మహాభారతం · అధ్యాయం 3.291
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.291.1
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः प्रिये पुत्रे निपातिते ।
निर्ययौ रथमास्थाय हेमरत्नविभूषितम् ॥ ३.२९१.१ ॥
అప్పుడు ప్రియమైన కుమారుడు నేలకూలడంతో కోపోద్రిక్తుడైన దశగ్రీవుడు బంగారం, రత్నాలతో అలంకరించిన రథమెక్కి బయలుదేరాడు.
3.291.2
संवृतोराक्षसैर्घेरैर्विविधायुधपाणिभिः ।
अभिदुद्राव रामं स पोथयन्हरियूथपान् ॥ ३.२९१.२ ॥
భయంకరులైన రాక్షసులు చుట్టుముట్టగా, వివిధ ఆయుధాలు చేతబట్టి, వానర యూథపతులను చితకగొడుతూ అతడు రాముని పైకి దూసుకెళ్ళాడు.
3.291.3
तमाद्रवन्तं संक्रुद्ध मैन्दनीलनलाङ्गदाः ।
हनुमाञ्जाम्बवांश्चैव ससैन्याः पर्यवारयन् ॥ ३.२९१.३ ॥
కోపంతో తన వైపు దూసుకువస్తున్న అతడిని మైందుడు, నీలుడు, నలుడు, అంగదుడు, హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు తమ సేనలతో చుట్టుముట్టారు.
3.291.4
ते दशग्रीवसैन्यं तदृक्षवानरपुङ्गवाः ।
द्रुमैर्विध्वंसयांचक्रुर्दशग्रीवस्य पश्यतः ॥ ३.२९१.४ ॥
ఆ ఋక్షులు, వానర ప్రధానులు దశగ్రీవుని ఆ సైన్యాన్ని చెట్లతో చితుకగొట్టారు; దశగ్రీవుడు చూస్తూనే ఉండిపోయాడు.
3.291.5
ततः स्वसैन्यमालोक्य वध्यमानमरातिभिः ।
मायावी चासृजन्मायां रावणो राक्षसाधिपः ॥ ३.२९१.५ ॥
అప్పుడు తన సైన్యం శత్రువులచేత చంపబడుతుండటం చూసి, మాయావి అయిన రాక్షసాధిపతి రావణుడు మాయను సృష్టించాడు.
3.291.6
तस्य देहविनिष्क्रान्ताः शतशोऽथ सहस्रशः ।
राक्षसाः प्रत्यदृश्यन्त शरशक्त्यृष्टिपाणयः ॥ ३.२९१.६ ॥
అతని దేహం నుండి వందలు, వేలుగా రాక్షసులు బయటకు వస్తూ కనిపించారు; వారి చేతుల్లో బాణాలు, శక్తులు, ఋష్టులు ఉన్నాయి.
3.291.7
तान्रामो जघ्निवान्सर्वान्दिव्येनास्त्रेण राक्षसान् ।
अथ भूयोपि मायां स व्यदधाद्राक्षसाधिपः ॥ ३.२९१.७ ॥
రాముడు దివ్యాస్త్రంతో ఆ రాక్షసులందరినీ చంపాడు; అప్పుడు రాక్షసాధిపతి మరల మాయను సృష్టించాడు.
3.291.8
कृत्वा रामस् रूपाणि लक्ष्मणस्य च भारत ।
अभिदुद्राव रामं च लक्ष्मणं च दशाननः ॥ ३.२९१.८ ॥
ఓ భారతా, రాముని మరియు లక్ష్మణుని రూపాలను సృష్టించి, దశాననుడు వారి మీదకు దూకాడు.
3.291.9
ततस्ते राममर्च्छन्तो लक्ष्मणं च क्षपाचराः ।
अभिपेतुस्तदा रामं प्रगृहीतशरासनाः ॥ ३.२९१.९ ॥
అప్పుడు ఆ రాత్రిచరులైన రాక్షసులు రాముని, లక్ష్మణుని సమీపించి, విల్లులు ఎత్తి రాముని మీద పడ్డారు.
3.291.10
तां दृष्ट्वाराक्षसेन्द्रस् मायामिक्ष्वाकुनन्दनः ।
उवाच रामः सौमित्रिमसंभ्रान्तो बृहद्वचः ॥ ३.२९१.१० ॥
రాక్షసేంద్రుని ఆ మాయను చూసి, ఇక్ష్వాకు వంశానందనుడైన రాముడు కలవరపడకుండా సౌమిత్రితో ఈ గంభీర వచనాలు పలికాడు.
3.291.11
जहीमान्राक्षसान्पापानात्मनः प्रतिरूपकान् ।
इत्युक्त्वाऽभ्यहनद्रामो लक्ष्मणश्चात्मरूपकान् ॥ ३.२९१.११ ॥
"మన రూపాలను ధరించిన ఈ పాపులైన రాక్షసులను చంపు" అని చెప్పి, రాముడు, లక్ష్మణుడు తమ రూపాలవంటి ఆ రాక్షసులను కొట్టారు.
