ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.292
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.292.1
स हत्वा रावयणं क्षुद्रं राक्षसेनद्रं सुरद्विषम् ।
बभूव हृष्टः ससुहृद्रामः सौमित्रिणा सह ॥ ३.२९२.१ ॥
କ୍ଷୁଦ୍ର ରାକ୍ଷସରାଜ, ଦେବଶତ୍ରୁ ରାବଣକୁ ବଧ କରି, ରାମ ସୁହୃଦ୍ ଓ ସୌମିତ୍ରି ସହିତ ହୃଷ୍ଟ ହେଲେ।
3.292.2
ततो हते दशग्रीवे देवाः सर्षिपुरोगमाः ।
आशीर्भिर्जययुक्ताभिरानर्चुस्तं महाभुजम् ॥ ३.२९२.२ ॥
ତା'ପରେ ଦଶଗ୍ରୀବ ହତ ହେଲେ, ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଦେବତାମାନେ ଜୟାଶୀର୍ବାଦ ସହିତ ସେହି ମହାବାହୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
3.292.3
रामं कमलपत्राक्षं तुष्टुवुः सर्वदेवताः ।
गन्धर्वाः पुष्पवर्षैश्च वाग्भिश्च त्रिदशालयाः ॥ ३.२९२.३ ॥
କମଳପତ୍ର ପରି ଆଖିବିଶିଷ୍ଟ ରାମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସ୍ତୁତି କଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
3.292.4
पूजयित्वा रणे रामं प्रतिजग्मुर्यथागतम् ।
तन्महोत्सवसंकाशमासीदाकाशमच्युत ॥ ३.२९२.४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ପଥରେ ଆସିଥିଲେ ସେହିପରି ଫେରିଗଲେ। ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସେହି ଆକାଶ ଏକ ମହୋତ୍ସବ ପରି ହୋଇଗଲା।
3.292.5
ततो हत्वा दशग्रीवं लङ्कां रामो महायशाः ।
विभीषणाय प्रददौ प्रभुः परपुरंजयः ॥ ३.२९२.५ ॥
ତା'ପରେ ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବଧ କରି, ମହାଯଶସ୍ୱୀ ରାମ ଲଙ୍କା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଲେ; ସେ ପ୍ରଭୁ ଶତ୍ରୁନଗର ଜିତିବା ଲୋକ।
3.292.6
ततः सीतां पुरस्कृत्य विभीषणपुरस्कृताम् ।
अविन्ध्यो नाम सुप्रज्ञो वृद्धामात्यो विनिर्ययौ ॥ ३.२९२.६ ॥
ତା'ପରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସୀତାଙ୍କୁ ଆଗରେ କରି, ଅବିନ୍ଧ୍ୟ ନାମକ ସୁବୁଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧ ଅମାତ୍ୟ ବାହାରିଲେ।
3.292.7
उवाच च महात्मानं काकुत्स्थं दैन्यमास्थितम् ।
प्रतीच्छ देवीं सद्वृत्तां महात्मञ्जानकीमिति ॥ ३.२९२.७ ॥
ଦୈନ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ଥିବା ମହାତ୍ମା କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ, "ସଦ୍ବୃତ୍ତା ଦେବୀ ମହାତ୍ମା ଜାନକୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।"
3.292.8
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्मादवतीर्य रथोत्तमात् ।
बाष्पेणापिहितां सीतां ददर्शेक्ष्वाकुनन्दनः ॥ ३.२९२.८ ॥
ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେହି ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଇକ୍ଷ୍ବାକୁନନ୍ଦନ ଲୁହରେ ଢାଙ୍କି ହୋଇଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
3.292.9
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं यानस्थां शोककर्शिताम् ।
मलोपचितसर्वाङ्गीं जटिलां कृष्णवाससम् ॥ ३.२९२.९ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ, ଯାନରେ ବସିଥିବା, ଶୋକରେ କୃଶ, ମଇଳାରେ ଆବୃତ ସର୍ବାଙ୍ଗ, ଜଟାଧାରିଣୀ, କଳା ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ।
3.292.10
उवाच रामो वैदेहीं परामर्शविशङ्कितः ।
लक्षयित्वेङ्गितं सर्वं प्रियं तस्यै निवेद्य सः ॥ ३.२९२.१० ॥
ରାମ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ—ସନ୍ଦେହରେ ଶଙ୍କିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଙ୍ଗିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ବାର୍ତ୍ତା ଜଣାଇ।
