Mahābhārata · Adhyāya 3.291
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.291.1
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः प्रिये पुत्रे निपातिते ।
निर्ययौ रथमास्थाय हेमरत्नविभूषितम् ॥ ३.२९१.१ ॥
Maka Rāvaṇa berkepala sepuluh, murka atas gugurnya putra tercintanya, naik ke kereta yang dihiasi emas dan permata lalu berangkat.
3.291.2
संवृतोराक्षसैर्घेरैर्विविधायुधपाणिभिः ।
अभिदुद्राव रामं स पोथयन्हरियूथपान् ॥ ३.२९१.२ ॥
Dikelilingi raksasa-raksasa yang mengerikan, dengan senjata beraneka ragam di tangan, ia menyerbu Rāma sambil menghancurkan para pemimpin pasukan kera.
3.291.3
तमाद्रवन्तं संक्रुद्ध मैन्दनीलनलाङ्गदाः ।
हनुमाञ्जाम्बवांश्चैव ससैन्याः पर्यवारयन् ॥ ३.२९१.३ ॥
Maindha, Nīla, Nala, Aṅgada, Hanumān dan Jāmbavān bersama pasukan mereka mengepungnya ketika ia menyerbu dengan marah.
3.291.4
ते दशग्रीवसैन्यं तदृक्षवानरपुङ्गवाः ।
द्रुमैर्विध्वंसयांचक्रुर्दशग्रीवस्य पश्यतः ॥ ३.२९१.४ ॥
Para beruang dan kera-kera terbaik itu menghancurkan pasukan Rāvaṇa itu dengan pepohonan, sementara Rāvaṇa menyaksikannya.
3.291.5
ततः स्वसैन्यमालोक्य वध्यमानमरातिभिः ।
मायावी चासृजन्मायां रावणो राक्षसाधिपः ॥ ३.२९१.५ ॥
Lalu, melihat pasukannya dibantai musuh, Rāvaṇa, raja raksasa dan ahli sihir, menciptakan ilusi.
3.291.6
तस्य देहविनिष्क्रान्ताः शतशोऽथ सहस्रशः ।
राक्षसाः प्रत्यदृश्यन्त शरशक्त्यृष्टिपाणयः ॥ ३.२९१.६ ॥
Dari tubuhnya muncul ratusan dan ribuan raksasa, dengan panah, tombak, dan lembing di tangan mereka.
3.291.7
तान्रामो जघ्निवान्सर्वान्दिव्येनास्त्रेण राक्षसान् ।
अथ भूयोपि मायां स व्यदधाद्राक्षसाधिपः ॥ ३.२९१.७ ॥
Rāma, setelah membunuh mereka semua dengan senjata ilahi, maka raja rākṣasa kembali menciptakan ilusi.
3.291.8
कृत्वा रामस् रूपाणि लक्ष्मणस्य च भारत ।
अभिदुद्राव रामं च लक्ष्मणं च दशाननः ॥ ३.२९१.८ ॥
Wahai Bhārata, setelah menciptakan wujud Rāma dan Lakṣmaṇa, si berkepala sepuluh menyerang Rāma dan Lakṣmaṇa.
3.291.9
ततस्ते राममर्च्छन्तो लक्ष्मणं च क्षपाचराः ।
अभिपेतुस्तदा रामं प्रगृहीतशरासनाः ॥ ३.२९१.९ ॥
Lalu para rākṣasa pengembara malam itu, maju menuju Rāma dan Lakṣmaṇa dengan busur terangkat, menyerbu Rāma.
3.291.10
तां दृष्ट्वाराक्षसेन्द्रस् मायामिक्ष्वाकुनन्दनः ।
उवाच रामः सौमित्रिमसंभ्रान्तो बृहद्वचः ॥ ३.२९१.१० ॥
Melihat ilusi raja rākṣasa itu, Rāma, kebanggaan keturunan Ikṣvāku, tanpa gentar berkata kepada Saumitri kata-kata yang agung ini.
3.291.11
जहीमान्राक्षसान्पापानात्मनः प्रतिरूपकान् ।
इत्युक्त्वाऽभ्यहनद्रामो लक्ष्मणश्चात्मरूपकान् ॥ ३.२९१.११ ॥
"Bunuhlah rākṣasa-rākṣasa jahat ini, tiruan dari diri kita!" Setelah berkata demikian, Rāma dan Lakṣmaṇa menghantam para rākṣasa yang berwujud diri mereka sendiri.
