ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.284
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.284.1
ततस्तत्रैवरामस्य समासीनस्य तैः सह ।
समाजग्मुः कपिश्रेष्ठाः सुग्रीववचनात्तदा ॥ ३.२८४.१ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବଚନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।
3.284.2
वृतः कोटिसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ।
श्वशुरो वालिनः श्रीमान्सुषेणो राममभ्ययात् ॥ ३.२८४.२ ॥
କୋଟି ହଜାର ବେଗବାନ ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ବାଳିଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ଶ୍ରୀମାନ ସୁଷେଣ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
3.284.3
कोटीशतवृतोवाऽपिगजो गवय एव च ।
वानरेन्रौ महावीर्यौ पृथक्पृथगदृश्यताम् ॥ ३.२८४.३ ॥
ଶହ କୋଟିରେ ଘେରି ହୋଇ ଗଜ ଓ ଗବୟ, ଏହି ଦୁଇ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ବାନରେନ୍ଦ୍ର ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଦେଖାଗଲେ।
3.284.4
षष्टिकोटिसहस्राणि प्रकर्षन्प्रत्यदृश्यत ।
गोलाङ्गूलो महाराज गवाक्षो भीमदर्शनः ॥ ३.२८४.४ ॥
ଷାଠିଏ ହଜାର କୋଟି ବାନରଙ୍କୁ ଟାଣି ଆଣୁଥିବା ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ, ହେ ମହାରାଜ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦର୍ଶନ ଗବାକ୍ଷ ଦେଖାଗଲେ।
3.284.5
गन्धमादनवासी तु प्रथितो गन्धमादनः ।
कोटीशतसहस्राणि हरीणां समकर्षत ॥ ३.२८४.५ ॥
ଗନ୍ଧମାଦନରେ ବାସକାରୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗନ୍ଧମାଦନ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ କୋଟି ବାନରଙ୍କୁ ଟାଣି ଆଣିଲେ।
3.284.6
पनसो नाम मेधावी वानरःसुमहाबलः ।
कोटीर्दश द्वादश च त्रिंशत्पञ्च प्रकर्षति ॥ ३.२८४.६ ॥
ପନସ ନାମକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଅତି ବଳବାନ ବାନର ଦଶ, ବାର, ପଞ୍ଚତ୍ରିଶ କୋଟି ବାନରଙ୍କୁ ଟାଣି ଆଣିଲା।
3.284.7
श्रीमान्दधिमुखो नाम हरिवृद्धोऽतिवीर्यवान् ।
प्रचकर्ष महासैनयं हरीणां भीमतेजसाम् ॥ ३.२८४.७ ॥
ଦଧିମୁଖ ନାମକ ଶ୍ରୀମାନ୍, ବୃଦ୍ଧ, ଅତି ପରାକ୍ରମୀ ବାନରପତି ଭୟଙ୍କର ତେଜ ଥିବା ବାନରମାନଙ୍କ ମହାସେନା ନେଇ ଆଗେଇଲେ।
3.284.8
कृषणानां मुखपुण्ड्राणामृक्षाणां भीमकर्मणाम् ।
कोटीर्दश द्वादश च त्रिंशत्पञ्च प्रकर्षति ॥ ३.२८४.८ ॥
କଳା, ଚିହ୍ନିତ ମୁଖ ଥିବା, ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା ଭାଲୁମାନଙ୍କର ଦଶ, ବାର, ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶ କୋଟି ସେନା ସେ ଆଗେଇ ନେଲେ।
3.284.9
एते चान्ये च बहवो हरियूथपयूथपाः ।
असङ्ख्येया महाराज समीयू रामकारणात् ॥ ३.२८४.९ ॥
ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ବହୁ ବାନର ଯୂଥପତିଙ୍କ ଯୂଥପତି, ହେ ମହାରାଜ, ରାମଙ୍କ କାରଣରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ହୋଇ ଏକାଠି ହେଲେ।
3.284.10
गिरिकूटनिभाङ्गानां सिंहानामिव गर्जताम् ।
श्रूयते तुमुलः शब्दस्तत्रतत्रप्रधावताम् ॥ ३.२८४.१० ॥
ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଶରୀର ଥିବା ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବାନରମାନଙ୍କର ତୁମୁଳ ଶବ୍ଦ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଶୁଣାଯାଉଛି।
3.284.11
गिरिकूटनिभाः क्नचित्केचिन्महिषसन्निभाः ।
शरदभ्रप्रतीकाशाः केचिद्धिङ्गुलकाननाः ॥ ३.२८४.११ ॥
କେହି ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି, କେହି ମଇଁଷି ପରି, କେହି ଶରତ ଋତୁର ମେଘ ପରି, କେହି ଧିଙ୍ଗୁଳ ବନ ପରି ଥିଲେ।
3.284.12
उत्पतन्तः पतन्तश्च प्लवमानाश्च वानराः ।
उद्धुन्वन्तोऽपरे रेणून्समाजग्मुः समन्ततः ॥ ३.२८४.१२ ॥
ଉପରକୁ ଡେଇଁ, ପଡ଼ି ଓ ଲମ୍ଫ ଦେଇ ବାନରମାନେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଧୂଳି ଝାଡ଼ି ସବୁ ଦିଗରୁ ଏକାଠି ହେଲେ।
3.284.13
सवानरमहासैन्यः पूर्णसागरसन्निभः ।
निवेशमकरोत्तत्रसुग्रीवानुमते तदा ॥ ३.२८४.१३ ॥
ବାନରଙ୍କ ମହା ସେନା ସହିତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଗର ପରି, ସେତେବେଳେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେଠାରେ ଶିବିର ପକାଇଲେ।
3.284.14
ततस्तेषु हरीन्द्रेषु समावृत्तेषु सर्वशः ।
तिथौ प्रशस्ते नक्षत्रे मुहूर्ते चाभिपूजिते ॥ ३.२८४.१४ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସବୁ ପାଖରୁ ଏକତ୍ର ହେଲେ, ଶୁଭ ତିଥି ଓ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ପୂଜିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ।
3.284.15
तेन व्यूढेन सैन्येन लोकानुद्वर्तयन्निव ।
प्रययौ राघवः श्रीमान्सुग्रीवसहितस्तदा ॥ ३.२८४.१५ ॥
ସେହି ବ୍ୟୂହବଦ୍ଧ ସେନା ସହିତ, ଯେମିତି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉପରକୁ ଉଠାଉଥିବା ପରି, ଶ୍ରୀମାନ ରାଘବ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ସେତେବେଳେ ଆଗକୁ ଗଲେ।
3.284.16
मुखमासीत्तु सैन्यस्य हनूमान्मारुतात्मजः ।
जघनं पालयामास सौमित्रिरकुतोभयः ॥ ३.२८४.१६ ॥
ସେନାର ମୁଖ ଥିଲେ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ; ଆଉ ପଛ ଭାଗକୁ କୌଣସି ଦିଗରୁ ଭୟହୀନ ସୌମିତ୍ରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
3.284.17
बद्धगोधाङ्गुलित्रणौ राघवौ तत्रजग्मतुः ।
वृतौ हरिमहामात्रैश्चन्द्रसूर्यौ ग्रहैरिव ॥ ३.२८४.१७ ॥
ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଗୋଧାର ଚମଡ଼ାର ରକ୍ଷାକବଚ ବାନ୍ଧିଥିବା ଦୁଇ ରାଘବ ସେଠାକୁ ଗଲେ; ମହାନ ବାନର-ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି।
3.284.18
प्रबभौ हरिसैन्यं तत्सालतालशिलायुधम् ।
सुमहच्छालिभवनं यथा सूर्योदयं प्रति ॥ ३.२८४.१८ ॥
ସାଳ ଓ ତାଳ ଗଛ ଓ ପଥରକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରିଥିବା ସେହି ବାନର ସେନା ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦିଗରେ ଥିବା ବଡ଼ ଧାନ ଭଣ୍ଡାର ପରି ଝଲସି ଉଠିଲା।
3.284.19
नलनीलाङ्गदक्राथमैन्दद्विविदपालिता ।
ययौ सुमहती सेना राघवस्यार्थसिद्धये ॥ ३.२८४.१९ ॥
ନଳ, ନୀଳ, ଅଙ୍ଗଦ, କ୍ରାଥ, ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେହି ବିଶାଳ ସେନା ରାଘବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।