3.292.11
गच्छ वैदेहि मुक्ता त्वं यत्कार्यं तनमया कृतम् ।
मामासाद्यपतिं भद्रे न त्वं राक्षसवेश्मनि।
जरां व्रजेथा इतिमे निहतोसौ निशाचरः ॥ ३.२९२.११ ॥
ହେ ବୈଦେହୀ, ଯାଅ, ତୁମେ ମୁକ୍ତ; କରିବାର କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ କରି ନାହିଁ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ରାକ୍ଷସର ଗୃହରେ ରହନାହିଁ। ସେ ନିଶାଚର ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇଛି।
3.292.12
कथं ह्यस्मद्विधो जातु जानन्धर्मविनिश्चयम् ।
परहस्तगतां नारीं मुहूर्तमपि धारयेत् ॥ ३.२९२.१२ ॥
ଧର୍ମ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣୁଥିବା ଆମ ପରି ଲୋକ, ଅନ୍ୟର ହାତକୁ ଯାଇଥିବା ନାରୀକୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ବି କିପରି ରଖିବ?
3.292.13
सुवृत्तामसुवृत्तां वाऽप्यहं त्वामद्य मैथिलि ।
नोत्सहे परिभोगाय श्वावलीढं हविर्यथा ॥ ३.२९२.१३ ॥
ହେ ମୈଥିଳୀ, ତୁମେ ସଦାଚାରିଣୀ ହୁଅ କି ଦୁରାଚାରିଣୀ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୋଗ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ, ଯେପରି କୁକୁରେ ଚାଟିଥିବା ହବିଷ।
3.292.14
ततः सा सहसा बाला तच्छ्रुत्वा दारुणं वचः ।
पपात देवी व्यथिता निकृत्ता कदली यथा ॥ ३.२९२.१४ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ବାଳିକା ସେହି କଠୋର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସହସା ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ, କଟା କଦଳୀ ଗଛ ପରି ଦେବୀ ପଡ଼ିଗଲେ।
3.292.15
योप्यस्या हर्षसंभूतो मुखरागः पुराऽभवत् ।
क्षणेन सपुनर्नष्टो निःश्वासादिव दर्पणे ॥ ३.२९२.१५ ॥
ତା'ର ମୁଖରେ ପୂର୍ବରୁ ହର୍ଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲାଲିମା କ୍ଷଣକରେ ପୁଣି ଲୁପ୍ତ ହେଲା, ଦର୍ପଣରେ ନିଃଶ୍ୱାସ ପରି।
3.292.16
ततस्ते हरयः सर्वे तच्छ्रुत्वा रामभाषितम् ।
गतासुकल्पा निश्चेष्टा बभूवुः सहलक्ष्मणाः ॥ ३.२९२.१६ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ରାମଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରାଣହୀନ ପରି ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ।
3.292.17
ततो देवो विशुद्धात्मा विमानेन चतुर्मुखः ।
पद्मयोनिर्जगत्स्रष्टा दर्शयामास राघवम् ॥ ३.२९२.१७ ॥
ତା'ପରେ ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ଚତୁର୍ମୁଖ, ପଦ୍ମଯୋନି, ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା ଦେବ ବିମାନରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।
3.292.18
शक्रश्चाग्निश्च वायुश्चयमो वरुण एव च ।
यक्षाधिपश्च भगवांस्तथा सप्तर्षयोऽमलाः ॥ ३.२९२.१८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଯମ, ବରୁଣ, ଯକ୍ଷାଧିପତି ଭଗବାନ, ଏବଂ ସେହିପରି ନିର୍ମଳ ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ।
3.292.19
राजा दशरथश्चैव दिव्यभास्वरमूर्तिमान् ।
विमानेन महार्हेण हंसयुक्तेन भास्वता ॥ ३.२९२.१९ ॥
ରାଜା ଦଶରଥ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ, ହଂସଯୁକ୍ତ ମହାମୂଲ୍ୟ ଦୀପ୍ତ ବିମାନରେ (ଦେଖାଦେଲେ)।
3.292.20
ततोऽन्तरिक्षं तत्सर्वंदेवगन्धर्वसंकुलम् ।
शुशुभे तारकाचित्रं शरदीव नभस्तलम् ॥ ३.२९२.२० ॥
ତା'ପରେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ସମଗ୍ର ଆକାଶ ତାରକାଚିତ୍ର ଶରତ ଆକାଶ ପରି ଶୋଭିଲା।
3.292.21
तत उत्थाय वैदेही तेषां मध्ययशस्विनी ।
