มหาภารตะ · อัธยายะ 3.290
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.290.1
तावुभौ पतितौ दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
बबन्ध रावणिर्भूयः शरैर्दत्तवरैस्तदा ॥ ३.२९०.१ ॥
เมื่อเห็นพี่น้องทั้งสองคือพระรามและพระลักษมณ์ล้มลงแล้ว โอรสของราวณะจึงมัดทั้งสองอีกครั้งด้วยลูกศรที่ได้รับพรมา
3.290.2
तौ वीरौ शरजालेन बद्धाविन्द्रजिता रणे ।
रेजतुः पुरुषव्याघ्रौ शकुन्ताविव पञ्जरे ॥ ३.२९०.२ ॥
วีรบุรุษทั้งสองถูกอินทรชิตมัดไว้ในข่ายลูกศรในการรบ ทั้งสองส่องแสงเหมือนนกสองตัวในกรง เป็นเสือในหมู่มนุษย์
3.290.3
दृष्ट्वा निपतितौ भूमौ सर्वाङ्गेषु शराचितौ ।
सुग्रीवः कपिभिः सार्धं परिवार्योपतस्तिवान् ॥ ३.२९०.३ ॥
สุครีพเห็นทั้งสองล้มอยู่บนพื้นดิน มีลูกศรปกคลุมทั่วทุกอวัยวะ จึงล้อมทั้งสองไว้พร้อมด้วยวานร แล้วเข้าไปใกล้
3.290.4
सुषेणमैन्दद्विविदैः कुमुदेनाङ्गदेन च ।
हनुमननीलतारैश्च नलेन च कपीश्वरः ॥ ३.२९०.४ ॥
จอมวานรให้สุเษณะ ไมนธะ และทวิวิทะ กุมุทและอังคท หนุมาน นีละและตาระ และนละอยู่รอบทั้งสอง
3.290.5
ततस्तं देशमागम्य कृतकर्मा विभीषणः ।
बोधयामास तौ वीरौ प्रज्ञास्त्रेण प्रमोहितौ ॥ ३.२९०.५ ॥
จากนั้น วิภีษณะซึ่งทำกิจของตนสำเร็จแล้ว มาถึงที่นั้นและปลุกวีรบุรุษทั้งสองที่ถูกอาวุธแห่งปัญญาทำให้สลบไป
3.290.6
विशल्यौ चापि सुग्रीवः क्षणेनैतौ चकार ह ।
विशल्यया महौषध्या दिव्यमन्त्रप्रयुक्तया ॥ ३.२९०.६ ॥
สุครีพก็ทำให้ทั้งสองหายจากลูกศรในพริบตา ด้วยสมุนไพรชั้นเยี่ยมชื่อวิศัลยา ที่ใช้พร้อมมนตร์ทิพย์
3.290.7
तौ लब्धसंज्ञौ नृवरौ विशल्यावुदतिष्ठताम् ।
उभौ गतक्लमौ चास्तां णेनैतौ महारथौ ॥ ३.२९०.७ ॥
ทั้งสองคืนสติ ลุกขึ้นจากการถูกลูกศรปักอยู่ เป็นนรชนผู้ประเสริฐ ทั้งสองหายเหนื่อยล้า และในพริบตาเดียวมหารถีทั้งสองก็กลับมามีกำลังดังเดิม
3.290.8
ततो विभीषणः पार्थ राममिक्ष्वाकुनन्दनम् ।
उवाच विज्वरं दृष्ट्वा कृताञ्जलिरिदं वचः ॥ ३.२९०.८ ॥
ลำดับนั้น ข้าแต่โอรสของปฤถา วิภีษณะเห็นพระรามผู้เป็นความยินดีของวงศ์อิกษวากุพ้นจากความทุกข์แล้ว จึงกล่าวถ้อยคำนี้ด้วยการประนมมือ
3.290.9
अयमम्भो गृहीत्वातु राजराजस् शासनात् ।
गुह्कोऽभ्यागतः श्लेतात्त्वत्सकाशमरिंदम ॥ ३.२९०.९ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู น้ำนี้กุหยกะนำมาตามคำสั่งของราชาแห่งราชา คือกุเบร ซึ่งส่งมาจากภูเขาขาว แล้วมาถึงเบื้องพระพักตร์ของพระองค์