3.284.20
विविधेषु प्रशस्तेषु बहुमूलफलेषु च ।
प्रभूतमधुमांसेषु वारिमत्सु विवेषु च ॥ ३.२८४.२० ॥
ବିବିଧ, ଉତ୍ତମ, ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପ୍ରଚୁର, ମହୁ ଓ ମାଂସରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଜଳଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ଓ ବନରେ (ସେହି ସେନା ରହିଲା)।
3.284.21
निवसन्ती निराबाधा तथैवगिरिसानुषु ।
उपायाद्धिरिसेना सा क्षारोदमथ मागरम् ॥ ३.२८४.२१ ॥
ପର୍ବତ ଢାଲରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ନିର୍ବାଧରେ ରହି ସେହି ବାନର ସେନା ଲୁଣିଆ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।
3.284.22
द्वितीयसागरनिमं तद्बलंबहुलध्वजम् ।
वेलावनं समासाद् निवासमकरोत्तदा ॥ ३.२८४.२२ ॥
ଦ୍ୱିତୀୟ ସାଗର ସଦୃଶ, ବହୁ ପତାକାଯୁକ୍ତ ସେହି ସେନା ସେତେବେଳେ ତଟବନରେ ପହଞ୍ଚି ସେଠାରେ ରହିଲା।
3.284.23
ततो दाशरथिः श्रीमान्सुग्रीवं प्रत्यभाषत ।
मध्ये वानरमुख्यानां प्राप्तकालमिदं वचः ॥ ३.२८४.२३ ॥
ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀମାନ ଦାଶରଥି ବାନର ପ୍ରମୁଖଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଏହି ସମୟୋଚିତ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
3.284.24
उपायः कोनु भवतां मतः सागरलङ्घने ।
इयं हि महती सेना सागरश्चातिदुस्तरः ॥ ३.२८४.२४ ॥
'ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଆପଣମାନଙ୍କ ମତରେ କେଉଁ ଉପାୟ ଠିକ୍? ଏହି ସେନା ବୃହତ, ଆଉ ସାଗର ଅତି ଦୁସ୍ତର।'
3.284.25
तत्रान्ये व्याहरन्ति स्म वानराः पटुमानिनः ।
समर्था लङ्घने सिन्दोर्न तत्कृत्स्नस्य वानराः ॥ ३.२८४.२५ ॥
ସେଠାରେ ନିଜକୁ ଚତୁର ଭାବୁଥିବା ଅନ୍ୟ ବାନରମାନେ କହିଲେ: 'ଆମେ ସମୁଦ୍ର ଡେଇଁବାକୁ ସକ୍ଷମ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ବାନର ତାହା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।'
3.284.26
केचिन्नौभिर्व्यवस्यन्ति केचिच्च विविधैः प्लवैः ।
नेति रामस्तु तानसर्वान्सान्त्वयन्प्रत्यभाषत ॥ ३.२८४.२६ ॥
କେହି ଡଙ୍ଗାରେ ପାର ହେବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ, କେହି ବିବିଧ ଭେଳାରେ। କିନ୍ତୁ ରାମ ସେମାନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ: 'ନା।'
3.284.27
शतयोजनविस्तारं न शक्ताः सर्ववानराः ।
क्रान्तुं तोयनिधिं वीरानैषा वो नैष्ठिकी मतिः ॥ ३.२८४.२७ ॥
ଶହେ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥ ସମୁଦ୍ରକୁ ସମସ୍ତ ବାନର ଡେଇଁ ପାରିବେ ନାହିଁ। ହେ ବୀରଗଣ, ଏହା ତୁମମାନଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ମତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.284.28
नावो न सन्ति सेनाया बह्व्यस्तारयितुं तथा ।
वणिजामुपघातं च कथमस्मद्विधश्चरेत् ॥ ३.२८४.२८ ॥
ସେନାକୁ ପାର କରାଇବାକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଡଙ୍ଗା ନାହିଁ। ଏବଂ ବଣିକମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଆମ ପରି ଲୋକେ କେମିତି କରିବେ?
