ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.290
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.290.1
तावुभौ पतितौ दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
बबन्ध रावणिर्भूयः शरैर्दत्तवरैस्तदा ॥ ३.२९०.१ ॥
ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾವಣನ ಮಗನು ಆಗ ವರದಿಂದ ಪಡೆದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದನು.
3.290.2
तौ वीरौ शरजालेन बद्धाविन्द्रजिता रणे ।
रेजतुः पुरुषव्याघ्रौ शकुन्ताविव पञ्जरे ॥ ३.२९०.२ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಜಿತುವಿನ ಬಾಣಜಾಲದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು, ನರಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎರಡು ಹಕ್ಕಿಗಳಂತೆ ಹೊಳೆದರು.
3.290.3
दृष्ट्वा निपतितौ भूमौ सर्वाङ्गेषु शराचितौ ।
सुग्रीवः कपिभिः सार्धं परिवार्योपतस्तिवान् ॥ ३.२९०.३ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವ, ಸರ್ವಾಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆವೃತರಾದ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಸುಗ್ರೀವನು ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದನು.
3.290.4
सुषेणमैन्दद्विविदैः कुमुदेनाङ्गदेन च ।
हनुमननीलतारैश्च नलेन च कपीश्वरः ॥ ३.२९०.४ ॥
ಕಪೀಶ್ವರನು ಸುಷೇಣ, ಮೈಂದ ಮತ್ತು ದ್ವಿವಿದ, ಕುಮುದ ಮತ್ತು ಅಂಗದ, ಹನುಮಂತ, ನೀಲ ಮತ್ತು ತಾರ, ಹಾಗೂ ನಳರನ್ನು (ಅವರ ಬಳಿ ಇರಿಸಿದನು).
3.290.5
ततस्तं देशमागम्य कृतकर्मा विभीषणः ।
बोधयामास तौ वीरौ प्रज्ञास्त्रेण प्रमोहितौ ॥ ३.२९०.५ ॥
ಆಗ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದ, ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ವಿಭೀಷಣನು, ಪ್ರಜ್ಞಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಿದನು.
3.290.6
विशल्यौ चापि सुग्रीवः क्षणेनैतौ चकार ह ।
विशल्यया महौषध्या दिव्यमन्त्रप्रयुक्तया ॥ ३.२९०.६ ॥
ಸುಗ್ರೀವನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾದ ವಿಶಲ್ಯಾ ಎಂಬ ಮಹೌಷಧದಿಂದ ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಬಾಣರಹಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
3.290.7
तौ लब्धसंज्ञौ नृवरौ विशल्यावुदतिष्ठताम् ।
उभौ गतक्लमौ चास्तां णेनैतौ महारथौ ॥ ३.२९०.७ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿ ಪಡೆದ ಆ ಇಬ್ಬರು ನರಶ್ರೇಷ್ಠರು ಬಾಣದ ಮುಳ್ಳು ತೆಗೆದು ಎದ್ದರು. ಇಬ್ಬರ ಆಯಾಸವೂ ಹೋಯಿತು; ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾರಥರೂ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು.
3.290.8
ततो विभीषणः पार्थ राममिक्ष्वाकुनन्दनम् ।
उवाच विज्वरं दृष्ट्वा कृताञ्जलिरिदं वचः ॥ ३.२९०.८ ॥
ಆಗ ಓ ಪಾರ್ಥ, ವಿಭೀಷಣನು ದುಃಖರಹಿತನಾಗಿ ಕಂಡ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶಜ ರಾಮನನ್ನು ಕೈಮುಗಿದು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
3.290.9
अयमम्भो गृहीत्वातु राजराजस् शासनात् ।
गुह्कोऽभ्यागतः श्लेतात्त्वत्सकाशमरिंदम ॥ ३.२९०.९ ॥
ಶತ್ರುದಮನನೇ, ಈ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದು, ರಾಜರಾಜ (ಕುಬೇರ)ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಶ್ವೇತ ಪರ್ವತದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಗುಹ್ಯಕನು ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.
3.290.10
इदमम्भः कुबेरस्ते महाराज प्रयच्छति ।
अन्तर्हितानां भूतानां दर्शनार्थं परंतप ॥ ३.२९०.१० ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ, ಕುಬೇರನು ನಿನಗೆ ಈ ನೀರನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ—ಅಂತರ್ಹಿತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ.
3.290.11
अनेन मृष्टनयनो भूतान्यन्तर्हितान्युत ।
भवान्द्रक्ष्यति यस्मै च भवानेतत्प्रदास्यति ॥ ३.२९०.११ ॥
ಇದರಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಶುದ್ಧವಾಗಿ, ನೀನು ಅಂತರ್ಹಿತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವೆ; ಇದನ್ನು ನೀನು ಯಾರಿಗೆ ಕೊಡುವೆಯೋ ಅವರೂ ನೋಡುವರು.
