ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.295
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.295.1
अथ मद्राधिपो राजा नारदेन समागतः ।
उपविष्टः सभामध्ये कथायोगेन भारत ॥ ३.२९५.१ ॥
ਫਿਰ ਮਦਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ।
3.295.2
ततोऽभिगम्य तीर्थानि सर्वाण्येवाश्रमांस्तथा ।
आजगाम पितुर्वेश्म सावित्री सह मन्त्रिभिः ॥ ३.२९५.२ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਸਾਵਿੱਤਰੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਆਈ।
3.295.3
नारदेन सहासीनं सा दृष्ट्वा पितरं शुभा ।
उभयोरेव शिरसा चक्रे पादाभिवादनम् ॥ ३.२९५.३ ॥
ਨਾਰਦ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ੁਭਾ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
3.295.4
क्व गताऽभूत्सुतेयं ते कुतश्चैवागता नृप ।
किमर्थं युवतीं भद्र न चैनां संप्रयच्छसि ॥ ३.२९५.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਧੀ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈ? ਹੇ ਭਲੇ ਮਾਨਸ, ਇਸ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ?
3.295.5
कार्येण खल्वनेनैव प्रेषिताद्यैव चागता ।
एतस्याः शृणु देवर्षे भर्तारं योऽनया वृतः ॥ ३.२९५.५ ॥
ਇਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਭੇਜੀ ਗਈ ਇਹ ਅੱਜ ਹੀ ਮੁੜ ਆਈ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀ, ਇਸ ਦੇ ਵਰੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
3.295.6
सा ब्रूहि विस्तरेणेति पित्रा संयोदिता शुभा ।
तदैव तस्य वचनं प्रतिगृह्येदमब्रवीत् ॥ ३.२९५.६ ॥
'ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ' ਐਸਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਣ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭਾ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇਹ ਬੋਲੀ।
3.295.7
आसीत्साल्वेषु धर्मात्मा क्षत्रियः पृथिवीपतिः ।
द्युमत्सेन इति ख्यातः पश्चाच्चान्धो बभूव ह ॥ ३.२९५.७ ॥
ਸਾਲਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਤਮਾ ਕਸ਼ੱਤਰੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਿਊਮਤਸੇਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
3.295.8
विनष्टचक्षुषस्तस्य बालपुत्रस्य धीमतः ।
सामीप्येन हृतं राज्यं छिद्रेऽस्मिन्पूर्ववैरिणा ॥ ३.२९५.८ ॥
ਅੱਖਾਂ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ ਦਾ ਰਾਜ, ਇਸ ਮੌਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਖੋਹ ਲਿਆ।
3.295.9
स बालवत्सया सार्धं भार्यया प्रस्थितो वनम् ।
महारण्यं गतश्चापि पस्तेषे महाव्रतः ॥ ३.२९५.९ ॥
ਉਹ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
3.295.10
तस्य पुत्रः पुरे जातः संवृद्धश्च तपोवने ।
सत्यवाननुरूपो मे भर्तेति मनसा वृतः ॥ ३.२९५.१० ॥
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ; 'ਮੇਰੇ ਯੋਗ ਪਤੀ ਸਤਿਆਵਾਨ ਹਨ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਰਿਆ ਗਿਆ।
3.295.11
अहो वत महत्पापं सावित्र्या नृपते कृतम् ।
अजानन्त्या यदनया गुणवान्सत्यवान्वृतः ॥ ३.२९५.११ ॥
ਹਾਏ! ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ; ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗੁਣਵਾਨ ਸਤਿਆਵਾਨ ਨੂੰ ਵਰਿਆ।
3.295.12
सत्यं वदत्यस्य पिता सत्यं माता प्रभाषते ।
तथाऽस् ब्राह्मणाश्चक्रुर्नामैतत्सत्यवानिति ॥ ३.२९५.१२ ॥
ਇਸਦਾ ਪਿਤਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਵੀ ਸੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ 'ਸਤਿਆਵਾਨ' ਰੱਖਿਆ।
3.295.13
बालस्याश्वाः प्रियाश्चास्य करोत्यश्वांश्च मृन्मयान् ।
चित्रेऽपि विलिखत्यश्वांश्चित्राश्व इति चोच्यते ॥ ३.२९५.१३ ॥
ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਪਿਆਰੇ ਸਨ; ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੋੜੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਘੋੜੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 'ਚਿਤ੍ਰਾਸ਼ਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.295.14
अपीदानीं स तेजस्वी बुद्धिमान्वा नृपात्मजः ।
क्षमावानपि वा शृरः सत्यवान्पितृवत्सलः ॥ ३.२९५.१४ ॥
ਕੀ ਹੁਣ ਵੀ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਬਰ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਮਾ, ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ?
3.295.15
विवस्वानिव तेजस्वी वृहस्पतिसमो मतौ ।
महेन्द्र इवन वीरश्च वसुधेव क्षमान्वितः ॥ ३.२९५.१५ ॥
ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ, ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ; ਮਹਿੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੂਰਮਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਸਬਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।
3.295.16
अपि राजात्मजो दाता ब्रह्मण्यश्चापि सत्यवान् ।
रूपवानप्युदारो वाऽप्यथवा प्रियदर्शनः ॥ ३.२९५.१६ ॥
ਕੀ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾਨੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭਗਤ, ਸੱਚਾ, ਰੂਪਵਾਨ, ਉਦਾਰ ਜਾਂ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ?
