ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.292
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.292.1
स हत्वा रावयणं क्षुद्रं राक्षसेनद्रं सुरद्विषम् ।
बभूव हृष्टः ससुहृद्रामः सौमित्रिणा सह ॥ ३.२९२.१ ॥
ಕ್ಷುದ್ರನಾದ ರಾಕ್ಷಸರಾಜ, ದೇವತೆಗಳ ವೈರಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ರಾಮನು ತನ್ನ ಮಿತ್ರರೊಡನೆ ಮತ್ತು ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಡನೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.
3.292.2
ततो हते दशग्रीवे देवाः सर्षिपुरोगमाः ।
आशीर्भिर्जययुक्ताभिरानर्चुस्तं महाभुजम् ॥ ३.२९२.२ ॥
ದಶಗ್ರೀವ ಹತನಾದ ನಂತರ, ಋಷಿಗಳ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಜಯಾಶೀರ್ವಾದಗಳೊಡನೆ ಆ ಮಹಾಬಾಹುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು.
3.292.3
रामं कमलपत्राक्षं तुष्टुवुः सर्वदेवताः ।
गन्धर्वाः पुष्पवर्षैश्च वाग्भिश्च त्रिदशालयाः ॥ ३.२९२.३ ॥
ಕಮಲದ ಎಸಳಿನಂತಹ ಕಣ್ಣಿನ ರಾಮನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಗಂಧರ್ವರು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳು ಮಾತುಗಳಿಂದ ಹೊಗಳಿದರು.
3.292.4
पूजयित्वा रणे रामं प्रतिजग्मुर्यथागतम् ।
तन्महोत्सवसंकाशमासीदाकाशमच्युत ॥ ३.२९२.४ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ದೇವತೆಗಳು ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಓ ಅಚ್ಯುತ, ಆ ಆಕಾಶವು ಮಹೋತ್ಸವದಂತಾಯಿತು.
3.292.5
ततो हत्वा दशग्रीवं लङ्कां रामो महायशाः ।
विभीषणाय प्रददौ प्रभुः परपुरंजयः ॥ ३.२९२.५ ॥
ನಂತರ ದಶಗ್ರೀವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಮನು ಲಂಕೆಯನ್ನು ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ನೀಡಿದನು; ಆ ಪ್ರಭು ಶತ್ರುನಗರಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು.
3.292.6
ततः सीतां पुरस्कृत्य विभीषणपुरस्कृताम् ।
अविन्ध्यो नाम सुप्रज्ञो वृद्धामात्यो विनिर्ययौ ॥ ३.२९२.६ ॥
ನಂತರ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿ, ಅವಿಂಧ್ಯ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವೃದ್ಧ ಅಮಾತ್ಯನು ಹೊರಟನು.
3.292.7
उवाच च महात्मानं काकुत्स्थं दैन्यमास्थितम् ।
प्रतीच्छ देवीं सद्वृत्तां महात्मञ्जानकीमिति ॥ ३.२९२.७ ॥
ದೈನ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಹಾತ್ಮ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನಿಗೆ ಅವನು ಹೇಳಿದನು: "ಸದ್ವೃತ್ತೆಯಾದ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಜಾನಕಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು."
3.292.8
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्मादवतीर्य रथोत्तमात् ।
बाष्पेणापिहितां सीतां ददर्शेक्ष्वाकुनन्दनः ॥ ३.२९२.८ ॥
ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಉತ್ತಮ ರಥದಿಂದ ಇಳಿದು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ನಂದನನು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.
3.292.9
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं यानस्थां शोककर्शिताम् ।
मलोपचितसर्वाङ्गीं जटिलां कृष्णवाससम् ॥ ३.२९२.९ ॥
ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದನು—ಸರ್ವಾಂಗ ಸುಂದರಿ, ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವಳು, ಶೋಕದಿಂದ ಕೃಶಳಾದವಳು, ಕೊಳೆ ಹಿಡಿದ ಸರ್ವಾಂಗದವಳು, ಜಟೆಯುಳ್ಳವಳು, ಕಪ್ಪು ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವಳು.
