Mahābhārata · Adhyāya 3.291
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.291.1
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः प्रिये पुत्रे निपातिते ।
निर्ययौ रथमास्थाय हेमरत्नविभूषितम् ॥ ३.२९१.१ ॥
Entonces Rāvaṇa, el de diez cuellos, enfurecido por la caída de su amado hijo, subió a un carro adornado con oro y gemas y partió.
3.291.2
संवृतोराक्षसैर्घेरैर्विविधायुधपाणिभिः ।
अभिदुद्राव रामं स पोथयन्हरियूथपान् ॥ ३.२९१.२ ॥
Rodeado de terribles rākṣasas con armas de todo tipo en las manos, se lanzó contra Rāma aplastando a los jefes de las huestes de monos.
3.291.3
तमाद्रवन्तं संक्रुद्ध मैन्दनीलनलाङ्गदाः ।
हनुमाञ्जाम्बवांश्चैव ससैन्याः पर्यवारयन् ॥ ३.२९१.३ ॥
Maindha, Nīla, Nala, Aṅgada, Hanumān y Jāmbavān, con sus ejércitos, lo rodearon mientras él avanzaba lleno de ira.
3.291.4
ते दशग्रीवसैन्यं तदृक्षवानरपुङ्गवाः ।
द्रुमैर्विध्वंसयांचक्रुर्दशग्रीवस्य पश्यतः ॥ ३.२९१.४ ॥
Aquellos osos y los mejores de los monos destrozaron aquel ejército de Rāvaṇa con árboles, mientras Rāvaṇa miraba.
3.291.5
ततः स्वसैन्यमालोक्य वध्यमानमरातिभिः ।
मायावी चासृजन्मायां रावणो राक्षसाधिपः ॥ ३.२९१.५ ॥
Entonces, viendo a su propio ejército ser masacrado por los enemigos, Rāvaṇa, señor de los rākṣasas y maestro de la ilusión, creó una ilusión.
3.291.6
तस्य देहविनिष्क्रान्ताः शतशोऽथ सहस्रशः ।
राक्षसाः प्रत्यदृश्यन्त शरशक्त्यृष्टिपाणयः ॥ ३.२९१.६ ॥
De su cuerpo aparecieron cientos y miles de rākṣasas, con flechas, lanzas y jabalinas en las manos.
3.291.7
तान्रामो जघ्निवान्सर्वान्दिव्येनास्त्रेण राक्षसान् ।
अथ भूयोपि मायां स व्यदधाद्राक्षसाधिपः ॥ ३.२९१.७ ॥
Rāma, habiéndolos abatido a todos con el arma divina, entonces el señor de los rākṣasas volvió a producir una ilusión.
3.291.8
कृत्वा रामस् रूपाणि लक्ष्मणस्य च भारत ।
अभिदुद्राव रामं च लक्ष्मणं च दशाननः ॥ ३.२९१.८ ॥
Oh Bhārata, habiendo creado las formas de Rāma y Lakṣmaṇa, el de diez rostros se abalanzó sobre Rāma y Lakṣmaṇa.
3.291.9
ततस्ते राममर्च्छन्तो लक्ष्मणं च क्षपाचराः ।
अभिपेतुस्तदा रामं प्रगृहीतशरासनाः ॥ ३.२९१.९ ॥
Entonces aquellos rākṣasas errantes de la noche, avanzando hacia Rāma y Lakṣmaṇa con los arcos en alto, cayeron sobre Rāma.
3.291.10
तां दृष्ट्वाराक्षसेन्द्रस् मायामिक्ष्वाकुनन्दनः ।
उवाच रामः सौमित्रिमसंभ्रान्तो बृहद्वचः ॥ ३.२९१.१० ॥
Viendo aquella ilusión del señor de los rākṣasas, Rāma, delicia de Ikṣvāku, sin turbarse, habló a Saumitri estas palabras solemnes.
3.291.11
जहीमान्राक्षसान्पापानात्मनः प्रतिरूपकान् ।
इत्युक्त्वाऽभ्यहनद्रामो लक्ष्मणश्चात्मरूपकान् ॥ ३.२९१.११ ॥
"¡Matad a estos rākṣasas malvados, semejantes a nosotros mismos!" Diciendo esto, Rāma y Lakṣmaṇa golpearon a aquellos rākṣasas que tenían sus propias formas.