3.295.17
सांकृते रन्तिदेवस् स्वशक्त्या दानतः समः ।
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शिबिरौशीनरो यथा ॥ ३.२९५.१७ ॥
ਸਾਂਕ੍ਰਿਤੀ ਰੰਤਿਦੇਵ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ; ਉਸ਼ੀਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਬਿ ਵਾਂਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ।
3.295.18
ययातिरिव चोदारः सोमवत्प्रियदर्शनः ।
रूपेणान्यतमोऽश्विभ्यां द्युमत्सेनसुतो बली ॥ ३.२९५.१८ ॥
ਉਹ ਯਯਾਤੀ ਵਾਂਗ ਉਦਾਰ, ਸੋਮ ਵਾਂਗ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ; ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ; ਦਿਯੁਮਤਸੇਨ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ।
3.295.19
स वदान्यः स तेजस्वीधीमांश्चैव क्षमान्वितः ।
स दान्तः स मृदुः शूरः स सत्यः संयतेन्द्रियः।
सन्मैत्रः सोनसूयश्च स ह्रीमान्द्युतिमांश्च सः ॥ ३.२९५.१९ ॥
ਉਹ ਦਾਨੀ, ਤੇਜਸਵੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਖਿਮਾਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਜਮੀ, ਕੋਮਲ, ਸੂਰਮਾ, ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ, ਲਜਾਵਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜੱਸਵੀ ਹੈ।
3.295.20
नित्यशश्चार्जवं तस्मिन्धृतिस्तत्रैव च ध्रुवा ।
संक्षेपतस्तपोवृद्धैः शीलवृद्धैश्च कथ्यते ॥ ३.२९५.२० ॥
ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸਿੱਧਾਪਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਟੱਲ ਧੀਰਜ ਵੀ ਹੈ। ਤਪ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਖਦੇ ਹਨ।
3.295.21
गुणैरुपेतं सर्वैस्तं भगवन्प्रब्रवीषि मे ।
दोषानप्यस्य मे ब्रूहि यदि सन्तीह केचन ॥ ३.२९५.२१ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਔਗੁਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
3.295.22
एक एवास्य दोषो हि गुणानाक्रम्य तिष्ठति ।
स च दोषः प्रयत्नेन न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ३.२९५.२२ ॥
ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਔਗੁਣ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਔਗੁਣ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
3.295.23
एको दोषोऽस्ति नान्योऽस्य सोद्यप्रभृति सत्यवान् ।
संवत्सरेण क्षीणायुर्देहन्यासं करिष्यति ॥ ३.२९५.२३ ॥
ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਔਗੁਣ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਸੱਤਿਅਵਾਨ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਕੇ, ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਗਾ।
3.295.24
एहि सावित्रि गच्छस्व अन्यं वरय शोभने ।
तस्य दोषो महानेको गुणानाक्रम्य च स्थितः ॥ ३.२९५.२४ ॥
ਆ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਜਾ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਰ ਚੁਣ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਔਗੁਣ ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
3.295.25
यथा मे भगवानाह नारदो देवसत्कृतः ।
संवत्सरेण सोऽल्पायुर्देहन्यासं करिष्यति ॥ ३.२९५.२५ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰੇ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਦ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਲਪਾਯੂ ਹੈ; ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਗਾ।
3.295.26
सकृदंशो निपतति सकृत्कन्या प्रदीयते ।
स कृदाह ददानीति त्रीण्येतानि सकृत्सकृते ॥ ३.२९५.२६ ॥
ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਨਿਆ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; 'ਦਿਆਂਗਾ' ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
3.295.27
दीर्घायुरथवाऽल्पायुः सगुणो निर्गुणोऽपि वा ।
सकृद्वृतो मया भर्ता न द्वितीयं वृणोम्यहम् ॥ ३.२९५.२७ ॥
ਦੀਰਘਾਯੂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਲਪਾਯੂ, ਗੁਣਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁਣਹੀਨ — ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਤੀ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣਾਂਗੀ।
3.295.28
मनसा निश्चयं कृत्वाततो वाचाऽभिधीयते ।
क्रियते कर्मणा पश्चात्प्रमाणं मे मनस्ततः ॥ ३.२९५.२८ ॥
ਮਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਬਚਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।
3.295.29
स्थिरा बुद्धिर्नरश्रेष्ठ सावित्र्या दुहितुस्तव ।
नैषा वारयितुं शक्या धर्मादस्मात्कथंचन ॥ ३.२९५.२९ ॥
ਹੇ ਨਰਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੀ ਧੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਇਸ ਧਰਮ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
3.295.30
नान्यस्मिन्पुरुषे सन्ति ये सत्यवति वै गुणाः ।
प्रदानमेव तस्मान्मे रोचते दुहितुस्तव ॥ ३.२९५.३० ॥
ਸਤਿਆਵਾਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ।
3.295.31
अविचाल्यमेतदुक्तं तथ्यं च भवता वचः ।
करिष्याम्येतदेवं च गुरुर्हि भगवान्मम ॥ ३.२९५.३१ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਬਚਨ ਸੱਚ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਜਨੀਕ ਭਗਵਾਨ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਹਨ।
3.295.32
अविघ्नमस्तु सावित्र्याः प्रदाने दुहितुस्तव ।
साधयिष्याम्यहं तावत्सर्वेषां भद्रमस्तु वः ॥ ३.२९५.३२ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਹਾਡਾ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
3.295.33
एवमुक्त्वा स्वमुत्पत्य नारदस्त्रिदिवं गतः ।
राजाऽपि दुहितुः सज्जं वैवाहिकमकारयत् ॥ ३.२९५.३३ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਨਾਰਦ ਉੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ; ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਵਾਈਆਂ।