మహాభారతం · అధ్యాయం 3.294
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.294.1
नात्मानमनुशोचामि नेमान्भ्रातॄन्महामुने ।
हरणं चापि राज्यस् यथेमां द्रुपदात्मजाम् ॥ ३.२९४.१ ॥
మహామునీ, నేను నా కోసమో ఈ సోదరుల కోసమో రాజ్యం అపహరణ కోసమో దుఃఖించను; ద్రుపదుని కుమార్తె ఇంకా ఈమె కోసమే దుఃఖిస్తున్నాను.
3.294.2
द्यूते दुरात्मभिः क्लिष्टाः कृष्णया तारिता वयम् ।
जयद्रथेन चपुनर्वनाच्चापि हृता बलात् ॥ ३.२९४.२ ॥
జూదంలో దుష్టులచేత మనం బాధింపబడ్డాం; కృష్ణ మనలను రక్షించింది. తరువాత జయద్రథుడు అడవినుండి బలవంతంగా ఆమెను అపహరించాడు.
3.294.3
अस्ति सीमन्तिनी काचिद्दृष्टपूर्वाऽपिवा श्रुता ।
पतिव्रता महाभागा यथेयं द्रुपदात्मजा ॥ ३.२९४.३ ॥
ఈ ద్రుపదుని కుమార్తె వలె పతివ్రత, మహాభాగ్యవతి అయిన ఏ సీమంతినినైనా ఇంతకు ముందు చూసానా లేక విన్నానా?
3.294.4
शृणु राजन्कुलस्त्रीणां महाभाग्यं युधिष्ठिर ।
सर्वमेतद्यथाप्राप्तं सावित्र्या राजकन्यया ॥ ३.२९४.४ ॥
రాజా యుధిష్ఠిరా, కులస్త్రీల మహాభాగ్యాన్ని వినుము; రాజకుమారి సావిత్రికి ఇవన్నీ ఎలా ప్రాప్తించాయో అలాగే వినుము.
3.294.5
आसीन्मद्रेषु धर्मात्मा राजा परमधार्मिकः ।
ब्रह्मण्यश्चमहात्मा च सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ ३.२९४.५ ॥
మద్ర దేశంలో ధర్మాత్ముడు, పరమధార్మికుడు, బ్రాహ్మణులను ఆదరించువాడు, మహాత్ముడు, సత్యసంధుడు, జితేంద్రియుడు అయిన ఒక రాజు ఉండేవాడు.
3.294.6
यज्वा दानपतिर्दक्षः पौरजानपदप्रियः ।
पार्थिवोऽश्वपतिर्नाम सर्वभूतहिते रतः ॥ ३.२९४.६ ॥
అతడు యజ్ఞం చేసేవాడు, దానాలకు అధిపతి, సమర్థుడు, పౌరజానపదులకు ప్రియుడు; సర్వప్రాణుల హితంలో రతుడైన అశ్వపతి అనే రాజు.
3.294.7
क्षमावाननपत्यश्च सत्यवाग्विजितेन्द्रियः ।
अतिक्रान्तेन वयसा संतापमुपजग्मिवान् ॥ ३.२९४.७ ॥
అతడు ఓర్పు గలవాడు, సంతానం లేనివాడు, సత్యవాది, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు; కానీ వయస్సు మీరిన తర్వాత అతడు దుఃఖాన్ని పొందాడు.
3.294.8
अपत्योत्पादनार्थं च तीव्रं नियममास्थितः ।
काले परिमिताहारो ब्रहमचारी जितेन्द्रियः ॥ ३.२९४.८ ॥
సంతానం కలిగించడానికై అతడు కఠినమైన నియమాన్ని స్వీకరించాడు; తగిన సమయంలో మితాహారం తీసుకుంటూ, బ్రహ్మచారిగా, ఇంద్రియజయిగా ఉన్నాడు.
