ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.289
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.289.1
ततः श्रुत्वाहतं सङ्ख्ये कुम्भकर्णं सहानुगम् ।
प्रहस्तं च महेष्वासं धूम्राक्षं चातितेजसम् ॥ ३.२८९.१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହିତ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଏବଂ ମହାଧନୁର୍ଦ୍ଧର ପ୍ରହସ୍ତ ଓ ଅତିତେଜସ୍ୱୀ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ (ମଧ୍ୟ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି),
3.289.2
पुत्रमिनद्रजितं वीरं रावणः प्रत्यभाषत ।
जहिरामममित्रघ्न सुग्रीवं च सलक्ष्मणम् ॥ ३.२८९.२ ॥
ରାବଣ ତାଙ୍କ ବୀର ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — ହେ ଶତ୍ରୁଘାତକ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବଧ କର।
3.289.3
त्वया हि मम सत्पुत्र यशो दीप्तमुपार्जितम् ।
जित्वावज्रधरं सङ्ख्ये सहस्राक्षं शचीपतिम् ॥ ३.२८९.३ ॥
ହେ ମୋ ସୁପୁତ୍ର, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମୁଁ ଦୀପ୍ତ ଯଶ ଅର୍ଜନ କରିଛି; ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ରଧର, ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ଶଚୀପତି (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ତୁମେ ଜିତିଥିଲ।
3.289.4
अन्तर्हितः प्रकाशो वा दिव्यैर्दत्तवरैः शरैः ।
जहि शत्रूनमित्रघ्न मम शस्त्रभृतांवर ॥ ३.२८९.४ ॥
ସେମାନେ ଲୁଚି ଥାଆନ୍ତୁ ବା ପ୍ରକଟ — ବରରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଶରରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କର; ହେ ଶତ୍ରୁଘାତକ, ମୋ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
3.289.5
रामलक्ष्मणसुग्रीवाः शरस्पर्शं न तेऽनघ ।
समर्थाः प्रतिसोढुं च कुतस्तदनुयायिनः ॥ ३.२८९.५ ॥
ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମ ଶରର ସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ ସହିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି; ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନେ କିପରି ସହିବେ?
3.289.6
अगता या प्रहस्तेन कुम्भकर्णेन चानघ ।
खरस्यापचितिः सङ्ख्ये तां गच्छ त्वे महाभुज ॥ ३.२८९.६ ॥
ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ପ୍ରହସ୍ତ ଓ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଖରଙ୍କ ସେହି ପ୍ରତିଶୋଧ ଅଟେ — ହେ ମହାବାହୁ, ତାହା ସାଧନ କରିବାକୁ ଯାଅ।
3.289.7
त्वमद्य निशितैर्बाणैर्हत्वा शत्रून्ससैनिकान् ।
प्रतिनन्दय मां पुत्र पुरा जित्वेव वासवम् ॥ ३.२८९.७ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ଆଜି ତୁମେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପୂର୍ବେ ବାସବଙ୍କୁ ଜିଣିବା ପରି ମୋତେ ଆନନ୍ଦିତ କର।
3.289.8
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा रथमास्थाय दंशिथः ।
प्रययाविन्द्रजिद्राजंस्तूर्णमायोधनं प्रति ॥ ३.२८९.८ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ସେ 'ସେମିତି ହେଉ' କହି, କବଚଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ହେ ରାଜନ, ଶୀଘ୍ର ରଣଭୂମି ଆଡ଼କୁ ଗଲା।
3.289.9
ततो विश्राव्य विस्पष्टं नाम राक्षसपुङ्गवः ।
आह्वयामास समरे लक्ष्मणं शुभलक्षणम् ॥ ३.२८९.९ ॥
ତା'ପରେ ସେ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜ ନାମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଘୋଷଣା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲା।
3.289.10
तं लक्ष्मणोऽभ्यधावच्च प्रगृह्य सशरं धनुः ।
त्रासयंस्तलघोषेण सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ ३.२८९.१० ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାଣସହ ଧନୁ ଧରି ତାହା ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ; କରତଳ ଶବ୍ଦରେ ତାକୁ ଭୟଭୀତ କରି, ସିଂହ ସାନ ହରିଣ ଉପରେ ଝାସ ଦେବା ପରି।
3.289.11
तयोः समभवद्युद्धं सुमहज्जयगृद्धिनोः ।
दिव्यास्त्रविदुपोस्तीव्रमन्योन्यस्पर्धिनोस्तदा ॥ ३.२८९.११ ॥
ତେବେ ବିଜୟ ଲୋଭୀ, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ପରସ୍ପର ସହ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
3.289.12
रावणिस्तु यदा नैनं विशेषयति सायकैः ।
ततो गुरुतरं यत्नमातिष्ठद्बलिनां वरः ॥ ३.२८९.१२ ॥
ମାତ୍ର ରାବଣି (ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ) ବାଣରେ ତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନ ପାରିଲେ, ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଅଧିକ ବଡ଼ ପ୍ରଯତ୍ନ ଆରମ୍ଭ କଲା।
3.289.13
तत एवं महावेगैरर्दयामास तोमरैः ।
तानागतान्स चिच्छेद सौमित्रिर्निशितैः शरैः ॥ ३.२८९.१३ ॥
ତାପରେ ସେ ମହାବେଗରେ ତୋମର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କଲା। ଆସୁଥିବା ସେସବୁକୁ ସୌମିତ୍ରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଛେଦନ କଲେ।
3.289.14
ते निकृत्ताः शरैस्तीक्ष्णैर्न्यपतन्धरणीतले ।
