ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.288
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.288.1
ततो निर्याय स्वपुरात्कुम्भकर्णः सहानुगः ।
अपश्यत्कपिसैन्यं रतज्जितकाश्यग्रतः स्थितम् ॥ ३.२८८.१ ॥
ତା'ପରେ ନିଜ ନଗରରୁ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହିତ ବାହାରି କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ରାମଜିତ କାଶୀ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା କପିସେନା ଦେଖିଲେ।
3.288.2
स वीक्षमाणस्तत्सैन्यं रामदर्शनकाङ्क्षया ।
अपश्यच्चापि सौमित्रिं धनुष्पाणिं व्यवस्थितम् ॥ ३.२८८.२ ॥
ସେହି ସେନା ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ହାତରେ ଧନୁ ଧରି ଦୃଢ଼ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖିଲେ।
3.288.3
तमभ्येत्याशु हरयः परिवब्रुः समन्ततः ।
शैलवृक्षायुधा नादानमुञ्चन्भीषणास्ततः ॥ ३.२८८.३ ॥
ତା ନିକଟକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସି ବାନରମାନେ ଚାରିପଟରୁ ଘେରି ଗଲେ; ପର୍ବତ ଓ ବୃକ୍ଷ ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା; ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
3.288.4
अभ्यघ्नंश्च महाकायैर्बहुभिर्जगतीरुहैः ।
करजैरतुदंश्चान्ये विहाय भयमुत्तमम् ॥ ३.२८८.४ ॥
କେହି ବିଶାଳ ଶରୀର ଓ ପୃଥିବୀରେ ଉଠୁଥିବା ଅନେକ ଗଛରେ ତାକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ପରମ ଭୟ ଛାଡ଼ି ନଖରେ ତାକୁ ଚିରିଲେ।
3.288.5
बहुधा युध्यमानास्ते युद्धमार्गैः प्लवंगमाः ।
नानाप्रहरणैर्भीमै राक्षसेन्द्रमताडयन् ॥ ३.२८८.५ ॥
ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସେହି ଡେଇଁଥିବା ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧପଥ ଓ ନାନା ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରରେ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
3.288.6
स ताड्यमानः प्रहसन्भक्षयामास वानरान् ।
बलं चण्डबलाख्यं च वज्रबाहुं च वानरम् ॥ ३.२८८.६ ॥
ଆଘାତ ସହି ହସି ହସି ସେ ବାନରମାନଙ୍କୁ ଖାଇଗଲା—ଚଣ୍ଡବଳ ନାମକ ବଳ ଓ ବଜ୍ରବାହୁ ନାମକ ବାନରକୁ ମଧ୍ୟ।
3.288.7
तद्दृष्ट्वा व्यथनं कर्म कुम्भकर्णस्य रक्षसः ।
उदक्रोशन्परित्रस्तास्तारप्रभृतयस्तदा ॥ ३.२८८.७ ॥
ରାକ୍ଷସ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ କର୍ମ ଦେଖି ତାର ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ସେତେବେଳେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ।
3.288.8
तानुच्चैः क्रोशतः सैन्याञ्श्रुत्वा स हरियूथपान् ।
अभिदुद्राव सुग्रीवः कुम्भकर्णमपेतभीः ॥ ३.२८८.८ ॥
ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ସେହି ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଓ ବାନର ଯୂଥପତିମାନଙ୍କୁ ଶୁଣି ନିର୍ଭୟ ସୁଗ୍ରୀବ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।
3.288.9
ततो निपत्य वेगेन कुम्भकर्णं महामना ।
सालेन जघ्निवान्मूर्ध्निं बलेन कपिकुञ्जरः ॥ ३.२८८.९ ॥
ତା'ପରେ ମହାମନା କପିକୁଞ୍ଜର ସୁଗ୍ରୀବ ବେଗରେ ଡେଇଁ ପଡ଼ି କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସାଲ ଗଛରେ ବଳପୂର୍ବକ ଆଘାତ କଲେ।
3.288.10
स महात्मा महावेगः कुम्भकर्णस् मूर्धनि ।
बिभेद सालं सुग्रीवो न चैवाव्यथयत्कपिः ॥ ३.२८८.१० ॥
ସେହି ମହାତ୍ମା ଓ ମହାବେଗୀ ସୁଗ୍ରୀବ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସାଲ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ତଥାପି ସେହି କପି (କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ) ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