3.294.9
हुत्वा शतसहस्रं स सावित्र्या राजसत्तम ।
षष्ठेषष्ठे तदाकाले बभूव मितमोजनः ॥ ३.२९४.९ ॥
రాజశ్రేష్ఠా! అతడు సావిత్రికి లక్ష ఆహుతులు సమర్పించాడు; ఆరవ ఆరవ సమయంలో, ఆ కాలంలో, మితంగా భోజనం చేసేవాడయ్యాడు.
3.294.10
एतेन नियमेनासीद्वर्षाण्यष्टादशैव तु ।
पूर्णे त्वष्टादशे वर्षे सावित्री तुष्टिमभ्यगात् ॥ ३.२९४.१० ॥
ఈ నియమంతో పద్దెనిమిది సంవత్సరాలు గడిచాయి; పద్దెనిమిదవ సంవత్సరం పూర్తయినప్పుడు సావిత్రి సంతుష్టిని పొందింది.
3.294.11
रूपिणी तु तदा राजन्दर्शयामास तं नृपम् ।
अग्निहोत्रात्समुत्थाय हर्षेण महताऽन्विता ॥ ३.२९४.११ ॥
ఓ రాజా! అప్పుడు ఆమె రూపం ధరించి, అగ్నిహోత్రం నుండి లేచి, గొప్ప ఆనందంతో ఆ రాజుకు దర్శనమిచ్చింది.
3.294.12
उवाच चैनं वरदा वचनं पार्थिवं तदा ।
सा तमश्वपतिं राजन्सावित्री नियमे स्थितम् ॥ ३.२९४.१२ ॥
అప్పుడు వరదాయిని అయిన సావిత్రి ఆ రాజుతో ఈ మాటలు పలికింది. ఓ రాజా! నియమంలో స్థిరంగా ఉన్న ఆ అశ్వపతితో సావిత్రి చెప్పింది.
3.294.13
ब्रह्मचर्येण शुद्धेन दमेन नियमेन रच ।
सर्वात्मना च भक्त्या च तुष्टाऽस्मि तव पार्थिवाः ॥ ३.२९४.१३ ॥
పవిత్రమైన బ్రహ్మచర్యం, సంయమం, నియమం, పూర్ణ హృదయ భక్తి వల్ల నేను నీపై సంతుష్టురాలిని, ఓ రాజా.
3.294.14
वरं वृणीष्वाश्वपते मद्रराज यदीप्सितम् ।
न प्रामादश्च धर्मेषु कर्तव्यस्ते कथंचन ॥ ३.२९४.१४ ॥
అశ్వపతీ, మద్రరాజా, నీకు కోరికైనది వరంగా కోరుకో. ధర్మాల విషయంలో ఏ విధంగానూ నిర్లక్ష్యం చూపకూడదు.
3.294.15
अपत्यार्थः समारम्भः कृतो धर्मेप्सया मया ।
पुत्रा मे बहवो देवि भवेयुः कुलभावनाः ॥ ३.२९४.१५ ॥
ధర్మేచ్ఛతో సంతానం కోసం నేను ఈ ప్రయత్నం ప్రారంభించాను. దేవీ, నాకు అనేకమంది కుల పోషకులైన కుమారులు కలగాలి.
3.294.16
तुष्टाऽसि यदि मे देवि वरमेतं वृणोम्यहम् ।
संतां परमो धर्म इत्याहुर्मां द्विजातयः ॥ ३.२९४.१६ ॥
దేవీ, నీవు నాపై సంతుష్టురాలివైతే ఈ వరాన్నే కోరుతున్నాను. సంతానమే పరమ ధర్మమని ద్విజులు అంటారు.
3.294.17
पूर्वमेव मया राजन्नभिप्रायमिमं तव ।
ज्ञात्वा पुत्रार्थमुक्तो वै भगवांस्ते पितामहः ॥ ३.२९४.१७ ॥
రాజా, నీ ఈ అభిప్రాయాన్ని నేను ముందే తెలుసుకున్నాను. అందుకే పుత్రుని కోసం నీ పూజ్య పితామహుడు నాతో చెప్పాడు.