3.291.12
ततो हर्यश्वयुक्तेन रथेनादित्यवर्चसा ।
उपतस्थे रणे रामं मातलिः शक्रसारथिः ॥ ३.२९१.१२ ॥
Entonces Mātali, auriga de Śakra, con un carro uncido a caballos fulvos y resplandeciente como el sol, se presentó ante Rāma en la batalla.
3.291.13
अयं हर्यश्वयुग्जैत्रो मघोनः स्यन्दनोत्तमः ।
त्वदर्थमिह संप्राप्तः संदेशाद्वै शतक्रतोः ॥ ३.२९१.१३ ॥
Este carro victorioso, uncido con caballos hari, es el mejor carro de Indra; ha venido aquí por ti, por mensaje de Śatakratu.
3.291.14
अनेन शक्रः काकुत्स्थ समरे दैत्यदानवान् ।
शतशः पुरुषव्याघ्र रथोदारेण जघ्निवान् ॥ ३.२९१.१४ ॥
Con este carro Indra, oh Kākutstha, abatió a cientos de daityas y dānavas en la batalla, oh tigre entre los hombres, con este noble carro.
3.291.15
तदनन नरव्याघ्र मया यत्तेन संयुगे ।
स्यन्दनेन जहिक्षिप्रं रावणं मा चिरं कृथाः ॥ ३.२९१.१५ ॥
Por tanto, oh tigre entre los hombres, impulsado por mí, mata pronto a Rāvaṇa en la batalla con este carro; no te demores.
3.291.16
इत्युक्तो राघवस्तथ्यं वचोऽशङ्कत मातलेः ।
मायैषाराक्षसस्येति तमुवाच विबीषणः ॥ ३.२९१.१६ ॥
Así interpelado, Rāghava dudó de las verdaderas palabras de Mātali. Entonces Vibhīṣaṇa le dijo: "Esta es la ilusión del rākṣasa."
3.291.17
नेयं माया नरव्याघ्ररावणस् दुरात्मनः ।
तदातिष्ठ रथंशीघ्रमिमसैन्द्रं महाद्युते ॥ ३.२९१.१७ ॥
Esta no es la ilusión del malvado Rāvaṇa, oh tigre entre los hombres. Por tanto, oh de gran resplandor, sube pronto a este carro de Indra.
3.291.18
ततः प्रहृष्टः काकुत्स्थस्तथेत्युक्त्वा विभीषणम् ।
रथेनाभिपपाताथ दशग्रीवं रुषाऽन्वितः ॥ ३.२९१.१८ ॥
Entonces Kākutstha, complacido, dijo a Vibhīṣaṇa: "Así sea", y, lleno de ira, se lanzó en su carro contra Rāvaṇa de diez cuellos.
3.291.19
हाहाकुतानि भूतानि रावणे समभिद्रुते ।
सिंहनादाः सपटहादिति दिव्यास्तथाऽनदन् ॥ ३.२९१.१९ ॥
Cuando Rāvaṇa avanzó con ímpetu, las criaturas gritaron «¡ay! ¡ay!», y resonaron divinos rugidos de león junto con tambores.
3.291.20
दशकन्धरराजसून्वोस्तथा युद्धमभून्महत् ।
अलब्धोपममन्यत्रतयोरेव तथाऽभवत् ॥ ३.२९१.२० ॥
Asimismo hubo una gran batalla entre el rey de Daśakandhara y su hijo; no se hallaba comparación alguna con la de aquellos dos en otro lugar.
3.291.21
सरामाय महाघोरं विससर्ज निशाचरः ।
शूलमिन्द्राशनिप्रख्यं ब्रह्मदण्डभिवोद्यतम् ॥ ३.२९१.२१ ॥
El morador de la noche lanzó contra Rāma una lanza espantosísima; semejaba el rayo de Indra y estaba alzada como el cetro de Brahmā.
3.291.22
तच्छूलं सत्वरं रामश्चच्छेद निशितैः शरैः ।
तद्दृष्ट्वा दुष्करं कर्म रावणं भयमाविशत् ॥ ३.२९१.२२ ॥
Rāma cortó enseguida aquella lanza con flechas afiladas; al ver tal hazaña difícil, el temor se apoderó de Rāvaṇa.
