ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.290
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.290.1
तावुभौ पतितौ दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
बबन्ध रावणिर्भूयः शरैर्दत्तवरैस्तदा ॥ ३.२९०.१ ॥
ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ରାବଣ-ପୁତ୍ର ସେତେବେଳେ ବରପ୍ରାପ୍ତ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ବାର ସେମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲା।
3.290.2
तौ वीरौ शरजालेन बद्धाविन्द्रजिता रणे ।
रेजतुः पुरुषव्याघ्रौ शकुन्ताविव पञ्जरे ॥ ३.२९०.२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ବାଣଜାଲରେ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଥିବା ସେହି ଦୁଇ ବୀର, ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ପିଞ୍ଜରାରେ ଥିବା ଦୁଇ ପକ୍ଷୀ ପରି ଶୋଭିଲେ।
3.290.3
दृष्ट्वा निपतितौ भूमौ सर्वाङ्गेषु शराचितौ ।
सुग्रीवः कपिभिः सार्धं परिवार्योपतस्तिवान् ॥ ३.२९०.३ ॥
ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଘେରି ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
3.290.4
सुषेणमैन्दद्विविदैः कुमुदेनाङ्गदेन च ।
हनुमननीलतारैश्च नलेन च कपीश्वरः ॥ ३.२९०.४ ॥
କପୀଶ୍ୱର ସୁଷେଣ, ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ, କୁମୁଦ ଓ ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ, ନୀଳ ଓ ତାର ଏବଂ ନଳଙ୍କୁ (ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ରଖିଲେ)।
3.290.5
ततस्तं देशमागम्य कृतकर्मा विभीषणः ।
बोधयामास तौ वीरौ प्रज्ञास्त्रेण प्रमोहितौ ॥ ३.२९०.५ ॥
ତା'ପରେ ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଆସି କୃତକର୍ମା ବିଭୀଷଣ ପ୍ରଜ୍ଞାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ସେହି ଦୁଇ ବୀରଙ୍କୁ ଚେତାଇଲେ।
3.290.6
विशल्यौ चापि सुग्रीवः क्षणेनैतौ चकार ह ।
विशल्यया महौषध्या दिव्यमन्त्रप्रयुक्तया ॥ ३.२९०.६ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟୁକ୍ତ ବିଶଲ୍ୟା ନାମକ ମହୌଷଧି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବାଣମୁକ୍ତ କଲେ।
3.290.7
तौ लब्धसंज्ञौ नृवरौ विशल्यावुदतिष्ठताम् ।
उभौ गतक्लमौ चास्तां णेनैतौ महारथौ ॥ ३.२९०.७ ॥
ଚେତନା ଫେରି ପାଇ ସେହି ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣର କଣ୍ଟା ନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଉଠି ଠିଆ ହେଲେ। ଦୁହିଁଙ୍କ କ୍ଳାନ୍ତି ଦୂର ହେଲା; ଏକ ନିମିଷରେ ସେ ଦୁଇ ମହାରଥୀ ସୁସ୍ଥ ହୋଇଗଲେ।
3.290.8
ततो विभीषणः पार्थ राममिक्ष्वाकुनन्दनम् ।
उवाच विज्वरं दृष्ट्वा कृताञ्जलिरिदं वचः ॥ ३.२९०.८ ॥
ତା'ପରେ ହେ ପାର୍ଥ, ଦୁଃଖରହିତ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଭୀଷଣ ହାତଯୋଡ଼ି ଏହି କଥା କହିଲେ।
3.290.9
अयमम्भो गृहीत्वातु राजराजस् शासनात् ।
गुह्कोऽभ्यागतः श्लेतात्त्वत्सकाशमरिंदम ॥ ३.२९०.९ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ଏହି ଜଳ ନେଇ ରାଜରାଜ (କୁବେର)ଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତରୁ ଜଣେ ଗୁହ୍ୟକ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
3.290.10
इदमम्भः कुबेरस्ते महाराज प्रयच्छति ।
अन्तर्हितानां भूतानां दर्शनार्थं परंतप ॥ ३.२९०.१० ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଶତ୍ରୁତାପନ, କୁବେର ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଜଳ ଦେଉଛନ୍ତି—ଅଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ।
3.290.11
अनेन मृष्टनयनो भूतान्यन्तर्हितान्युत ।
भवान्द्रक्ष्यति यस्मै च भवानेतत्प्रदास्यति ॥ ३.२९०.११ ॥
ଏଥିରେ ଆଖି ନିର୍ମଳ ହୋଇ ଆପଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବେ; ଆଉ ଯାହାକୁ ଆପଣ ଏହା ଦେବେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବେ।
3.290.12
तथेति रामस्तद्वारि प्रतिगृह्याभिसंस्कृतम् ।
चकार नेत्रयोः शौचं लक्ष्मणश्च महामनाः ॥ ३.२९०.१२ ॥
'ଠିକ୍ ଅଛି' କହି ରାମ ସେହି ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରି ଆଖି ଶୁଦ୍ଧ କଲେ; ମହାମନା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ସେପରି କଲେ।
3.290.13
सुग्रीवजाम्बवन्तौ चहनुमानङ्गदस्तथा ।
मैन्दद्विविदनीलाश्च प्रायः प्लवगसत्तमाः ॥ ३.२९०.१३ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ, ଜାମ୍ବବାନ, ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ ଏବଂ ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ନୀଳ — ଏମାନେ ପ୍ରାୟ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
3.290.14
तथासमभवच्चापि यदुवाच विभीषणः ।
क्षणेनातीन्द्रियाण्येषां चक्षुंष्यासन्युधिष्ठिर ॥ ३.२९०.१४ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବିଭୀଷଣ ଯାହା କହିଥିଲେ ତାହା ସେହିପରି ହେଲା; କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଖି ଅତୀନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇଗଲା।
3.290.15
इन्द्रजित्कृतकर्मा तु पित्रे कर्म तदाऽऽत्मनः ।
निवेद्य पुनरागच्छत्त्वरयाऽऽजिशिरःप्रति ॥ ३.२९०.१५ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ନିଜ କର୍ମ ସାରି, ତାହା ପିତାଙ୍କୁ ଜଣାଇ, ଶୀଘ୍ର ରଣମୁଖ ଆଡ଼କୁ ଫେରି ଆସିଲେ।
3.290.16
तमागतं तु संक्रुद्धं पुनरेव युयुत्सया ।
अभिदुद्राव सौमित्रिर्विभीषणमते स्थितः ॥ ३.२९०.१६ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଫେରି ଆସିଥିବା ତାଙ୍କ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧେଚ୍ଛାରେ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ପୁଣି ଧାଇଁଲେ; ସେ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
3.290.17
अकृताह्निकमेवैनं जिघांसुर्जितकाशिनम् ।
शरैर्जघान संक्रुद्धः कृतसंज्ञोऽथ लक्ष्मणः ॥ ३.२९०.१७ ॥
ଯିଏ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିତ୍ୟକର୍ମ କରିନଥିଲେ ଏବଂ ନିଜକୁ ବିଜୟୀ ଭାବୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ କ୍ରୋଧିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
3.290.18
तयोः समभवद्युद्धं तदाऽन्योन्यं जीगीषतोः ।
अतीव चित्रमाश्चर्यं शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ३.२९०.१८ ॥
ଜିତିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଥିବା ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ତାହା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଅତି ବିଚିତ୍ର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା।
3.290.19
अविध्यदिन्द्रजित्तीक्ष्णैः सौमित्रिं मर्मभेदिभिः ।
सौमित्रिश्चानलस्पर्शैरविध्यद्रावणिं शरैः ॥ ३.२९०.१९ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ମର୍ମଭେଦୀ ବାଣରେ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ସୌମିତ୍ରି ଅଗ୍ନିସମ ବାଣରେ ରାବଣିଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
3.290.20
सौमित्रिशरसंस्पर्शाद्रावणिः क्रोधमूर्च्छितः ।
असृजल्लक्ष्मणायाष्टौ शरानाशीविषोपमान् ॥ ३.२९०.२० ॥
ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ବାଣର ସ୍ପର୍ଶରେ ରାବଣି କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲେ। ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ବିଷଧର ସର୍ପ ସମାନ ଆଠଟି ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
3.290.21
तस्येषून्पावकस्पर्शैः सौमित्रिः पत्रिभिस्त्रिभिः ।
वारयामास नाराचैः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ॥ ३.२९०.२१ ॥
ମିତ୍ରଙ୍କ ଆନନ୍ଦଦାତା ସୌମିତ୍ରି ଅଗ୍ନିସମ ତିନୋଟି ବାଣ ଓ ନାରାଚରେ ତାଙ୍କ ବାଣ ନିବାରଣ କଲେ।
3.290.22
असृजल्लक्ष्मणश्चाष्टौ राक्षसाय शरान्पुनः ।
तथा तं न्यहनद्वीरस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ ३.२९०.२२ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ପୁଣି ଆଠଟି ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ବୀର ତାକୁ ଏହିପରି ଆଘାତ କଲେ। ମୁଁ କହୁଛି, ଶୁଣ।
3.290.23
एकेनास्य धनुष्मन्तं बाहुं देहादपातयत् ।
द्वितीयेन तु बाणेन भुजमन्यमपातयत् ॥ ३.२९०.२३ ॥
ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଧନୁର୍ଧାରୀ ବାହୁ ଶରୀରରୁ କାଟି ପକାଇଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବାଣରେ ଅନ୍ୟ ବାହୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଲେ।
3.290.24
तृतीयेन तु बाणेन शितधारेण भास्वता ।
जहार सुनसं चापि शिरो ज्वलितकुण्डलम् ॥ ३.२९०.२४ ॥
ତୃତୀୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାର ବାଣରେ ସୁନ୍ଦର ନାସିକା ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳଯୁକ୍ତ ମସ୍ତକ ମଧ୍ୟ କାଟିଲେ।
3.290.25
विनिकृत्तभुजस्कन्धः कबन्धाकृतिदर्शनः ।
पपात वसुधायां तु छिन्नमूल इवद्रुमः ॥ ३.२९०.२५ ॥
ବାହୁ ଓ କାନ୍ଧ କଟି ପଡ଼ି, କବନ୍ଧ ଆକୃତି ଦେଖାଇ ସେ ମୂଳ କଟା ଗଛ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
3.290.26
तं हत्वासूतमप्यस्त्रैर्जघान बलिनंवरः ।
लङ्कां प्रवेशयामासुस्तं रथं वाजिनस्तदा ॥ ३.२९०.२६ ॥
ତାକୁ ବଧ କରି, ବଳବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାରଥିକୁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ କଲା; ତେବେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ସେହି ରଥକୁ ଲଙ୍କାକୁ ନେଇଗଲେ।
3.290.27
ददर्श रावणस्तं च रथं पुत्रविनाकृतम् ।
स पुत्रं निहतं श्रुत्वा त्रासात्संभ्रान्तमानसः। ॥ ३.२९०.२७ ॥
ରାବଣ ସେହି ରଥକୁ ଦେଖିଲା, ଯାହା ପୁତ୍ରବିହୀନ ଥିଲା; ପୁତ୍ର ନିହତ ହୋଇଛି ଶୁଣି, ଭୟରେ ତାର ମନ ବିଚଳିତ ହେଲା।
3.290.28
रावणः शोकमोहार्तो वैदेहीं हन्तुमुद्यतः ।
ङ्गमादाय दुष्टात्मा जवेनाभिपपात ह ॥ ३.२९०.२८ ॥
ଶୋକ ଓ ମୋହରେ ପୀଡ଼ିତ ରାବଣ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା; ସେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଖଡ୍ଗ ଧରି ବେଗରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲା।
3.290.29
तं दृष्ट्वातस्य दुर्बुद्देरविन्ध्यः पापनिश्चयम् ।
शमयामास संक्रुद्धं श्रूयतां येन हेतुना ॥ ३.२९०.२९ ॥
ସେହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖି, ଅବିନ୍ଧ୍ୟ କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାବଣକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ; କେଉଁ କାରଣରୁ, ତାହା ଶୁଣ।
3.290.30
महाराज्येस्थितो दीप्ते न स्त्रियं हन्तुमर्हसि ।
हतैवैषा यदा स्त्री च कबन्धनस्था च ते वशे ॥ ३.२९०.३० ॥
ତୁମେ ମହାନ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ; ସ୍ତ୍ରୀକୁ ବଧ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏ କବନ୍ଧର ଅଧୀନରେ ଥିବା ବେଳେ ହିଁ ମୃତ, ଏବେ ଏ ତୁମ ବଶରେ ଅଛି।
3.290.31
न चैषा दहभेदेन हतास्यादिति मे मतिः ।
जहि भर्तारमेवास्या हते तस्मिन्हता भवेत् ॥ ३.२९०.३१ ॥
ଏହାକୁ ଦହନ ବା ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି ମାରିହେବ ନାହିଁ, ଏହା ମୋ ମତ। ଏହାର ସ୍ୱାମୀକୁ ହିଁ ମାର; ସେ ହତ ହେଲେ ଏହି ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ହତ ହୋଇଯିବ।
3.290.32
न हि ते विक्रमे तुल्यः साक्षादपि शतक्रतुः ।
असकृद्धि त्वया सन्द्रास्त्रासितास्त्रिदसा युधि ॥ ३.२९०.३२ ॥
ତୁମ ପରାକ୍ରମ ସହ ସାକ୍ଷାତ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟ ସମାନତା ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପଳାଇ ଭୟଭୀତ କରିଛ।
3.290.33
एवं बहुविधैर्वाक्यैरविन्ध्यो रावणं तदा ।
क्रुद्धं संशमयामास जगृहे च स तद्वचः ॥ ३.२९०.३३ ॥
ଏହିପରି ବହୁବିଧ ବାକ୍ୟରେ ଅବିନ୍ଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାବଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ; ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ବାକ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲା।
3.290.34
निर्याणे स मतिं कृत्वा नियन्तारं क्षपाचरः ।
आज्ञापयामास तदारथो मे कल्प्यतामिति ॥ ३.२९०.३४ ॥
ପ୍ରସ୍ଥାନ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି ସେ ନିଶାଚର ସେତେବେଳେ ନିଜ ସାରଥିକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲା, "ମୋ ରଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।"