3.290.12
तथेति रामस्तद्वारि प्रतिगृह्याभिसंस्कृतम् ।
चकार नेत्रयोः शौचं लक्ष्मणश्च महामनाः ॥ ३.२९०.१२ ॥
'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ರಾಮನು ಆ ಮಂತ್ರಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದನು; ಮಹಾಮನಸ್ವಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು.
3.290.13
सुग्रीवजाम्बवन्तौ चहनुमानङ्गदस्तथा ।
मैन्दद्विविदनीलाश्च प्रायः प्लवगसत्तमाः ॥ ३.२९०.१३ ॥
ಸುಗ್ರೀವ, ಜಾಂಬವಂತ, ಹನುಮಂತ, ಅಂಗದ, ಮೈಂದ, ದ್ವಿವಿದ ಮತ್ತು ನೀಲ — ಇವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು.
3.290.14
तथासमभवच्चापि यदुवाच विभीषणः ।
क्षणेनातीन्द्रियाण्येषां चक्षुंष्यासन्युधिष्ठिर ॥ ३.२९०.१४ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ವಿಭೀಷಣನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಆಯಿತು; ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅತೀಂದ್ರಿಯವಾದವು.
3.290.15
इन्द्रजित्कृतकर्मा तु पित्रे कर्म तदाऽऽत्मनः ।
निवेद्य पुनरागच्छत्त्वरयाऽऽजिशिरःप्रति ॥ ३.२९०.१५ ॥
ಇಂದ್ರಜಿತ್ತು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಅದನ್ನು ತಂದೆಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ರಣರಂಗದ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬಂದನು.
3.290.16
तमागतं तु संक्रुद्धं पुनरेव युयुत्सया ।
अभिदुद्राव सौमित्रिर्विभीषणमते स्थितः ॥ ३.२९०.१६ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ, ಯುದ್ಧದ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಮತ್ತೆ ಎರಗಿದನು; ಅವನು ವಿಭೀಷಣನ ಸಲಹೆಯಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದನು.
3.290.17
अकृताह्निकमेवैनं जिघांसुर्जितकाशिनम् ।
शरैर्जघान संक्रुद्धः कृतसंज्ञोऽथ लक्ष्मणः ॥ ३.२९०.१७ ॥
ಇನ್ನೂ ನಿತ್ಯಕರ್ಮ ಮಾಡದೆ, ತಾನು ಗೆದ್ದೆನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
3.290.18
तयोः समभवद्युद्धं तदाऽन्योन्यं जीगीषतोः ।
अतीव चित्रमाश्चर्यं शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ३.२९०.१८ ॥
ಗೆಲ್ಲುವ ಇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಆಗ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು; ಅದು ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಹ್ಲಾದರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು.
3.290.19
अविध्यदिन्द्रजित्तीक्ष्णैः सौमित्रिं मर्मभेदिभिः ।
सौमित्रिश्चानलस्पर्शैरविध्यद्रावणिं शरैः ॥ ३.२९०.१९ ॥
ಇಂದ್ರಜಿತ್ತು ಚೂಪಾದ, ಮರ್ಮಭೇದಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು ಇರಿದನು. ಸೌಮಿತ್ರಿಯು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಸುಡುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಾವಣಿಯನ್ನು ಇರಿದನು.
3.290.20
सौमित्रिशरसंस्पर्शाद्रावणिः क्रोधमूर्च्छितः ।
असृजल्लक्ष्मणायाष्टौ शरानाशीविषोपमान् ॥ ३.२९०.२० ॥
ಸೌಮಿತ್ರಿಯ ಬಾಣದ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ರಾವಣಿ ಕೋಪದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾದನು. ಅವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮೇಲೆ ವಿಷಸರ್ಪಗಳಂತಹ ಎಂಟು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
3.290.21
तस्येषून्पावकस्पर्शैः सौमित्रिः पत्रिभिस्त्रिभिः ।
वारयामास नाराचैः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ॥ ३.२९०.२१ ॥
ಅವನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ಸೌಮಿತ್ರಿಯು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಸುಡುವ ಮೂರು ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ನಾರಾಚಗಳಿಂದ ತಡೆದನು.
3.290.22
असृजल्लक्ष्मणश्चाष्टौ राक्षसाय शरान्पुनः ।
तथा तं न्यहनद्वीरस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ ३.२९०.२२ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ರಾಕ್ಷಸನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಎಂಟು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ಆ ವೀರನು ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೊಡೆದನು. ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು.
