ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.295
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.295.1
अथ मद्राधिपो राजा नारदेन समागतः ।
उपविष्टः सभामध्ये कथायोगेन भारत ॥ ३.२९५.१ ॥
ତା'ପରେ ମଦ୍ରଦେଶର ରାଜା ନାରଦଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ କରି ସଭାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବସିଲେ, ହେ ଭାରତ, କଥାବାର୍ତ୍ତାର ଧାରାରେ।
3.295.2
ततोऽभिगम्य तीर्थानि सर्वाण्येवाश्रमांस्तथा ।
आजगाम पितुर्वेश्म सावित्री सह मन्त्रिभिः ॥ ३.२९५.२ ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ଆଶ୍ରମ ଦର୍ଶନ କରି ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ପିତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଆସିଲେ।
3.295.3
नारदेन सहासीनं सा दृष्ट्वा पितरं शुभा ।
उभयोरेव शिरसा चक्रे पादाभिवादनम् ॥ ३.२९५.३ ॥
ନାରଦଙ୍କ ସହ ବସିଥିବା ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେହି ଶୁଭା ଦୁହିଁଙ୍କ ପାଦରେ ମସ୍ତକ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କଲେ।
3.295.4
क्व गताऽभूत्सुतेयं ते कुतश्चैवागता नृप ।
किमर्थं युवतीं भद्र न चैनां संप्रयच्छसि ॥ ३.२९५.४ ॥
ହେ ରାଜା, ତୁମ ଏହି କନ୍ୟା କେଉଁଠାକୁ ଯାଇଥିଲେ ଓ କେଉଁଠାରୁ ଫେରିଲେ? ହେ ଭଦ୍ର, ଏହି ଯୁବତୀଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦାନ କରୁନାହଁ?
3.295.5
कार्येण खल्वनेनैव प्रेषिताद्यैव चागता ।
एतस्याः शृणु देवर्षे भर्तारं योऽनया वृतः ॥ ३.२९५.५ ॥
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପଠାଯାଇଥିବା ସେ ଆଜି ହିଁ ଫେରିଛନ୍ତି। ହେ ଦେବର୍ଷି, ସେ ବରଣ କରିଥିବା ସ୍ୱାମୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
3.295.6
सा ब्रूहि विस्तरेणेति पित्रा संयोदिता शुभा ।
तदैव तस्य वचनं प्रतिगृह्येदमब्रवीत् ॥ ३.२९५.६ ॥
'ବିସ୍ତାରରେ କୁହ' ବୋଲି ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେହି ଶୁଭା ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଏହା କହିଲେ।
3.295.7
आसीत्साल्वेषु धर्मात्मा क्षत्रियः पृथिवीपतिः ।
द्युमत्सेन इति ख्यातः पश्चाच्चान्धो बभूव ह ॥ ३.२९५.७ ॥
ସାଲ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମାତ୍ମା କ୍ଷତ୍ରିୟ, ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଥିଲେ; ପରେ ସେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଗଲେ।
3.295.8
विनष्टचक्षुषस्तस्य बालपुत्रस्य धीमतः ।
सामीप्येन हृतं राज्यं छिद्रेऽस्मिन्पूर्ववैरिणा ॥ ३.२९५.८ ॥
ଆଖି ହରାଇଥିବା ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର, ଛୋଟ ପୁଅ ଥିବା ସେ ରାଜ୍ୟ, ଏହି ଦୁର୍ବଳ ସମୟରେ ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁ ନିକଟରୁ ହିଁ ଅପହରଣ କଲା।
3.295.9
स बालवत्सया सार्धं भार्यया प्रस्थितो वनम् ।
महारण्यं गतश्चापि पस्तेषे महाव्रतः ॥ ३.२९५.९ ॥
ସେ ଛୋଟ ପିଲାଥିବା ପତ୍ନୀ ସହ ବନକୁ ଯାତ୍ରା କଲା; ମହାବ୍ରତଧାରୀ ସେ ମହାଅରଣ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚି ତପସ୍ୟା କଲା।
3.295.10
तस्य पुत्रः पुरे जातः संवृद्धश्च तपोवने ।
सत्यवाननुरूपो मे भर्तेति मनसा वृतः ॥ ३.२९५.१० ॥
ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନଗରରେ ଜନ୍ମି ତପୋବନରେ ବଢ଼ିଲା; 'ମୋ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାମୀ ସତ୍ୟବାନ୍' ବୋଲି ମନରେ ତାକୁ ବରଣ କରାଗଲା।
3.295.11
अहो वत महत्पापं सावित्र्या नृपते कृतम् ।
अजानन्त्या यदनया गुणवान्सत्यवान्वृतः ॥ ३.२९५.११ ॥
ଅହୋ! ହେ ରାଜନ, ସାବିତ୍ରୀ ବଡ଼ ପାପ କଲା; ନ ଜାଣି ସେ ଗୁଣବାନ୍ ସତ୍ୟବାନ୍କୁ ବରଣ କଲା।
3.295.12
सत्यं वदत्यस्य पिता सत्यं माता प्रभाषते ।
तथाऽस् ब्राह्मणाश्चक्रुर्नामैतत्सत्यवानिति ॥ ३.२९५.१२ ॥
ଏହାର ପିତା ସତ୍ୟ କହନ୍ତି, ମାତା ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ କହନ୍ତି; ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାର ନାମ 'ସତ୍ୟବାନ୍' ରଖିଲେ।
3.295.13
बालस्याश्वाः प्रियाश्चास्य करोत्यश्वांश्च मृन्मयान् ।
चित्रेऽपि विलिखत्यश्वांश्चित्राश्व इति चोच्यते ॥ ३.२९५.१३ ॥
ବାଳକଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା ପ୍ରିୟ ଥିଲା; ସେ ମାଟିର ଘୋଡ଼ା ତିଆରି କରେ। ଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଘୋଡ଼ା ଆଙ୍କେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'ଚିତ୍ରାଶ୍ୱ' କୁହାଯାଏ।
3.295.14
अपीदानीं स तेजस्वी बुद्धिमान्वा नृपात्मजः ।
क्षमावानपि वा शृरः सत्यवान्पितृवत्सलः ॥ ३.२९५.१४ ॥
ଏବେ ମଧ୍ୟ କ'ଣ ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜପୁତ୍ର କ୍ଷମାଶୀଳ, ଶୂର, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପିତୃସ୍ନେହୀ ଅଛନ୍ତି?