3.291.12
ततो हर्यश्वयुक्तेन रथेनादित्यवर्चसा ।
उपतस्थे रणे रामं मातलिः शक्रसारथिः ॥ ३.२९१.१२ ॥
అప్పుడు పచ్చని గుర్రాలు కట్టిన, సూర్యుని వలె ప్రకాశించే రథంతో, ఇంద్రుని సారథి మాతలి యుద్ధంలో రాముని సమీపానికి వచ్చాడు.
3.291.13
अयं हर्यश्वयुग्जैत्रो मघोनः स्यन्दनोत्तमः ।
त्वदर्थमिह संप्राप्तः संदेशाद्वै शतक्रतोः ॥ ३.२९१.१३ ॥
ఇది హరి-అశ్వములను కట్టిన విజయ రథం, మఘోనుడి (ఇంద్రుని) ఉత్తమ రథం. శతక్రతువు సందేశంతో మీ కోసం ఇక్కడికి వచ్చింది.
3.291.14
अनेन शक्रः काकुत्स्थ समरे दैत्यदानवान् ।
शतशः पुरुषव्याघ्र रथोदारेण जघ्निवान् ॥ ३.२९१.१४ ॥
ఈ రథంతోనే ఇంద్రుడు, కాకుత్స్థా, యుద్ధంలో వందల కొద్దీ దైత్య-దానవులను సంహరించాడు, పురుషవ్యాఘ్రా, ఈ ఉదార రథంతో.
3.291.15
तदनन नरव्याघ्र मया यत्तेन संयुगे ।
स्यन्दनेन जहिक्षिप्रं रावणं मा चिरं कृथाः ॥ ३.२९१.१५ ॥
కాబట్టి, నరవ్యాఘ్రా, నా ప్రేరణతో యుద్ధంలో ఈ రథంతో వెంటనే రావణుని సంహరించు; ఆలస్యం చేయకు.
3.291.16
इत्युक्तो राघवस्तथ्यं वचोऽशङ्कत मातलेः ।
मायैषाराक्षसस्येति तमुवाच विबीषणः ॥ ३.२९१.१६ ॥
మాతలి ఇలా చెప్పగా, రాఘవుడు అతని సత్యవాక్యంపై సందేహించాడు. అప్పుడు విభీషణుడు అతనితో, "ఇది రాక్షసుని మాయ" అని అన్నాడు.
3.291.17
नेयं माया नरव्याघ्ररावणस् दुरात्मनः ।
तदातिष्ठ रथंशीघ्रमिमसैन्द्रं महाद्युते ॥ ३.२९१.१७ ॥
ఇది దురాత్ముడైన రావణుని మాయ కాదు, నరవ్యాఘ్రా. కాబట్టి, మహాతేజస్వీ, వెంటనే ఈ ఇంద్రుని రథాన్ని అధిరోహించు.
3.291.18
ततः प्रहृष्टः काकुत्स्थस्तथेत्युक्त्वा विभीषणम् ।
रथेनाभिपपाताथ दशग्रीवं रुषाऽन्वितः ॥ ३.२९१.१८ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన కాకుత్స్థుడు, "అలాగే" అని విభీషణునితో చెప్పి, కోపంతో నిండి రథంపై దశగ్రీవుడిపైకి దూకాడు.
3.291.19
हाहाकुतानि भूतानि रावणे समभिद्रुते ।
सिंहनादाः सपटहादिति दिव्यास्तथाऽनदन् ॥ ३.२९१.१९ ॥
రావణుడు దాడి చేస్తుండగా ప్రాణులు 'హా! హా!' అని రోదించాయి; దివ్య సింహనాదాలు, భేరీ ధ్వనులు మోగాయి.
3.291.20
दशकन्धरराजसून्वोस्तथा युद्धमभून्महत् ।
अलब्धोपममन्यत्रतयोरेव तथाऽभवत् ॥ ३.२९१.२० ॥
దశగ్రీవుని రాజు, అతని కుమారుని మధ్య కూడా అలాంటి మహా యుద్ధం జరిగింది; వారిద్దరి యుద్ధానికి మరెక్కడా సాటి లేదు.
3.291.21
सरामाय महाघोरं विससर्ज निशाचरः ।
शूलमिन्द्राशनिप्रख्यं ब्रह्मदण्डभिवोद्यतम् ॥ ३.२९१.२१ ॥
రాక్షసుడు రాముని మీద అత్యంత భయంకరమైన శూలాన్ని ప్రయోగించాడు; అది ఇంద్రుని వజ్రంలా, బ్రహ్మదండంలా పైకెత్తబడినది.
3.291.22
तच्छूलं सत्वरं रामश्चच्छेद निशितैः शरैः ।
तद्दृष्ट्वा दुष्करं कर्म रावणं भयमाविशत् ॥ ३.२९१.२२ ॥
రాముడు వాడిగల బాణాలతో ఆ శూలాన్ని వెంటనే ఖండించాడు; ఆ దుష్కర కార్యాన్ని చూసి రావణునికి భయం కలిగింది.
