మహాభారతం · అధ్యాయం 3.288
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.288.1
ततो निर्याय स्वपुरात्कुम्भकर्णः सहानुगः ।
अपश्यत्कपिसैन्यं रतज्जितकाश्यग्रतः स्थितम् ॥ ३.२८८.१ ॥
అప్పుడు తన నగరం నుండి అనుచరులతో బయలుదేరి కుంభకర్ణుడు, రాముడు గెలిచిన కాశీ భూమి ముందు నిలిచి ఉన్న వానర సైన్యాన్ని చూశాడు.
3.288.2
स वीक्षमाणस्तत्सैन्यं रामदर्शनकाङ्क्षया ।
अपश्यच्चापि सौमित्रिं धनुष्पाणिं व्यवस्थितम् ॥ ३.२८८.२ ॥
ఆ సైన్యాన్ని చూస్తూ, రాముణ్ని చూడాలనే కోరికతో, చేతిలో విల్లు పట్టి స్థిరంగా నిలిచిన సౌమిత్రిని కూడా అతడు చూశాడు.
3.288.3
तमभ्येत्याशु हरयः परिवब्रुः समन्ततः ।
शैलवृक्षायुधा नादानमुञ्चन्भीषणास्ततः ॥ ३.२८८.३ ॥
వెంటనే అతన్ని సమీపించి వానరులు నాలుగు వైపులా చుట్టుముట్టారు; కొండలు, చెట్లే వారి ఆయుధాలు; భయంకర గర్జనలు చేశారు.
3.288.4
अभ्यघ्नंश्च महाकायैर्बहुभिर्जगतीरुहैः ।
करजैरतुदंश्चान्ये विहाय भयमुत्तमम् ॥ ३.२८८.४ ॥
కొందరు తమ పెద్ద దేహాలతో, భూమిపై పెరిగే అనేక వృక్షాలతో అతన్ని కొట్టారు; ఇతరులు గొప్ప భయాన్ని వదిలి గోళ్లతో అతన్ని చీల్చారు.
3.288.5
बहुधा युध्यमानास्ते युद्धमार्गैः प्लवंगमाः ।
नानाप्रहरणैर्भीमै राक्षसेन्द्रमताडयन् ॥ ३.२८८.५ ॥
అనేక రకాలుగా యుద్ధం చేస్తూ, ఆ దూకే వానరులు యుద్ధమార్గాలతో, అనేక భయంకర ఆయుధాలతో రాక్షసరాజును కొట్టారు.
3.288.6
स ताड्यमानः प्रहसन्भक्षयामास वानरान् ।
बलं चण्डबलाख्यं च वज्रबाहुं च वानरम् ॥ ३.२८८.६ ॥
దెబ్బలు తింటూ నవ్వుతూ అతడు వానరులను తినేశాడు—చండబలం అనే బలుణ్ని, వజ్రబాహు అనే వానరుణ్ని కూడా.
3.288.7
तद्दृष्ट्वा व्यथनं कर्म कुम्भकर्णस्य रक्षसः ।
उदक्रोशन्परित्रस्तास्तारप्रभृतयस्तदा ॥ ३.२८८.७ ॥
రాక్షసుడు కుంభకర్ణుని ఆ బాధాకరమైన చర్యను చూచి, తారుడు మొదలైనవారు అప్పుడు భయంతో గట్టిగా అరిచారు.
3.288.8
तानुच्चैः क्रोशतः सैन्याञ्श्रुत्वा स हरियूथपान् ।
अभिदुद्राव सुग्रीवः कुम्भकर्णमपेतभीः ॥ ३.२८८.८ ॥
ఎలుగెత్తి అరుస్తున్న ఆ సైన్యాలను, వానర యూథపతులను విని, భయం లేని సుగ్రీవుడు కుంభకర్ణుని వైపు పరుగెత్తాడు.
3.288.9
ततो निपत्य वेगेन कुम्भकर्णं महामना ।
सालेन जघ्निवान्मूर्ध्निं बलेन कपिकुञ्जरः ॥ ३.२८८.९ ॥
అప్పుడు మహామనస్కుడు కపికుంజరుడైన సుగ్రీవుడు వేగంగా దూకి కుంభకర్ణుని తలపై సాల వృక్షంతో బలంగా కొట్టాడు.
3.288.10
स महात्मा महावेगः कुम्भकर्णस् मूर्धनि ।
बिभेद सालं सुग्रीवो न चैवाव्यथयत्कपिः ॥ ३.२८८.१० ॥
ఆ మహాత్ముడు, మహావేగవంతుడైన సుగ్రీవుడు కుంభకర్ణుని తలపై సాల వృక్షాన్ని విరిచాడు; అయినా ఆ కపి (కుంభకర్ణుడు) బాధపడలేదు.