3.284.29
विस्तीर्णं चैव नः सैन्यं हन्याच्छिद्रेण वै परः ।
प्लवोडुपप्रतारश्चनैवात्रमम रोचते ॥ ३.२८४.२९ ॥
ଆମ ସେନା ବିସ୍ତୃତ; ଶତ୍ରୁ କୌଣସି ଛିଦ୍ର ଦେଇ ଆମକୁ ଆଘାତ କରିପାରେ। ଭେଳା ଓ ଭାସମାନ ସାମଗ୍ରୀରେ ପାର ହେବା ଏଠାରେ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁନି।
3.284.30
अहं त्विमं जलनिधिं समारप्स्याम्युपायतः ।
प्रतिशेष्याम्युपवसन्दर्शयिष्ति मां ततः ॥ ३.२८४.३० ॥
ମୁଁ ଉପାୟରେ ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ବଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି। ଉପବାସ କରି ଶୋଇ ରହିବି; ତେବେ ସେ ମୋତେ ଦର୍ଶନ ଦେବ।
3.284.31
न चेद्दर्शयिता मार्गं धक्ष्याम्यनमहं ततः ।
महास्त्रैरप्रतिहतैरत्यग्निपवनोज्ज्वलैः ॥ ३.२८४.३१ ॥
ସେ ଯଦି ପଥ ନ ଦେଖାଏ, ତେବେ ଅଗ୍ନି ଓ ପବନ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅପ୍ରତିହତ ମହାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବି।
3.284.32
इत्युक्त्वा सहसौमित्रिरुपस्पृश्याथ राघवः ।
प्रतिशिस्ये जलनिधं विधिवत्कुशसंस्तरे ॥ ३.२८४.३२ ॥
ଏହା କହି ସୌମିତ୍ରି ସହିତ ରାଘବ ଆଚମନ କଲେ, ଏବଂ ବିଧି ଅନୁସାରେ କୁଶଶଯ୍ୟାରେ ସମୁଦ୍ରତଟରେ ଶୟନ କଲେ।
3.284.33
सागरस्तु ततः स्वप्ने दर्शयामास राघवम् ।
देवो नदनदीमर्ता श्रीमान्यादोगणैर्वृतः ॥ ३.२८४.३३ ॥
ତା'ପରେ ନଦୀ ଓ ସରିତା ମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ସେହି ଶ୍ରୀମାନ ଦେବ ସାଗର, ଜଳଜନ୍ତୁ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।
3.284.34
कौसल्यामातरित्येवमाभाष्य मधुरं वचः ।
इदमित्याह रत्नानामाकरैः शतशो वृतः ॥ ३.२८४.३४ ॥
କୌଶଲ୍ୟାପୁତ୍ର, ଏହିପରି ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହି, ଶହଶହ ରତ୍ନଖଣି ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ସେ ଏହା କହିଲେ।
3.284.35
ब्रूहि किं तेकरोम्यत्रसाहाय्यं पुरुषर्षभ ।
ऐक्ष्वाको ह्यस्मि ते ज्ञाती राम सत्यपराक्रमः।
एवमुक्तः समुद्रेण रामो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ ३.२८४.३५ ॥
"ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁହ, ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କ'ଣ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି? ହେ ରାମ, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ, ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀୟ; ତୁମର ଜ୍ଞାତି।" ସମୁଦ୍ର ଏପରି କହିବାରୁ ରାମ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
3.284.36
मार्गमिच्छामि सैन्यस्य दत्तं नदनदीपते ।
येन गत्वादशग्रीवं हन्याम कुलपांसनम्।
राक्षसंसानुबन्धं तं मम भार्यापहारिणम् ॥ ३.२८४.३६ ॥
"ନଦନଦୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ସେନା ପାଇଁ ଏକ ପଥ ଦିଆଯାଉ ବୋଲି ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯାଇ, କୁଳର କଳଙ୍କ, ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିବା ସେହି ଦଶଗ୍ରୀବ ରାକ୍ଷସକୁ ତା'ର ଅନୁଚରଙ୍କ ସହିତ ଆମେ ବଧ କରିପାରିବା।"
3.284.37
यद्येवं याचतो मार्गं न प्रदास्यति मे भवान् ।
शरैस्त्वां शोषयिष्यामि दिव्यास्त्रयतिमन्त्रितैः ॥ ३.२८४.३७ ॥