3.290.23
एकेनास्य धनुष्मन्तं बाहुं देहादपातयत् ।
द्वितीयेन तु बाणेन भुजमन्यमपातयत् ॥ ३.२९०.२३ ॥
ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ ಅವನ ಧನುರ್ಧಾರಿ ತೋಳನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು, ಎರಡನೆಯ ಬಾಣದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತೋಳನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
3.290.24
तृतीयेन तु बाणेन शितधारेण भास्वता ।
जहार सुनसं चापि शिरो ज्वलितकुण्डलम् ॥ ३.२९०.२४ ॥
ಮೂರನೆಯ ಹೊಳೆಯುವ, ಹರಿತವಾದ ಬಾಣದಿಂದ ಸುಂದರ ಮೂಗಿನ, ಹೊಳೆಯುವ ಕುಂಡಲಗಳ ತಲೆಯನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
3.290.25
विनिकृत्तभुजस्कन्धः कबन्धाकृतिदर्शनः ।
पपात वसुधायां तु छिन्नमूल इवद्रुमः ॥ ३.२९०.२५ ॥
ತೋಳು ಮತ್ತು ಭುಜಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತಲೆಯಿಲ್ಲದ ಮುಂಡದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾ, ಬೇರು ಕಡಿದ ಮರದಂತೆ ಅವನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
3.290.26
तं हत्वासूतमप्यस्त्रैर्जघान बलिनंवरः ।
लङ्कां प्रवेशयामासुस्तं रथं वाजिनस्तदा ॥ ३.२९०.२६ ॥
ಅವನನ್ನು ಕೊಂದು, ಬಲಿಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸಾರಥಿಯನ್ನೂ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ಆಗ ಕುದುರೆಗಳು ಆ ರಥವನ್ನು ಲಂಕೆಯೊಳಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದವು.
3.290.27
ददर्श रावणस्तं च रथं पुत्रविनाकृतम् ।
स पुत्रं निहतं श्रुत्वा त्रासात्संभ्रान्तमानसः। ॥ ३.२९०.२७ ॥
ರಾವಣನು ಆ ರಥವನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅದು ಮಗನಿಲ್ಲದೆ ಇತ್ತು; ಮಗ ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಭಯದಿಂದ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಗೊಂಡಿತು.
3.290.28
रावणः शोकमोहार्तो वैदेहीं हन्तुमुद्यतः ।
ङ्गमादाय दुष्टात्मा जवेनाभिपपात ह ॥ ३.२९०.२८ ॥
ಶೋಕ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ರಾವಣನು ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು; ಆ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ವೇಗದಿಂದ ಅವಳ ಮೇಲೆ ಎರಗಿದನು.
3.290.29
तं दृष्ट्वातस्य दुर्बुद्देरविन्ध्यः पापनिश्चयम् ।
शमयामास संक्रुद्धं श्रूयतां येन हेतुना ॥ ३.२९०.२९ ॥
ಆ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ಪಾಪ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕಂಡು, ಅವಿಂಧ್ಯನು ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾವಣನನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದನು; ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
3.290.30
महाराज्येस्थितो दीप्ते न स्त्रियं हन्तुमर्हसि ।
हतैवैषा यदा स्त्री च कबन्धनस्था च ते वशे ॥ ३.२९०.३० ॥
ನೀನು ಮಹಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವೆ; ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ಈಕೆ ಕಬಂಧನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಈಗಾಗಲೇ ಹತಳಾದಂತಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಈಗ ಈಕೆ ನಿನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ.
3.290.31
न चैषा दहभेदेन हतास्यादिति मे मतिः ।
जहि भर्तारमेवास्या हते तस्मिन्हता भवेत् ॥ ३.२९०.३१ ॥
ಇವಳನ್ನು ಸುಡುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಸೀಳುವುದರಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲು ಆಗದು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಇವಳ ಪತಿಯನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲು; ಅವನು ಹತನಾದರೆ ಇವಳೂ ಹತಳಾಗುವಳು.
3.290.32
न हि ते विक्रमे तुल्यः साक्षादपि शतक्रतुः ।
असकृद्धि त्वया सन्द्रास्त्रासितास्त्रिदसा युधि ॥ ३.२९०.३२ ॥
ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನೂ ಸಮಾನನಲ್ಲ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಓಡಿಸಿ ಭಯಗೊಳಿಸಿದ್ದೀಯೆ.
3.290.33
एवं बहुविधैर्वाक्यैरविन्ध्यो रावणं तदा ।
क्रुद्धं संशमयामास जगृहे च स तद्वचः ॥ ३.२९०.३३ ॥
ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವಿಂಧ್ಯನು ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದ ರಾವಣನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು; ಅವನು ಆ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
3.290.34
निर्याणे स मतिं कृत्वा नियन्तारं क्षपाचरः ।
आज्ञापयामास तदारथो मे कल्प्यतामिति ॥ ३.२९०.३४ ॥
ಹೊರಡುವ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆ ರಾತ್ರಿಚರನು ಆಗ ತನ್ನ ಸಾರಥಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು: "ನನ್ನ ರಥವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಿ."