ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.291
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.291.1
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः प्रिये पुत्रे निपातिते ।
निर्ययौ रथमास्थाय हेमरत्नविभूषितम् ॥ ३.२९१.१ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ନିପାତିତ ହେବାରୁ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦଶଗ୍ରୀବ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରତ୍ନରେ ସଜ୍ଜିତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବାହାରିଗଲେ।
3.291.2
संवृतोराक्षसैर्घेरैर्विविधायुधपाणिभिः ।
अभिदुद्राव रामं स पोथयन्हरियूथपान् ॥ ३.२९१.२ ॥
ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି, ନାନା ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଧରି, ବାନର ସେନାପତିମାନଙ୍କୁ ପିଷି ସେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଗଲା।
3.291.3
तमाद्रवन्तं संक्रुद्ध मैन्दनीलनलाङ्गदाः ।
हनुमाञ्जाम्बवांश्चैव ससैन्याः पर्यवारयन् ॥ ३.२९१.३ ॥
ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ମୈନ୍ଦ, ନୀଳ, ନଳ, ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ ଓ ଜାମ୍ବବାନ ନିଜ ସେନା ସହ ଘେରି ଦେଲେ।
3.291.4
ते दशग्रीवसैन्यं तदृक्षवानरपुङ्गवाः ।
द्रुमैर्विध्वंसयांचक्रुर्दशग्रीवस्य पश्यतः ॥ ३.२९१.४ ॥
ସେହି ଋକ୍ଷ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେନାକୁ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗି ନଷ୍ଟ କଲେ; ଦଶଗ୍ରୀବ ଦେଖି ରହିଲେ।
3.291.5
ततः स्वसैन्यमालोक्य वध्यमानमरातिभिः ।
मायावी चासृजन्मायां रावणो राक्षसाधिपः ॥ ३.२९१.५ ॥
ତା'ପରେ ନିଜ ସେନାକୁ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଉଥିବା ଦେଖି ମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସାଧିପ ରାବଣ ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
3.291.6
तस्य देहविनिष्क्रान्ताः शतशोऽथ सहस्रशः ।
राक्षसाः प्रत्यदृश्यन्त शरशक्त्यृष्टिपाणयः ॥ ३.२९१.६ ॥
ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଶହ ଶହ, ହଜାର ହଜାର ରାକ୍ଷସ ବାହାରି ଆସିବା ଦିଶିଲା; ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ଶର, ଶକ୍ତି ଓ ଋଷ୍ଟି ଥିଲା।
3.291.7
तान्रामो जघ्निवान्सर्वान्दिव्येनास्त्रेण राक्षसान् ।
अथ भूयोपि मायां स व्यदधाद्राक्षसाधिपः ॥ ३.२९१.७ ॥
ରାମ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସେହି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ତା’ପରେ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ପୁନର୍ବାର ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
3.291.8
कृत्वा रामस् रूपाणि लक्ष्मणस्य च भारत ।
अभिदुद्राव रामं च लक्ष्मणं च दशाननः ॥ ३.२९१.८ ॥
ହେ ଭାରତ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦଶାନନ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲା।
3.291.9
ततस्ते राममर्च्छन्तो लक्ष्मणं च क्षपाचराः ।
अभिपेतुस्तदा रामं प्रगृहीतशरासनाः ॥ ३.२९१.९ ॥
ସେତେବେଳେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆଡ଼େ ଆସୁଥିବା ସେହି ରାତ୍ରିଚର ରାକ୍ଷସମାନେ ଧନୁ ଧରି ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲେ।
3.291.10
तां दृष्ट्वाराक्षसेन्द्रस् मायामिक्ष्वाकुनन्दनः ।
उवाच रामः सौमित्रिमसंभ्रान्तो बृहद्वचः ॥ ३.२९१.१० ॥
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେହି ମାୟା ଦେଖି ଇକ୍ଷ୍ବାକୁନନ୍ଦନ ରାମ ବ୍ୟଗ୍ର ନ ହୋଇ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଏହି ଗମ୍ଭୀର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
3.291.11
जहीमान्राक्षसान्पापानात्मनः प्रतिरूपकान् ।
इत्युक्त्वाऽभ्यहनद्रामो लक्ष्मणश्चात्मरूपकान् ॥ ३.२९१.११ ॥
