మహాభారతం · అధ్యాయం 3.285
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.285.1
प्रभूतान्नोदकेतस्मिन्बहुमूलफले वने ।
सेनां निवेश्य काकुत्स्थो विधिवत्पर्यरक्षत ॥ ३.२८५.१ ॥
అన్నోదకాలు సమృద్ధిగా ఉన్న, మూలఫలాలు విస్తారంగా ఉన్న ఆ అడవిలో కాకుత్స్థుడు (రాముడు) సేనను నిలిపి విధిప్రకారం దానిని రక్షించాడు.
3.285.2
रावणः संविधं चक्रे लङ्कायां शास्त्रनिर्मिताम् ।
प्रकृत्यैवदुराधर्षा दृढप्राकारतोरणा ॥ ३.२८५.२ ॥
రావణుడు లంకలో శాస్త్రానుసారం రూపొందించిన రక్షణ ఏర్పాటు చేశాడు; అది స్వభావంగానే దుర్జయమైనది, గట్టి ప్రాకారాలు, తోరణాలు కలది.
3.285.3
अगाधतोयाः परिखा मीननक्रसमाकुलाः ।
बभूवुः सप्त दुर्धर्षाः स्वादिरैः शङ्कुभिश्चिताः ॥ ३.२८५.३ ॥
అగాధ జలాలు కలిగి, చేపలు మొసళ్ళతో నిండిన ఏడు కందకాలు ఉన్నాయి; అవి దాటరానివి, ఖదిర కర్రతో చేసిన కొయ్య మేకులతో నింపినవి.
3.285.4
कर्णाटयन्त्रा दुर्धर्षा बभूवुः सहुडोपलाः ।
साशीविषघटायोधाः ससर्जरसपांसवः ॥ ३.२८५.४ ॥
కర్ణాట యంత్రాలు దుర్జయమైనవి; హుడ రాళ్ళు, విషసర్పాల కుండలు, యోధులు, సర్జరస పొడి ఉన్నాయి.
3.285.5
मुसलालातनाराचतोमरासिपरश्वथैः ।
अन्विताश्चशतघ्नीभिः समधूच्छिष्टमुद्गराः ॥ ३.२८५.५ ॥
ముసలాలు, ఆలాతాలు, నారాచాలు, తోమరాలు, ఖడ్గాలు, పరశువులతో కూడినవి; శతఘ్నులతో, తేనె-మైనం కలిపిన మద్గరాలతో ఉన్నవి.
3.285.6
पुरद्वारेषु सर्वेषु गुल्माः स्थावरजङ्गमाः ।
बभूवुः पत्तिबहुलाः प्रभूतगजवाजिनः ॥ ३.२८५.६ ॥
నగరపు అన్ని ద్వారాల వద్ద స్థిరమైన, చలించే గుల్మాలు ఉన్నాయి; కాల్బలంతో నిండి, విస్తారమైన ఏనుగులు గుర్రాలు కలవి.
3.285.7
अङ्गदस्त्वथ लङ्कायां द्वारदेशमुपागतः ।
विदितो रराक्षसेन्द्रस्य प्रविवेशगतव्यथः ॥ ३.२८५.७ ॥
అప్పుడు అంగదుడు లంకా ద్వారప్రాంతానికి చేరుకున్నాడు. రాక్షసేంద్రునికి తెలియజేయబడి, వ్యథ లేకుండా లోపలికి ప్రవేశించాడు.
3.285.8
मध्ये राक्षसकोटीनां बह्वीनां सुमहाबलः ।
शुशुभे मेघमालाभिरादित्य इव संवृतः ॥ ३.२८५.८ ॥
కోట్ల కొలదీ రాక్షసుల మధ్య, అత్యంత బలవంతుడైన అంగదుడు మేఘమాలలచే కప్పబడిన సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
3.285.9
ससमासाद्य पौलस्त्यममात्यैरभिसंवृतम् ।
रामसंदेशमामन्त्र्य वाग्मी वक्तुं प्रचक्रमे ॥ ३.२८५.९ ॥
మంత్రులతో చుట్టుముట్టబడిన పౌలస్త్యుని (రావణుని) సమీపించి, వాగ్విదుడైన అంగదుడు రాముని సందేశాన్ని సంబోధించి మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు.
3.285.10
आह त्वां राघवो राजन्कोसलेन्द्रो महायशाः ।
प्राप्तकालमिदं वाक्यं तदादत्स्व सुदुर्मते। ॥ ३.२८५.१० ॥
ఓ రాజా, మహాయశస్వి అయిన కోసలేంద్రుడు రాఘవుడు నీకు ఈ సమయోచితమైన మాటను చెప్పుచున్నాడు. ఓ దుర్మతీ, దాన్ని స్వీకరించు.