3.294.18
प्रसादाच्चैव तस्मात्ते स्वयं विहितवत्यहम् ।
कन्या तेजस्विनी सौम्य क्षिप्रमेव भविष्यति ॥ ३.२९४.१८ ॥
నీ అనుగ్రహం వల్లనే నేను స్వయంగా ఈ ఏర్పాటు చేశాను. సౌమ్యుడా, త్వరలోనే తేజస్విని అయిన కుమార్తె కలుగుతుంది.
3.294.19
उत्तरं च न ते किंचिद्व्याहर्तव्यं कथंचन ।
पितामहनियोगेन तुष्टा ह्येतद्ब्रवीमि ते ॥ ३.२९४.१९ ॥
నీవు ఏ విధంగానూ ఏ ప్రతిస్పందనా ఇవ్వకూడదు. పితామహుని ఆజ్ఞవల్ల సంతోషించి నేను ఇది నీకు చెబుతున్నాను.
3.294.20
स तथेति प्रतिज्ञाय सावित्र्या वचनं नृपः ।
प्रसादयामास पुनः क्षिप्रमेतद्भविष्यति
ततः सुमनसः शेषाः प्रतिगृह्य महात्मनः। ॥ ३.२९४.२० ॥
రాజు 'అలాగే అగుగాక' అని సావిత్రి మాటను అంగీకరించి, మళ్ళీ ఆమెను సంతోషపెట్టాడు; ఇది త్వరలోనే జరుగుతుంది. అప్పుడు సంతోషచిత్తులైన మిగిలినవారు ఆ మహాత్మను స్వీకరించి...
3.294.21
अन्तर्हितायां सावित्र्यां जगाम स्वपुरं नृपः ।
स्वराज्ये चावसद्बीरः प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ ३.२९४.२१ ॥
సావిత్రి అంతర్ధానమైన తరువాత రాజు తన నగరానికి వెళ్ళాడు. ఆ వీరుడు తన రాజ్యంలో ఉంటూ ధర్మంగా ప్రజలను పాలించాడు.
3.294.22
कस्मिंश्चित्तु गते काले स राजा नियतब्रतः ।
ज्येष्ठायां धर्मचारिण्यां महिष्यां कगर्भमादधे ॥ ३.२९४.२२ ॥
కొంత కాలం గడిచాక, నియమవ్రతుడైన ఆ రాజు తన జ్యేష్ఠ, ధర్మచారిణి అయిన మహిషిలో గర్భం ధరింపజేశాడు.
3.294.23
राजपुत्र्यास्तु गर्भः स मानव्या भरतर्षभ ।
व्यर्धतं तदा शुक्ले तारापतिरिवाम्बरे ॥ ३.२९४.२३ ॥
భరతర్షభా! ఆ రాజపుత్రి (మానవి) గర్భం అప్పుడు శుక్లపక్షంలో ఆకాశంలో తారాపతిలా (చంద్రునిలా) పెరిగింది.
3.294.24
प्राप्ते काले तु सुषुवे कन्यां राजीवलोचनाम् ।
क्रियाश्च तस्या मुदितश्चक्रे च नृपसत्तमः ॥ ३.२९४.२४ ॥
కాలం వచ్చినప్పుడు ఆమె కమలనయనులైన కుమార్తెకు జన్మనిచ్చింది; నృపశ్రేష్ఠుడు సంతోషించి ఆమెకు సంస్కారాలు చేశాడు.
3.294.25
सावित्र्या प्रीतया दत्ता साव्त्र्या द्दुतया ह्यपि ।
सावित्रीत्येव नामास्याश्चक्रुर्विप्रास्तथा पिता ॥ ३.२९४.२५ ॥
సావిత్రీ దేవి ప్రసన్నతతో, వేగంగా ప్రసాదించబడినది కాబట్టి, బ్రాహ్మణులు, తండ్రి ఆమెకు సావిత్రి అనే పేరు పెట్టారు.