ଏପରି ମାଗିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ମୋତେ ପଥ ନ ଦେଲେ, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଶରରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶୋଷାଇ ଦେବି ।
3.284.38
इत्येवंब्रुवतः श्रुत्वारामस्य वरुणालयः ।
उवाचव्यथितोवाक्यमितिबद्धाञ्जलिःस्थितः ॥ ३.२८४.३८ ॥
ରାମଙ୍କର ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବରୁଣାଳୟ ସମୁଦ୍ର ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ କର ଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୋଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା ।
3.284.39
नेच्छामि प्रतिघातं ते नास्मि विघ्नकरस्तव ।
शृणु चेदं वचोराम श्रुत्वा कर्तव्यमाचर ॥ ३.२८४.३९ ॥
ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ବାଧା ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମର ବିଘ୍ନକାରୀ ନୁହେଁ । ହେ ରାମ, ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣ; ଶୁଣି ଯାହା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ତାହା କର ।
3.284.40
यदि दास्यामि ते मार्गं सैन्यस् व्रजतोऽऽज्ञया ।
अन्येऽप्याज्ञापयिष्यन्ति मामेवं धनुषोबलात् ॥ ३.२८४.४० ॥
ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ସୈନ୍ୟକୁ ଆଜ୍ଞାରେ ପଥ ଦେବି, ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନୁର ବଳରେ ମୋତେ ଏହିପରି ଆଜ୍ଞା କରିବେ ।
3.284.41
अस्तित्वत्रनलो नाम वानरः शिल्पिसंमतः ।
त्वष्टुः काकुत्स्थ तनयो बलवान्विश्वकर्मणः ॥ ३.२८४.४१ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏଠାରେ ନଳ ନାମକ ଏକ ବାନର ଅଛି, ଯେ ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ; ସେ ତ୍ୱଷ୍ଟାର ପୁତ୍ର ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କର ବଳବାନ ବଂଶଧର ।
3.284.42
स यत्काष्ठं तृणं वाऽपिशिलां वा क्षेप्स्यते मयि ।
सर्वं तद्धारयिष्यामि स ते सेतुर्भविष्यति ॥ ३.२८४.४२ ॥
ସେ ମୋ ଉପରେ ଯାହା କାଠ, ତୃଣ କିମ୍ବା ପଥର ପକାଇବ, ସବୁ ମୁଁ ଧାରଣ କରିବି; ସେହି ତୁମର ସେତୁ ହେବ ।
3.284.43
इत्युक्त्वाऽन्तर्हिते तस्मिन्रामो नलमुवाच ह ।
कुरु सेतुं समुद्रे त्वंशक्तो ह्यसि मतो मम ॥ ३.२८४.४३ ॥
ଏପରି କହି ସେ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ, ରାମ ନଳଙ୍କୁ କହିଲେ: ତୁମେ ସମୁଦ୍ରରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କର; ମୋ ମତରେ ତୁମେ ହିଁ ସମର୍ଥ।
3.284.44
तेनोपायेन काकुत्स्थः सतुबन्धमकारयत् ।
दशयोजनविस्तारमायतं शतयोजनम् ॥ ३.२८४.४४ ॥
ସେହି ଉପାୟରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ; ତାହା ଦଶ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଶହେ ଯୋଜନ ଦୀର୍ଘ ଥିଲା।
3.284.45
नलसेतुरिति ख्यातो योऽद्यापि प्रथितो भुवि ।
रामस्याज्ञां पुरस्कृत्य धार्यते गिरिसंनिभः ॥ ३.२८४.४५ ॥
ଏହା ନଳସେତୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଆଜି ବି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ; ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଏହା ପର୍ବତ ପରି ଧାରଣ କରାଯାଏ।