3.291.12
ततो हर्यश्वयुक्तेन रथेनादित्यवर्चसा ।
उपतस्थे रणे रामं मातलिः शक्रसारथिः ॥ ३.२९१.१२ ॥
Lalu Mātali, kusir Śakra, dengan kereta yang ditarik kuda cokelat keemasan dan bersinar seperti matahari, mendatangi Rāma di medan perang.
3.291.13
अयं हर्यश्वयुग्जैत्रो मघोनः स्यन्दनोत्तमः ।
त्वदर्थमिह संप्राप्तः संदेशाद्वै शतक्रतोः ॥ ३.२९१.१३ ॥
Kereta kemenangan ini, ditarik kuda-kuda hari, adalah kereta terbaik milik Indra; ia datang ke sini untukmu atas pesan Śatakratu.
3.291.14
अनेन शक्रः काकुत्स्थ समरे दैत्यदानवान् ।
शतशः पुरुषव्याघ्र रथोदारेण जघ्निवान् ॥ ३.२९१.१४ ॥
Dengan kereta ini Indra, wahai Kākutstha, membunuh ratusan daitya dan dānava dalam pertempuran, wahai harimau di antara manusia, dengan kereta mulia ini.
3.291.15
तदनन नरव्याघ्र मया यत्तेन संयुगे ।
स्यन्दनेन जहिक्षिप्रं रावणं मा चिरं कृथाः ॥ ३.२९१.१५ ॥
Maka itu, wahai harimau di antara manusia, didorong olehku, segera bunuhlah Rāvaṇa dalam pertempuran dengan kereta ini; jangan menunda.
3.291.16
इत्युक्तो राघवस्तथ्यं वचोऽशङ्कत मातलेः ।
मायैषाराक्षसस्येति तमुवाच विबीषणः ॥ ३.२९१.१६ ॥
Setelah Mātali berkata demikian, Rāghava ragu akan kata-kata benarnya. Lalu Vibhīṣaṇa berkata kepadanya: "Ini adalah ilusi raksasa."
3.291.17
नेयं माया नरव्याघ्ररावणस् दुरात्मनः ।
तदातिष्ठ रथंशीघ्रमिमसैन्द्रं महाद्युते ॥ ३.२९१.१७ ॥
Ini bukan ilusi Rāvaṇa yang jahat, wahai harimau di antara manusia. Maka, wahai yang bercahaya agung, segera naiklah ke kereta Indra ini.
3.291.18
ततः प्रहृष्टः काकुत्स्थस्तथेत्युक्त्वा विभीषणम् ।
रथेनाभिपपाताथ दशग्रीवं रुषाऽन्वितः ॥ ३.२९१.१८ ॥
Maka Kākutstha, gembira, berkata kepada Vibhīṣaṇa: "Baiklah," dan dipenuhi amarah, ia menerjang dengan keretanya ke arah Rāvaṇa berleher sepuluh.
3.291.19
हाहाकुतानि भूतानि रावणे समभिद्रुते ।
सिंहनादाः सपटहादिति दिव्यास्तथाऽनदन् ॥ ३.२९१.१९ ॥
Ketika Rāvaṇa menyerbu maju, makhluk-makhluk berseru, «Aduh! Aduh!», dan raungan singa ilahi terdengar bersama genderang.
3.291.20
दशकन्धरराजसून्वोस्तथा युद्धमभून्महत् ।
अलब्धोपममन्यत्रतयोरेव तथाऽभवत् ॥ ३.२९१.२० ॥
Demikian pula terjadi pertempuran besar antara raja berleher sepuluh dan putranya; tiada perbandingan bagi pertempuran kedua orang itu di tempat lain.
3.291.21
सरामाय महाघोरं विससर्ज निशाचरः ।
शूलमिन्द्राशनिप्रख्यं ब्रह्मदण्डभिवोद्यतम् ॥ ३.२९१.२१ ॥
Si pengembara malam melemparkan tombak yang sangat mengerikan kepada Rāma; tombak itu menyerupai petir Indra dan diangkat seperti tongkat Brahmā.
3.291.22
तच्छूलं सत्वरं रामश्चच्छेद निशितैः शरैः ।
तद्दृष्ट्वा दुष्करं कर्म रावणं भयमाविशत् ॥ ३.२९१.२२ ॥
Rāma segera memotong tombak itu dengan anak panah tajam; melihat perbuatan sulit itu, rasa takut merasuki Rāvaṇa.
3.291.23
ततः क्रुद्धः ससर्जाशु दशग्रीवः शिताञ्छरान् ।
सहस्रायुतशो रामे शस्त्राणि विविधानि च ॥ ३.२९१.२३ ॥
Lalu Daśagrīva yang murka segera melepaskan anak panah tajam dan berbagai senjata kepada Rāma, ribuan dan puluhan ribu banyaknya.
3.291.24
ततो भुशुण्डीः शूलानि मुसलानि परश्वथान् ।
शक्तीश्च विविधाकाराः शतघ्नीश्च शितान्क्षुरान् ॥ ३.२९१.२४ ॥
Kemudian ia melepaskan bhuśuṇḍī, tombak, gada, kapak perang, lembing berbagai bentuk, śataghnī, dan panah kṣurapra yang tajam.
3.291.25
तां मायांविविधां दृष्ट्वा दशग्रीवस्य रक्षसः ।
भयात्प्रदुद्रुवुः सर्वे वानराः सर्वतोदिशम् ॥ ३.२९१.२५ ॥
Melihat ilusi beraneka rupa dari rākṣasa berleher sepuluh itu, semua kera lari tunggang-langgang ke segala arah karena takut.
3.291.26
ततः सुपत्रं सुमुखंहेमपुङ्गं शरोत्तमम् ।
तूणादादाय काकुत्स्थो ब्रह्मास्त्रेण युयोज ह ॥ ३.२९१.२६ ॥
Kemudian Rāma, sang Kākutstha, mengambil dari tabung panah anak panah terbaik, berbulu indah, berujung tajam, dengan pangkal emas, lalu memasangkannya dengan brahmāstra.
3.291.27
तं प्रेक्ष्यबाणं रामेण ब्रह्मास्त्रेणानुमन्त्रितम् ।
जहृषुर्देवगन्धर्वा दृष्ट्वा शक्रपुरोगमाः ॥ ३.२९१.२७ ॥
Melihat anak panah yang dimantrai dengan brahmāstra oleh Rāma itu, para dewa dan gandharva yang dipimpin Śakra bersukacita.
3.291.28
अल्पावशेषमायुश्च ततोऽमन्यन्त रक्षसः ।
ब्रह्मास्त्रोदीरणाच्छत्रोर्देवदानवकिंनराः ॥ ३.२९१.२८ ॥
Karena brahmāstra telah dilepaskan, para dewa, dānava, dan kiṃnara menduga umur rākṣasa musuh tinggal sedikit.
3.291.29
ततः ससर्ज तं रामः शरमप्रतिमौजसम् ।
रावणान्तकरं घोरं ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम् ॥ ३.२९१.२९ ॥
Kemudian Rāma melepaskan anak panah yang luar biasa kuat dan dahsyat itu, yang akan membawa akhir bagi Rāvaṇa, bagaikan tongkat Brahmā yang diangkat.
3.291.30
मुक्तमात्रेण रामेण दूराकृष्टेन भारत ।
स तेन राक्षसश्रेष्ठः सरथः साश्वसारथिः।
प्रजज्वाल महाज्वालेनाग्निनाभिपरिप्लुतः ॥ ३.२९१.३० ॥
Wahai Bhārata, begitu dilepaskan Rāma setelah ditarik dari kejauhan, raja rākṣasa itu beserta kereta, kuda, dan kusirnya langsung menyala, dikelilingi api yang besar bernyala.
3.291.31
ततः प्रहृष्टास्त्रिदशाः सहगन्धर्वचारणाः ।
निहतं रावणं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ३.२९१.३१ ॥
Kemudian para dewa yang bergembira bersama para gandharva dan cāraṇa, melihat Rāvaṇa dibunuh oleh Rāma yang perbuatannya tanpa susah payah,
3.291.32
तत्यजुस्तं महाभागं पञ्चभूतानि रावणम् ।
भ्रंशितः सर्वलोकेषु स हि ब्रह्मास्त्रतेजसा ॥ ३.२९१.३२ ॥
Kelima unsur meninggalkan Rāvaṇa yang sangat beruntung itu, yang telah jatuh di semua alam oleh kilau brahmāstra.
3.291.33
शरीरधातवो ह्यस् मासं रुधिरमेव च ।
नेशुर्ब्रह्मास्त्रनिर्दग्दा न च भस्माप्यदृश्यत ॥ ३.२९१.३३ ॥
Unsur-unsur tubuh—daging, darah, dan darah beku—lenyap, terbakar oleh brahmāstra, dan bahkan abu pun tidak terlihat.