మహాభారతం · అధ్యాయం 3.289
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.289.1
ततः श्रुत्वाहतं सङ्ख्ये कुम्भकर्णं सहानुगम् ।
प्रहस्तं च महेष्वासं धूम्राक्षं चातितेजसम् ॥ ३.२८९.१ ॥
యుద్ధంలో కుంభకర్ణుడు తన అనుచరులతో సహా హతుడయ్యాడని విని, మహాధనుర్ధరుడైన ప్రహస్తుడు, అత్యంత తేజస్వి ధూమ్రాక్షుడు కూడా (హతులయ్యారని విని),
3.289.2
पुत्रमिनद्रजितं वीरं रावणः प्रत्यभाषत ।
जहिरामममित्रघ्न सुग्रीवं च सलक्ष्मणम् ॥ ३.२८९.२ ॥
రావణుడు తన వీరపుత్రుడైన ఇంద్రజిత్తుతో ఇలా సమాధానమిచ్చాడు — శత్రుఘాతకా, రాముని, లక్ష్మణునితో కూడిన సుగ్రీవుని సంహరించు.
3.289.3
त्वया हि मम सत्पुत्र यशो दीप्तमुपार्जितम् ।
जित्वावज्रधरं सङ्ख्ये सहस्राक्षं शचीपतिम् ॥ ३.२८९.३ ॥
ఓ సత్పుత్రా, నీ వల్లే నాకు దీప్తమైన కీర్తి లభించింది; యుద్ధంలో వజ్రధారి, సహస్రాక్షుడు, శచీపతి (ఇంద్రుడు)ని నువ్వు జయించావు.
3.289.4
अन्तर्हितः प्रकाशो वा दिव्यैर्दत्तवरैः शरैः ।
जहि शत्रूनमित्रघ्न मम शस्त्रभृतांवर ॥ ३.२८९.४ ॥
దాగినవారైనా, ప్రత్యక్షులైనా — వరాలతో లభించిన దివ్య బాణాలతో శత్రువులను సంహరించు; శత్రుఘాతకా, నా శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడా.
3.289.5
रामलक्ष्मणसुग्रीवाः शरस्पर्शं न तेऽनघ ।
समर्थाः प्रतिसोढुं च कुतस्तदनुयायिनः ॥ ३.२८९.५ ॥
ఓ నిర్దోషుడా, రాముడు, లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు నీ బాణ స్పర్శను కూడా తట్టుకోలేరు; వారి అనుచరులు ఎలా తట్టుకోగలరు?
3.289.6
अगता या प्रहस्तेन कुम्भकर्णेन चानघ ।
खरस्यापचितिः सङ्ख्ये तां गच्छ त्वे महाभुज ॥ ३.२८९.६ ॥
ఓ నిర్దోషుడా, ప్రహస్తుడు, కుంభకర్ణుడు తీర్చలేకపోయిన ఖరుని ప్రతీకారం అది; ఓ మహాబాహూ, దాన్ని తీర్చడానికి వెళ్ళు.
3.289.7
त्वमद्य निशितैर्बाणैर्हत्वा शत्रून्ससैनिकान् ।
प्रतिनन्दय मां पुत्र पुरा जित्वेव वासवम् ॥ ३.२८९.७ ॥
పుత్రా, ఈ రోజు నువ్వు పదునైన బాణాలతో శత్రువులను, వారి సైనికులతో సహా సంహరించి, పూర్వం వాసవుడిని జయించినట్లే నన్ను సంతోషపెట్టు.
3.289.8
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा रथमास्थाय दंशिथः ।
प्रययाविन्द्रजिद्राजंस्तूर्णमायोधनं प्रति ॥ ३.२८९.८ ॥
అలా చెప్పబడిన అతను, 'అలాగే' అని పలికి, కవచధారి ఇంద్రజిత్తు రథం ఎక్కి, ఓ రాజా, వేగంగా యుద్ధభూమి వైపు వెళ్ళాడు.
3.289.9
ततो विश्राव्य विस्पष्टं नाम राक्षसपुङ्गवः ।
आह्वयामास समरे लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ॥ ३.२८९.९ ॥
అప్పుడు ఆ రాక్షస-శ్రేష్ఠుడు తన పేరును స్పష్టంగా ప్రకటించి, యుద్ధంలో శుభలక్షణుడైన లక్ష్మణుడిని సవాలు చేశాడు.
