มหาภารตะ · อัธยายะ 3.295
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.295.1
अथ मद्राधिपो राजा नारदेन समागतः ।
उपविष्टः सभामध्ये कथायोगेन भारत ॥ ३.२९५.१ ॥
จากนั้น พระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งมัทรา ได้พบกับนารทะ และนั่งอยู่กลางท่ามกลางสภา โอ ภารตะ ระหว่างการสนทนา
3.295.2
ततोऽभिगम्य तीर्थानि सर्वाण्येवाश्रमांस्तथा ।
आजगाम पितुर्वेश्म सावित्री सह मन्त्रिभिः ॥ ३.२९५.२ ॥
ต่อมา หลังจากไปแสวงบุญยังท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ทั้งหมดและอาศรมทั้งหลาย นางสาวิตรีก็มาถึงเรือนของบิดา พร้อมด้วยเหล่าอำมาตย์
3.295.3
नारदेन सहासीनं सा दृष्ट्वा पितरं शुभा ।
उभयोरेव शिरसा चक्रे पादाभिवादनम् ॥ ३.२९५.३ ॥
เมื่อนางเห็นบิดานั่งอยู่กับนารทะ หญิงผู้เป็นมงคลนั้นก็ก้มศีรษะลงแทบเท้าของทั้งสองท่าน
3.295.4
क्व गताऽभूत्सुतेयं ते कुतश्चैवागता नृप ।
किमर्थं युवतीं भद्र न चैनां संप्रयच्छसि ॥ ३.२९५.४ ॥
ลูกสาวของท่านไปที่ใดมา โอ พระราชา และนางมาจากที่ไหน เหตุใดท่านจึงยังไม่ยกหญิงสาวผู้นี้ให้ไป โอ ท่านผู้เจริญ
3.295.5
कार्येण खल्वनेनैव प्रेषिताद्यैव चागता ।
एतस्याः शृणु देवर्षे भर्तारं योऽनया वृतः ॥ ३.२९५.५ ॥
นางถูกส่งไปด้วยกิจธุระนี้เอง และเพิ่งกลับมาในวันนี้ โอ ฤๅษีผู้เป็นทิพย์ ขอท่านจงฟังถึงสามีที่นางได้เลือกไว้
3.295.6
सा ब्रूहि विस्तरेणेति पित्रा संयोदिता शुभा ।
तदैव तस्य वचनं प्रतिगृह्येदमब्रवीत् ॥ ३.२९५.६ ॥
บิดาของนางสาวิตรีผู้เป็นมงคลกล่าวว่า จงเล่าให้ละเอียด นางรับคำของบิดาในทันที และกล่าวดังนี้
3.295.7
आसीत्साल्वेषु धर्मात्मा क्षत्रियः पृथिवीपतिः ।
द्युमत्सेन इति ख्यातः पश्चाच्चान्धो बभूव ह ॥ ३.२९५.७ ॥
ในแคว้นศาลวะ มีกษัตริย์ผู้ทรงธรรม เป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน มีพระนามว่าทยุมัตเสนะ ต่อมาพระองค์ทรงตาบอด
3.295.8
विनष्टचक्षुषस्तस्य बालपुत्रस्य धीमतः ।
सामीप्येन हृतं राज्यं छिद्रेऽस्मिन्पूर्ववैरिणा ॥ ३.२९५.८ ॥
เมื่อดวงตาของพระองค์ผู้มีปัญญานั้นมืดบอด และพระโอรสยังเป็นเด็ก อาณาจักรของพระองค์ก็ถูกศัตรูเก่าที่อยู่ใกล้ชิดฉวยไป ในยามที่พระองค์อ่อนแอ
3.295.9
स बालवत्सया सार्धं भार्यया प्रस्थितो वनम् ।
महारण्यं गतश्चापि पस्तेषे महाव्रतः ॥ ३.२९५.९ ॥
พระองค์พร้อมด้วยพระมเหสีซึ่งมีบุตรน้อยอยู่ในอ้อมแขน จึงออกเดินทางเข้าป่า และไปถึงป่าใหญ่ ที่นั่นผู้ทรงวัตรอันยิ่งใหญ่ได้บำเพ็ญตบะ
3.295.10
तस्य पुत्रः पुरे जातः संवृद्धश्च तपोवने ।
सत्यवाननुरूपो मे भर्तेति मनसा वृतः ॥ ३.२९५.१० ॥
พระโอรสของพระองค์ประสูติในเมือง เติบโตขึ้นในป่าตบะ ในใจของฉัน ฉันได้เลือกเขาคือสัตยวานเป็นสามีที่เหมาะสมกับฉัน
3.295.11
अहो वत महत्पापं सावित्र्या नृपते कृतम् ।
अजानन्त्या यदनया गुणवान्सत्यवान्वृतः ॥ ३.२९५.११ ॥
อ้า โอ พระราชา สาวิตรีได้กระทำบาปใหญ่หลวงแล้ว เพราะนางไม่รู้ จึงได้เลือกสัตยวาน ผู้มีคุณธรรม
3.295.12
सत्यं वदत्यस्य पिता सत्यं माता प्रभाषते ।
तथाऽस् ब्राह्मणाश्चक्रुर्नामैतत्सत्यवानिति ॥ ३.२९५.१२ ॥
บิดาของเขากล่าวแต่ความจริง มารดาของเขาก็กล่าวแต่ความจริง เหตุนั้นพราหมณ์ทั้งหลายจึงตั้งชื่อเขาว่าสัตยวาน
3.295.13
बालस्याश्वाः प्रियाश्चास्य करोत्यश्वांश्च मृन्मयान् ।
चित्रेऽपि विलिखत्यश्वांश्चित्राश्व इति चोच्यते ॥ ३.२९५.१३ ॥
เด็กชายชอบม้าและปั้นม้าด้วยดิน แม้วาดรูปม้าลงในภาพเขียน เขาจึงถูกเรียกว่าจิตราศวะ
3.295.14
अपीदानीं स तेजस्वी बुद्धिमान्वा नृपात्मजः ।
क्षमावानपि वा शृरः सत्यवान्पितृवत्सलः ॥ ३.२९५.१४ ॥
บุตรของพระราชาผู้รุ่งโรจน์และมีปัญญาคนนั้น ยังคงมีความอดทน กล้าหาญ ซื่อสัตย์ และรักใคร่บิดาอยู่หรือไม่
3.295.15
विवस्वानिव तेजस्वी वृहस्पतिसमो मतौ ।
महेन्द्र इवन वीरश्च वसुधेव क्षमान्वितः ॥ ३.२९५.१५ ॥
เขารุ่งโรจน์ดังพระอาทิตย์ มีปัญญาเสมอพระพฤหัสบดี เป็นวีรบุรุษดังพระมเหนทร และอดทนดังแผ่นดิน
3.295.16
अपि राजात्मजो दाता ब्रह्मण्यश्चापि सत्यवान् ।
रूपवानप्युदारो वाऽप्यथवा प्रियदर्शनः ॥ ३.२९५.१६ ॥
บุตรของพระราชาผู้นั้นยังเป็นผู้ให้ทาน ยังเคารพพราหมณ์ ยังซื่อสัตย์ และยังงดงาม มีน้ำใจกว้างขวาง หรือเป็นที่น่าชื่นชมเมื่อได้เห็นหรือไม่
3.295.17
सांकृते रन्तिदेवस् स्वशक्त्या दानतः समः ।
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शिबिरौशीनरो यथा ॥ ३.२९५.१७ ॥
เขาเสมอด้วยสางกฤติ รันติเทวะ ในการให้ทานตามกำลังของตน และเคารพพราหมณ์ซื่อสัตย์ดุจพระศิพิ โอรสของอุศีนระ
