ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.290
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.290.1
तावुभौ पतितौ दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
बबन्ध रावणिर्भूयः शरैर्दत्तवरैस्तदा ॥ ३.२९०.१ ॥
ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਡਿੱਗੇ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
3.290.2
तौ वीरौ शरजालेन बद्धाविन्द्रजिता रणे ।
रेजतुः पुरुषव्याघ्रौ शकुन्ताविव पञ्जरे ॥ ३.२९०.२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਜੀਤ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸੋਹ ਰਹੇ ਸਨ।
3.290.3
दृष्ट्वा निपतितौ भूमौ सर्वाङ्गेषु शराचितौ ।
सुग्रीवः कपिभिः सार्धं परिवार्योपतस्तिवान् ॥ ३.२९०.३ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ।
3.290.4
सुषेणमैन्दद्विविदैः कुमुदेनाङ्गदेन च ।
हनुमननीलतारैश्च नलेन च कपीश्वरः ॥ ३.२९०.४ ॥
ਕਪੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ, ਮੈਂਦ ਅਤੇ ਦਵਿਵਿਦ, ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਅੰਗਦ, ਹਨੂਮਾਨ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਤਾਰ ਅਤੇ ਨਲ ਨੂੰ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ)।
3.290.5
ततस्तं देशमागम्य कृतकर्मा विभीषणः ।
बोधयामास तौ वीरौ प्रज्ञास्त्रेण प्रमोहितौ ॥ ३.२९०.५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਪ੍ਰਜਿਆਸਤਰ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ।
3.290.6
विशल्यौ चापि सुग्रीवः क्षणेनैतौ चकार ह ।
विशल्यया महौषध्या दिव्यमन्त्रप्रयुक्तया ॥ ३.२९०.६ ॥
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦਿਵ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਗਈ ਵਿਸ਼ੱਲਿਆ ਨਾਮਕ ਮਹਾਔਸ਼ਧੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
3.290.7
तौ लब्धसंज्ञौ नृवरौ विशल्यावुदतिष्ठताम् ।
उभौ गतक्लमौ चास्तां णेनैतौ महारथौ ॥ ३.२९०.७ ॥
ਹੋਸ਼ ਮੁੜ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੀਰ ਦਾ ਕੰਡਾ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ; ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਰਥੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਗਏ।
3.290.8
ततो विभीषणः पार्थ राममिक्ष्वाकुनन्दनम् ।
उवाच विज्वरं दृष्ट्वा कृताञ्जलिरिदं वचः ॥ ३.२९०.८ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
3.290.9
अयमम्भो गृहीत्वातु राजराजस् शासनात् ।
गुह्कोऽभ्यागतः श्लेतात्त्वत्सकाशमरिंदम ॥ ३.२९०.९ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਰਾਜ (ਕੁਬੇਰ) ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸ਼ਵੇਤ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੁਹਿਆਕ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ।
3.290.10
इदमम्भः कुबेरस्ते महाराज प्रयच्छति ।
अन्तर्हितानां भूतानां दर्शनार्थं परंतप ॥ ३.२९०.१० ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕੁਬੇਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਅਲੋਪ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ।
3.290.11
अनेन मृष्टनयनो भूतान्यन्तर्हितान्युत ।
भवान्द्रक्ष्यति यस्मै च भवानेतत्प्रदास्यति ॥ ३.२९०.११ ॥
ਇਸ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਅਲੋਪ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦਿਓਗੇ, ਉਹ ਵੀ ਵੇਖੇਗਾ।
3.290.12
तथेति रामस्तद्वारि प्रतिगृह्याभिसंस्कृतम् ।
चकार नेत्रयोः शौचं लक्ष्मणश्च महामनाः ॥ ३.२९०.१२ ॥
'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਮੰਤਰਿਤ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ; ਮਹਾਮਨਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।
3.290.13
सुग्रीवजाम्बवन्तौ चहनुमानङ्गदस्तथा ।
मैन्दद्विविदनीलाश्च प्रायः प्लवगसत्तमाः ॥ ३.२९०.१३ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜਾਂਬਵੰਤ, ਹਨੂਮਾਨ, ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਮੈਂਦ, ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਤੇ ਨੀਲ — ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ।
3.290.14
तथासमभवच्चापि यदुवाच विभीषणः ।
क्षणेनातीन्द्रियाण्येषां चक्षुंष्यासन्युधिष्ठिर ॥ ३.२९०.१४ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹੀ ਹੋਇਆ; ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੀਂਦ੍ਰਿਯ ਹੋ ਗਈਆਂ।
3.290.15
इन्द्रजित्कृतकर्मा तु पित्रे कर्म तदाऽऽत्मनः ।
निवेद्य पुनरागच्छत्त्वरयाऽऽजिशिरःप्रति ॥ ३.२९०.१५ ॥
ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ, ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਰਣ-ਮੁਖ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਇਆ।
3.290.16
तमागतं तु संक्रुद्धं पुनरेव युयुत्सया ।
अभिदुद्राव सौमित्रिर्विभीषणमते स्थितः ॥ ३.२९०.१६ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਉਸ ਉੱਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੌਮਿੱਤਰੀ (ਲਛਮਣ) ਫਿਰ ਝਪਟਿਆ; ਉਹ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
3.290.17
अकृताह्निकमेवैनं जिघांसुर्जितकाशिनम् ।
शरैर्जघान संक्रुद्धः कृतसंज्ञोऽथ लक्ष्मणः ॥ ३.२९०.१७ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਲਛਮਣ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
3.290.18
तयोः समभवद्युद्धं तदाऽन्योन्यं जीगीषतोः ।
अतीव चित्रमाश्चर्यं शक्रप्रह्लादयोरिव ॥ ३.२९०.१८ ॥
ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੜਾਈ ਹੋਈ; ਉਹ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਾਂਗ ਬੜੀ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਸੀ।
3.290.19
अविध्यदिन्द्रजित्तीक्ष्णैः सौमित्रिं मर्मभेदिभिः ।
सौमित्रिश्चानलस्पर्शैरविध्यद्रावणिं शरैः ॥ ३.२९०.१९ ॥
ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਤਿੱਖੇ, ਮਰਮ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ। ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
3.290.20
सौमित्रिशरसंस्पर्शाद्रावणिः क्रोधमूर्च्छितः ।
असृजल्लक्ष्मणायाष्टौ शरानाशीविषोपमान् ॥ ३.२९०.२० ॥
ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਦੇ ਛੋਹ ਨਾਲ ਰਾਵਣੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਅੱਠ ਤੀਰ ਛੱਡੇ।
3.290.21
तस्येषून्पावकस्पर्शैः सौमित्रिः पत्रिभिस्त्रिभिः ।
वारयामास नाराचैः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः ॥ ३.२९०.२१ ॥
ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਰਾਚਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ।
3.290.22
असृजल्लक्ष्मणश्चाष्टौ राक्षसाय शरान्पुनः ।
तथा तं न्यहनद्वीरस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ ३.२९०.२२ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਅੱਠ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਿਆ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
3.290.23
एकेनास्य धनुष्मन्तं बाहुं देहादपातयत् ।
द्वितीयेन तु बाणेन भुजमन्यमपातयत् ॥ ३.२९०.२३ ॥
ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਬਾਂਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਦੂਜੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਬਾਂਹ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।
3.290.24
तृतीयेन तु बाणेन शितधारेण भास्वता ।
जहार सुनसं चापि शिरो ज्वलितकुण्डलम् ॥ ३.२९०.२४ ॥
ਤੀਜੇ ਚਮਕਦੇ, ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਨੱਕ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਵੀ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
3.290.25
विनिकृत्तभुजस्कन्धः कबन्धाकृतिदर्शनः ।
पपात वसुधायां तु छिन्नमूल इवद्रुमः ॥ ३.२९०.२५ ॥
ਬਾਹਾਂ ਤੇ ਮੋਢੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਸਿਰ-ਰਹਿਤ ਧੜ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਦਾ ਉਹ ਜੜ੍ਹ ਕੱਟੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
3.290.26
तं हत्वासूतमप्यस्त्रैर्जघान बलिनंवरः ।
लङ्कां प्रवेशयामासुस्तं रथं वाजिनस्तदा ॥ ३.२९०.२६ ॥
ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ; ਤਦ ਘੋੜੇ ਉਸ ਰਥ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ।
3.290.27
ददर्श रावणस्तं च रथं पुत्रविनाकृतम् ।
स पुत्रं निहतं श्रुत्वा त्रासात्संभ्रान्तमानसः। ॥ ३.२९०.२७ ॥
ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੀ; ਪੁੱਤਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਮਨ ਘਬਰਾ ਗਿਆ।
3.290.28
रावणः शोकमोहार्तो वैदेहीं हन्तुमुद्यतः ।
ङ्गमादाय दुष्टात्मा जवेनाभिपपात ह ॥ ३.२९०.२८ ॥
ਸ਼ੋਕ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਾਵਣ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਮਾਰੀ।
3.290.29
तं दृष्ट्वातस्य दुर्बुद्देरविन्ध्यः पापनिश्चयम् ।
शमयामास संक्रुद्धं श्रूयतां येन हेतुना ॥ ३.२९०.२९ ॥
ਉਸ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਦਾ ਪਾਪੀ ਇਰਾਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਅਵਿੰਧ੍ਯ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ; ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਸੁਣੋ।
3.290.30
महाराज्येस्थितो दीप्ते न स्त्रियं हन्तुमर्हसि ।
हतैवैषा यदा स्त्री च कबन्धनस्था च ते वशे ॥ ३.२९०.३० ॥
ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੈਂ; ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਕਬੰਧ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਮਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।
3.290.31
न चैषा दहभेदेन हतास्यादिति मे मतिः ।
जहि भर्तारमेवास्या हते तस्मिन्हता भवेत् ॥ ३.२९०.३१ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਜਾਂ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇ; ਉਸ ਦੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਮਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ।
3.290.32
न हि ते विक्रमे तुल्यः साक्षादपि शतक्रतुः ।
असकृद्धि त्वया सन्द्रास्त्रासितास्त्रिदसा युधि ॥ ३.२९०.३२ ॥
ਤੇਰੇ ਪਰਾਕਰਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਾਖਸ਼ਾਤ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਜਾ ਕੇ ਡਰਾਇਆ ਹੈ।
3.290.33
एवं बहुविधैर्वाक्यैरविन्ध्यो रावणं तदा ।
क्रुद्धं संशमयामास जगृहे च स तद्वचः ॥ ३.२९०.३३ ॥
ਏਦਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਅਵਿੰਧਯ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ।
3.290.34
निर्याणे स मतिं कृत्वा नियन्तारं क्षपाचरः ।
आज्ञापयामास तदारथो मे कल्प्यतामिति ॥ ३.२९०.३४ ॥
ਤੁਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਰਾਤਚਰ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਉਦੋਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰਾ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।"