3.288.11
ततो विनद्यसहसा सालस्पर्शविबोधितः ।
दोर्भ्यामादाय सुग्रीवं कुम्भकर्णोऽहरद्बलात् ॥ ३.२८८.११ ॥
అప్పుడు సాల వృక్ష స్పర్శతో మేల్కొన్న కుంభకర్ణుడు అకస్మాత్తుగా గర్జించి, రెండు చేతులతో సుగ్రీవుని పట్టుకుని బలవంతంగా ఎత్తుకుపోయాడు.
3.288.12
ह्रियमाणं तु सुग्रीवं कुम्भकर्णेन रक्षसा ।
अवेक्ष्याभ्यद्रवद्वीरः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ॥ ३.२८८.१२ ॥
రాక్షసుడు కుంభకర్ణుడు సుగ్రీవుని ఎత్తుకుపోవడం చూసి, మిత్రులకు ఆనందం కలిగించే వీరుడు సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు) అతని వైపు దూసుకెళ్ళాడు.
3.288.13
सोऽभिपत्य महर्वेगं रुक्मपुङ्खं महाशरम् ।
प्राहिणोत्कुम्भकर्णाय लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ३.२८८.१३ ॥
ఆ మహావేగుడు లక్ష్మణుడు ముందుకు దూకి, బంగారు రెక్కల మహాబాణాన్ని కుంభకర్ణునిపై ప్రయోగించాడు; శత్రువీరులను సంహరించే లక్ష్మణుడు.
3.288.14
स तस्य देहावरणं भित्त्वा देहं च सायकः ।
जगाम दारयन्भूमिं रुधिरेण समुक्षितः ॥ ३.२८८.१४ ॥
ఆ బాణం అతని దేహకవచాన్ని, దేహాన్ని కూడా చీల్చి, భూమిని విదారుస్తూ, రక్తంతో తడిసి వెళ్లింది.
3.288.15
तथा स भिन्नहृदयः समुत्सृज्य कपीश्वरम् ।
वेगेन महताऽऽविष्टस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ३.२८८.१५ ॥
అలా హృదయం చీలిన అతడు, వానరరాజును విడిచిపెట్టి, గొప్ప ఆవేశంతో, 'ఆగు, ఆగు!' అని అన్నాడు.
3.288.16
कुम्भकर्णो महेष्वासः प्रगृहीतशिलायुधः ।
अभिदुद्राव सौमित्रिमुद्यम्य महतीं शिलाम् ॥ ३.२८८.१६ ॥
మహాధనుర్ధరుడైన కుంభకర్ణుడు, రాతిని ఆయుధంగా పట్టుకుని, పెద్ద బండను ఎత్తి సౌమిత్రిపై దూసుకువచ్చాడు.
3.288.17
तस्याभिपततस्तूर्णं क्षुराभ्यामुच्छितौ करौ ।
चिच्छेद निशिताग्राभ्यां स बभूव चतुर्भुजः ॥ ३.२८८.१७ ॥
అతడు వేగంగా దూసుకొస్తుండగా పైకెత్తిన అతని రెండు చేతులను పదునైన అగ్రం గల క్షురబాణాలతో ఛేదించాడు; అతడు చతుర్భుజుడయ్యాడు.
3.288.18
तानप्यस् भुजान्सर्वान्प्रगृहीतशिलायुधान् ।
क्षुरैश्चिच्छेदलघ्वस्त्रं सौमित्रिः प्रतिदर्शयन् ॥ ३.२८८.१८ ॥
రాతి ఆయుధాలను పట్టుకున్న ఆ అన్ని చేతులను కూడా, తేలికైన అస్త్రవిద్యగల సౌమిత్రి క్షురాలతో, తన నైపుణ్యాన్ని చూపుతూ ఛేదించాడు.
3.288.19
स बभूवातिकायश्च बहुपादशिरोभुजः ।
तं ब्रह्मास्त्रेण सौमित्रिर्ददाराद्रिचयोपमम् ॥ ३.२८८.१९ ॥
అతడు అతికాయుడిగా మారాడు, అనేక పాదాలు, శిరస్సులు, భుజాలు కలవాడిగా. సౌమిత్రి అతడిని బ్రహ్మాస్త్రంతో పర్వతరాశిలా చీల్చాడు.
3.288.20
स पपात महावीर्यो दिव्यास्त्राभिहतो रणे ।
महाशनिविनिर्दग्धः पादपोऽङ्कुरवानिव ॥ ३.२८८.२० ॥
ఆ మహావీరుడు యుద్ధంలో దివ్యాస్త్రంతో హతమై పడిపోయాడు; మహా పిడుగుతో కాలిన చిగురించిన వృక్షంలా.