3.284.46
तत्रस्थं स तु धर्मात्मा समागच्चद्विभीषणः ।
भ्राता वै राक्षसेन्द्रस्य चतुर्भिः सचिवैः सह ॥ ३.२८४.४६ ॥
ସେଠାରେ ଥିବା ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଭାଇ ବିଭୀଷଣ ଚାରିଜଣ ସଚିବଙ୍କ ସହ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
3.284.47
प्रतिजग्राह रामस्तं स्वागतेन महामनाः ।
सुग्रीवस्य तु शङ्काऽभूत्प्रणिधिः स्यादिति स्मह ॥ ३.२८४.४७ ॥
ମହାମନା ରାମ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରି ଗ୍ରହଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଜାତ ହେଲା ଯେ ଏ ହୁଏତ ଗୁପ୍ତଚର।
3.284.48
राघवः सत्यचेष्टाभिः सम्यक्व चरितेङ्गितैः ।
यदा तत्त्वेन तुष्टोऽभूत्तत एनमपूजयत् ॥ ३.२८४.४८ ॥
ରାଘବ ତାଙ୍କ ସତ୍ୟ ଆଚରଣ ଓ ବ୍ୟବହାରର ସଙ୍କେତରୁ ଭଲ ଭାବେ ପରଖିଲେ; ପ୍ରକୃତରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ସେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
3.284.49
सर्वराक्षसराज्येचाप्यभ्यपिञ्चद्विभीषणम् ।
चक्रे च मन्त्रसचिवं सहृदंलक्ष्मणस् च ॥ ३.२८४.४९ ॥
ରାମ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ରାଜ୍ୟରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଅଭିଷେକ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରଣା-ସଚିବ କଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସୁହୃଦ୍ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
3.284.50
विभीषणमते चैव सोऽत्यक्रामन्महार्णवम् ।
ससैन्यः सेतुना तेन मार्गेणैव नराधिपः ॥ ३.२८४.५० ॥
ବିଭୀଷଣଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ସେ ନରାଧିପ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ସେହି ସେତୁ ମାର୍ଗରେ ମହାସାଗର ପାର ହେଲେ।
3.284.51
ततो गत्वासमासाद्य लङ्कोद्यानान्यनेकशः ।
भेदयामास कपिभिर्महान्ति च बहूनि च ॥ ३.२८४.५१ ॥
ତା'ପରେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ଲଙ୍କାର ଅନେକ ଉଦ୍ୟାନ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ବଡ଼ ଓ ବହୁ ଉଦ୍ୟାନ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
3.284.52
तत्रास्तां रावणामात्यौ राक्षसौ शुकसारणौ ।
चरौ वानररूपेण तौ जग्राह विभीषणः ॥ ३.२८४.५२ ॥
ସେଠାରେ ରାବଣଙ୍କ ଦୁଇ ଅମାତ୍ୟ, ରାକ୍ଷସ ଶୁକ ଓ ସାରଣ, ବାନର ରୂପରେ ଗୁପ୍ତଚର ହୋଇ ଥିଲେ; ବିଭୀଷଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଧରିଲେ।
3.284.53
प्रतिपन्नौ यदा रूपं राक्षसं तौ निशाचरौ ।
दर्शयित्वा ततः सैन्यं रामः पश्चादवासृजत् ॥ ३.२८४.५३ ॥
ସେ ଦୁଇ ନିଶାଚର ଯେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ସେତେବେଳେ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ରାମ ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
3.284.54
निवेश्योपवने सैन्यं स शूरः प्राज्यवानरम् ।
प्रेषयामास दुत्येन रावणस्य ततोऽङ्गदम् ॥ ३.२८४.५४ ॥
ସେ ଶୂର ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏକ ଉପବନରେ ରଖି, ବହୁ ବାନର ମଧ୍ୟରୁ ରାବଣ ପାଖକୁ ଦୂତ ଭାବେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।