3.291.23
ततः क्रुद्धः ससर्जाशु दशग्रीवः शिताञ्छरान् ।
सहस्रायुतशो रामे शस्त्राणि विविधानि च ॥ ३.२९१.२३ ॥
అప్పుడు కోపించిన దశగ్రీవుడు రాముని మీద వాడి బాణాలను, వేల-వేల సంఖ్యలో వివిధ ఆయుధాలను వెంటనే ప్రయోగించాడు.
3.291.24
ततो भुशुण्डीः शूलानि मुसलानि परश्वथान् ।
शक्तीश्च विविधाकाराः शतघ्नीश्च शितान्क्षुरान् ॥ ३.२९१.२४ ॥
ఆ తర్వాత భుశుండులు, శూలాలు, ముసలాలు, గండ్రగొడ్డళ్లు, వివిధ ఆకారాల శక్తులు, శతఘ్నులు, వాడి క్షురప్రాలు (ప్రయోగించాడు).
3.291.25
तां मायांविविधां दृष्ट्वा दशग्रीवस्य रक्षसः ।
भयात्प्रदुद्रुवुः सर्वे वानराः सर्वतोदिशम् ॥ ३.२९१.२५ ॥
దశగ్రీవ రాక్షసుని ఆ విధమైన మాయను చూసి, భయంతో వానరులందరూ అన్ని దిక్కులకు పారిపోయారు.
3.291.26
ततः सुपत्रं सुमुखंहेमपुङ्गं शरोत्तमम् ।
तूणादादाय काकुत्स्थो ब्रह्मास्त्रेण युयोज ह ॥ ३.२९१.२६ ॥
అప్పుడు కాకుత్స్థుడు రాముడు, చక్కని రెక్కలు, చక్కని మొన, బంగారు పుంఖం కల ఉత్తమ బాణాన్ని తూణీరం నుండి తీసి బ్రహ్మాస్త్రంతో సంయోజించాడు.
3.291.27
तं प्रेक्ष्यबाणं रामेण ब्रह्मास्त्रेणानुमन्त्रितम् ।
जहृषुर्देवगन्धर्वा दृष्ट्वा शक्रपुरोगमाः ॥ ३.२९१.२७ ॥
రాముడు బ్రహ్మాస్త్రంతో మంత్రించిన ఆ బాణాన్ని చూసి, ఇంద్రుని నేతృత్వంలోని దేవతలు, గంధర్వులు సంతోషించారు.
3.291.28
अल्पावशेषमायुश्च ततोऽमन्यन्त रक्षसः ।
ब्रह्मास्त्रोदीरणाच्छत्रोर्देवदानवकिंनराः ॥ ३.२९१.२८ ॥
బ్రహ్మాస్త్రం ప్రయోగించబడినందున శత్రువైన రాక్షసుని ఆయువు స్వల్పమే మిగిలి ఉందని దేవతలు, దానవులు, కింనరులు భావించారు.
3.291.29
ततः ससर्ज तं रामः शरमप्रतिमौजसम् ।
रावणान्तकरं घोरं ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम् ॥ ३.२९१.२९ ॥
అప్పుడు రాముడు, సాటిలేని తేజస్సు కలది, రావణుని అంతం చేయునది, భయంకరమైనది అయిన ఆ బాణాన్ని, ఎత్తిన బ్రహ్మదండంలా, ప్రయోగించాడు.
3.291.30
मुक्तमात्रेण रामेण दूराकृष्टेन भारत ।
स तेन राक्षसश्रेष्ठः सरथः साश्वसारथिः।
प्रजज्वाल महाज्वालेनाग्निनाभिपरिप्लुतः ॥ ३.२९१.३० ॥
ఓ భారతా, రాముడు దూరం నుండి లాగి వదిలిన వెంటనే, ఆ రాక్షసశ్రేష్ఠుడు రథం, గుర్రాలు, సారథితో సహా మహాజ్వాలతో కూడిన అగ్నిచేత చుట్టబడి మండిపోయాడు.
3.291.31
ततः प्रहृष्टास्त्रिदशाः सहगन्धर्वचारणाः ।
निहतं रावणं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ३.२९१.३१ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన దేవతలు, గంధర్వులు, చారణులు, అనాయాసంగా కర్మలు చేసే రాముడిచే రావణుడు చంపబడటం చూశారు.
3.291.32
तत्यजुस्तं महाभागं पञ्चभूतानि रावणम् ।
भ्रंशितः सर्वलोकेषु स हि ब्रह्मास्त्रतेजसा ॥ ३.२९१.३२ ॥
బ్రహ్మాస్త్ర తేజస్సుచే అన్ని లోకాల్లో పడిపోయిన ఆ మహాభాగ్యుడైన రావణుడిని పంచభూతాలు విడిచిపెట్టాయి.
3.291.33
शरीरधातवो ह्यस् मासं रुधिरमेव च ।
नेशुर्ब्रह्मास्त्रनिर्दग्दा न च भस्माप्यदृश्यत ॥ ३.२९१.३३ ॥
శరీర ధాతువులు—మాంసం, రక్తం, రుధిరం కూడా బ్రహ్మాస్త్రంచే దహించబడి నశించాయి; బూడిద కూడా కనబడలేదు.