3.292.10
उवाच रामो वैदेहीं परामर्शविशङ्कितः ।
लक्षयित्वेङ्गितं सर्वं प्रियं तस्यै निवेद्य सः ॥ ३.२९२.१० ॥
ರಾಮನು ವೈದೇಹಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಸಂದೇಹದಿಂದ ಶಂಕಿಸಿ, ಅವಳ ಎಲ್ಲಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯ ಮಾತನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.
3.292.11
गच्छ वैदेहि मुक्ता त्वं यत्कार्यं तनमया कृतम् ।
मामासाद्यपतिं भद्रे न त्वं राक्षसवेश्मनि।
जरां व्रजेथा इतिमे निहतोसौ निशाचरः ॥ ३.२९२.११ ॥
ಓ ವೈದೇಹಿ, ಹೋಗು, ನೀನು ಮುಕ್ತಳಾಗಿರುವೆ; ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಓ ಭದ್ರೆ, ನನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಸೇರಿ, ರಾಕ್ಷಸನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಇರಬೇಡ. ಆ ನಿಶಾಚರ ನನ್ನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು.
3.292.12
कथं ह्यस्मद्विधो जातु जानन्धर्मविनिश्चयम् ।
परहस्तगतां नारीं मुहूर्तमपि धारयेत् ॥ ३.२९२.१२ ॥
ಧರ್ಮದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಿಳಿದ ನಮ್ಮಂತಹವನು, ಬೇರೆಯವರ ಕೈಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣವಾದರೂ ಹೇಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವನು?
3.292.13
सुवृत्तामसुवृत्तां वाऽप्यहं त्वामद्य मैथिलि ।
नोत्सहे परिभोगाय श्वावलीढं हविर्यथा ॥ ३.२९२.१३ ॥
ಓ ಮೈಥಿಲಿ, ನೀನು ಸದಾಚಾರಿಣಿಯಾದರೂ ದುರಾಚಾರಿಣಿಯಾದರೂ, ನಾಯಿ ನೆಕ್ಕಿದ ಹವಿಸ್ಸಿನಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಇಂದು ಭೋಗಿಸಲು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
3.292.14
ततः सा सहसा बाला तच्छ्रुत्वा दारुणं वचः ।
पपात देवी व्यथिता निकृत्ता कदली यथा ॥ ३.२९२.१४ ॥
ಆಗ ಆ ಬಾಲೆ ಆ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಹಸಾ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡು, ಕತ್ತರಿಸಿದ ಬಾಳೆ ಮರದಂತೆ ದೇವಿ ಬಿದ್ದಳು.
3.292.15
योप्यस्या हर्षसंभूतो मुखरागः पुराऽभवत् ।
क्षणेन सपुनर्नष्टो निःश्वासादिव दर्पणे ॥ ३.२९२.१५ ॥
ಅವಳ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಮೊದಲು ಹರ್ಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಕಾಂತಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮಾಯವಾಯಿತು, ಕನ್ನಡಿಯ ಮೇಲೆ ಉಸಿರು ಆರಿದಂತೆ.
3.292.16
ततस्ते हरयः सर्वे तच्छ्रुत्वा रामभाषितम् ।
गतासुकल्पा निश्चेष्टा बभूवुः सहलक्ष्मणाः ॥ ३.२९२.१६ ॥
ಆಗ ಆ ಎಲ್ಲ ಕಪಿಗಳು ರಾಮನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದವರಂತೆ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟರಾದರು.
3.292.17
ततो देवो विशुद्धात्मा विमानेन चतुर्मुखः ।
पद्मयोनिर्जगत्स्रष्टा दर्शयामास राघवम् ॥ ३.२९२.१७ ॥
ಆಗ ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮನೂ, ಚತುರ್ಮುಖನೂ, ಪದ್ಮಯೋನಿಯೂ, ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ಆದ ದೇವನು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಘವನಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಿದನು.
3.292.18
शक्रश्चाग्निश्च वायुश्चयमो वरुण एव च ।
यक्षाधिपश्च भगवांस्तथा सप्तर्षयोऽमलाः ॥ ३.२९२.१८ ॥
ಇಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಯಮ, ವರುಣ, ಯಕ್ಷಾಧಿಪತಿಯಾದ ಭಗವಂತ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿರ್ಮಲ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು.
3.292.19
राजा दशरथश्चैव दिव्यभास्वरमूर्तिमान् ।
विमानेन महार्हेण हंसयुक्तेन भास्वता ॥ ३.२९२.१९ ॥
ರಾಜ ದಶರಥನೂ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ರೂಪದಿಂದ, ಹಂಸಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಅಮೂಲ್ಯ ಹೊಳೆಯುವ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ (ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು).
3.292.20
ततोऽन्तरिक्षं तत्सर्वंदेवगन्धर्वसंकुलम् ।
शुशुभे तारकाचित्रं शरदीव नभस्तलम् ॥ ३.२९२.२० ॥
ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಇಡೀ ಆಕಾಶವು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತ ಶರತ್ಕಾಲದ ಆಕಾಶದಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು.
3.292.21
तत उत्थाय वैदेही तेषां मध्ययशस्विनी ।
उवाच वाक्यं कल्याणी रामं पृथुलवक्षसम् ॥ ३.२९२.२१ ॥
ಆಗ ಅವರ ನಡುವೆ ಯಶಸ್ವಿನಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ವೈದೇಹಿ ಎದ್ದು, ವಿಶಾಲ ಎದೆಯ ರಾಮನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
3.292.22
राजपुत्र न ते कोपं करोमि विदिताहि मे ।
गतिः स्त्रीणां नराणां च शृणु चदं वचो मम ॥ ३.२९२.२२ ॥
ರಾಜಕುಮಾರ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೋಪ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಗತಿ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.
3.292.23
अन्तश्चरतिभूतानां मातरिश्वा सदागतिः ।
स मे विमुञ्चतु प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.२९२.२३ ॥
ಜೀವಿಗಳ ಒಳಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ, ಸದಾ ಚಲಿಸುವ ಮಾತರಿಶ್ವ (ವಾಯು) — ನಾನು ಪಾಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅವನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಿ.
3.292.24
अग्निरापस्तथाऽऽकाशं पृथिवी वायुरेव च ।
विमुञ्चन्तु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.२९२.२४ ॥
ಅಗ್ನಿ, ನೀರು, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ವಾಯು — ನಾನು ಪಾಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಿ.
3.292.25
यथाऽहं त्वदृतेवीर नान्यंस्वप्नेऽप्यचिन्तयम् ।
तथा मे देव निर्दिष्टस्त्वमेव हि पतिर्भव ॥ ३.२९२.२५ ॥
ವೀರನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಚಿಂತಿಸಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ, ದೇವನೇ, ನೀನೇ ನನ್ನ ಪತಿಯಾಗಲು ನಿಯಮಿತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
3.292.26
ततोऽन्तरिक्षे वागारीत्सुभगा लोकसाक्षिणी ।
पुण्यासंहर्षणी तेषां वानराणां महात्मनाम् ॥ ३.२९२.२६ ॥
ಆಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಾಕ್ಷಿಣಿಯಾದ, ಮಂಗಳಕರವಾದ, ಪವಿತ್ರವಾದ ವಾಣಿ ಮೊಳಗಿತು; ಅದು ಆ ಮಹಾತ್ಮ ವಾನರರಿಗೆ ಹರ್ಷ ತಂದಿತು.
3.292.27
बोभो राघव सत्यं वै वायुरस्मि सदागतिः ।
अपापा मैथिली राजन्संगच्छसहभार्यया ॥ ३.२९२.२७ ॥
ರಾಘವನೇ, ಸತ್ಯವಾಗಿಯೂ ನಾನು ವಾಯು, ಸದಾ ಚಲಿಸುವವನು. ರಾಜನೇ, ಮೈಥಿಲಿ ಪಾಪರಹಿತಳು; ಅವಳನ್ನು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸು.
3.292.28
अहमन्तःशरीरस्थो भूतानां रघुनन्दन ।
सुसूक्ष्ममपि काकुत्स्थ मैथिलीनापराध्यति ॥ ३.२९२.२८ ॥
ರಘುನಂದನನೇ, ನಾನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹದೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವವನು. ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ, ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅಪರಾಧವನ್ನೂ ಮೈಥಿಲಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ.