उवाच वाक्यं कल्याणी रामं पृथुलवक्षसम् ॥ ३.२९२.२१ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଶସ୍ଵିନୀ, କଲ୍ୟାଣୀ ବୈଦେହୀ ଉଠି ପ୍ରଶସ୍ତ ବକ୍ଷ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
3.292.22
राजपुत्र न ते कोपं करोमि विदिताहि मे ।
गतिः स्त्रीणां नराणां च शृणु चदं वचो मम ॥ ३.२९२.२२ ॥
ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ କୋପ କରୁନାହିଁ; ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ଗତି ମୋର ଜଣା ଅଛି। ତେଣୁ ମୋ ଏ କଥା ଶୁଣ।
3.292.23
अन्तश्चरतिभूतानां मातरिश्वा सदागतिः ।
स मे विमुञ्चतु प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.२९२.२३ ॥
ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭିତରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା, ସଦା ଗତିଶୀଳ ମାତରିଶ୍ୱା (ବାୟୁ) — ମୁଁ ପାପ କରୁଥିଲେ ସେ ମୋ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ।
3.292.24
अग्निरापस्तथाऽऽकाशं पृथिवी वायुरेव च ।
विमुञ्चन्तु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम् ॥ ३.२९२.२४ ॥
ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ ଓ ବାୟୁ — ମୁଁ ପାପ କରୁଥିଲେ ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ।
3.292.25
यथाऽहं त्वदृतेवीर नान्यंस्वप्नेऽप्यचिन्तयम् ।
तथा मे देव निर्दिष्टस्त्वमेव हि पतिर्भव ॥ ३.२९२.२५ ॥
ହେ ବୀର, ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଚିନ୍ତା କରିନାହିଁ; ସେହିପରି ହେ ଦେବ, ତୁମେ ହିଁ ମୋର ପତି ହେବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛ।
3.292.26
ततोऽन्तरिक्षे वागारीत्सुभगा लोकसाक्षिणी ।
पुण्यासंहर्षणी तेषां वानराणां महात्मनाम् ॥ ३.२९२.२६ ॥
ତା'ପରେ ଆକାଶରେ ଲୋକସାକ୍ଷିଣୀ, ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର ଏକ ବାଣୀ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା, ଯାହା ସେହି ମହାତ୍ମା ବାନରମାନଙ୍କୁ ହର୍ଷିତ କଲା।
3.292.27
बोभो राघव सत्यं वै वायुरस्मि सदागतिः ।
अपापा मैथिली राजन्संगच्छसहभार्यया ॥ ३.२९२.२७ ॥
ହେ ରାଘବ, ସତ୍ୟରେ ମୁଁ ବାୟୁ, ସଦା ଗତିଶୀଳ। ହେ ରାଜନ, ମୈଥିଲୀ ନିଷ୍ପାପ; ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କର।
3.292.28
अहमन्तःशरीरस्थो भूतानां रघुनन्दन ।
सुसूक्ष्ममपि काकुत्स्थ मैथिलीनापराध्यति ॥ ३.२९२.२८ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ମୁଁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶରୀର ଭିତରେ ରହେ। ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ ମୈଥିଲୀ କରିନାହିଁ।
3.292.29
रसावै मत्प्रसूता हि भूतदेहेषु राघव ।
अहंवै त्वां प्रब्रवीमि मैथिली प्रतिगृह्यताम् ॥ ३.२९२.२९ ॥
ହେ ରାଘବ, ପ୍ରାଣୀ ଦେହରେ ଥିବା ରସ ମୋଠାରୁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି: ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର।
3.292.30
धर्मोऽहमस्मि काकुत्स्थ साक्षी लोकस्य कर्मणाम् ।
शुभाशुभानां सीतेयमपापा प्रतिगृह्यताम् ॥ ३.२९२.३० ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁଁ ଧର୍ମ, ଜଗତର ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ। ଏହି ସୀତା ନିଷ୍ପାପ; ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର।
3.292.31
पुत्र नैतदिहाश्चर्यं त्वयि राजर्षिधर्मणि ।
साधो सद्वृत्त काकुत्स्थ शृणु चेदं वचो मम ॥ ३.२९२.३१ ॥