3.294.26
सा विग्रहवतीव श्रीव्यवर्धत नृपात्मजा ।
कालेन चापि सा कन्या यौवनस्ता बभूव ह ॥ ३.२९४.२६ ॥
ఆ రాజకుమారి మూర్తీభవించిన లక్ష్మివలె పెరిగింది; కాలక్రమంలో ఆ కన్య యౌవనవతి అయింది.
3.294.27
तां सुमध्यां पृथुश्रोणीं प्रतिमां काञ्चनीमिव ।
प्राप्तेयं रदेवकन्येति दृष्ट्वा संमेनिरे जनाः ॥ ३.२९४.२७ ॥
సన్నని నడుము, విశాలమైన పిరుదులు కలిగిన, బంగారు ప్రతిమవంటి ఆమెను చూసి, ఈమె దేవకన్యే వచ్చిందని ప్రజలు భావించారు.
3.294.28
तां तु पद्मपलाशाक्षीं ज्वलन्तीमिव तेजसा ।
न कश्चिद्वरयामास तेजसा प्रतिवारितः ॥ ३.२९४.२८ ॥
కమల రేకుల వంటి కన్నులు కలిగి, తేజస్సుతో మెరిసిపోతున్న ఆమెను, ఆమె తేజస్సుకు భయపడి ఎవ్వరూ వరించలేదు.
3.294.29
अथोपोष्य शिरःस्नाता देवतामभिगम्य सा ।
हुत्वाग्निं विधिवद्विप्रान्वाचयामास पर्वणि ॥ ३.२९४.२९ ॥
అప్పుడు ఉపవాసముండి, తలస్నానం చేసి, దేవతను సమీపించి, విధిప్రకారం అగ్నికి హవిస్సు సమర్పించి, పర్వదినాన బ్రాహ్మణులచే మంత్రపఠనం చేయించింది.
3.294.30
पितुः समीपमगमद्देवी श्रीरिव रूपिणी ॥ ३.२९४.३० ॥
ఆ దేవి, రూపధారిణి అయిన శ్రీవలె, తండ్రి సమీపానికి వెళ్ళింది.
3.294.31
साऽभिवाद्य पितुः पादौ शेषाः पूर्वं निवेद्य च ।
कृताञ्जलिर्वरारोहा नृपतेः पार्श्वमास्थिता ॥ ३.२९४.३१ ॥
ఆమె తండ్రి పాదాలకు నమస్కరించి, ముందుగా మిగిలిన పెద్దలకు తెలియజేసి, చేతులు జోడించి సుందరమైన నడుము గల ఆ కన్య రాజు పక్కన నిలిచింది.
3.294.32
यौवनस्थां तु तां दृष्ट्वा स्वां सुतां देवरूपिणीम् ।
अयाच्यमानां च वरैर्नृपतिर्दुःखितोऽभवत् ॥ ३.२९४.३२ ॥
యౌవనంలో ఉన్న, దేవరూపిణి అయిన తన కుమార్తెను చూసి, వరులచే కోరబడకపోవడం గమనించి రాజు దుఃఖితుడయ్యాడు.
3.294.33
पुत्रि प्रदानकालस्ते न च कश्चिद्वृणोति माम् ।
स्वयमन्विच्छ भर्तारं गुणैः सदृशमात्मनः ॥ ३.२९४.३३ ॥
కుమార్తె, నీ వివాహ సమయం వచ్చింది, కానీ ఎవరూ నన్ను ఎన్నుకోవడం లేదు. నీకు తగిన గుణాలున్న భర్తను నువ్వే వెతుకు.
3.294.34
प्रार्थितः पुरुषो यश्च स निवेद्यस्त्वया मम ।
विमृश्याहं प्रदास्यामि वरय त्वं यथेप्सितम् ॥ ३.२९४.३४ ॥
నీవు కోరిన పురుషుడిని నాకు తెలియజేయి; ఆలోచించి నేను నీకు ఇస్తాను. నీకు ఇష్టమైనట్లు వరుడిని ఎంచుకో.
3.294.35
श्रुतं हि धर्मशास्त्रेषु पठ्यमानं द्विजातिभिः ।
तथा त्वमपिकल्याणि गदतो मे वचः शृणु ॥ ३.२९४.३५ ॥
ధర్మశాస్త్రాలలో ద్విజులు పఠించేది నువ్వు కూడా విని ఉంటావు. కల్యాణీ, నేను చెప్పే మాటలు విను.
3.294.36
अप्रदाता पिता वाच्यो वाच्यश्चानुपयन्पतिः ।
मृते पितरि पुत्रश्च वाच्यो मातुररक्षिता ॥ ३.२९४.३६ ॥
కుమార్తెను ఇవ్వని తండ్రి నిందార్హుడు అని అంటారు; వివాహం చేసుకోని భర్తా నిందార్హుడే. తండ్రి మరణించిన తర్వాత తల్లిని రక్షించని కుమారుడు నిందార్హుడు.
3.294.37
इदं मे वचनं क्षुत्वा भर्तुरन्वेषणे न्वर ।
देवतानां यथा याच्यो न भवेयं तथा कुरु ॥ ३.२९४.३७ ॥
నా ఈ మాటను విని భర్తను వెతకడంలో త్వరగా ప్రవర్తించు; దేవతల ముందు నేను యాచించవలసిన దానిగా కాకుండా అలా చేయి.
3.294.38
एवमुक्त्वा दुहितरं तथा वृद्धांश्च मन्त्रिणः ।
व्यादिदेशानुयात्रं च गम्यतां चेत्यचोदयत् ॥ ३.२९४.३८ ॥
ఈ విధంగా కుమార్తెతో, వృద్ధులైన మంత్రులతో చెప్పి, అనుచరులకు ఆజ్ఞ ఇచ్చి, 'వెళ్లండి' అని ప్రేరేపించాడు.
3.294.39
साऽभिवाद्य पितुः पादौ व्रीडितेव मनस्विनी ।
पितुर्वचनमाज्ञाय निर्जगामाविचारितम् ॥ ३.२९४.३९ ॥
ఆ ఉన్నతమనస్కురాలు సిగ్గుపడినట్లు తండ్రి పాదాలకు నమస్కరించి, తండ్రి మాటను గ్రహించి, ఆలోచించకుండా బయలుదేరింది.
3.294.40
सा हैमं रथमास्थाय स्थविरैः सचिवैर्वृता ।
तपोवनानिरम्याणि राजर्षीणां जगाम ह ॥ ३.२९४.४० ॥
ఆమె బంగారు రథమెక్కి, వృద్ధులైన మంత్రులతో పరివృతమై, రాజర్షుల రమణీయ తపోవనాలకు వెళ్లింది.
3.294.41
मान्यानां तत्र वृद्धानां कृत्वा पादाभिवादनम् ।
वनानि क्रमशस्तात सर्वाण्येवाभ्यगच्छत ॥ ३.२९४.४१ ॥
అక్కడ గౌరవనీయులైన వృద్ధుల పాదాలకు నమస్కరించి, తాతా, ఆమె క్రమంగా అన్ని వనాలకు వెళ్ళింది.
3.294.42
एवं तीर्थेषु सर्वेषु धनोत्सर्गं नृपात्मजा ।
कुर्वी द्विजमुख्यानां तंतं देशं जगाम ह ॥ ३.२९४.४२ ॥
ఈ విధంగా అన్ని తీర్థాలలో ధనాన్ని దానం చేస్తూ, రాజకుమార్తె శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుల కోసం ఒక్కొక్క దేశానికి వెళ్ళింది.