3.295.15
विवस्वानिव तेजस्वी वृहस्पतिसमो मतौ ।
महेन्द्र इवन वीरश्च वसुधेव क्षमान्वितः ॥ ३.२९५.१५ ॥
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ, ବୁଦ୍ଧିରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ; ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ବୀର ଓ ପୃଥିବୀ ପରି କ୍ଷମାଶୀଳ।
3.295.16
अपि राजात्मजो दाता ब्रह्मण्यश्चापि सत्यवान् ।
रूपवानप्युदारो वाऽप्यथवा प्रियदर्शनः ॥ ३.२९५.१६ ॥
ସେହି ରାଜପୁତ୍ର କ'ଣ ଦାତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭକ୍ତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ରୂପବାନ, ଉଦାର କିମ୍ବା ଦର୍ଶନପ୍ରିୟ?
3.295.17
सांकृते रन्तिदेवस् स्वशक्त्या दानतः समः ।
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शिबिरौशीनरो यथा ॥ ३.२९५.१७ ॥
ସାଙ୍କୃତି ରନ୍ତିଦେବଙ୍କ ପରି ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଦାନରେ ସମାନ; ଉଶୀନରପୁତ୍ର ଶିବିଙ୍କ ପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭକ୍ତ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ।
3.295.18
ययातिरिव चोदारः सोमवत्प्रियदर्शनः ।
रूपेणान्यतमोऽश्विभ्यां द्युमत्सेनसुतो बली ॥ ३.२९५.१८ ॥
ସେ ଯଯାତି ପରି ଉଦାର, ସୋମ ପରି ଦର୍ଶନପ୍ରିୟ; ରୂପରେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ସମକକ୍ଷ ଜଣେ; ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନଙ୍କ ବଳବାନ ପୁତ୍ର।
3.295.19
स वदान्यः स तेजस्वीधीमांश्चैव क्षमान्वितः ।
स दान्तः स मृदुः शूरः स सत्यः संयतेन्द्रियः।
सन्मैत्रः सोनसूयश्च स ह्रीमान्द्युतिमांश्च सः ॥ ३.२९५.१९ ॥
ସେ ଦାନଶୀଳ, ତେଜସ୍ବୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ କ୍ଷମାଶୀଳ। ସେ ସଂଯମୀ, କୋମଳ, ବୀର, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମୀ। ସେ ଉତ୍ତମ ମିତ୍ର, ଈର୍ଷାହୀନ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ।
3.295.20
नित्यशश्चार्जवं तस्मिन्धृतिस्तत्रैव च ध्रुवा ।
संक्षेपतस्तपोवृद्धैः शीलवृद्धैश्च कथ्यते ॥ ३.२९५.२० ॥
ତାଙ୍କଠାରେ ସର୍ବଦା ସରଳତା ଅଛି, ସେଠାରେ ହିଁ ଅଟଳ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ତପ ଓ ଶୀଳରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏପରି କହନ୍ତି।
3.295.21
गुणैरुपेतं सर्वैस्तं भगवन्प्रब्रवीषि मे ।
दोषानप्यस्य मे ब्रूहि यदि सन्तीह केचन ॥ ३.२९५.२१ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣ ମୋତେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ସେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କର କିଛି ଦୋଷ ଥିଲେ ତାହା ମଧ୍ୟ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
3.295.22
एक एवास्य दोषो हि गुणानाक्रम्य तिष्ठति ।
स च दोषः प्रयत्नेन न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ३.२९५.२२ ॥
ତାଙ୍କଠାରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦୋଷ ଅଛି, ଯାହା ତାଙ୍କ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦବାଇ ରହିଛି। ସେହି ଦୋଷକୁ ପ୍ରୟାସରେ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।
3.295.23
एको दोषोऽस्ति नान्योऽस्य सोद्यप्रभृति सत्यवान् ।
संवत्सरेण क्षीणायुर्देहन्यासं करिष्यति ॥ ३.२९५.२३ ॥