3.292.29
रसावै मत्प्रसूता हि भूतदेहेषु राघव ।
अहंवै त्वां प्रब्रवीमि मैथिली प्रतिगृह्यताम् ॥ ३.२९२.२९ ॥
ರಾಘವನೇ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಸಗಳು ನನ್ನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿವೆ. ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
3.292.30
धर्मोऽहमस्मि काकुत्स्थ साक्षी लोकस्य कर्मणाम् ।
शुभाशुभानां सीतेयमपापा प्रतिगृह्यताम् ॥ ३.२९२.३० ॥
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ, ನಾನು ಧರ್ಮ; ಲೋಕದ ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಈ ಸೀತೆ ಪಾಪರಹಿತಳು; ಅವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
3.292.31
पुत्र नैतदिहाश्चर्यं त्वयि राजर्षिधर्मणि ।
साधो सद्वृत्त काकुत्स्थ शृणु चेदं वचो मम ॥ ३.२९२.३१ ॥
ಮಗನೇ, ರಾಜರ್ಷಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಇದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ. ಓ ಸಾಧುವೇ, ಸದ್ವೃತ್ತನೇ, ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ, ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.
3.292.32
शत्रुरेष त्वया वीर देवगनधर्वभोगिनाम् ।
यक्षाणां दानवानां च महर्षीणां च पातितः ॥ ३.२९२.३२ ॥
ಓ ವೀರನೇ, ದೇವ-ಗಂಧರ್ವ-ನಾಗರ, ಯಕ್ಷ, ದಾನವ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಈ ಶತ್ರುವನ್ನು ನೀನು ಕೆಡವಿದ್ದೀಯೆ.
3.292.33
अवध्यः सर्वभूतानां मत्प्रसादात्पुराऽभवत् ।
कस्माच्चित्कारणात्पापः कंचित्कालमुपेक्षितः ॥ ३.२९२.३३ ॥
ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಿಗೂ ಅವಧ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ಏನೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಪಾಪಿ ಕೆಲಕಾಲ ಉಪೇಕ್ಷಿತನಾದ.
3.292.34
वधार्थमात्मनस्तेन हृता सीता दुरात्मना ।
नलकूबरशापेन रक्षा चास्याः कृता मया ॥ ३.२९२.३४ ॥
ಆ ದುರಾತ್ಮನು ತನ್ನ ವಧೆಗಾಗಿಯೇ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು. ನಳಕೂಬರನ ಶಾಪದಿಂದ ನಾನು ಅವಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದೆ.
3.292.35
यदि ह्यकामामासेवेत्स्तरियमन्यामपि ध्रुवम् ।
शतधाऽस्य फलेन्मूर्धा इत्युक्तः सोभवत्पुरा ॥ ३.२९२.३५ ॥
ಅವನು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಅಥವಾ ಬೇರೊಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನಾದರೂ ಸಮೀಪಿಸಿದರೆ ಅವನ ತಲೆ ನೂರು ತುಂಡಾಗಿ ಒಡೆಯುವುದು ಖಂಡಿತ. ಹಿಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.
3.292.36
नात्रशङ्का त्वया कार्या प्रतीच्छेमां महामते ।
कृतं त्वया महत्कार्यं देवानाममितप्रभ ॥ ३.२९२.३६ ॥
ಇದರಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಂದೇಹ ಪಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಓ ಮಹಾಮತಿಯೇ, ಇವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನವನೇ, ನೀನು ದೇವತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ.
3.292.37
प्रीतोस्मि वत्स भद्रं ते पिता दशरथोस्मि ते ।
अनुजानामि राज्यं च प्रशाधि पुरुषोत्तम ॥ ३.२९२.३७ ॥
ಮಗುವೇ, ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ. ನಾನು ನಿನ್ನ ತಂದೆ ದಶರಥ. ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತೇನೆ; ಪುರುಷೋತ್ತಮನೇ, ಆಳು.
3.292.38
अभिवादयेत्वां राजेन्द्र यदि त्वं जनको मम ।
गमिष्यामि पुरीं रम्यामयोध्यां शासनात्तव ॥ ३.२९२.३८ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ನೀನು ನನ್ನ ತಂದೆಯಾದರೆ ನಿನಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ರಮಣೀಯ ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
3.292.39
तमुवाच पिता भूयः प्रहृष्टो भरतर्षभ ।
गच्छायोध्यां प्रशाधि त्वंराम रक्तान्तलोचन।
संपूर्णानीहवर्षाणि चतुर्दश महाद्युते ॥ ३.२९२.३९ ॥
ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ತಂದೆ ಮತ್ತೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಭರತರ್ಷಭನೇ, ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಿ ಆಳು. ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣಿನ ರಾಮನೇ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಇರು, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೇ.'
3.292.40
ततो देवान्नमस्कृत्य मुहृद्भिरभिनन्दितः ।
महेन्द्रइव पौलोम्या भार्यया स समेयिवान् ॥ ३.२९२.४० ॥
ನಂತರ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮಿತ್ರರಿಂದ ಅಭಿನಂದಿತನಾಗಿ, ಪೌಲೋಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಅವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದನು.
3.292.41
ततो वरं ददौ तस्मै ह्यविन्ध्याय परंतपः ।
त्रिजटां चार्थमानाभ्यां योजयामास राक्षसीम् ॥ ३.२९२.४१ ॥
ನಂತರ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವವನು ಅವಿಂಧ್ಯನಿಗೆ ವರವನ್ನಿತ್ತು, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸಿ ತ್ರಿಜಟೆಯನ್ನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದನು.
3.292.42
तमुवाच ततो ब्रह्मा देवैः शक्रषुरोगमैः ।
कौसल्यामातरिष्टांस्ते वरानद्य ददानि कान् ॥ ३.२९२.४२ ॥
ನಂತರ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಮಗನೇ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದ ವರಗಳು ಯಾವುವು? ಇಂದು ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.'
3.292.43
वव्रेरामः स्थितिं धर्मे शत्रुभिश्चापराजयम् ।
राक्षसैर्निहतानां च वानराणां समुद्भवम् ॥ ३.२९२.४३ ॥
ರಾಮನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಅಪರಾಜಯವನ್ನು, ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಹತರಾದ ವಾನರರ ಪುನರುದ್ಭವವನ್ನು ವರವಾಗಿ ಕೇಳಿದನು.
3.292.44
ततस्ते ब्रह्मणा प्रोक्ते तथेतिवचने तदा ।
समुत्तस्थुर्महाराज वानरा लब्धचेतसः ॥ ३.२९२.४४ ॥
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು 'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ನುಡಿದಾಗ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ಚೇತನ ಪಡೆದ ವಾನರರು ಎದ್ದು ನಿಂತರು.
3.292.45
सीता चापि महाभागा वरं हनुमते ददौ ।
रामकीर्त्या समं पुत्र जीवितं ते भविष्यति ॥ ३.२९२.४५ ॥
ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಸೀತೆಯೂ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ವರವನ್ನಿತ್ತಳು — ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಜೀವನ ರಾಮನ ಕೀರ್ತಿಯಷ್ಟೇ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುವುದು.
3.292.46
दिव्यास्त्वामुपभोगाश्च मत्प्रसादकृताः सदा ।
उपस्थास्यन्ति हनुमन्निति स्म हरिलोचन ॥ ३.२९२.४६ ॥
'ಹನುಮಂತನೇ, ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ದಿವ್ಯ ಭೋಗಗಳು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಇರುತ್ತವೆ' — ಹರಿಲೋಚನನೇ, ಎಂದು (ಅವಳು ನುಡಿದಳು).
3.292.47
ततस्ते प्रेक्षमाणानां तेपामक्लिष्टकर्मणाम् ।
अन्तर्धानं ययुर्देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः ॥ ३.२९२.४७ ॥
ಆಗ ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ, ಇಂದ್ರನೇ ಮುಂದಾಳಾದ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು.
3.292.48
दृष्ट्वा रामं तु जानक्या संगतं शक्रसारथिः ।
उवाच परमप्रीतसुहृन्मध्य इदं वचः ॥ ३.२९२.४८ ॥
ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಇಂದ್ರನ ಸಾರಥಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಿತ್ರರ ನಡುವೆ ಈ ಮಾತು ನುಡಿದನು.
3.292.49
देवगन्धर्वयक्षाणां मानुषासुरभोगिनाम् ।
अपनीतं त्वया दुःखमिदं सत्यपराक्रम ॥ ३.२९२.४९ ॥
ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ಮನುಷ್ಯರು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ನಾಗರ ಈ ದುಃಖವನ್ನು ನೀನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದೆ, ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯೇ.