ପୁତ୍ର, ରାଜର୍ଷି ଧର୍ମରେ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ସାଧୁ, ସଦ୍ବୃତ୍ତ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୋ ଏହି ବଚନ ଶୁଣ।
3.292.32
शत्रुरेष त्वया वीर देवगनधर्वभोगिनाम् ।
यक्षाणां दानवानां च महर्षीणां च पातितः ॥ ३.२९२.३२ ॥
ହେ ବୀର, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଦାନବ ଓ ମହର୍ଷିଙ୍କ ଏହି ଶତ୍ରୁକୁ ତୁମେ ପାତିତ କରିଛ।
3.292.33
अवध्यः सर्वभूतानां मत्प्रसादात्पुराऽभवत् ।
कस्माच्चित्कारणात्पापः कंचित्कालमुपेक्षितः ॥ ३.२९२.३३ ॥
ପୂର୍ବରେ ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରୁ ସେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ ଥିଲା। କୌଣସି କାରଣରୁ ସେ ପାପୀ କିଛି ସମୟ ଉପେକ୍ଷିତ ରହିଲା।
3.292.34
वधार्थमात्मनस्तेन हृता सीता दुरात्मना ।
नलकूबरशापेन रक्षा चास्याः कृता मया ॥ ३.२९२.३४ ॥
ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ନିଜ ବଧ ପାଇଁ ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କଲା। ନଳକୂବରଙ୍କ ଶାପରୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଛି।
3.292.35
यदि ह्यकामामासेवेत्स्तरियमन्यामपि ध्रुवम् ।
शतधाऽस्य फलेन्मूर्धा इत्युक्तः सोभवत्पुरा ॥ ३.२९२.३५ ॥
ସେ ଅନିଚ୍ଛୁକ ନାରୀ ପାଖକୁ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାରୀ ପାଖକୁ ଯଦି ଯାଏ, ତେବେ ତାର ମସ୍ତକ ନିଶ୍ଚୟ ଶହେ ଖଣ୍ଡ ହୋଇଯିବ। ପୂର୍ବରେ ତାକୁ ଏପରି କୁହାଯାଇଥିଲା।
3.292.36
नात्रशङ्का त्वया कार्या प्रतीच्छेमां महामते ।
कृतं त्वया महत्कार्यं देवानाममितप्रभ ॥ ३.२९२.३६ ॥
ଏଥିରେ ତୁମେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ମହାମତି, ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ହେ ଅମିତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ।
3.292.37
प्रीतोस्मि वत्स भद्रं ते पिता दशरथोस्मि ते ।
अनुजानामि राज्यं च प्रशाधि पुरुषोत्तम ॥ ३.२९२.३७ ॥
ବତ୍ସ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ। ରାଜ୍ୟ ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି; ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଶାସନ କର।
3.292.38
अभिवादयेत्वां राजेन्द्र यदि त्वं जनको मम ।
गमिष्यामि पुरीं रम्यामयोध्यां शासनात्तव ॥ ३.२९२.३८ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ଯଦି ମୋ ପିତା, ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ରମଣୀୟ ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀକୁ ଯିବି।
3.292.39
तमुवाच पिता भूयः प्रहृष्टो भरतर्षभ ।
गच्छायोध्यां प्रशाधि त्वंराम रक्तान्तलोचन।
संपूर्णानीहवर्षाणि चतुर्दश महाद्युते ॥ ३.२९२.३९ ॥
ଏଥର ପ୍ରସନ୍ନ ପିତା ପୁଣି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଶାସନ କର। ହେ ରକ୍ତନୟନ ରାମ, ଚଉଦ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ରୁହ, ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି।'
3.292.40
ततो देवान्नमस्कृत्य मुहृद्भिरभिनन्दितः ।
महेन्द्रइव पौलोम्या भार्यया स समेयिवान् ॥ ३.२९२.४० ॥
ତା'ପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପୌଲୋମୀ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ସେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ମିଳିତ ହେଲେ।
3.292.41
ततो वरं ददौ तस्मै ह्यविन्ध्याय परंतपः ।
त्रिजटां चार्थमानाभ्यां योजयामास राक्षसीम् ॥ ३.२९२.४१ ॥
ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁତାପନକାରୀ ଅବିନ୍ଧ୍ୟଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ, ଏବଂ ଧନ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ରାକ୍ଷସୀ ତ୍ରିଜଟାକୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୋଗ କଲେ।
3.292.42
तमुवाच ततो ब्रह्मा देवैः शक्रषुरोगमैः ।
कौसल्यामातरिष्टांस्ते वरानद्य ददानि कान् ॥ ३.२९२.४२ ॥
ତା'ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ କୌଶଲ୍ୟାମାତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତୁମକୁ କେଉଁ ଇଷ୍ଟ ବର ଦରକାର? ଆଜି ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେବି।'
3.292.43
वव्रेरामः स्थितिं धर्मे शत्रुभिश्चापराजयम् ।
राक्षसैर्निहतानां च वानराणां समुद्भवम् ॥ ३.२९२.४३ ॥
ରାମ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କଠାରୁ ଅପରାଜୟ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ବାନରମାନଙ୍କର ପୁନର୍ଜନ୍ମ ବର ଭାବେ ମାଗିଲେ।
3.292.44
ततस्ते ब्रह्मणा प्रोक्ते तथेतिवचने तदा ।
समुत्तस्थुर्महाराज वानरा लब्धचेतसः ॥ ३.२९२.४४ ॥
ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା 'ତଥାସ୍ତୁ' କହିବାରୁ, ହେ ମହାରାଜ, ଚେତନା ଫେରି ପାଇ ବାନରମାନେ ଉଠିଲେ।
3.292.45
सीता चापि महाभागा वरं हनुमते ददौ ।
रामकीर्त्या समं पुत्र जीवितं ते भविष्यति ॥ ३.२९२.४५ ॥
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ସୀତା ମଧ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ — ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମ ଜୀବନ ରାମଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ସହିତ ସମାନ ରହିବ।
3.292.46
दिव्यास्त्वामुपभोगाश्च मत्प्रसादकृताः सदा ।
उपस्थास्यन्ति हनुमन्निति स्म हरिलोचन ॥ ३.२९२.४६ ॥
'ହେ ହନୁମାନ, ମୋ କୃପାରୁ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗମାନ ସଦା ତୁମ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବେ' — ହେ ହରିଲୋଚନ, ଏହିପରି (ସେ କହିଲେ)।
3.292.47
ततस्ते प्रेक्षमाणानां तेपामक्लिष्टकर्मणाम् ।
अन्तर्धानं ययुर्देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः ॥ ३.२९२.४७ ॥
ସେତେବେଳେ ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମାମାନେ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
3.292.48
दृष्ट्वा रामं तु जानक्या संगतं शक्रसारथिः ।
उवाच परमप्रीतसुहृन्मध्य इदं वचः ॥ ३.२९२.४८ ॥
ଜାନକୀଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାରଥି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
3.292.49
देवगन्धर्वयक्षाणां मानुषासुरभोगिनाम् ।
अपनीतं त्वया दुःखमिदं सत्यपराक्रम ॥ ३.२९२.४९ ॥
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ମନୁଷ୍ୟ, ଅସୁର ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଏହି ଦୁଃଖ ତୁମେ ଦୂର କରିଛ, ହେ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ।
3.292.50
सदेवासुरगनधर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ।
कथयिष्यन्ति लोकास्त्वां यावद्भूमिर्धरिष्यति ॥ ३.२९२.५० ॥
ଦେବତା, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ରହିବ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ କଥା କହିବେ।
3.292.51
इत्येवमुक्त्वाऽनुज्ञाप्यरामं शस्त्रभृतांवरम् ।
संपूज्यापाक्रमत्तेन रथेनादित्यवर्चसा ॥ ३.२९२.५१ ॥
ଏହିପରି କହି, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ରଥରେ ସେ ଚାଲିଗଲେ।
3.292.52
ततःसीतां पुरस्कृत्य रामः सौमित्रिणा सह ।
सुग्रीवप्रमुखैश्चैव सहितः सर्ववानरैः ॥ ३.२९२.५२ ॥
ତା'ପରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ରାମ ସୌମିତ୍ରି ସହ, ସୁଗ୍ରୀବ ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ସହ ଗଲେ।
3.292.53
विधाय रक्षां लङ्कायां विभीषणपुरस्कृतः ।
संततार पुनस्तेन सेतुना मकरालयम् ॥ ३.२९२.५३ ॥
ଲଙ୍କାରେ ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପୁଣି ସେହି ସେତୁ ଦେଇ ମକରାଳୟ ସାଗର ପାର ହେଲେ।
3.292.54
पुष्पकेण विसानन खेचरेण विराजता ।
कामगेन यथामुख्यैरमात्यैः संवृतो वसी ॥ ३.२९२.५४ ॥
ଆକାଶରେ ଗମନକାରୀ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲୁଥିବା ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ, ପ୍ରମୁଖ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ସଂଯମୀ (ରାମ) ଗଲେ।
3.292.55
ततस्तीरे समुद्रस्यं यत्रशिश्य स पार्थिवः ।
तत्रैवोवास धर्मात्मा सहितः सर्ववानरैः ॥ ३.२९२.५५ ॥
ତା'ପରେ ସମୁଦ୍ରକୂଳରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ରାଜା ଶୟନ କରିଥିଲେ, ସେହିଠାରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ସହିତ ବାସ କଲେ।
3.292.56
अथैनान्राघवः काले समानीयाभिपूज्य च ।
विसर्जयामास तदा रत्नैः संतोष्य सर्वशः ॥ ३.२९२.५६ ॥
ତା'ପରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ରାଘବ ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକି ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ରତ୍ନରେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ବିଦାୟ ଦେଲେ।
3.292.57
गतेषु वानरेन्द्रेषु गोपुच्छर्क्षेषु तेषु च ।
सुग्रीवसहितो रामः किष्किन्दां पुनरागमत् ॥ ३.२९२.५७ ॥
ବାନରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ଗୋପୁଚ୍ଛ ଓ ଋକ୍ଷମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ରାମ ପୁନର୍ବାର କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଲେ।
3.292.58
विभीषणेनानुगतः सुग्रीवसहितस्तदा ।
पुष्पकेण विमानेन वैदेह्या दर्शयन्वनम् ॥ ३.२९२.५८ ॥
ସେତେବେଳେ ବିଭୀଷଣ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ବନ ଦେଖାଉ ଦେଖାଉ ରାମ ଗଲେ।
3.292.59
किष्किन्धां तु समासाद्यरामः प्रहरतांवरः ।
अङ्गदं कृतकर्माणं यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ॥ ३.२९२.५९ ॥
କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ପହଞ୍ଚି ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ କର୍ମବୀର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ।
3.292.60
ततस्तैरेव सहितो रामः सौमित्रिणा सह ।
यथागतेन मार्गेण प्रययौ स्वपुरं प्रति ॥ ३.२९२.६० ॥
ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) ସହିତ ରାମ ଯେଉଁ ପଥରେ ଆସିଥିଲେ ସେହି ପଥରେ ନିଜ ନଗର ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
3.292.61
अयोध्यां स समासाद्यपुरीं राष्ट्रपतिस्ततः ।
भरताय हनूमन्तं दूतं प्रास्थापयद्द्रुतम् ॥ ३.२९२.६१ ॥
ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରରେ ପହଞ୍ଚି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭରତଙ୍କ ପାଖକୁ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦୂତ ଭାବେ ଶୀଘ୍ର ପଠାଇଲେ।
3.292.62
लक्षयित्वेङ्गितं सर्वंप्रियं तस्मै निवेद्य वै ।
वायुपुत्रे पुनः प्राप्ते नन्दिग्राममुपाविशत् ॥ ३.२९२.६२ ॥
ସମସ୍ତ ସଙ୍କେତ ବୁଝି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ ଜଣାଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ଫେରିବା ପରେ ସେ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ବସିଲେ।
3.292.63
सतत्रमलदिग्धाङ्गं भरतं चीरवाससम् ।
नन्दिग्रामगतंरामः सशत्रुघ्नं सराघवः।
अग्रतःपादुके कृत्वा ददर्शासीनमासने ॥ ३.२९२.६३ ॥
ସେଠାରେ ମଇଳାରେ ଲିପ୍ତ ଶରୀର, ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ର ପରିହିତ, ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ଥିବା ଭରତଙ୍କୁ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ ରାମ ଆସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କ ପାଦୁକା ଆଗରେ ରଖାଯାଇଥିଲା।
3.292.64
समेत्यभरतेनाथ शत्रुघ्नेन च वीर्यवान् ।
राघवः सहसौमित्रिर्मुमुदे भरतर्षभ ॥ ३.२९२.६४ ॥
ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଭେଟି, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ରାଘବ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
3.292.65
ततो भरतशत्रुघ्नौ समेतौ गुरुणा तदा ।
वैदेह्या दर्शनेनोभौ प्रहर्षं समवापतुः ॥ ३.२९२.६५ ॥
ତା'ପରେ ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହେଲେ, ଏବଂ ବୈଦେହୀଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଦୁହେଁ ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
3.292.66
तस्मै तद्भरतो राज्यमागतायातिसत्कृतम् ।
न्यासं निर्यातयामास युक्तः परमया मुदा ॥ ३.२९२.६६ ॥
ଫେରି ଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଭରତ ସେହି ରାଜ୍ୟ, ଯାହା ଅତି ସମ୍ମାନରେ ସମର୍ପିତ ଧରୋହର ଥିଲା, ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଯଥାବିଧି ଫେରାଇ ଦେଲେ।
3.292.67
ततस्तं वैष्णवे शूरं नक्षत्रेऽभिजितेऽहनि ।
वसिष्ठो वामदेवश्च सहितावभ्यषिञ्चताम् ॥ ३.२९२.६७ ॥
ତା'ପରେ ବୈଷ୍ଣବ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଅଭିଜିତ୍ ଦିନରେ, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ବାମଦେବ ମିଳିତ ଭାବେ ସେହି ବୀରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।
3.292.68
सोभिषिक्तः कपिश्रेष्ठं सुग्रीवं ससुहृज्जनम् ।
विभीषणं च पौलस्त्यमन्वजानाद्गृहान्प्रति ॥ ३.२९२.६८ ॥
ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ ସେ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ମିତ୍ରଜନଙ୍କୁ, ଏବଂ ପୁଲସ୍ତ୍ୟବଂଶୀୟ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ।
3.292.69
अभ्यर्च्य विविधै रत्नैः प्रीतियुक्तौ मुदा युतौ ।
समाधायेतिकर्तव्यं दुःखेन विससर्ज ह ॥ ३.२९२.६९ ॥
ବିବିଧ ରତ୍ନରେ ସତ୍କାର କରି, ପ୍ରୀତି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଯୁକ୍ତ ଦୁଇ ଜଣ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥିର କରି, ଦୁଃଖ ସହ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
3.292.70
पुष्पकं च विमानं तत्पूजयित्वा स राघवः ।
प्रादाद्वैश्रवणायैव प्रीत्या स रघुनन्दनः ॥ ३.२९२.७० ॥
ସେହି ପୁଷ୍ପକ ବିମାନକୁ ପୂଜା କରି, ସେ ରାଘବ, ରଘୁନନ୍ଦନ, ପ୍ରୀତିରେ ତାହା ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ହିଁ ଦେଲେ।
3.292.71
ततो देवर्षिसहितः सरितं गोमतीमनु ।
शताश्वमेधानाजह्रे जारूथ्यान्स निरर्गलान् ॥ ३.२९२.७१ ॥
ତା'ପରେ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ଗୋମତୀ ନଦୀ ତଟରେ, ଜାରୂଥ୍ୟ ବଂଶୀୟ ସେ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଶହେ ଅଶ୍ୱମେଧ କଲେ।