3.289.10
तं लक्ष्मणोऽभ्यधावच्च प्रगृह्य सशरं धनुः ।
त्रासयंस्तलघोषेण सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ३.२८९.१० ॥
లక్ష్మణుడు బాణంతో కూడిన ధనుస్సును పట్టుకొని అతని వైపు పరుగెత్తాడు; అరచేతి చప్పుడుతో అతన్ని భయపెడుతూ, సింహం చిన్న జింకపై దూకినట్లు.
3.289.11
तयोः समभवद्युद्धं सुमहज्जयगृद्धिनोः ।
दिव्यास्त्रविदुपोस्तीव्रमन्योन्यस्पर्धिनोस्तदा ॥ ३.२८९.११ ॥
అప్పుడు జయాన్ని కోరిన, దివ్యాస్త్రాలు తెలిసిన, ఒకరితో ఒకరు పోటీపడిన ఆ ఇద్దరి మధ్య అత్యంత తీవ్రమైన మహాయుద్ధం జరిగింది.
3.289.12
रावणिस्तु यदा नैनं विशेषयति सायकैः ।
ततो गुरुतरं यत्नमातिष्ठद्बलिनां वरः ॥ ३.२८९.१२ ॥
అయితే రావణి (ఇంద్రజిత్తు) బాణాలతో అతన్ని అధిగమించలేకపోయినప్పుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు మరింత గొప్ప ప్రయత్నం చేశాడు.
3.289.13
तत एवं महावेगैरर्दयामास तोमरैः ।
तानागतान्स चिच्छेद सौमित्रिर्निशितैः शरैः ॥ ३.२८९.१३ ॥
అప్పుడతడు మహా వేగంతో తోమరాలతో వారిని పీడించాడు. వస్తున్న వాటిని సౌమిత్రి వాడి బాణాలతో ఛేదించాడు.
3.289.14
ते निकृत्ताः शरैस्तीक्ष्णैर्न्यपतन्धरणीतले ।
साधका रावणेराजौ शतशः शकलीकृताः ॥ ३.२८९.१४ ॥
తీక్ష్ణ బాణాలచే ఛేదించబడిన ఆ రావణి అనుచరులు యుద్ధంలో వందల ముక్కలై నేలపై పడిపోయారు.
3.289.15
तमङ्गदो वालिसुतः श्रीमानुद्यम्य पादपम् ।
अभिद्रुत्य महावेगस्ताडयामास मूर्धनि ॥ ३.२८९.१५ ॥
వాలి కుమారుడైన శ్రీమంతుడు అంగదుడు ఒక వృక్షాన్ని ఎత్తి, మహా వేగంతో అతనిపైకి దూకి అతని తలపై కొట్టాడు.
3.289.16
तस्येन्द्रजिदसंभ्रान्तः प्रासेनोरसि वीर्यवान् ।
प्रहर्तुमैच्छत्तं चास्य प्रासं चिच्छेद लक्ष्मणः ॥ ३.२८९.१६ ॥
అతని దెబ్బకు చలించని పరాక్రమశాలి ఇంద్రజిత్ ఈటెతో అతని రొమ్ముపై కొట్టాలనుకున్నాడు; లక్ష్మణుడు అతని ఈటెను ఛేదించాడు.
3.289.17
तमभ्याशगतं वीरमङ्गदं रावणात्मजः ।
गदयाऽताडयत्सव्ये पार्श्वेवानरपुङ्गवम् ॥ ३.२८९.१७ ॥
సమీపించిన ఆ వీరుడు అంగదుడిని రావణ పుత్రుడు గదతో ఎడమ పార్శ్వంపై కొట్టాడు — వానరులలో శ్రేష్ఠుడిని.
3.289.18
तमचिन्त्य प्रहारं स बलवान्वालिनः सुतः ।
ससर्जेन्द्रजितः क्रोधात्सालस्कन्धं तथाङ्गदः ॥ ३.२८९.१८ ॥
ఊహించని ఆ దెబ్బను లెక్కచేయక, బలవంతుడైన వాలి కుమారుడు అంగదుడు కోపంతో ఇంద్రజిత్‌పై ఒక సాల వృక్షపు కాండాన్ని విసిరాడు.
3.289.19
सोऽङ्गदेन रुपोत्सृष्टो वधायेन्द्रजितस्तरुः ।
जघानेन्द्रजितः पार्थ रथं साश्वं ससारथिम् ॥ ३.२८९.१९ ॥
ఓ పార్థా, అంగదుడు కోపంతో ఇంద్రజిత్తును చంపేందుకు విసిరిన ఆ వృక్షం అతనిని తాకి, గుర్రాలు, సారథితో సహా అతని రథాన్ని నాశనం చేసింది.
3.289.20
ततो हताश्वात्प्रस्कन्द्य रथात्स हतसारथिः ।
तत्रैवान्तर्दधे राजन्मायया रावणात्मजः ॥ ३.२८९.२० ॥
అప్పుడు గుర్రాలు చచ్చి సారథి కూడా మరణించగా, రావణ కుమారుడు రథం నుండి దూకి, ఓ రాజా, అక్కడే మాయ ద్వారా అదృశ్యమయ్యాడు.
3.289.21
अन्तर्हितं विदित्वा तं बहुमायं च राक्षसम् ।
रामस्तं देशमागम्य तत्सैन्यं पर्यरक्षत ॥ ३.२८९.२१ ॥
ఆ రాక్షసుడు అదృశ్యమయ్యాడని, అనేక మాయలు కలవాడని తెలుసుకుని, రాముడు ఆ ప్రదేశానికి వచ్చి తన సైన్యాన్ని అన్ని వైపులా కాపాడాడు.
3.289.22
स राममुद्दिश्य शरैस्ततो दत्तवरैस्तदा ।
विव्याध सर्वगात्रेषु लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ ३.२८९.२२ ॥
అప్పుడు వరాలు పొందిన అతడు రాముని లక్ష్యంగా చేసుకుని బాణాలతో, మహాబలుడైన లక్ష్మణుని కూడా అతని శరీరమంతటా గుచ్చాడు.
3.289.23
तमदृश्यंशरैः शूरौ माययाऽन्तर्हितं तदा ।
योधयामासतुरुभौ रावणिं रामलक्ष्मणौ ॥ ३.२८९.२३ ॥
మాయతో మాయమై, కనబడని ఆ రావణ కుమారుడితో ఆ ఇద్దరు శూరులు, రామలక్ష్మణులు, అప్పుడు బాణాలతో పోరాడారు.
3.289.24
स रुषा सर्वगात्रेषु तयोः पुरुषसिंहयोः ।
व्यसृजत्सायकान्भूयः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ३.२८९.२४ ॥
అతడు కోపంతో ఆ ఇద్దరు పురుషసింహుల సర్వాంగాల్లో మళ్లీ వందల, వేల బాణాలను ప్రయోగించాడు.
3.289.25
तमदृश्यं विचिन्वन्तः सृजन्तमनिशं शरान् ।
हरयो विविशुर्व्योम प्रगृह्य महतीः शिलाः ॥ ३.२८९.२५ ॥
కనబడని అతనిని వెదకుతూ, నిరంతరం బాణాలు వేస్తున్న అతనిని వెదకుతూ, వానరులు పెద్ద పెద్ద రాళ్లను పట్టుకుని ఆకాశంలోకి ప్రవేశించారు.
3.289.26
तांश्च तौ चाप्यदृश्यः सशरैर्विव्याध राक्षसः ।
स भृशं ताडयामास रावणिर्मायया वृतः ॥ ३.२८९.२६ ॥
కనబడని ఆ రాక్షసుడు వారినీ, ఆ ఇద్దరినీ బాణాలతో గుచ్చాడు. మాయతో కప్పబడిన రావణి వారిని తీవ్రంగా కొట్టాడు.
3.289.27
तौ शरैरर्दितौ वीरौ भ्रारौ रामलक्ष्मणौ ।
पेततुर्गगनाद्भूमिं सूर्याचन्द्रमसाविव ॥ ३.२८९.२७ ॥
బాణాలతో బాధింపబడిన ఆ ఇద్దరు వీర సోదరులు రాముడు, లక్ష్మణుడు, సూర్యచంద్రుల వలె ఆకాశం నుండి భూమిపై పడిపోయారు.