ତାଙ୍କଠାରେ ଗୋଟିଏ ହିଁ ଦୋଷ ଅଛି, ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ଆଜିଠାରୁ ସତ୍ୟବାନ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଆୟୁ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ, ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବେ।
3.295.24
एहि सावित्रि गच्छस्व अन्यं वरय शोभने ।
तस्य दोषो महानेको गुणानाक्रम्य च स्थितः ॥ ३.२९५.२४ ॥
ଆସ ସାବିତ୍ରୀ, ଯାଅ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ବରଣ କର, ହେ ଶୋଭନେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଦୋଷ ତାଙ୍କ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦବାଇ ରହିଛି।
3.295.25
यथा मे भगवानाह नारदो देवसत्कृतः ।
संवत्सरेण सोऽल्पायुर्देहन्यासं करिष्यति ॥ ३.२९५.२५ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଭଗବାନ ନାରଦ ମୋତେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେ ଅଳ୍ପାୟୁ; ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିବ।
3.295.26
सकृदंशो निपतति सकृत्कन्या प्रदीयते ।
स कृदाह ददानीति त्रीण्येतानि सकृत्सकृते ॥ ३.२९५.२६ ॥
ଭାଗ ଏକଥର ପଡ଼େ, କନ୍ୟା ଏକଥର ଦିଆଯାଏ; 'ଦେବି' ବୋଲି ଏକଥର କୁହାଯାଏ — ଏହି ତିନିଟି ଏକଥର ହିଁ ଘଟେ।
3.295.27
दीर्घायुरथवाऽल्पायुः सगुणो निर्गुणोऽपि वा ।
सकृद्वृतो मया भर्ता न द्वितीयं वृणोम्यहम् ॥ ३.२९५.२७ ॥
ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ କି ଅଳ୍ପାୟୁ, ଗୁଣବାନ ହେଉ କି ଗୁଣହୀନ — ମୁଁ ଏକଥର ସ୍ୱାମୀ ବରିଛି; ଦ୍ୱିତୀୟକୁ ମୁଁ ବରିବି ନାହିଁ।
3.295.28
मनसा निश्चयं कृत्वाततो वाचाऽभिधीयते ।
क्रियते कर्मणा पश्चात्प्रमाणं मे मनस्ततः ॥ ३.२९५.२८ ॥
ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ପରେ ବାକ୍ୟରେ ତାହା କୁହାଯାଏ; ପରେ କର୍ମରେ ତାହା କରାଯାଏ — ତେଣୁ ମୋ ମନ ହିଁ ମୋର ପ୍ରମାଣ।
3.295.29
स्थिरा बुद्धिर्नरश्रेष्ठ सावित्र्या दुहितुस्तव ।
नैषा वारयितुं शक्या धर्मादस्मात्कथंचन ॥ ३.२९५.२९ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଝିଅ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ସ୍ଥିର; ଏହି ଧର୍ମରୁ ତାକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନିବୃତ୍ତ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।
3.295.30
नान्यस्मिन्पुरुषे सन्ति ये सत्यवति वै गुणाः ।
प्रदानमेव तस्मान्मे रोचते दुहितुस्तव ॥ ३.२९५.३० ॥
ସତ୍ୟବାନଙ୍କଠାରେ ଯେଉଁ ଗୁଣ ଅଛି, ସେ ଗୁଣ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କଠାରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ତୁମ ଝିଅକୁ ତାକୁ ଦାନ କରିବାହିଁ ମୋର ଭଲ ଲାଗେ।
3.295.31
अविचाल्यमेतदुक्तं तथ्यं च भवता वचः ।
करिष्याम्येतदेवं च गुरुर्हि भगवान्मम ॥ ३.२९५.३१ ॥
ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟ ଓ ଅଚଳ; ମୁଁ ସେହିପରି କରିବି, କାରଣ ପୂଜ୍ୟ ଭଗବାନ ମୋର ଗୁରୁ।
3.295.32
अविघ्नमस्तु सावित्र्याः प्रदाने दुहितुस्तव ।
साधयिष्याम्यहं तावत्सर्वेषां भद्रमस्तु वः ॥ ३.२९५.३२ ॥
ଆପଣଙ୍କ କନ୍ୟା ସାବିତ୍ରୀର ଦାନରେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନ ହେଉ; ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ତାହା ସାଧନ କରିବି; ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
3.295.33
एवमुक्त्वा स्वमुत्पत्य नारदस्त्रिदिवं गतः ।
राजाऽपि दुहितुः सज्जं वैवाहिकमकारयत् ॥ ३.२९५.३३ ॥
ଏହା କହି ନାରଦ ଉଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ରାଜା ମଧ୍ୟ ନିଜ କନ୍ୟା ପାଇଁ ବିବାହର ସଜ୍ଜା କରାଇଲେ।