साधका रावणेराजौ शतशः शकलीकृताः ॥ ३.२८९.१४ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଛିନ୍ନ ସେହି ରାବଣିଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶହେ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।
3.289.15
तमङ्गदो वालिसुतः श्रीमानुद्यम्य पादपम् ।
अभिद्रुत्य महावेगस्ताडयामास मूर्धनि ॥ ३.२८९.१५ ॥
ବାଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ ଅଙ୍ଗଦ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଉଠାଇ ମହାବେଗରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ି ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
3.289.16
तस्येन्द्रजिदसंभ्रान्तः प्रासेनोरसि वीर्यवान् ।
प्रहर्तुमैच्छत्तं चास्य प्रासं चिच्छेद लक्ष्मणः ॥ ३.२८९.१६ ॥
ସେହି ପ୍ରହାରରେ ଅବିଚଳିତ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଭାଲା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେହି ଭାଲାକୁ ଛେଦନ କଲେ।
3.289.17
तमभ्याशगतं वीरमङ्गदं रावणात्मजः ।
गदयाऽताडयत्सव्ये पार्श्वेवानरपुङ्गवम् ॥ ३.२८९.१७ ॥
ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ସେହି ବୀର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ରାବଣପୁତ୍ର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପ୍ରହାର କଲା — ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ।
3.289.18
तमचिन्त्य प्रहारं स बलवान्वालिनः सुतः ।
ससर्जेन्द्रजितः क्रोधात्सालस्कन्धं तथाङ्गदः ॥ ३.२८९.१८ ॥
ସେହି ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ପ୍ରହାରକୁ ଗ୍ରାହ୍ୟ ନ କରି ବଳବାନ ବାଳିପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ସାଳ ବୃକ୍ଷର ସ୍କନ୍ଧ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
3.289.19
सोऽङ्गदेन रुपोत्सृष्टो वधायेन्द्रजितस्तरुः ।
जघानेन्द्रजितः पार्थ रथं साश्वं ससारथिम् ॥ ३.२८९.१९ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଅଙ୍ଗଦ କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଗଛ ନିକ୍ଷେପ କଲେ, ତାହା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା ଏବଂ ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ସହିତ ତାଙ୍କ ରଥ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା।
3.289.20
ततो हताश्वात्प्रस्कन्द्य रथात्स हतसारथिः ।
तत्रैवान्तर्दधे राजन्मायया रावणात्मजः ॥ ३.२८९.२० ॥
ତା'ପରେ ଘୋଡ଼ା ମରିଗଲା ଓ ସାରଥି ହତ ହେଲେ, ରାବଣପୁତ୍ର ରଥରୁ ଡେଇଁ, ହେ ରାଜନ, ସେଠାରେ ହିଁ ମାୟାଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
3.289.21
अन्तर्हितं विदित्वा तं बहुमायं च राक्षसम् ।
रामस्तं देशमागम्य तत्सैन्यं पर्यरक्षत ॥ ३.२८९.२१ ॥
ସେହି ରାକ୍ଷସ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ବହୁ ମାୟାବିଶିଷ୍ଟ ଜାଣି ରାମ ସେଠାକୁ ଆସି ନିଜ ସୈନ୍ୟକୁ ଚାରିପାଶରୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
3.289.22
स राममुद्दिश्य शरैस्ततो दत्तवरैस्तदा ।
विव्याध सर्वगात्रेषु लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ ३.२८९.२२ ॥
ତା'ପରେ ବରପ୍ରାପ୍ତ ସେ ରାମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ମହାବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ବିଦ୍ଧ କଲା।
3.289.23
तमदृश्यंशरैः शूरौ माययाऽन्तर्हितं तदा ।
योधयामासतुरुभौ रावणिं रामलक्ष्मणौ ॥ ३.२८९.२३ ॥
ମାୟାରେ ଲୁଚି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଥିବା ସେହି ରାବଣିଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ଦୁଇ ବୀର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେତେବେଳେ ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
3.289.24
स रुषा सर्वगात्रेषु तयोः पुरुषसिंहयोः ।
व्यसृजत्सायकान्भूयः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ३.२८९.२४ ॥
ସେ କ୍ରୋଧରେ ସେହି ଦୁଇ ପୁରୁଷସିଂହଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ପୁଣି ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲା।
3.289.25
तमदृश्यं विचिन्वन्तः सृजन्तमनिशं शरान् ।
हरयो विविशुर्व्योम प्रगृह्य महतीः शिलाः ॥ ३.२८९.२५ ॥
ଅଦୃଶ୍ୟ ସେହି ଜଣଙ୍କୁ ଖୋଜୁ ଖୋଜୁ, ଯିଏ ନିରନ୍ତର ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିଲା, ବାନରମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପଥର ଧରି ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
3.289.26
तांश्च तौ चाप्यदृश्यः सशरैर्विव्याध राक्षसः ।
स भृशं ताडयामास रावणिर्मायया वृतः ॥ ३.२८९.२६ ॥
ସେହି ଅଦୃଶ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ସେମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲା। ମାୟାରେ ଘେରା ରାବଣପୁତ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରହାର କଲା।
3.289.27
तौ शरैरर्दितौ वीरौ भ्रारौ रामलक्ष्मणौ ।
पेततुर्गगनाद्भूमिं सूर्याचन्द्रमसाविव ॥ ३.२८९.२७ ॥
ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ସେହି ଦୁଇ ବୀର ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଆକାଶରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।