3.295.18
ययातिरिव चोदारः सोमवत्प्रियदर्शनः ।
रूपेणान्यतमोऽश्विभ्यां द्युमत्सेनसुतो बली ॥ ३.२९५.१८ ॥
เขามีน้ำใจกว้างขวางดังยยาติ น่าชื่นชมดังโสม งดงามเป็นเลิศเสมอด้วยพระอัศวินทั้งสอง เป็นโอรสผู้แข็งแกร่งของทยุมัตเสนะ
3.295.19
स वदान्यः स तेजस्वीधीमांश्चैव क्षमान्वितः ।
स दान्तः स मृदुः शूरः स सत्यः संयतेन्द्रियः।
सन्मैत्रः सोनसूयश्च स ह्रीमान्द्युतिमांश्च सः ॥ ३.२९५.१९ ॥
เขาเป็นผู้ใจบุญ รุ่งโรจน์ มีปัญญา และมีความอดทน เป็นผู้ฝึกตน อ่อนโยน กล้าหาญ ซื่อสัตย์ ข่มอินทรีย์ไว้ได้ เป็นมิตรที่ดี ปราศจากความริษยา ถ่อมตน และงดงามรุ่งเรือง
3.295.20
नित्यशश्चार्जवं तस्मिन्धृतिस्तत्रैव च ध्रुवा ।
संक्षेपतस्तपोवृद्धैः शीलवृद्धैश्च कथ्यते ॥ ३.२९५.२० ॥
ในตัวเขามีความซื่อตรงอยู่เสมอ และความมั่นคงแน่วแน่ก็มีอยู่ในตัวเขาเช่นกัน ผู้เฒ่าที่ยิ่งด้วยตบะและยิ่งด้วยศีล กล่าวสิ่งนี้โดยย่อ
3.295.21
गुणैरुपेतं सर्वैस्तं भगवन्प्रब्रवीषि मे ।
दोषानप्यस्य मे ब्रूहि यदि सन्तीह केचन ॥ ३.२९५.२१ ॥
ท่านผู้เจริญ ท่านบรรยายเขาให้ข้าพเจ้าฟังว่าประกอบด้วยคุณความดีทั้งปวง ถ้าในตัวเขาในที่นี้มีโทษใดบ้าง ขอท่านบอกข้าพเจ้าถึงโทษเหล่านั้นด้วย
3.295.22
एक एवास्य दोषो हि गुणानाक्रम्य तिष्ठति ।
स च दोषः प्रयत्नेन न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ३.२९५.२२ ॥
ในตัวเขามีโทษเพียงประการเดียว ซึ่งข่มคุณความดีทั้งหลายและดำรงอยู่ โทษนั้นแม้ด้วยความพยายามก็ไม่อาจเอาชนะได้
3.295.23
एको दोषोऽस्ति नान्योऽस्य सोद्यप्रभृति सत्यवान् ।
संवत्सरेण क्षीणायुर्देहन्यासं करिष्यति ॥ ३.२९५.२३ ॥
ในตัวเขามีโทษเพียงประการเดียว ไม่มีอย่างอื่นอีก นับแต่วันนี้ สัตยวานจะมีชีวิตสั้น และภายในหนึ่งปีจะวางร่างกายลง
3.295.24
एहि सावित्रि गच्छस्व अन्यं वरय शोभने ।
तस्य दोषो महानेको गुणानाक्रम्य च स्थितः ॥ ३.२९५.२४ ॥
มาเถิด สาวิตรี ไปเลือกคนอื่นเถิด ผู้งดงามเอ๋ย โทษประการเดียวอันใหญ่หลวงของเขาข่มคุณความดีทั้งหลายและดำรงอยู่
3.295.25
यथा मे भगवानाह नारदो देवसत्कृतः ।
संवत्सरेण सोऽल्पायुर्देहन्यासं करिष्यति ॥ ३.२९५.२५ ॥
ดังที่พระนารทผู้เป็นที่เคารพซึ่งเทวดาให้เกียรติได้กล่าวแก่ข้าพเจ้า เขาเป็นผู้มีอายุสั้น ภายในหนึ่งปีเขาจะวางร่างกายลง
