มหาภารตะ · อัธยายะ 3.291
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.291.1
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः प्रिये पुत्रे निपातिते ।
निर्ययौ रथमास्थाय हेमरत्नविभूषितम् ॥ ३.२९१.१ ॥
ครั้งนั้น ท้าวทศกัณฐ์โกรธจัดเมื่อบุตรรักของตนถูกสังหาร จึงขึ้นรถที่ประดับด้วยทองและอัญมณี แล้วยกทัพออกไป
3.291.2
संवृतोराक्षसैर्घेरैर्विविधायुधपाणिभिः ।
अभिदुद्राव रामं स पोथयन्हरियूथपान् ॥ ३.२९१.२ ॥
มีรากษสล้อมรอบ ถืออาวุธนานาชนิดอยู่ในมือ ท้าวทศกัณฐ์พุ่งเข้าหาพระรามพร้อมย่ำยีบรรดาแม่ทัพวานร
3.291.3
तमाद्रवन्तं संक्रुद्ध मैन्दनीलनलाङ्गदाः ।
हनुमाञ्जाम्बवांश्चैव ससैन्याः पर्यवारयन् ॥ ३.२९१.३ ॥
ไมนทะ นีละ นละ อังคทะ หนุมาน และชามพวาน พร้อมด้วยกองทัพของตน เข้าล้อมท้าวทศกัณฐ์ที่กำลังพุ่งเข้ามาด้วยความโกรธ
3.291.4
ते दशग्रीवसैन्यं तदृक्षवानरपुङ्गवाः ।
द्रुमैर्विध्वंसयांचक्रुर्दशग्रीवस्य पश्यतः ॥ ३.२९१.४ ॥
บรรดาหมีและวานรผู้เป็นยอดนั้นใช้ต้นไม้ทำลายกองทัพของท้าวทศกัณฐ์จนย่อยยับต่อหน้าต่อตาของท้าวทศกัณฐ์เอง
3.291.5
ततः स्वसैन्यमालोक्य वध्यमानमरातिभिः ।
मायावी चासृजन्मायां रावणो राक्षसाधिपः ॥ ३.२९१.५ ॥
ครั้นท้าวทศกัณฐ์ราชาแห่งรากษส ผู้เชี่ยวชาญในมายา เห็นกองทัพของตนถูกศัตรูฆ่าฟัน จึงร่ายมายาขึ้น
3.291.6
तस्य देहविनिष्क्रान्ताः शतशोऽथ सहस्रशः ।
राक्षसाः प्रत्यदृश्यन्त शरशक्त्यृष्टिपाणयः ॥ ३.२९१.६ ॥
จากร่างของท้าวทศกัณฐ์ได้ปรากฏรากษสนับร้อยนับพันออกมา ถือลูกศร หอกซัด และหอกยาวอยู่ในมือ
3.291.7
तान्रामो जघ्निवान्सर्वान्दिव्येनास्त्रेण राक्षसान् ।
अथ भूयोपि मायां स व्यदधाद्राक्षसाधिपः ॥ ३.२९१.७ ॥
พระรามทรงสังหารรากษสเหล่านั้นทั้งหมดด้วยทิพยอาวุธ ครั้นแล้วเจ้าแห่งรากษสก็ร่ายมายาขึ้นอีก
3.291.8
कृत्वा रामस् रूपाणि लक्ष्मणस्य च भारत ।
अभिदुद्राव रामं च लक्ष्मणं च दशाननः ॥ ३.२९१.८ ॥
ข้าแต่ภารตะ ท้าวทศกัณฐ์แปลงกายให้เป็นรูปของพระรามและพระลักษมณ์ แล้วพุ่งเข้าหาพระรามและพระลักษมณ์
3.291.9
ततस्ते राममर्च्छन्तो लक्ष्मणं च क्षपाचराः ।
अभिपेतुस्तदा रामं प्रगृहीतशरासनाः ॥ ३.२९१.९ ॥
ครั้นนั้น บรรดารากษสผู้เที่ยวไปในราตรีเหล่านั้นมุ่งไปหาพระรามและพระลักษมณ์ ถืออาวุธคันธนูชูขึ้น แล้วรุมเข้าหาพระราม
3.291.10
तां दृष्ट्वाराक्षसेन्द्रस् मायामिक्ष्वाकुनन्दनः ।
उवाच रामः सौमित्रिमसंभ्रान्तो बृहद्वचः ॥ ३.२९१.१० ॥
เมื่อพระรามโอรสแห่งพระเจ้าอิกษวากุทอดพระเนตรมายานั้นของเจ้าแห่งรากษส ทรงมิได้หวั่นไหว จึงตรัสถ้อยคำอันหนักแน่นแก่พระลักษมณ์โอรสของสุมิตรา
3.291.11
जहीमान्राक्षसान्पापानात्मनः प्रतिरूपकान् ।
इत्युक्त्वाऽभ्यहनद्रामो लक्ष्मणश्चात्मरूपकान् ॥ ३.२९१.११ ॥
"จงฆ่ารากษสชั่วร้ายเหล่านี้เสียเถิด ซึ่งเป็นรูปจำลองของตนเอง" ตรัสดังนี้แล้ว พระรามและพระลักษมณ์ก็ประหารรากษสที่มีรูปร่างเหมือนพระองค์ทั้งสอง
3.291.12
ततो हर्यश्वयुक्तेन रथेनादित्यवर्चसा ।
उपतस्थे रणे रामं मातलिः शक्रसारथिः ॥ ३.२९१.१२ ॥
ครั้นนั้น มาตลี สารถีของพระศักระ นำรถที่เทียมด้วยม้าสีทองและรุ่งโรจน์ดั่งดวงอาทิตย์ เข้ามาเฝ้าพระรามในการรบ
3.291.13
अयं हर्यश्वयुग्जैत्रो मघोनः स्यन्दनोत्तमः ।
त्वदर्थमिह संप्राप्तः संदेशाद्वै शतक्रतोः ॥ ३.२९१.१३ ॥
รถชั้นเลิศของพระอินทร์นี้ เทียมด้วยม้าสีทอง สามารถพิชิตชัยได้ มาถึงที่นี่เพื่อท่าน ตามคำสั่งของพระศตกรตุ
3.291.14
अनेन शक्रः काकुत्स्थ समरे दैत्यदानवान् ।
शतशः पुरुषव्याघ्र रथोदारेण जघ्निवान् ॥ ३.२९१.१४ ॥
ข้าแต่กากุตสถ์ ด้วยรถคันนี้ พระอินทร์ได้สังหารไทตยะและทานพนับร้อยในสงคราม ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่คน ด้วยรถอันประเสริฐคันนี้
3.291.15
तदनन नरव्याघ्र मया यत्तेन संयुगे ।
स्यन्दनेन जहिक्षिप्रं रावणं मा चिरं कृथाः ॥ ३.२९१.१५ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่คน จงใช้รถคันนี้ที่ข้าพเจ้าเร่งให้มา สังหารท้าวทศกัณฐ์ในการรบโดยเร็ว อย่าให้ล่าช้า
3.291.16
इत्युक्तो राघवस्तथ्यं वचोऽशङ्कत मातलेः ।
मायैषाराक्षसस्येति तमुवाच विबीषणः ॥ ३.२९१.१६ ॥
เมื่อพระราฆพได้ตรัสดังนี้ ก็ทรงสงสัยในคำจริงของมาตลี วิภีษณะจึงกล่าวกับพระองค์ว่า "นี่เป็นมายาของรากษส"
3.291.17
नेयं माया नरव्याघ्ररावणस् दुरात्मनः ।
तदातिष्ठ रथंशीघ्रमिमसैन्द्रं महाद्युते ॥ ३.२९१.१७ ॥
นี่มิใช่มายาของท้าวทศกัณฐ์ผู้มีจิตชั่วร้าย ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่คน ข้าแต่ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ขอจงรีบขึ้นรถของพระอินทร์คันนี้เถิด
3.291.18
ततः प्रहृष्टः काकुत्स्थस्तथेत्युक्त्वा विभीषणम् ।
रथेनाभिपपाताथ दशग्रीवं रुषाऽन्वितः ॥ ३.२९१.१८ ॥
ครั้นนั้น กากุตสถ์ทรงปีติยินดี ตรัสกับวิภีษณะว่า "เป็นเช่นนั้นเถิด" แล้วด้วยความโกรธ ทรงขับรถพุ่งเข้าหาท้าวทศกัณฐ์
3.291.19
हाहाकुतानि भूतानि रावणे समभिद्रुते ।
सिंहनादाः सपटहादिति दिव्यास्तथाऽनदन् ॥ ३.२९१.१९ ॥
เมื่อท้าวทศกัณฐ์พุ่งเข้ามา เหล่าสัตว์ก็ร้องโอดครวญว่า "ฮา! ฮา!" และเสียงสิงโตคำรามอันศักดิ์สิทธิ์ พร้อมกับเสียงกลองดังขึ้นพร้อมกัน
3.291.20
दशकन्धरराजसून्वोस्तथा युद्धमभून्महत् ।
अलब्धोपममन्यत्रतयोरेव तथाऽभवत् ॥ ३.२९१.२० ॥
การรบอันยิ่งใหญ่ก็เกิดขึ้นระหว่างกษัตริย์ผู้เป็นบิดาและบุตรแห่งท้าวทศกัณฐ์ ไม่มีสิ่งใดในโลกอื่นที่จะเปรียบเทียบได้กับการรบของทั้งสองนั้น
3.291.21
सरामाय महाघोरं विससर्ज निशाचरः ।
शूलमिन्द्राशनिप्रख्यं ब्रह्मदण्डभिवोद्यतम् ॥ ३.२९१.२१ ॥
ยักษ์ผู้ท่องราตรีได้ขว้างหอกอันน่าสะพรึงกลัวยิ่งใส่พระราม หอกนั้นคล้ายสายฟ้าของพระอินทร์ และยกขึ้นดุจไม้เท้าของพระพรหม
3.291.22
तच्छूलं सत्वरं रामश्चच्छेद निशितैः शरैः ।
तद्दृष्ट्वा दुष्करं कर्म रावणं भयमाविशत् ॥ ३.२९१.२२ ॥
พระรามได้ตัดหอกนั้นให้แตกเป็นชิ้นๆ ด้วยลูกศรคมกล้าอย่างรวดเร็ว เมื่อเห็นการกระทำอันยากยิ่งนั้น ความกลัวก็เข้าครอบงำทศกัณฐ์
3.291.23
ततः क्रुद्धः ससर्जाशु दशग्रीवः शिताञ्छरान् ।
सहस्रायुतशो रामे शस्त्राणि विविधानि च ॥ ३.२९१.२३ ॥
จากนั้น ทศครีวะผู้โกรธแค้นได้ปล่อยลูกศรคมกล้าและอาวุธหลายชนิดใส่พระราม นับเป็นพันๆ และหมื่นๆ อย่างรวดเร็ว
3.291.24
ततो भुशुण्डीः शूलानि मुसलानि परश्वथान् ।
शक्तीश्च विविधाकाराः शतघ्नीश्च शितान्क्षुरान् ॥ ३.२९१.२४ ॥
ต่อมา เขาขว้างภุศุณฑี หอก ตะบอง ขวานรบ หอกทรงต่างๆ ศตฆนี และลูกศรหัวคมดุจใบมีดโกน
3.291.25
तां मायांविविधां दृष्ट्वा दशग्रीवस्य रक्षसः ।
भयात्प्रदुद्रुवुः सर्वे वानराः सर्वतोदिशम् ॥ ३.२९१.२५ ॥
เมื่อเห็นมายาหลายรูปแบบของยักษ์ทศกัณฐ์ ลิงทั้งปวงก็หนีกระจัดกระจายไปทุกทิศด้วยความกลัว