3.288.11
ततो विनद्यसहसा सालस्पर्शविबोधितः ।
दोर्भ्यामादाय सुग्रीवं कुम्भकर्णोऽहरद्बलात् ॥ ३.२८८.११ ॥
ତା'ପରେ ସାଲ ଗଛର ସ୍ପର୍ଶରେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ସହସା ଗର୍ଜନ କରି ଦୁଇ ବାହୁରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଧରି ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କଲେ।
3.288.12
ह्रियमाणं तु सुग्रीवं कुम्भकर्णेन रक्षसा ।
अवेक्ष्याभ्यद्रवद्वीरः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ॥ ३.२८८.१२ ॥
ରାକ୍ଷସ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନେଉଥିବାର ଦେଖି ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ବୀର ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।
3.288.13
सोऽभिपत्य महर्वेगं रुक्मपुङ्खं महाशरम् ।
प्राहिणोत्कुम्भकर्णाय लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ३.२८८.१३ ॥
ସେହି ମହାବେଗୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ସୁନାପଖା ମହାବାଣ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ — ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କ ସଂହାରକାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ।
3.288.14
स तस्य देहावरणं भित्त्वा देहं च सायकः ।
जगाम दारयन्भूमिं रुधिरेण समुक्षितः ॥ ३.२८८.१४ ॥
ସେହି ବାଣ ତା'ର ଦେହକବଚ ଓ ଦେହ ଭେଦ କରି, ପୃଥିବୀ ବିଦାରଣ କରି, ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲା।
3.288.15
तथा स भिन्नहृदयः समुत्सृज्य कपीश्वरम् ।
वेगेन महताऽऽविष्टस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ३.२८८.१५ ॥
ଏହିପରି ହୃଦୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ କପୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ମହାବେଗରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲା, 'ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ!'
3.288.16
कुम्भकर्णो महेष्वासः प्रगृहीतशिलायुधः ।
अभिदुद्राव सौमित्रिमुद्यम्य महतीं शिलाम् ॥ ३.२८८.१६ ॥
ମହାଧନୁର୍ଦ୍ଧର କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଶିଳାକୁ ଅସ୍ତ୍ର ରୂପେ ଧରି, ବଡ଼ ଶିଳା ଉଠାଇ ସୌମିତ୍ରି ଉପରେ ଝାସ୍ ଦେଲେ।
3.288.17
तस्याभिपततस्तूर्णं क्षुराभ्यामुच्छितौ करौ ।
चिच्छेद निशिताग्राभ्यां स बभूव चतुर्भुजः ॥ ३.२८८.१७ ॥
ସେ ଦ୍ରୁତ ଝାସ୍ ଦେଉଥିବା ସମୟରେ ଉପରକୁ ଉଠାଯାଇଥିବା ତା'ର ଦୁଇ ହାତ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ର କ୍ଷୁରବାଣରେ କଟା ଗଲା; ସେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ହୋଇଗଲା।
3.288.18
तानप्यस् भुजान्सर्वान्प्रगृहीतशिलायुधान् ।
क्षुरैश्चिच्छेदलघ्वस्त्रं सौमित्रिः प्रतिदर्शयन् ॥ ३.२८८.१८ ॥
ଶିଳା-ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ସେହି ସମସ୍ତ ବାହୁକୁ ମଧ୍ୟ, ଲଘୁହସ୍ତ ସୌମିତ୍ରି ନିଜ କୌଶଳ ଦେଖାଇ କ୍ଷୁରରେ କାଟିଦେଲେ।
3.288.19
स बभूवातिकायश्च बहुपादशिरोभुजः ।
तं ब्रह्मास्त्रेण सौमित्रिर्ददाराद्रिचयोपमम् ॥ ३.२८८.१९ ॥
ସେ ଅତିକାୟ ହେଲା, ଅନେକ ପାଦ, ମସ୍ତକ ଓ ବାହୁବିଶିଷ୍ଟ। ସୌମିତ୍ରି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ପର୍ବତରାଶି ପରି ତାକୁ ବିଦାରଣ କଲେ।
3.288.20
स पपात महावीर्यो दिव्यास्त्राभिहतो रणे ।
महाशनिविनिर्दग्धः पादपोऽङ्कुरवानिव ॥ ३.२८८.२० ॥
ସେ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ରଣରେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ଆହତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା; ମହାବଜ୍ରରେ ଦଗ୍ଧ ଅଙ୍କୁରିତ ବୃକ୍ଷ ପରି।
3.288.21
तं दृष्ट्वा वृत्रसंकाशं कुम्भकर्णं तरस्विनम् ।
गतासुं पतितं भूमौ राक्षसाः प्राद्रवन्भयात् ॥ ३.२८८.२१ ॥
ବୃତ୍ର ସମାନ ସେହି ବେଗବାନ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣକୁ ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ।
3.288.22
तथातान्द्रवतो योधान्दृष्ट्वा तौ दूषणानुजौ ।
अवस्थाप्याथ सौमित्रिं संक्रुद्धावभ्यधावताम् ॥ ३.२८८.२२ ॥
ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏପରି ପଳାଉଥିବା ଦେଖି ଦୂଷଣଙ୍କ ଦୁଇ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ରୋକି କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
3.288.23
तावाद्रवन्तौ संक्रुद्धौ वज्रवेगप्रमाथिनौ ।
अभिजग्राह सौमित्रिर्विनद्योभौ पतत्रिभिः ॥ ३.२८८.२३ ॥
ବଜ୍ରବେଗରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ସେହି ଦୁଇଜଣ କ୍ରୋଧରେ ଧାଇଁ ଆସିଲେ; ସୌମିତ୍ରି ଗର୍ଜନ କରି ବାଣରେ ଉଭୟଙ୍କୁ ଧରିଲେ।
3.288.24
ततः सुतुमुलं युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।
दूषणानुजयोः पार्थ लक्ष्मणस् च धीमतः ॥ ३.२८८.२४ ॥
ତା'ପରେ ହେ ପାର୍ଥ, ଦୂଷଣଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
3.288.25
महता शरवर्षेण राक्षसौ सोऽभ्यवर्पत ।
तं चापिवीरौ संक्रुद्धावुभौ तौ समवर्षताम् ॥ ३.२८८.२५ ॥
ସେ ବିଶାଳ ବାଣବର୍ଷଣରେ ସେହି ଦୁଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲା। କ୍ରୋଧିତ ସେହି ଦୁଇ ବୀର ମଧ୍ୟ ତା'ଉପରେ ବାଣବର୍ଷଣ କଲେ।
3.288.26
मुहूर्तमेवमभवद्वज्रवेगप्रमाथिनोः ।
सौमित्रेश्च महाबाहोः संप्रहारः सुदारुणः ॥ ३.२८८.२६ ॥
ବଜ୍ରବେଗଙ୍କୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା ସେହି ଦୁଇ ଓ ମହାବାହୁ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷଣେ ଏପରି ଅତି ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ ହେଲା।
3.288.27
अथाद्रिशृङ्गमादाय हनुमान्मारुतात्मजः ।
अभिद्रुत्याददे प्राणान्वज्रवेगस्य रक्षसः ॥ ३.२८८.२७ ॥
ତା'ପରେ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ପର୍ବତ ଶିଖର ଉଠାଇ ବଜ୍ରବେଗ ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଧାଇଁ ଯାଇ ତା'ର ପ୍ରାଣ ହରଣ କଲେ।
3.288.28
नीलश्च महता ग्राव्णा दूपणावरजं हरिः ।
प्रमाथिनमभिद्रुत्य प्रममाथ महाबलः ॥ ३.२८८.२८ ॥
ମହାବଳୀ ବାନର ନୀଳ ଏକ ବଡ଼ ପଥର ନେଇ ଦୂଷଣଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇକୁ, ସେହି ସଂହାରକ ଉପରେ ଧାଇଁ ଯାଇ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
3.288.29
ततः प्रावर्तत पुनः संग्रामः कटुकोदयः ।
रामरावणसैन्यानामन्योन्यमभिधावताम् ॥ ३.२८८.२९ ॥
ତା'ପରେ ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ସେନା ପରସ୍ପର ଉପରେ ଧାଇଁ ଯିବାରୁ ପୁଣି କଠୋର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
3.288.30
शतसो नैर्ऋतान्वन्या जघ्नुर्वन्यांश्च नैर्ऋताः ।
नैर्ऋतास्तत्रवध्यन्ते प्रायेण न तु वानराः ॥ ३.२८८.३० ॥
ବନ୍ୟ ବାନରମାନେ ଶହ ଶହ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ଆଉ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ୟ ବାନରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ସେଠାରେ ପ୍ରାୟତଃ ରାକ୍ଷସମାନେ ହିଁ ମାରି ଯାଉଥିଲେ, ବାନରମାନେ ନୁହେଁ।