3.295.26
सकृदंशो निपतति सकृत्कन्या प्रदीयते ।
स कृदाह ददानीति त्रीण्येतानि सकृत्सकृते ॥ ३.२९५.२६ ॥
ส่วนแบ่งตกลงเพียงครั้งเดียว หญิงสาวถูกยกให้เพียงครั้งเดียว และคำว่า "ข้าให้" ก็กล่าวเพียงครั้งเดียว สามสิ่งนี้เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว
3.295.27
दीर्घायुरथवाऽल्पायुः सगुणो निर्गुणोऽपि वा ।
सकृद्वृतो मया भर्ता न द्वितीयं वृणोम्यहम् ॥ ३.२९५.२७ ॥
ไม่ว่าจะมีอายุยืนหรือมีอายุสั้น ประกอบด้วยคุณความดีหรือไม่มีคุณความดี สามีที่ข้าพเจ้าเลือกไว้แล้วเพียงครั้งเดียว ข้าพเจ้าไม่เลือกคนที่สองอีก
3.295.28
मनसा निश्चयं कृत्वाततो वाचाऽभिधीयते ।
क्रियते कर्मणा पश्चात्प्रमाणं मे मनस्ततः ॥ ३.२९५.२८ ॥
เมื่อได้ตั้งความแน่วแน่ไว้ในใจก่อน จึงกล่าวออกมาด้วยวาจา ภายหลังจึงกระทำด้วยการกระทำ ดังนั้นใจของข้าพเจ้าคือหลักฐานของข้าพเจ้า
3.295.29
स्थिरा बुद्धिर्नरश्रेष्ठ सावित्र्या दुहितुस्तव ।
नैषा वारयितुं शक्या धर्मादस्मात्कथंचन ॥ ३.२९५.२९ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ ความคิดของสาวิตรีบุตรีของท่านนั้นมั่นคง นางไม่อาจถูกห้ามให้หันเหจากธรรมนี้ได้ด้วยประการใดๆ
3.295.30
नान्यस्मिन्पुरुषे सन्ति ये सत्यवति वै गुणाः ।
प्रदानमेव तस्मान्मे रोचते दुहितुस्तव ॥ ३.२९५.३० ॥
คุณความดีที่มีอยู่ในสัตยวัตนั้น ไม่พบในชายอื่นใด เพราะฉะนั้นการยกบุตรีของท่านให้เขา จึงเป็นสิ่งที่ข้าพเจ้าพอใจ
3.295.31
अविचाल्यमेतदुक्तं तथ्यं च भवता वचः ।
करिष्याम्येतदेवं च गुरुर्हि भगवान्मम ॥ ३.२९५.३१ ॥
สิ่งที่ท่านกล่าวนั้นไม่อาจหวั่นไหวได้ และถ้อยคำของท่านเป็นความจริง ข้าพเจ้าจะกระทำดังนี้แน่นอน เพราะท่านผู้เจริญเป็นครูของข้าพเจ้า
3.295.32
अविघ्नमस्तु सावित्र्याः प्रदाने दुहितुस्तव ।
साधयिष्याम्यहं तावत्सर्वेषां भद्रमस्तु वः ॥ ३.२९५.३२ ॥
ขอให้การยกสาวิตรีบุตรีของท่านให้แก่เขาปราศจากอุปสรรค ข้าพเจ้าจะทำให้สำเร็จก่อน ขอให้ทุกท่านจงมีความเจริญ
3.295.33
एवमुक्त्वा स्वमुत्पत्य नारदस्त्रिदिवं गतः ।
राजाऽपि दुहितुः सज्जं वैवाहिकमकारयत् ॥ ३.२९५.३३ ॥
พระนารทกล่าวดังนี้แล้ว ก็ลอยขึ้นไปในอากาศและเสด็จไปยังสวรรค์ พระราชาก็ให้จัดเตรียมงานแต่งงานสำหรับบุตรีของพระองค์