"ଆମ ରୂପ ଧରିଥିବା ଏହି ପାପୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମାର" ଏହା କହି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜ ରୂପଧାରୀ ସେହି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
3.291.12
ततो हर्यश्वयुक्तेन रथेनादित्यवर्चसा ।
उपतस्थे रणे रामं मातलिः शक्रसारथिः ॥ ३.२९१.१२ ॥
ସେତେବେଳେ ସବୁଜ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ରଥ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାରଥି ମାତଳି ରଣରେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
3.291.13
अयं हर्यश्वयुग्जैत्रो मघोनः स्यन्दनोत्तमः ।
त्वदर्थमिह संप्राप्तः संदेशाद्वै शतक्रतोः ॥ ३.२९१.१३ ॥
ଏହା ହରି-ଅଶ୍ୱ ଯୋଜିତ, ବିଜୟୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତମ ରଥ। ଶତକ୍ରତୁଙ୍କ ସନ୍ଦେଶରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
3.291.14
अनेन शक्रः काकुत्स्थ समरे दैत्यदानवान् ।
शतशः पुरुषव्याघ्र रथोदारेण जघ्निवान् ॥ ३.२९१.१४ ॥
ଏହି ରଥଦ୍ୱାରା ହିଁ, ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଶହ ଶହ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ; ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଏହି ଉଦାର ରଥରେ।
3.291.15
तदनन नरव्याघ्र मया यत्तेन संयुगे ।
स्यन्दनेन जहिक्षिप्रं रावणं मा चिरं कृथाः ॥ ३.२९१.१५ ॥
ଅତଏବ, ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ମୋ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କର; ବିଳମ୍ବ କରନାହିଁ।
3.291.16
इत्युक्तो राघवस्तथ्यं वचोऽशङ्कत मातलेः ।
मायैषाराक्षसस्येति तमुवाच विबीषणः ॥ ३.२९१.१६ ॥
ମାତଲି ଏପରି କହିବାରୁ ମଧ୍ୟ ରାଘବ ତାଙ୍କ ସତ୍ୟ ବଚନରେ ସନ୍ଦେହ କଲେ। ତେବେ ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହା ରାକ୍ଷସର ମାୟା।"
3.291.17
नेयं माया नरव्याघ्ररावणस् दुरात्मनः ।
तदातिष्ठ रथंशीघ्रमिमसैन्द्रं महाद्युते ॥ ३.२९१.१७ ॥
ଏହା ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣଙ୍କ ମାୟା ନୁହେଁ, ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର। ଅତଏବ, ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି, ଶୀଘ୍ର ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ଆରୋହଣ କର।
3.291.18
ततः प्रहृष्टः काकुत्स्थस्तथेत्युक्त्वा विभीषणम् ।
रथेनाभिपपाताथ दशग्रीवं रुषाऽन्वितः ॥ ३.२९१.१८ ॥
ତେବେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟ କାକୁତ୍ସ୍ଥ "ତଥାସ୍ତୁ" କହି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରଥରେ ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉପରେ ଝାଁପ ଦେଲେ।
3.291.19
हाहाकुतानि भूतानि रावणे समभिद्रुते ।
सिंहनादाः सपटहादिति दिव्यास्तथाऽनदन् ॥ ३.२९१.१९ ॥
ରାବଣ ଆକ୍ରମଣ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାବେଳେ ପ୍ରାଣୀମାନେ 'ହାହା!' ବୋଲି ବିଳାପ କଲେ; ଦିବ୍ୟ ସିଂହନାଦ ଓ ଢୋଲର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଗୁଞ୍ଜିଲା।
3.291.20
दशकन्धरराजसून्वोस्तथा युद्धमभून्महत् ।
अलब्धोपममन्यत्रतयोरेव तथाऽभवत् ॥ ३.२९१.२० ॥
ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ସେ ଦୁଇଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ୟତ୍ର ଉପମା ମିଳିଲା ନାହିଁ।
3.291.21
सरामाय महाघोरं विससर्ज निशाचरः ।
शूलमिन्द्राशनिप्रख्यं ब्रह्मदण्डभिवोद्यतम् ॥ ३.२९१.२१ ॥
ନିଶାଚର ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଶୂଳ ନିକ୍ଷେପ କଲା; ତାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ସଦୃଶ ଓ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ପରି ଉଦ୍ୟତ ଥିଲା।
3.291.22
तच्छूलं सत्वरं रामश्चच्छेद निशितैः शरैः ।
तद्दृष्ट्वा दुष्करं कर्म रावणं भयमाविशत् ॥ ३.२९१.२२ ॥
ରାମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ସେ ଶୂଳକୁ ଶୀଘ୍ର କାଟିଦେଲେ; ସେହି ଦୁଷ୍କର କର୍ମ ଦେଖି ରାବଣଙ୍କ ମନକୁ ଭୟ ପ୍ରବେଶ କଲା।
3.291.23
ततः क्रुद्धः ससर्जाशु दशग्रीवः शिताञ्छरान् ।
सहस्रायुतशो रामे शस्त्राणि विविधानि च ॥ ३.२९१.२३ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦଶଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶର ଏବଂ ହଜାର-ଅଯୁତ ସଂଖ୍ୟାରେ ବିବିଧ ଶସ୍ତ୍ର ଶୀଘ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲା।
3.291.24
ततो भुशुण्डीः शूलानि मुसलानि परश्वथान् ।
शक्तीश्च विविधाकाराः शतघ्नीश्च शितान्क्षुरान् ॥ ३.२९१.२४ ॥
ତା'ପରେ ଭୁଶୁଣ୍ଡୀ, ଶୂଳ, ମୁଷଳ, ପରଶୁ, ବିବିଧ ଆକୃତିର ଶକ୍ତି, ଶତଘ୍ନୀ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁରପ୍ର (ନିକ୍ଷେପ କଲା)।
3.291.25
तां मायांविविधां दृष्ट्वा दशग्रीवस्य रक्षसः ।
भयात्प्रदुद्रुवुः सर्वे वानराः सर्वतोदिशम् ॥ ३.२९१.२५ ॥
ଦଶଗ୍ରୀବ ରାକ୍ଷସର ସେହି ବିବିଧ ମାୟା ଦେଖି ଭୟରେ ସମସ୍ତ ବାନର ସବୁ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ।
3.291.26
ततः सुपत्रं सुमुखंहेमपुङ्गं शरोत्तमम् ।
तूणादादाय काकुत्स्थो ब्रह्मास्त्रेण युयोज ह ॥ ३.२९१.२६ ॥
ତା'ପରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷ, ସୁନ୍ଦର ମୁନ୍ଦ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପୁଙ୍ଖ ଥିବା ଉତ୍ତମ ବାଣ ତୂଣରୁ ନେଇ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ଯୋଗ କଲେ।
3.291.27
तं प्रेक्ष्यबाणं रामेण ब्रह्मास्त्रेणानुमन्त्रितम् ।
जहृषुर्देवगन्धर्वा दृष्ट्वा शक्रपुरोगमाः ॥ ३.२९१.२७ ॥
ରାମଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ରିତ ସେହି ବାଣ ଦେଖି ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
3.291.28
अल्पावशेषमायुश्च ततोऽमन्यन्त रक्षसः ।
ब्रह्मास्त्रोदीरणाच्छत्रोर्देवदानवकिंनराः ॥ ३.२९१.२८ ॥
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ ଯୋଗୁ ଶତ୍ରୁ ରାକ୍ଷସର ଆୟୁ ଅଳ୍ପ ରହିଛି ବୋଲି ଦେବ, ଦାନବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଭାବିଲେ।
3.291.29
ततः ससर्ज तं रामः शरमप्रतिमौजसम् ।
रावणान्तकरं घोरं ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम् ॥ ३.२९१.२९ ॥
ତା'ପରେ ରାମ ଅତୁଳନୀୟ ତେଜର, ରାବଣର ଅନ୍ତକାରୀ, ଭୟଙ୍କର ସେହି ବାଣ ଉଠାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ପରି ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
3.291.30
मुक्तमात्रेण रामेण दूराकृष्टेन भारत ।
स तेन राक्षसश्रेष्ठः सरथः साश्वसारथिः।
प्रजज्वाल महाज्वालेनाग्निनाभिपरिप्लुतः ॥ ३.२९१.३० ॥
ହେ ଭାରତ, ରାମ ଦୂରରୁ ଟାଣି ଛାଡ଼ିବା ମାତ୍ରେ ସେହି ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ, ଅଶ୍ୱ ଓ ସାରଥି ସହିତ ମହାଜ୍ୱାଳାମୟ ଅଗ୍ନିରେ ଘେରି ଜଳି ଉଠିଲେ।
3.291.31
ततः प्रहृष्टास्त्रिदशाः सहगन्धर्वचारणाः ।
निहतं रावणं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ३.२९१.३१ ॥
ତା'ପରେ ଆନନ୍ଦିତ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଚାରଣମାନେ, ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାବଣ ନିହତ ହେବାର ଦେଖିଲେ।
3.291.32
तत्यजुस्तं महाभागं पञ्चभूतानि रावणम् ।
भ्रंशितः सर्वलोकेषु स हि ब्रह्मास्त्रतेजसा ॥ ३.२९१.३२ ॥
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରର ତେଜରେ ସର୍ବଲୋକରେ ପତିତ ସେଇ ମହାଭାଗ ରାବଣଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଭୂତ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ।
3.291.33
शरीरधातवो ह्यस् मासं रुधिरमेव च ।
नेशुर्ब्रह्मास्त्रनिर्दग्दा न च भस्माप्यदृश्यत ॥ ३.२९१.३३ ॥
ଶରୀର ଧାତୁ—ମାଂସ, ରକ୍ତ ଓ ରୁଧିର—ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ନଷ୍ଟ ହେଲେ; ଭସ୍ମ ମଧ୍ୟ ଦେଖା ଗଲା ନାହିଁ।