങ്ങളാലും പ്രവൃത്തികളുടെ സൂചനകളാലും നന്നായി മനസ്സിലാക്കി; യഥാർത്ഥത്തിൽ സംതൃപ്തനായപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.
3.284.49
सर्वराक्षसराज्येचाप्यभ्यपिञ्चद्विभीषणम् ।
चक्रे च मन्त्रसचिवं सहृदंलक्ष्मणस् च ॥ ३.२८४.४९ ॥
രാമൻ സകല രാക്ഷസരാജ്യത്തിലും വിഭീഷണനെ അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും അദ്ദേഹത്തെ മന്ത്രിസചിവനാക്കുകയും ചെയ്തു; ലക്ഷ്മണനും അദ്ദേഹത്തെ സുഹൃത്തായി സ്വീകരിച്ചു.
3.284.50
विभीषणमते चैव सोऽत्यक्रामन्महार्णवम् ।
ससैन्यः सेतुना तेन मार्गेणैव नराधिपः ॥ ३.२८४.५० ॥
വിഭീഷണന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ആ നരാധിപൻ സേനയോടുകൂടി ആ പാലത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെ മഹാസമുദ്രം കടന്നു.
3.284.51
ततो गत्वासमासाद्य लङ्कोद्यानान्यनेकशः ।
भेदयामास कपिभिर्महान्ति च बहूनि च ॥ ३.२८४.५१ ॥
പിന്നീട് അവിടെയെത്തി ലങ്കയിലെ പല ഉദ്യാനങ്ങളിലും എത്തി, കുരങ്ങന്മാരോടൊപ്പം വലുതും പലതുമായവ തകർത്തു.
3.284.52
तत्रास्तां रावणामात्यौ राक्षसौ शुकसारणौ ।
चरौ वानररूपेण तौ जग्राह विभीषणः ॥ ३.२८४.५२ ॥
അവിടെ രാവണന്റെ രണ്ട് അമാത്യന്മാരായ ശുകനും സാരണനുമായ രാക്ഷസർ കുരങ്ങിന്റെ രൂപത്തിൽ ഒറ്റന്മാരായി ഉണ്ടായിരുന്നു; വിഭീഷണൻ അവരെ പിടികൂടി.
3.284.53
प्रतिपन्नौ यदा रूपं राक्षसं तौ निशाचरौ ।
दर्शयित्वा ततः सैन्यं रामः पश्चादवासृजत् ॥ ३.२८४.५३ ॥
ആ രണ്ട് നിശാചരന്മാർ രാക്ഷസരൂപം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ, സേനയെ കാണിച്ചശേഷം രാമൻ പിന്നീട് അവരെ വിട്ടയച്ചു.
3.284.54
निवेश्योपवने सैन्यं स शूरः प्राज्यवानरम् ।
प्रेषयामास दुत्येन रावणस्य ततोऽङ्गदम् ॥ ३.२८४.५४ ॥
ആ വീരൻ സേനയെ ഒരു ഉപവനത്തിൽ നിർത്തി, അനേകം കുരങ്ങന്മാരിൽനിന്ന് രാവണന്റെ അടുക്കൽ ദൂതനായി അംഗദനെ അയച്ചു.