3.291.23
ततः क्रुद्धः ससर्जाशु दशग्रीवः शिताञ्छरान् ।
सहस्रायुतशो रामे शस्त्राणि विविधानि च ॥ ३.२९१.२३ ॥
Entonces el enfurecido de diez cuellos lanzó de inmediato flechas afiladas y armas de diversas clases contra Rāma, por miles y decenas de miles.
3.291.24
ततो भुशुण्डीः शूलानि मुसलानि परश्वथान् ।
शक्तीश्च विविधाकाराः शतघ्नीश्च शितान्क्षुरान् ॥ ३.२९१.२४ ॥
Luego lanzó bhuśuṇḍīs, lanzas, mazas, hachas de batalla, jabalinas de diversas formas, śataghnīs y afilados kṣurapras.
3.291.25
तां मायांविविधां दृष्ट्वा दशग्रीवस्य रक्षसः ।
भयात्प्रदुद्रुवुः सर्वे वानराः सर्वतोदिशम् ॥ ३.२९१.२५ ॥
Al ver aquella ilusión múltiple del rākṣasa de diez cuellos, todos los monos huyeron en todas direcciones por miedo.
3.291.26
ततः सुपत्रं सुमुखंहेमपुङ्गं शरोत्तमम् ।
तूणादादाय काकुत्स्थो ब्रह्मास्त्रेण युयोज ह ॥ ३.२९१.२६ ॥
Entonces Rāma, el Kākutstha, tomó del carcaj la mejor de las flechas, bien emplumada, de punta bien afilada y astil de oro, y la cargó con el brahmāstra.
3.291.27
तं प्रेक्ष्यबाणं रामेण ब्रह्मास्त्रेणानुमन्त्रितम् ।
जहृषुर्देवगन्धर्वा दृष्ट्वा शक्रपुरोगमाः ॥ ३.२९१.२७ ॥
Al ver aquella flecha consagrada por Rāma con el brahmāstra, los dioses y gandharvas, encabezados por Śakra, se regocijaron.
3.291.28
अल्पावशेषमायुश्च ततोऽमन्यन्त रक्षसः ।
ब्रह्मास्त्रोदीरणाच्छत्रोर्देवदानवकिंनराः ॥ ३.२९१.२८ ॥
Porque el brahmāstra había sido lanzado, los dioses, dānavas y kiṃnaras creyeron que al enemigo rākṣasa le quedaba poca vida.
3.291.29
ततः ससर्ज तं रामः शरमप्रतिमौजसम् ।
रावणान्तकरं घोरं ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम् ॥ ३.२९१.२९ ॥
Entonces Rāma disparó aquella flecha de poder incomparable, terrible, que traería el fin de Rāvaṇa, como un bastón de Brahmā alzado.
3.291.30
मुक्तमात्रेण रामेण दूराकृष्टेन भारत ।
स तेन राक्षसश्रेष्ठः सरथः साश्वसारथिः।
प्रजज्वाल महाज्वालेनाग्निनाभिपरिप्लुतः ॥ ३.२९१.३० ॥
¡Oh Bhārata! Apenas Rāma la soltó tras tensarla desde lejos, el más eminente de los rākṣasa, con carro, caballos y auriga, se encendió, envuelto en un gran fuego llameante.
3.291.31
ततः प्रहृष्टास्त्रिदशाः सहगन्धर्वचारणाः ।
निहतं रावणं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ३.२९१.३१ ॥
Entonces los dioses, llenos de alegría, junto con los gandharvas y cāraṇas, vieron a Rāvaṇa abatido por Rāma, cuyas obras son sin esfuerzo,
3.291.32
तत्यजुस्तं महाभागं पञ्चभूतानि रावणम् ।
भ्रंशितः सर्वलोकेषु स हि ब्रह्मास्त्रतेजसा ॥ ३.२९१.३२ ॥
Los cinco elementos abandonaron a aquel gran afortunado Rāvaṇa, quien había caído en todos los mundos por el esplendor del brahmāstra.
3.291.33
शरीरधातवो ह्यस् मासं रुधिरमेव च ।
नेशुर्ब्रह्मास्त्रनिर्दग्दा न च भस्माप्यदृश्यत ॥ ३.२९१.३३ ॥
Los elementos del cuerpo —carne, sangre y sangre coagulada— perecieron, quemados por el brahmāstra, y ni siquiera se vio ceniza.