3.285.11
अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम् ।
विनश्यन्त्यनयाविष्टा देशाश्च नगराणि च ॥ ३.२८५.११ ॥
ఆత్మను జయించని, అన్యాయంలో ఆనందించే రాజు వద్దకు చేరిన దేశాలు, నగరాలు అన్యాయంతో ఆవరించబడి నశిస్తాయి.
3.285.12
त्वयैकेनापराद्धं मे सीतामाहरता बलात् ।
वधायानपराद्धानामन्येषां तद्भविष्यति ॥ ३.२८५.१२ ॥
సీతను బలవంతంగా అపహరించి, నువ్వు ఒక్కడివే నాకు అపరాధం చేసావు. అపరాధం లేనివారి వధ ఇతరులకు జరుగుతుంది.
3.285.13
ये त्वया बलदर्पाभ्यामाविष्टेन वनेचराः ।
ऋषयोहिंसिताः पूर्वंदेवाश्चाप्यवमानिताः ॥ ३.२८५.१३ ॥
బలం, గర్వంతో నిండిన నీవు పూర్వం వనవాసులైన ఋషులను హింసించావు, దేవతలను కూడా అవమానించావు.
3.285.14
राजर्षयश्च निहता रुदत्यश्चाहृताः स्त्रियः ।
तदिदं समनुप्राप्तं फलंतस्यानयस्य ते ॥ ३.२८५.१४ ॥
రాజర్షులు హతమయ్యారు, ఏడుస్తున్న స్త్రీలు అపహరించబడ్డారు; ఆ నీ అన్యాయపు ఫలితం ఇప్పుడు నీకు వచ్చింది.
3.285.15
हन्तास्मि त्वां सहामात्यैर्युध्यस्व पुरुषो भव ।
पश्य मे धनुषो वीर्यं मानुषस् निशाचर ॥ ३.२८५.१५ ॥
నేను నిన్ను మీ మంత్రులతో సహా చంపబోతున్నాను; యుద్ధం చెయ్యి, పురుషుడవు కా. ఓ నిశాచరా, మనిషినైన నా ధనువు పరాక్రమాన్ని చూడు.
3.285.16
मुच्यतां जानकी सीता न मे मोक्ष्यमसि कर्हिचित् ।
अराक्षसमिमं लोकंकर्ताऽस्मि निशितैः शरैः ॥ ३.२८५.१६ ॥
జానకి సీతను విడిచిపెట్టు; నా నుండి నీవు ఎప్పటికీ తప్పించుకోలేవు. ఈ లోకాన్ని పదునైన బాణాలతో రాక్షసులు లేనిదిగా చేస్తాను.
3.285.17
इतितस् ब्रुवाणस् दूतस् परुषं वचः ।
श्रुत्वा न ममृषे राजा रावणः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ३.२८५.१७ ॥
ఇలా దూత కఠిన వచనాలు పలుకుతుండగా, వాటిని విని రాజు రావణుడు సహించలేక కోపంతో మూర్ఛిల్లాడు.
3.285.18
हङ्गितज्ञास्ततो भर्तुश्चत्वारो रजनीचराः ।
चतुर्ष्वङ्गेषु जगृहुः शार्दूलमिव पक्षिणः ॥ ३.२८५.१८ ॥
అప్పుడు యజమాని సంజ్ఞను అర్థం చేసుకున్న నలుగురు రాక్షసులు అతన్ని నాలుగు అవయవాలపై పట్టుకున్నారు, పక్షులు పులిని పట్టుకున్నట్లు.
3.285.19
तांस्तथाङ्गेषु संसक्तानङ्गदो रजनीचरान् ।
आदायैव खमुत्पत्य प्रासादतलमाविशत् ॥ ३.२८५.१९ ॥
అంగదుడు అంగాలకు అతుక్కుపోయిన ఆ రాత్రిచరులను అలాగే పట్టుకొని ఆకాశంలోకి ఎగిరి ప్రాసాదతలంలో ప్రవేశించాడు.
3.285.20
वेगेनोत्पततस्तस्य पेतुस्ते रजनीचराः ।
भुवि संभिन्नहृदयाः प्रहारवरपीडिताः ॥ ३.२८५.२० ॥
అతడు వేగంగా ఎగిరినప్పుడు ఆ రాత్రిచరులు హృదయాలు చీలి, మేలైన దెబ్బలతో బాధపడి నేలపై పడిపోయారు.
3.285.21
संसक्तोहर्म्यशिखरात्तस्मात्पुनरवापतत् ।
लङ्घयित्वा पुरं लङ्कां सुवेलस्य समीपतः ॥ ३.२८५.२१ ॥
ప్రాసాదశిఖరంపై అతుక్కుపోయిన అతడు మళ్లీ అక్కడినుంచి పడిపోయాడు; లంకా నగరాన్ని దాటి, సువేలుని సమీపంలో.
3.285.22
कोसलेन्द्रमथागम्य सर्वमावेद्य वानरः ।
विशश्राम स तेजस्वी राघवेणाभिनन्दितः ॥ ३.२८५.२२ ॥
అనంతరం కోసలరాజు వద్దకు వెళ్లి, అంతా తెలియజేసి, ఆ తేజస్వి వానరుడు విశ్రమించాడు; రాఘవుడు అతన్ని అభినందించాడు.
3.285.23
ततः सर्वाभिसारेण हरीणां वातरंहसाम् ।
भेदयामास लङ्कायाः ग्राकारं रघुनन्दनः ॥ ३.२८५.२३ ॥
అనంతరం వాయువేగం గల వానరులందరి సమగ్ర దాడితో రఘునందనుడు లంకా ప్రాకారాన్ని భేదించాడు.
3.285.24
विभीषणर्क्षाधिपती पुरस्कृत्याथ लक्ष्मणः ।
दक्षिणं नगरद्वारमवामृद्गाद्दुरासदम् ॥ ३.२८५.२४ ॥
అనంతరం విభీషణుని, ఋక్షాధిపతిని ముందుంచి లక్ష్మణుడు దుర్గమమైన నగర దక్షిణ ద్వారాన్ని చూర్ణం చేశాడు.
3.285.25
करभारुणगात्राणां हरीणां युद्धशालिनाम् ।
कोटीशतसहस्रेण लङ्कामभ्यपतत्तदा ॥ ३.२८५.२५ ॥
ఒంటె పిల్ల వంటి ఎర్రని శరీరాలు కలిగి, యుద్ధంలో నేర్పరులైన వానరులు నూరువేల కోట్ల సంఖ్యతో అప్పుడు లంకపై దూకారు.
3.285.26
प्रलम्बबाहूरुकरजङ्घान्तरविलम्बिनाम् ।
ऋक्षाणआं धूम्रवर्णानां तिस्रः कोठ्यो व्यवस्थिताः ॥ ३.२८५.२६ ॥
పొడవైన భుజాలు, తొడలు, చేతులు, పిక్కల మధ్య వేలాడే పొగ రంగు ఎలుగుబంట్లు మూడు కోట్లుగా వ్యూహంలో నిలిచాయి.
3.285.27
उत्पतद्भिः पतद्भिश्च निपतद्भिश्च वानरैः ।
नादृश्यत तदा सूर्यो रजसा नाशितप्रभः ॥ ३.२८५.२७ ॥
ఎగురుతూ, పడుతూ, దూకుతూ ఉన్న వానరుల వల్ల రేగిన ధూళితో అప్పుడు సూర్యుడు కాంతి కోల్పోయి కనిపించలేదు.
3.285.28
शालिप्रसूनसदृशैः शिरीपकुसुमप्रभैः ।
तरुणादित्यसदृशैः शणगौरैश्च वैनरैः ॥ ३.२८५.२८ ॥
శాలి పుష్పాల వంటి, శిరీష పువ్వుల కాంతితో, లేత సూర్యుని వంటి, జనుము వంటి తెల్లని వానరులతో (ఆ సేన నిండి ఉంది).
3.285.29
प्राकारं ददृशुस्ते तु समन्तात्कपिलीकृतम् ।
राक्षसा विस्मिता राजन्सस्त्रीवृद्धाः समन्ततः ॥ ३.२८५.२९ ॥
రాక్షసులు చుట్టూ వానరులచే పసుపు రంగుగా మారిన ప్రాకారాన్ని చూశారు. రాజా, స్త్రీలు వృద్ధులతో కూడిన రాక్షసులు అంతటా విస్మయం చెందారు.
3.285.30
बिभिदुस्ते मणिस्तम्भान्कर्णाट्टशिखराणि च ।
भग्नोन्मथितशृङ्गाणि यन्त्राणि च विचिक्षिपुः ॥ ३.२८५.३० ॥
వారు మణి స్తంభాలను, అలంకృత శిఖరాలను పగులగొట్టారు; విరిగి నలిగిన శిఖరాలు గల యంత్రాలను కూడా విసిరివేశారు.
3.285.31
परिगृह्य शतघ्नीश्च सचक्राः सगुडोपलाः ।
चिक्षिपुर्भुजवेगेन लङ्कामध्येमहास्वनाः ॥ ३.२८५.३१ ॥
శతఘ్నులను, చక్రాలను, గుడోపలాలను పట్టుకుని, గొప్ప ధ్వనితో తమ భుజాల వేగంతో లంక మధ్యలోకి విసిరారు.