3.291.26
ततः सुपत्रं सुमुखंहेमपुङ्गं शरोत्तमम् ।
तूणादादाय काकुत्स्थो ब्रह्मास्त्रेण युयोज ह ॥ ३.२९१.२६ ॥
จากนั้น พระรามผู้เป็นกากุตสถ์ ได้หยิบลูกศรอันประเสริฐจากแล่ง มีขนนกงาม ปลายแหลมงาม และมีด้ามทอง แล้วประกอบด้วยพรหมาสตร์
3.291.27
तं प्रेक्ष्यबाणं रामेण ब्रह्मास्त्रेणानुमन्त्रितम् ।
जहृषुर्देवगन्धर्वा दृष्ट्वा शक्रपुरोगमाः ॥ ३.२९१.२७ ॥
เมื่อเทพและคนธรรพ์ซึ่งมีพระอินทร์นำหน้าเห็นลูกศรนั้นที่พระรามได้ร่ายมนตร์ด้วยพรหมาสตร์ ต่างก็ปีติยินดี
3.291.28
अल्पावशेषमायुश्च ततोऽमन्यन्त रक्षसः ।
ब्रह्मास्त्रोदीरणाच्छत्रोर्देवदानवकिंनराः ॥ ३.२९१.२८ ॥
ด้วยเหตุที่พรหมาสตร์ถูกปล่อยออกไป เทพ ทานพ และกินนร จึงคิดว่าอายุของยักษ์ศัตรูเหลืออยู่เพียงน้อยนิด
3.291.29
ततः ससर्ज तं रामः शरमप्रतिमौजसम् ।
रावणान्तकरं घोरं ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम् ॥ ३.२९१.२९ ॥
จากนั้น พระรามได้ปล่อยลูกศรอันมีพลังไม่มีใครเทียบได้ น่ากลัวยิ่ง ซึ่งจะนำความตายมาสู่ทศกัณฐ์ ดุจไม้เท้าพรหมที่ยกขึ้น
3.291.30
मुक्तमात्रेण रामेण दूराकृष्टेन भारत ।
स तेन राक्षसश्रेष्ठः सरथः साश्वसारथिः।
प्रजज्वाल महाज्वालेनाग्निनाभिपरिप्लुतः ॥ ३.२९१.३० ॥
ข้าแต่ภรตวงศ์ ทันทีที่พระรามปล่อยลูกศรที่ดึงมาจากระยะไกล ยักษ์ผู้ประเสริฐที่สุดพร้อมรถศึก ม้า และสารถี ก็ลุกโพลงขึ้น ถูกไฟลุกโชนใหญ่หลวงโอบล้อม
3.291.31
ततः प्रहृष्टास्त्रिदशाः सहगन्धर्वचारणाः ।
निहतं रावणं दृष्ट्वा रामेणाक्लिष्टकर्मणा ॥ ३.२९१.३१ ॥
ครั้นนั้น เหล่าเทพผู้ปีติยินดี พร้อมด้วยคนธรรพ์และจารณะ เห็นทศกัณฐ์ถูกพระรามผู้มีการกระทำไม่ลำบากยากเย็นปลงชีวิต
3.291.32
तत्यजुस्तं महाभागं पञ्चभूतानि रावणम् ।
भ्रंशितः सर्वलोकेषु स हि ब्रह्मास्त्रतेजसा ॥ ३.२९१.३२ ॥
ธาตุทั้งห้าได้ละทิ้งทศกัณฐ์ผู้มีบุญวาสนาใหญ่หลวงนั้น ผู้ซึ่งตกต่ำลงในโลกทั้งปวงด้วยพลังของพรหมาสตร์
3.291.33
शरीरधातवो ह्यस् मासं रुधिरमेव च ।
नेशुर्ब्रह्मास्त्रनिर्दग्दा न च भस्माप्यदृश्यत ॥ ३.२९१.३३ ॥
ธาตุของร่างกาย คือเนื้อ และเลือดกับไขมัน ได้สลายไป ถูกเผาผลาญด้วยพรหมาสตร์ จนแม้เถ้าถ่านก็มองไม่เห็น