3.288.21
तं दृष्ट्वा वृत्रसंकाशं कुम्भकर्णं तरस्विनम् ।
गतासुं पतितं भूमौ राक्षसाः प्राद्रवन्भयात् ॥ ३.२८८.२१ ॥
వృత్రుని వంటి ఆ వేగవంతుడైన కుంభకర్ణుడు ప్రాణం లేకుండా నేలపై పడిపోవడం చూసి రాక్షసులు భయంతో పారిపోయారు.
3.288.22
तथातान्द्रवतो योधान्दृष्ट्वा तौ दूषणानुजौ ।
अवस्थाप्याथ सौमित्रिं संक्रुद्धावभ्यधावताम् ॥ ३.२८८.२२ ॥
యోధులు ఇలా పారిపోవడం చూసి, దూషణుని ఇద్దరు తమ్ములు సౌమిత్రిని నిలిపి, కోపంతో అతనిపై దూకారు.
3.288.23
तावाद्रवन्तौ संक्रुद्धौ वज्रवेगप्रमाथिनौ ।
अभिजग्राह सौमित्रिर्विनद्योभौ पतत्रिभिः ॥ ३.२८८.२३ ॥
వజ్రవేగంతో దాడి చేసే ఆ ఇద్దరు కోపంతో పరుగెత్తి రాగా, సౌమిత్రి గర్జించి బాణాలతో ఇద్దరినీ ఎదుర్కొన్నాడు.
3.288.24
ततः सुतुमुलं युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।
दूषणानुजयोः पार्थ लक्ष्मणस् च धीमतः ॥ ३.२८८.२४ ॥
అప్పుడు ఓ పార్థా, దూషణుని తమ్ములకు, బుద్ధిమంతుడైన లక్ష్మణునికి మధ్య అత్యంత భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
3.288.25
महता शरवर्षेण राक्षसौ सोऽभ्यवर्पत ।
तं चापिवीरौ संक्रुद्धावुभौ तौ समवर्षताम् ॥ ३.२८८.२५ ॥
అతడు గొప్ప బాణ వర్షంతో ఆ ఇద్దరు రాక్షసులను కప్పాడు. కోపోద్రిక్తులైన ఆ ఇద్దరు వీరులు అతనిపైకి కూడా బాణ వర్షం కురిపించారు.
3.288.26
मुहूर्तमेवमभवद्वज्रवेगप्रमाथिनोः ।
सौमित्रेश्च महाबाहोः संप्रहारः सुदारुणः ॥ ३.२८८.२६ ॥
వజ్రవేగుణ్ణి సంహరించే ఆ ఇద్దరితో, మహాబాహువైన సౌమిత్రికి మధ్య కొద్ది క్షణం ఇలా అత్యంత భయంకరమైన ఘర్షణ జరిగింది.
3.288.27
अथाद्रिशृङ्गमादाय हनुमान्मारुतात्मजः ।
अभिद्रुत्याददे प्राणान्वज्रवेगस्य रक्षसः ॥ ३.२८८.२७ ॥
అప్పుడు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు ఒక పర్వత శిఖరాన్ని పట్టుకుని, వజ్రవేగ రాక్షసుని మీదికి దూసుకెళ్లి అతని ప్రాణాలు తీశాడు.
3.288.28
नीलश्च महता ग्राव्णा दूपणावरजं हरिः ।
प्रमाथिनमभिद्रुत्य प्रममाथ महाबलः ॥ ३.२८८.२८ ॥
మహాబలుడైన వానరుడు నీలుడు ఒక పెద్ద రాయితో దూషణుని తమ్ముడిని, ఆ సంహారకుని మీదికి దూసుకెళ్లి చితక్కొట్టాడు.
3.288.29
ततः प्रावर्तत पुनः संग्रामः कटुकोदयः ।
रामरावणसैन्यानामन्योन्यमभिधावताम् ॥ ३.२८८.२९ ॥
అప్పుడు రాముడు, రావణుని సైన్యాలు ఒకదానిపై ఒకటి దూసుకెళ్తూ మళ్ళీ కఠినమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
3.288.30
शतसो नैर्ऋतान्वन्या जघ्नुर्वन्यांश्च नैर्ऋताः ।
नैर्ऋतास्तत्रवध्यन्ते प्रायेण न तु वानराः ॥ ३.२८८.३० ॥
అడవి వానరులు వందలాది రాక్షసులను చంపారు, రాక్షసులు కూడా అడవి వానరులను చంపారు. అక్కడ ఎక్కువగా రాక్షసులే చంపబడ్డారు, వానరులు కాదు.