3.290.10
इदमम्भः कुबेरस्ते महाराज प्रयच्छति ।
अन्तर्हितानां भूतानां दर्शनार्थं परंतप ॥ ३.२९०.१० ॥
ข้าแต่มหาราช ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู กุเบรถวายน้ำนี้แด่พระองค์ เพื่อให้พระองค์เห็นสรรพสัตว์ที่ซ่อนเร้นจากการมองเห็น
3.290.11
अनेन मृष्टनयनो भूतान्यन्तर्हितान्युत ।
भवान्द्रक्ष्यति यस्मै च भवानेतत्प्रदास्यति ॥ ३.२९०.११ ॥
ด้วยน้ำนี้ ดวงตาของพระองค์จะบริสุทธิ์ และพระองค์จะเห็นสรรพสัตว์ที่ซ่อนอยู่ และผู้ที่พระองค์ประทานน้ำนี้แก่ก็จะเห็นได้เช่นกัน
3.290.12
तथेति रामस्तद्वारि प्रतिगृह्याभिसंस्कृतम् ।
चकार नेत्रयोः शौचं लक्ष्मणश्च महामनाः ॥ ३.२९०.१२ ॥
พระรามตรัสว่า ขอให้เป็นเช่นนั้น แล้วทรงรับน้ำที่ปลุกเสกนั้น ชำระพระเนตรทั้งสองด้วยน้ำนั้น และพระลักษมณ์ผู้มีใจยิ่งใหญ่ก็ทำเช่นเดียวกัน
3.290.13
सुग्रीवजाम्बवन्तौ चहनुमानङ्गदस्तथा ।
मैन्दद्विविदनीलाश्च प्रायः प्लवगसत्तमाः ॥ ३.२९०.१३ ॥
สุครีพ ชามพวาน หนุมาน อังคท ไมนธะ ทวิวิทะ และนีละ เหล่านี้คือวานรผู้ประเสริฐเป็นส่วนใหญ่
3.290.14
तथासमभवच्चापि यदुवाच विभीषणः ।
क्षणेनातीन्द्रियाण्येषां चक्षुंष्यासन्युधिष्ठिर ॥ ३.२९०.१४ ॥
เป็นไปตามที่วิภีษณะกล่าวไว้ทุกประการ ข้าแต่ยุธิษฐิระ ในพริบตาดวงตาของพวกเขาก็กลายเป็นทิพย์ที่เกินกว่าประสาทสัมผัสธรรมดา
3.290.15
इन्द्रजित्कृतकर्मा तु पित्रे कर्म तदाऽऽत्मनः ।
निवेद्य पुनरागच्छत्त्वरयाऽऽजिशिरःप्रति ॥ ३.२९०.१५ ॥
ส่วนอินทรชิตซึ่งทำกิจของตนสำเร็จแล้ว รายงานการกระทำของตนต่อบิดา แล้วรีบกลับมายังแนวหน้าของการรบ
3.290.16
तमागतं तु संक्रुद्धं पुनरेव युयुत्सया ।
अभिदुद्राव सौमित्रिर्विभीषणमते स्थितः ॥ ३.२९०.१६ ॥
เมื่อเขากลับมาด้วยความโกรธอีกครั้ง พระเสามิตรี คือพระลักษมณ์ ซึ่งยืนอยู่ตามคำแนะนำของวิภีษณะ ก็พุ่งเข้าใส่ด้วยความปรารถนาจะรบอีกครั้ง
3.290.17
अकृताह्निकमेवैनं जिघांसुर्जितकाशिनम् ।
शरैर्जघान संक्रुद्धः कृतसंज्ञोऽथ लक्ष्मणः ॥ ३.२९०.१७ ॥
พระลักษมณ์ผู้โกรธจัด ปรารถนาจะฆ่าอินทรชิตซึ่งยังไม่ได้ทำพิธีประจำวันและคิดว่าตนชนะแล้ว จึงยิงลูกศรใส่เขา
3.290.18
तयोः समभवद्युद्धं तदाऽन्योन्यं जीगीषतोः ।
