મહાભારત · અધ્યાય 3.289
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.289.1
ततः श्रुत्वाहतं सङ्ख्ये कुम्भकर्णं सहानुगम् ।
प्रहस्तं च महेष्वासं धूम्राक्षं चातितेजसम् ॥ ३.२८९.१ ॥
યુદ્ધમાં કુંભકર્ણ તેના અનુચરો સહિત હણાયો એ સાંભળીને, અને મહાધનુર્ધર પ્રહસ્ત તથા અતિતેજસ્વી ધૂમ્રાક્ષ (હણાયા એ સાંભળીને),
3.289.2
पुत्रमिनद्रजितं वीरं रावणः प्रत्यभाषत ।
जहिरामममित्रघ्न सुग्रीवं च सलक्ष्मणम् ॥ ३.२८९.२ ॥
રાવણે પોતાના વીર પુત્ર ઇન્દ્રજિતને ઉત્તર આપ્યો — હે શત્રુઘાતક, રામને તથા લક્ષ્મણ સહિત સુગ્રીવને હણ.
3.289.3
त्वया हि मम सत्पुत्र यशो दीप्तमुपार्जितम् ।
जित्वावज्रधरं सङ्ख्ये सहस्राक्षं शचीपतिम् ॥ ३.२८९.३ ॥
હે મારા સુપુત્ર, તારા વડે જ મેં તેજસ્વી યશ મેળવ્યો છે; યુદ્ધમાં વજ્રધારી, સહસ્રાક્ષ, શચીપતિ (ઇન્દ્ર)ને તેં જીત્યા હતા.
3.289.4
अन्तर्हितः प्रकाशो वा दिव्यैर्दत्तवरैः शरैः ।
जहि शत्रूनमित्रघ्न मम शस्त्रभृतांवर ॥ ३.२८९.४ ॥
તેઓ છુપાયેલા હોય કે પ્રગટ — વરદાનથી મળેલા દિવ્ય બાણોથી શત્રુઓને હણ; હે શત્રુઘાતક, મારા શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ.
3.289.5
रामलक्ष्मणसुग्रीवाः शरस्पर्शं न तेऽनघ ।
समर्थाः प्रतिसोढुं च कुतस्तदनुयायिनः ॥ ३.२८९.५ ॥
હે નિર્દોષ, રામ, લક્ષ્મણ અને સુગ્રીવ તારા બાણનો સ્પર્શ પણ સહી શકે તેમ નથી; તો તેમના અનુયાયીઓ કેવી રીતે સહી શકે?
3.289.6
अगता या प्रहस्तेन कुम्भकर्णेन चानघ ।
खरस्यापचितिः सङ्ख्ये तां गच्छ त्वे महाभुज ॥ ३.२८९.६ ॥
હે નિર્દોષ, પ્રહસ્ત અને કુંભકર્ણથી અધૂરો રહેલો, યુદ્ધમાં ખરનો તે બદલો છે — હે મહાબાહુ, તે પૂરો કરવા જા.
3.289.7
त्वमद्य निशितैर्बाणैर्हत्वा शत्रून्ससैनिकान् ।
प्रतिनन्दय मां पुत्र पुरा जित्वेव वासवम् ॥ ३.२८९.७ ॥
હે પુત્ર, આજે તું તીક્ષ્ણ બાણોથી શત્રુઓ અને તેમના સૈનિકોનો વધ કરીને, પૂર્વે વાસવને જીત્યો હતો તેમ મને આનંદિત કર.
3.289.8
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा रथमास्थाय दंशिथः ।
प्रययाविन्द्रजिद्राजंस्तूर्णमायोधनं प्रति ॥ ३.२८९.८ ॥
આમ કહેવાયેલો તે, 'તેમ જ થાઓ' કહીને, કવચધારી ઇન્દ્રજિત રથ પર ચડીને, હે રાજન, ઝડપથી રણભૂમિ તરફ ચાલ્યો.
3.289.9
ततो विश्राव्य विस्पष्टं नाम राक्षसपुङ्गवः ।
आह्वयामास समरे लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ॥ ३.२८९.९ ॥
ત્યારે તે રાક્ષસ-શ્રેષ્ઠે પોતાનું નામ સ્પષ્ટ જાહેર કરીને, યુદ્ધમાં શુભલક્ષણ લક્ષ્મણને પડકાર્યો.