3.285.32
प्राकारस्थाश्चये केचिन्निशाचरगणास्तथा ।
प्रदुद्रुवुस्ते शतशः कपिभिः समभिद्रुताः ॥ ३.२८५.३२ ॥
ప్రాకారంపై నిలిచిన కొందరు నిశాచర గణాలూ అలాగే వందల కొద్దీ పారిపోయాయి, వానరులచే తరిమివేయబడి.
3.285.33
ततस्तु राजवचनाद्राक्षसाः कामरूपिणः ।
निर्ययुर्विकृताकाराः सहस्रशतसङ्घशः ॥ ३.२८५.३३ ॥
అప్పుడు రాజు ఆజ్ఞతో, కామరూపులైన రాక్షసులు వికృత ఆకారాలతో, వేలు వందల గుంపులుగా బయటకు వెళ్లారు.
3.285.34
शखवर्षाणि वर्षन्तो द्रावयित्वा वनौकसः ।
प्राकारं शोभयन्तस्ते परं विस्मयमास्थिताः ॥ ३.२८५.३४ ॥
కొమ్మల వర్షం కురిపిస్తూ, అడవివాసులైన వానరులను తరిమి, ప్రాకారాన్ని అలంకరిస్తూ వారు మిక్కిలి ఆశ్చర్యంతో ఉన్నారు.
3.285.35
स मापराशिसदृशैर्बभूव क्षणादाचरैः ।
कृतो निर्वानरो भूयः प्राकारो भीमदर्शनैः ॥ ३.२८५.३५ ॥
క్షణంలో ఆ ప్రాకారం, భయంకర రూపులైన నిశాచరులతో రాక్షస రాశుల వంటిదైంది; మళ్లీ వానరులు లేకుండా చేయబడింది.
3.285.36
पेतुः शलविभिन्नाङ्गा बहवो वानरर्पभाः ।
स्तम्भतोरणभग्नाश्चपेतुस्तत्रनिशाचराः ॥ ३.२८५.३६ ॥
శూలాలతో తునకలైన అవయవాలున్న అనేక వానర వృషభాలు పడిపోయాయి; స్తంభాలు తోరణాలతో విరిగిన నిశాచరులూ అక్కడ పడిపోయారు.
3.285.37
केशाकेश्यभवद्युद्धं रक्षसां वानरैः सह ।
नखैर्दन्तैश्च वीराणां खादतां वै परस्परम् ॥ ३.२८५.३७ ॥
రాక్షసులకు వానరులకు మధ్య జుట్టు పట్టుకుని యుద్ధం జరిగింది; వీరులు గోళ్లతో, పళ్లతో ఒకరినొకరు కరచుకున్నారు.
3.285.38
निष्टनन्तो ह्युभयतस्तत्र वानरराक्षसाः ।
हतानिपतिता भूमौ न मुञ्चन्ति परस्परम् ॥ ३.२८५.३८ ॥
అక్కడ ఇరువైపులా వానరులు, రాక్షసులు మూలుగుతూ, చచ్చి నేలపై పడినా ఒకరినొకరు విడిచిపెట్టలేదు.
3.285.39
रामस्तु शरजालानिववर्ष जलदो यथा ।
तानिलङ्कां समासाद्य जघ्रुस्तान्रजनीचरान् ॥ ३.२८५.३९ ॥
రాముడు మేఘంలా బాణాల జాలాన్ని కురిపించాడు; వారు లంకను చేరి ఆ రాత్రిచరులను కొట్టారు.
3.285.40
सौमित्रिरपि नाराचैर्दृढधन्वा जितक्लमः ।
आदिश्यादिश्य दुर्गस्थान्पातयामास राक्षसान् ॥ ३.२८५.४० ॥
సుమిత్ర కుమారుడైన లక్ష్మణుడు కూడా దృఢమైన ధనుర్ధారి; అలసటను జయించి, పదేపదే సూచనలిస్తూ కోటలోని రాక్షసులను నారాచ బాణాలతో పడగొట్టాడు.
3.285.41
ततः प्रत्यवहारोऽभूत्सैन्यानां राधवाज्ञया ।
कृते विमर्दे लङ्कायां लब्धलक्ष्योजयोत्तरः ॥ ३.२८५.४१ ॥
తరువాత రాఘవుని ఆజ్ఞతో సైన్యాలు వెనక్కి తగ్గాయి; లంకలో ఘోర వధ జరిగింది; లక్ష్యాన్ని సాధించి వారు విజయంతో శ్రేష్ఠులయ్యారు.