अतीव चित्रमाश्चर्यं शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ३.२९०.१८ ॥
ครั้งนั้น การต่อสู้ระหว่างทั้งสองได้เกิดขึ้น ต่างปรารถนาจะชนะกันและกัน เป็นการต่อสู้ที่แปลกประหลาดและน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก ดุจการต่อสู้ระหว่างพระอินทร์กับประหลาทะ
3.290.19
अविध्यदिन्द्रजित्तीक्ष्णैः सौमित्रिं मर्मभेदिभिः ।
सौमित्रिश्चानलस्पर्शैरविध्यद्रावणिं शरैः ॥ ३.२९०.१९ ॥
อินทรชิตยิงพระเสามิตรีด้วยลูกศรคมที่เจาะจุดสำคัญ และพระเสามิตรียิงโอรสของราวณะด้วยลูกศรที่ร้อนดุจไฟ
3.290.20
सौमित्रिशरसंस्पर्शाद्रावणिः क्रोधमूर्च्छितः ।
असृजल्लक्ष्मणायाष्टौ शरानाशीविषोपमान् ॥ ३.२९०.२० ॥
โอรสของราวณะ ถูกสัมผัสจากลูกศรของพระเสามิตรีจนมึนงงด้วยความโกรธ จึงยิงลูกศรแปดดอกใส่พระลักษมณ์ เหมือนงูพิษ
3.290.21
तस्येषून्पावकस्पर्शैः सौमित्रिः पत्रिभिस्त्रिभिः ।
वारयामास नाराचैः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ॥ ३.२९०.२१ ॥
สเมาไมตรี ผู้เป็นที่ยินดีของมิตรทั้งหลาย ได้ป้องกันลูกศรเหล่านั้นของเขาด้วยลูกศรสามดอกที่ลุกไหม้ด้วยไฟ และด้วยนาราจะลูกศรที่มีด้ามเหล็ก
3.290.22
असृजल्लक्ष्मणश्चाष्टौ राक्षसाय शरान्पुनः ।
तथा तं न्यहनद्वीरस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ ३.२९०.२२ ॥
ลักษมณะยิงลูกศรแปดดอกไปยังยักษ์อีกครั้ง และวีรบุรุษนั้นได้ฟาดเขาด้วยลูกศรเหล่านั้นเช่นนี้ ท่านจงฟังเรื่องนั้นตามที่ข้าพเจ้ากล่าวเถิด
3.290.23
एकेनास्य धनुष्मन्तं बाहुं देहादपातयत् ।
द्वितीयेन तु बाणेन भुजमन्यमपातयत् ॥ ३.२९०.२३ ॥
ด้วยลูกศรดอกหนึ่ง เขาตัดแขนที่ถือธนูของนักธนูนั้นให้ขาดจากลำตัว และด้วยลูกศรดอกที่สอง เขาก็ตัดแขนอีกข้างหนึ่งให้ขาด
3.290.24
तृतीयेन तु बाणेन शितधारेण भास्वता ।
जहार सुनसं चापि शिरो ज्वलितकुण्डलम् ॥ ३.२९०.२४ ॥
และด้วยลูกศรดอกที่สาม ซึ่งคมกล้าและส่องประกาย เขาก็ฟันศีรษะของยักษ์นั้นให้ขาด พร้อมจมูกงามและต่างหูที่เปล่งแสง
3.290.25
विनिकृत्तभुजस्कन्धः कबन्धाकृतिदर्शनः ।
पपात वसुधायां तु छिन्नमूल इवद्रुमः ॥ ३.२९०.२५ ॥
แขนและไหล่ของเขาถูกตัดขาด ปรากฏเป็นลำตัวไร้ศีรษะ เขาล้มลงบนพื้นดิน เหมือนต้นไม้ที่ถูกตัดรากขาด
3.290.26
तं हत्वासूतमप्यस्त्रैर्जघान बलिनंवरः ।
लङ्कां प्रवेशयामासुस्तं रथं वाजिनस्तदा ॥ ३.२९०.२६ ॥
เมื่อสังหารเขาแล้ว ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลังก็ฟันสารถีของเขาด้วยศัสตราอีกด้วย แล้วม้าทั้งหลายก็นำรถศึกเข้าสู่ลงกา
3.290.27
ददर्श रावणस्तं च रथं पुत्रविनाकृतम् ।
स पुत्रं निहतं श्रुत्वा त्रासात्संभ्रान्तमानसः। ॥ ३.२९०.२७ ॥
ราวณะเห็นรถศึกที่ปราศจากบุตรของตน เมื่อได้ยินว่าบุตรของตนถูกฆ่าตาย จิตใจของเขาก็สับสนด้วยความหวาดกลัว
3.290.28
रावणः शोकमोहार्तो वैदेहीं हन्तुमुद्यतः ।
ङ्गमादाय दुष्टात्मा जवेनाभिपपात ह ॥ ३.२९०.२८ ॥
ราวณะถูกความโศกและความหลงทำให้ทุกข์ทรมาน จึงตั้งใจจะฆ่าไวเทหี ผู้มีจิตชั่วร้ายนั้นคว้าดาบขึ้นและพุ่งเข้าใส่นางอย่างรวดเร็ว
3.290.29
तं दृष्ट्वातस्य दुर्बुद्देरविन्ध्यः पापनिश्चयम् ।
शमयामास संक्रुद्धं श्रूयतां येन हेतुना ॥ ३.२९०.२९ ॥
อวินธยะเห็นความคิดชั่วร้ายของผู้มีใจชั่วนั้น จึงปลอบราวณะผู้กำลังโกรธจัด จงฟังเถิดว่าเพราะเหตุใด
3.290.30
महाराज्येस्थितो दीप्ते न स्त्रियं हन्तुमर्हसि ।
हतैवैषा यदा स्त्री च कबन्धनस्था च ते वशे ॥ ३.२९०.३० ॥
ท่านดำรงอยู่ในมหาราชอาณาจักรอันรุ่งโรจน์ ไม่สมควรที่ท่านจะฆ่าสตรี นางถูกฆ่าไปแล้วเช่นกัน เพราะนางถูกร่างไร้ศีรษะจับไว้ และบัดนี้นางก็อยู่ในอำนาจของท่าน
3.290.31
न चैषा दहभेदेन हतास्यादिति मे मतिः ।
जहि भर्तारमेवास्या हते तस्मिन्हता भवेत् ॥ ३.२९०.३१ ॥
ข้าพเจ้าเห็นว่า นางจะถูกฆ่าด้วยการเผาหรือการตัดแยกร่างไม่ได้ ท่านจงฆ่าเฉพาะสามีของนางเท่านั้น เมื่อสามีถูกฆ่าแล้ว นางก็จะถูกฆ่าไปด้วย
3.290.32
न हि ते विक्रमे तुल्यः साक्षादपि शतक्रतुः ।
असकृद्धि त्वया सन्द्रास्त्रासितास्त्रिदसा युधि ॥ ३.२९०.३२ ॥
แม้แต่พระอินทร์ผู้ประกอบพิธีร้อยครั้ง ก็ไม่เทียบเท่าท่านในความกล้าหาญ เพราะท่านได้ทำให้เทวดาหนีและทำให้หวาดกลัวในการรบซ้ำแล้วซ้ำเล่า
3.290.33
एवं बहुविधैर्वाक्यैरविन्ध्यो रावणं तदा ।
क्रुद्धं संशमयामास जगृहे च स तद्वचः ॥ ३.२९०.३३ ॥
อวินธยะได้ปลอบราวณะผู้กำลังโกรธจัดด้วยถ้อยคำหลายประการเช่นนี้ และราวณะก็รับฟังคำของเขา
3.290.34
निर्याणे स मतिं कृत्वा नियन्तारं क्षपाचरः ।
आज्ञापयामास तदारथो मे कल्प्यतामिति ॥ ३.२९०.३४ ॥
ยักษ์ผู้เที่ยวไปในราตรีนั้นตั้งใจจะออกเดินทาง จึงสั่งสารถีว่า ขอให้เตรียมรถศึกของข้าให้พร้อม