3.289.10
तं लक्ष्मणोऽभ्यधावच्च प्रगृह्य सशरं धनुः ।
त्रासयंस्तलघोषेण सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ३.२८९.१० ॥
લક્ષ્મણે બાણ સહિત ધનુષ્ય ઉપાડીને તેના તરફ દોડ્યો; હથેળીના અવાજથી તેને ભયભીત કરતાં, જેમ સિંહ નાના હરણ પર ધસે તેમ.
3.289.11
तयोः समभवद्युद्धं सुमहज्जयगृद्धिनोः ।
दिव्यास्त्रविदुपोस्तीव्रमन्योन्यस्पर्धिनोस्तदा ॥ ३.२८९.११ ॥
ત્યારે વિજયની લાલસા રાખનારા, દિવ્યાસ્ત્રોના જાણકાર, એકબીજા સાથે હરીફાઈ કરતા તે બંને વચ્ચે અતિ ભીષણ મહાયુદ્ધ થયું.
3.289.12
रावणिस्तु यदा नैनं विशेषयति सायकैः ।
ततो गुरुतरं यत्नमातिष्ठद्बलिनां वरः ॥ ३.२८९.१२ ॥
પરંતુ રાવણિ (ઇન્દ્રજિત) બાણોથી તેને વટાવી ન શક્યો, ત્યારે બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ તેણે વધુ મોટો પ્રયત્ન હાથ ધર્યો.
3.289.13
तत एवं महावेगैरर्दयामास तोमरैः ।
तानागतान्स चिच्छेद सौमित्रिर्निशितैः शरैः ॥ ३.२८९.१३ ॥
ત્યારે તેણે મહાવેગથી તોમરો વડે તેમને પીડિત કર્યા. આવતાં તે બધાંને સૌમિત્રીએ તીક્ષ્ણ બાણોથી છેદી નાખ્યાં.
3.289.14
ते निकृत्ताः शरैस्तीक्ष्णैर्न्यपतन्धरणीतले ।
साधका रावणेराजौ शतशः शकलीकृताः ॥ ३.२८९.१४ ॥
તીક્ષ્ણ બાણોથી કપાયેલા તે રાવણિના સાથીઓ યુદ્ધમાં સેંકડો ટુકડા થઈ ધરતી પર પડ્યા.
3.289.15
तमङ्गदो वालिसुतः श्रीमानुद्यम्य पादपम् ।
अभिद्रुत्य महावेगस्ताडयामास मूर्धनि ॥ ३.२८९.१५ ॥
વાલીના પુત્ર શ્રીમાન અંગદે એક વૃક્ષ ઉપાડીને મહાવેગથી તેના પર ધસી જઈ તેના માથા પર પ્રહાર કર્યો.
3.289.16
तस्येन्द्रजिदसंभ्रान्तः प्रासेनोरसि वीर्यवान् ।
प्रहर्तुमैच्छत्तं चास्य प्रासं चिच्छेद लक्ष्मणः ॥ ३.२८९.१६ ॥
તે પ્રહારથી અવિચલિત વીર્યવાન ઇન્દ્રજિતે ભાલાથી તેની છાતી પર પ્રહાર કરવા ઇચ્છ્યું; લક્ષ્મણે તે ભાલો કાપી નાખ્યો.
3.289.17
तमभ्याशगतं वीरमङ्गदं रावणात्मजः ।
गदयाऽताडयत्सव्ये पार्श्वेवानरपुङ्गवम् ॥ ३.२८९.१७ ॥
નજીક આવેલા તે વીર અંગદને રાવણપુત્રે ગદાથી ડાબી બાજુ પર પ્રહાર કર્યો — વાનરશ્રેષ્ઠને.
3.289.18
तमचिन्त्य प्रहारं स बलवान्वालिनः सुतः ।
ससर्जेन्द्रजितः क्रोधात्सालस्कन्धं तथाङ्गदः ॥ ३.२८९.१८ ॥
તે અકલ્પ્ય પ્રહારની ગણના ન કરી બળવાન વાલીપુત્ર અંગદે ક્રોધથી ઇન્દ્રજિત પર સાલવૃક્ષનો થડ ફેંક્યો.
3.289.19
सोऽङ्गदेन रुपोत्सृष्टो वधायेन्द्रजितस्तरुः ।
जघानेन्द्रजितः पार्थ रथं साश्वं ससारथिम् ॥ ३.२८९.१९ ॥
હે પાર્થ, અંગદે ક્રોધથી ઇન્દ્રજિતને મારવા ફેંકેલા તે વૃક્ષે ઇન્દ્રજિતને પ્રહાર કર્યો અને ઘોડા તથા સારથિ સહિત તેનો રથ ભાંગી નાખ્યો.
3.289.20
ततो हताश्वात्प्रस्कन्द्य रथात्स हतसारथिः ।
तत्रैवान्तर्दधे राजन्मायया रावणात्मजः ॥ ३.२८९.२० ॥
પછી ઘોડા હણાયા અને સારથિ મરાયો, ત્યારે રાવણપુત્ર રથ પરથી કૂદીને, હે રાજન, ત્યાં જ માયાથી અદૃશ્ય થઈ ગયો.
3.289.21
अन्तर्हितं विदित्वा तं बहुमायं च राक्षसम् ।
रामस्तं देशमागम्य तत्सैन्यं पर्यरक्षत ॥ ३.२८९.२१ ॥
તે રાક્ષસ અદૃશ્ય થયો છે અને તેની પાસે ઘણી માયા છે એમ જાણીને રામ તે સ્થળે આવ્યો અને પોતાની સેનાનું ચારે બાજુથી રક્ષણ કર્યું.
3.289.22
स राममुद्दिश्य शरैस्ततो दत्तवरैस्तदा ।
विव्याध सर्वगात्रेषु लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ ३.२८९.२२ ॥
પછી વરદાન પામેલા તેણે રામને લક્ષ્ય બનાવી બાણોથી તેમને અને મહાબલી લક્ષ્મણને સર્વ અંગોમાં વીંધી નાખ્યા.
3.289.23
तमदृश्यंशरैः शूरौ माययाऽन्तर्हितं तदा ।
योधयामासतुरुभौ रावणिं रामलक्ष्मणौ ॥ ३.२८९.२३ ॥
માયાથી છુપાઈને અદૃશ્ય થયેલા તે રાવણિ સાથે તે બંને શૂરવીર રામ અને લક્ષ્મણ ત્યારે બાણોથી યુદ્ધ કરતા રહ્યા.
3.289.24
स रुषा सर्वगात्रेषु तयोः पुरुषसिंहयोः ।
व्यसृजत्सायकान्भूयः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ३.२८९.२४ ॥
તેણે ક્રોધથી તે બંને પુરુષસિંહોના સર્વ અંગો પર ફરી સેંકડો અને હજારો બાણો છોડ્યાં.
3.289.25
तमदृश्यं विचिन्वन्तः सृजन्तमनिशं शरान् ।
हरयो विविशुर्व्योम प्रगृह्य महतीः शिलाः ॥ ३.२८९.२५ ॥
અદૃશ્ય એવા તેને શોધતા, સતત બાણ છોડતા તેને શોધતા, વાનરોએ મોટા પથ્થરો ઉપાડીને આકાશમાં પ્રવેશ કર્યો.
3.289.26
तांश्च तौ चाप्यदृश्यः सशरैर्विव्याध राक्षसः ।
स भृशं ताडयामास रावणिर्मायया वृतः ॥ ३.२८९.२६ ॥
તે અદૃશ્ય રાક્ષસે તેમને અને તે બંનેને બાણોથી વીંધી નાખ્યા. માયાથી ઘેરાયેલા રાવણપુત્રે તેમને ભારે માર માર્યો.
3.289.27
तौ शरैरर्दितौ वीरौ भ्रारौ रामलक्ष्मणौ ।
पेततुर्गगनाद्भूमिं सूर्याचन्द्रमसाविव ॥ ३.२८९.२७ ॥
બાણોથી પીડિત થયેલા તે બે વીર ભાઈઓ રામ અને લક્ષ્મણ, સૂર્ય અને ચંદ્રની જેમ આકાશમાંથી ભૂમિ પર પડ્યા.