3.292.50
सदेवासुरगनधर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ।
कथयिष्यन्ति लोकास्त्वां यावद्भूमिर्धरिष्यति ॥ ३.२९२.५० ॥
ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳು ಭೂಮಿ ಇರುವವರೆಗೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವರು.
3.292.51
इत्येवमुक्त्वाऽनुज्ञाप्यरामं शस्त्रभृतांवरम् ।
संपूज्यापाक्रमत्तेन रथेनादित्यवर्चसा ॥ ३.२९२.५१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು, ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಆ ರಥದಲ್ಲಿ ಹೊರಟನು.
3.292.52
ततःसीतां पुरस्कृत्य रामः सौमित्रिणा सह ।
सुग्रीवप्रमुखैश्चैव सहितः सर्ववानरैः ॥ ३.२९२.५२ ॥
ನಂತರ ಸೀತೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು, ರಾಮನು ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸುಗ್ರೀವನೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು.
3.292.53
विधाय रक्षां लङ्कायां विभीषणपुरस्कृतः ।
संततार पुनस्तेन सेतुना मकरालयम् ॥ ३.२९२.५३ ॥
ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ, ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು, ಮತ್ತೆ ಆ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಮಕರಾಲಯವಾದ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದನು.
3.292.54
पुष्पकेण विसानन खेचरेण विराजता ।
कामगेन यथामुख्यैरमात्यैः संवृतो वसी ॥ ३.२९२.५४ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ, ಹೊಳೆಯುವ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಾಗುವ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ಅಮಾತ್ಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಿ ರಾಮನು (ಹೊರಟನು).
3.292.55
ततस्तीरे समुद्रस्यं यत्रशिश्य स पार्थिवः ।
तत्रैवोवास धर्मात्मा सहितः सर्ववानरैः ॥ ३.२९२.५५ ॥
ಆಗ ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ, ಆ ರಾಜನು ವಿಶ್ರಮಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಮನು ಎಲ್ಲ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಿದನು.
3.292.56
अथैनान्राघवः काले समानीयाभिपूज्य च ।
विसर्जयामास तदा रत्नैः संतोष्य सर्वशः ॥ ३.२९२.५६ ॥
ನಂತರ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಘವನು ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಿ, ಗೌರವಿಸಿ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಸಂತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟನು.
3.292.57
गतेषु वानरेन्द्रेषु गोपुच्छर्क्षेषु तेषु च ।
सुग्रीवसहितो रामः किष्किन्दां पुनरागमत् ॥ ३.२९२.५७ ॥
ವಾನರ ಅಧಿಪತಿಗಳೂ, ಗೋಪುಚ್ಛರೂ, ಋಕ್ಷರೂ ಹೊರಟುಹೋದ ನಂತರ, ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ರಾಮನು ಮತ್ತೆ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಗೆ ಬಂದನು.
3.292.58
विभीषणेनानुगतः सुग्रीवसहितस्तदा ।
पुष्पकेण विमानेन वैदेह्या दर्शयन्वनम् ॥ ३.२९२.५८ ॥
ಆಗ ವಿಭೀಷಣನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ, ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ವೈದೇಹಿಗೆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ ರಾಮನು ಸಾಗಿದನು.
3.292.59
किष्किन्धां तु समासाद्यरामः प्रहरतांवरः ।
अङ्गदं कृतकर्माणं यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ॥ ३.२९२.५९ ॥
ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯನ್ನು ತಲುಪಿ, ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧನಾದ ಅಂಗದನನ್ನು ಯುವರಾಜ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು.
3.292.60
ततस्तैरेव सहितो रामः सौमित्रिणा सह ।
यथागतेन मार्गेण प्रययौ स्वपुरं प्रति ॥ ३.२९२.६० ॥
ನಂತರ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ), ರಾಮನು ತಾನು ಬಂದ ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಗರದತ್ತ ಹೊರಟನು.
3.292.61
अयोध्यां स समासाद्यपुरीं राष्ट्रपतिस्ततः ।
भरताय हनूमन्तं दूतं प्रास्थापयद्द्रुतम् ॥ ३.२९२.६१ ॥
ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯು ಭರತನ ಬಳಿಗೆ ಹನುಮಂತನನ್ನು ದೂತನಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ಕಳುಹಿಸಿದನು.
3.292.62
लक्षयित्वेङ्गितं सर्वंप्रियं तस्मै निवेद्य वै ।
वायुपुत्रे पुनः प्राप्ते नन्दिग्राममुपाविशत् ॥ ३.२९२.६२ ॥
ಎಲ್ಲ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅರಿತು, ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ವಾಯುಪುತ್ರನು ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು.
3.292.63
सतत्रमलदिग्धाङ्गं भरतं चीरवाससम् ।
नन्दिग्रामगतंरामः सशत्रुघ्नं सराघवः।
अग्रतःपादुके कृत्वा ददर्शासीनमासने ॥ ३.२९२.६३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯಿಂದ ಮೆತ್ತಿದ ದೇಹದವನಾಗಿ, ನಾರುಮಡಿ ಧರಿಸಿ, ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದ್ದ ಭರತನನ್ನು, ಶತ್ರುಘ್ನನೊಡನೆ ರಾಮನು ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವನ ಪಾದುಕೆಗಳು ಮುಂದೆ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
3.292.64
समेत्यभरतेनाथ शत्रुघ्नेन च वीर्यवान् ।
राघवः सहसौमित्रिर्मुमुदे भरतर्षभ ॥ ३.२९२.६४ ॥
ಭರತ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ, ಪರಾಕ್ರಮಿ ರಾಘವನು ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಡನೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
3.292.65
ततो भरतशत्रुघ्नौ समेतौ गुरुणा तदा ।
वैदेह्या दर्शनेनोभौ प्रहर्षं समवापतुः ॥ ३.२९२.६५ ॥
ಆಗ ಭರತ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನರು ಹಿರಿಯರೊಡನೆ ಸೇರಿ, ವೈದೇಹಿಯ ದರ್ಶನದಿಂದ ಇಬ್ಬರೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷ ಹೊಂದಿದರು.
3.292.66
तस्मै तद्भरतो राज्यमागतायातिसत्कृतम् ।
न्यासं निर्यातयामास युक्तः परमया मुदा ॥ ३.२९२.६६ ॥
ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಅವನಿಗೆ ಭರತನು ಆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು, ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಠೇವಣಿಯಾಗಿ, ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದನು.
3.292.67
ततस्तं वैष्णवे शूरं नक्षत्रेऽभिजितेऽहनि ।
वसिष्ठो वामदेवश्च सहितावभ्यषिञ्चताम् ॥ ३.२९२.६७ ॥
ಆಗ ವೈಷ್ಣವ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಭಿಜಿತ್ ದಿನದಲ್ಲಿ, ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ವಾಮದೇವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆ ಶೂರನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು.
3.292.68
सोभिषिक्तः कपिश्रेष्ठं सुग्रीवं ससुहृज्जनम् ।
विभीषणं च पौलस्त्यमन्वजानाद्गृहान्प्रति ॥ ३.२९२.६८ ॥
ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡ ಅವನು ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು, ಅವನ ಮಿತ್ರಜನರೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ವಂಶಜ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಅನುಮತಿಸಿದನು.
3.292.69
अभ्यर्च्य विविधै रत्नैः प्रीतियुक्तौ मुदा युतौ ।
समाधायेतिकर्तव्यं दुःखेन विससर्ज ह ॥ ३.२९२.६९ ॥
ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆನಂದಿತರಾದ ಇಬ್ಬರೂ, ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು.
3.292.70
पुष्पकं च विमानं तत्पूजयित्वा स राघवः ।
प्रादाद्वैश्रवणायैव प्रीत्या स रघुनन्दनः ॥ ३.२९२.७० ॥
ಆ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಆ ರಾಘವ, ರಘುನಂದನ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ವೈಶ್ರವಣನಿಗೇ ಕೊಟ್ಟನು.
3.292.71
ततो देवर्षिसहितः सरितं गोमतीमनु ।
शताश्वमेधानाजह्रे जारूथ्यान्स निरर्गलान् ॥ ३.२९२.७१ ॥
ಆಗ ದೇವರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೋಮತೀ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ, ಜಾರೂಥ್ಯ ವಂಶದವನು ಅಡೆತಡೆ ಇಲ್ಲದೆ ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು.