ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.297
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.297.1
ततः काले बहुतिथे व्यतिक्रान्ते कदाचन ।
प्राप्तः स कालो मर्व्यं यत्रसत्यवता नृप ॥ ३.२९७.१ ॥
ಬಹಳ ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ನಂತರ, ರಾಜನೇ, ಸತ್ಯವಂತನು ಮರಣಹೊಂದಬೇಕಾದ ಕಾಲ ಬಂದಿತು.
3.297.2
गणयन्त्याश्च सावित्र्या दिवसदिवसे गते ।
यद्वाक्यं नारदेनोक्तं वर्तते हृदि नित्यशः ॥ ३.२९७.२ ॥
ದಿನಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಿರಲು, ಎಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಾರದರು ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಸದಾ ಉಳಿದಿತ್ತು.
3.297.3
चतुर्थेऽहनि मर्तव्यमिति संचिन्त्य भामिनी ।
व्रतं त्रिरात्रमुद्दिश्य दिवारात्रं स्थिताऽभवत् ॥ ३.२९७.३ ॥
'ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ ಮರಣ' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಆ ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಹಗಲಿರುಳು ಸ್ಥಿರಳಾಗಿದ್ದಳು.
3.297.4
त्रयोदश्यां चोपवासं प्रतिपत्सु च पारणम् ।
आयुष्यं वर्धते भर्तुर्व्रतेनानि भारत ॥ ३.२९७.४ ॥
ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು ಉಪವಾಸ, ಪ್ರತಿಪದೆಯಂದು ಪಾರಣ — ಈ ವ್ರತದಿಂದ ಪತಿಯ ಆಯುಷ್ಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಓ ಭಾರತ.
3.297.5
तं श्रुत्वा रकनियमं तस्या भृशं दुःखान्वितो नृपः ।
उत्थाय वाक्यं सावित्रीमब्रवीत्परिसान्त्वयन् ॥ ३.२९७.५ ॥
ಅವಳ ವ್ರತನಿಯಮವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಎದ್ದು ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತ ಮಾತನಾಡಿದನು.
3.297.6
अतितीव्रोऽयमारम्भस्त्वयाऽऽरब्धो नृपात्मजे ।
तिसृणां वसतीनां हि स्तानं परमदुश्चरम् ॥ ३.२९७.६ ॥
ರಾಜಕುಮಾರಿಯೇ, ನೀನು ಬಹಳ ಕಠಿಣವಾದ ಈ ಆರಂಭವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದೀಯೆ; ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ವ್ರತ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ.
3.297.7
न कार्यस्तात संतापः पारयिष्याम्यहं व्रतम् ।
व्यसंसायकृतं हीदं व्यवसायश्च कारणम् ॥ ३.२९७.७ ॥
ತಂದೆಯೇ, ದುಃಖಿಸಬಾರದು. ನಾನು ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ವ್ರತವು ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ; ಸಂಕಲ್ಪವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
3.297.8
व्रतं भिन्धीति वक्तुं त्वां नास्मि शक्तः कथंचन ।
पारयस्वेति वचनं युक्तमस्मद्विधो वदेत् ॥ ३.२९७.८ ॥
'ವ್ರತವನ್ನು ಮುರಿ' ಎಂದು ನಿನಗೆ ಹೇಳುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. 'ಪೂರೈಸು' ಎಂಬುದೇ ನನ್ನಂತಹವನು ಹೇಳಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮಾತು.
3.297.9
एवमुक्त्वा द्युमत्सेनो विरराम महामनाः ।
तिष्ठन्ती चैव सावित्री काण्ठभूतेव लक्ष्यते ॥ ३.२९७.९ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಉದಾರಮನಸ್ಕನಾದ ದ್ಯುಮತ್ಸೇನನು ಮೌನವಾದನು. ನಿಂತಿದ್ದ ಸಾವಿತ್ರಿ ಮರದ ತುಂಡಿನಂತೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು.
3.297.10
श्वोभूते भर्तृमरणे सावित्र्या भरतर्षभ ।
दुःखान्वितायास्तिष्ठन्त्याः सा रात्रिर्व्यत्यवर्तत ॥ ३.२९७.१० ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪತಿಯ ಮರಣವು ನಡೆಯುವ ಮರುದಿನ ಬಂದಾಗ, ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯಿತು.
3.297.11
अद्य तद्दिवसं चेति हुत्वा दीप्तं हुताशनम् ।
युगमात्रोदिते सूर्येकृत्वा पौर्वाङ्णिकीः क्रियाः ॥ ३.२९७.११ ॥
'ಇಂದೇ ಆ ದಿನ' ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಯನ್ನರ್ಪಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನು ಒಂದು ಯುಗಮಾತ್ರ (ಮೊಳ ಎತ್ತರ) ಏರಿದಾಗ ಪೂರ್ವಾಹ್ನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ.
3.297.12
व्रतं समाप्यसावित्री स्नात्वा शुद्धा यशस्विनी ।
ततः सर्वान्द्विजान्वृद्धाञ्श्वश्रूं श्वशुरमेव च।
अभिवाद्यानुपूर्व्येण प्राञ्जलिर्नियता स्थिता ॥ ३.२९७.१२ ॥
ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧಳೂ ಯಶಸ್ವಿನಿಯೂ ಆದ ಸಾವಿತ್ರಿ, ನಂತರ ಎಲ್ಲ ದ್ವಿಜರಿಗೂ, ಹಿರಿಯರಿಗೂ, ಅತ್ತೆಗೂ ಮಾವನಿಗೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಸಂಯಮದಿಂದ ನಿಂತಳು.
3.297.13
अवैधव्याशिषस्ते तु सावित्र्यर्थं हिताः शुभाः ।
ऊचुस्तपस्विनः सर्वे तपोवननिवासिनः ॥ ३.२९७.१३ ॥
ತಪೋವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಹಿತಕರವಾದ, ಶುಭಕರವಾದ ಅವೈಧವ್ಯದ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನುಡಿದರು.
3.297.14
एवमस्त्विति सावित्री ध्यानयोगपरायणा ।
मनसा ता गिरः सर्वाः प्रत्यगृह्णात्तपस्विनी ॥ ३.२९७.१४ ॥
'ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಧ್ಯಾನಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾದ ಸಾವಿತ್ರಿ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು.
3.297.15
तं कालं तं मुहूर्तं च प्रतीक्षन्ती नृपात्मजा ।
यथोक्तं नारदवचश्चिन्तयन्ती सुदुःखिता ॥ ३.२९७.१५ ॥
ಆ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ಆ ಮುಹೂರ್ತವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕುಮಾರಿ, ನಾರದರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾಗಿದ್ದಳು.
3.297.16
ततस्तु श्वश्रूश्वशुरावूचतुस्तां नृपात्मजाम् ।
एकान्तमास्थितां वाक्यं प्रीत्या भरतसत्तम ॥ ३.२९७.१६ ॥
ಆಗ ಅತ್ತೆ-ಮಾವರು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆ ರಾಜಕುಮಾರಿಯೊಡನೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
3.297.17
व्रतं यथोपदिष्टं तु तथा तत्पारितं त्वया ।
आहारकालः संप्राप्तः क्रियतां यदनन्तरम् ॥ ३.२९७.१७ ॥
ಹೇಳಿದಂತೆ ನೀನು ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದೀಯೆ. ಆಹಾರದ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ಮಾಡು.
3.297.18
अस्तं गते मयाऽऽदित्ये भोक्तव्यं कृतकामया ।
एष मे हृदि संकल्पः समयश्च कृतो मया ॥ ३.२९७.१८ ॥
ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸಿದ ನಂತರ, ನನ್ನ ಕಾಮನೆ ಈಡೇರಿದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಊಟ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಸಂಕಲ್ಪ; ಈ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.
3.297.19
एवं संभाषमाणायाः सावित्र्या भोजनं प्रति ।
स्कन्धे परशुमादाय सत्यवान्प्रस्थितो वनम् ॥ ३.२९७.१९ ॥
ಹೀಗೆ ಭೋಜನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾವಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸತ್ಯವಾನನು ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಕೊಡಲಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾಡಿಗೆ ಹೊರಟನು.
3.297.20
सावित्री त्वाह भर्तारं नैकस्त्वं गन्तुमर्हसि ।
सह त्वया गमिष्यामि न हित्वां हातुमुत्सहे ॥ ३.२९७.२० ॥
ಸಾವಿತ್ರಿ ಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: "ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಹೋಗುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ನಾನು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇರಲು ನಾನು ಸಿದ್ಧಳಿಲ್ಲ."
3.297.21
वनं न गतपूर्वं ते दुःख पन्थाश्च भामिनि ।
व्रतोपवासक्षामा च कथं पद्भ्यां गमिष्यसि ॥ ३.२९७.२१ ॥
ಓ ಭಾಮಿನಿ! ನೀನು ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿಲ್ಲ; ದಾರಿಯೂ ಕಷ್ಟಕರ. ವ್ರತ ಮತ್ತು ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕೃಶಳಾದ ನೀನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹೋಗುವೆ?
3.297.22
उपवासान्न मे ग्लानिर्नास्ति चापि परिश्रमः ।
गमने च कृतोत्साहां प्रतिषेद्धुं न माऽर्हसि ॥ ३.२९७.२२ ॥
ಉಪವಾಸದಿಂದ ನನಗೆ ಆಯಾಸವಿಲ್ಲ, ದಣಿವೂ ಇಲ್ಲ. ಹೋಗಲು ನಾನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ನಿನಗೆ ಸರಿಯಲ್ಲ.
3.297.23
यदि ते गमनोत्साहः करिष्यामि तव प्रयम् ।
मम त्वामन्त्रय गुरून्न मां दोषः स्पृशेदयम् ॥ ३.२९७.२३ ॥
ನೀನು ಹೋಗಲು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಹಿರಿಯರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆ; ಆಗ ಈ ದೋಷ ನನ್ನನ್ನು ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
3.297.24
साऽभिवाद्याब्रवीच्छ्वश्रूं श्वशुरं च महाव्रता ।
अयं गच्छति मे भर्ता फलाहारो महावनम् ॥ ३.२९७.२४ ॥
ಮಹಾವ್ರತಿ ಆಕೆ ಅತ್ತೆ-ಮಾವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು: "ನನ್ನ ಪತಿ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನಲು ಈ ಮಹಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ."
3.297.25
इच्छेयमभ्यनुज्ञाता आर्यया श्वशुरेण ह ।
अनेन सह निर्गन्तुं न मेऽद्य विरहः क्षमः ॥ ३.२९७.२५ ॥
ಅತ್ತೆ ಮಾವ ಅನುಮತಿಸಿದರೆ ಇವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಇಂದು ಇವರ ವಿರಹ ನನಗೆ ಸಹಿಸಲಾಗದು.
3.297.26
गुर्वग्निहोत्रार्तकृतेप्रस्थितश्च सुतस्तव ।
न निवार्यो निवार्यः स्यादन्यथा प्रस्थितो वनम् ॥ ३.२९७.२६ ॥
ನಿಮ್ಮ ಮಗ ಗುರುವಿನ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಕಟಪಡುವವರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ; ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಬಾರದು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವನು ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು.
3.297.27
संवत्सरः किंचिदूनो न निष्क्रान्ताऽहमाश्रमात् ।
वनं कुसुमितं द्रष्टुं परं कौतूहलं हि मे ॥ ३.२९७.२७ ॥
ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಕಳೆದಿದೆ; ನಾನು ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಿಲ್ಲ; ಹೂಗಳರಳಿದ ವನವನ್ನು ನೋಡಲು ನನಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲ.
3.297.28
यदा प्रभृति सावित्री पित्रा दत्ता स्नाषु मम ।
नानयाऽभ्यर्थनायुक्तमुक्तपूर्वं स्मराम्यहम् ॥ ३.२९७.२८ ॥
ತಂದೆ ಸಾವಿತ್ರಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಸೊಸೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ದಿನದಿಂದ, ಇವಳು ಏನನ್ನಾದರೂ ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ಅಥವಾ ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
3.297.29
तदेषा लभतां कामं यथाभिलषितं वधूः ।
अप्रमादश्च कर्तव्यः पुत्रि सत्यवतः पथि ॥ ३.२९७.२९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೊಸೆ ತನ್ನ ಬಯಕೆಯಂತೆ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ; ಮಗಳೇ, ಸತ್ಯವಂತನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಬೇಕು.
3.297.30
उभाभ्यामभ्यनुज्ञाता सा जगाम यशस्विनी ।
सहभर्त्रा हसन्तीव हृदयेन विदूयता ॥ ३.२९७.३० ॥
ಇಬ್ಬರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಆ ಯಶಸ್ವಿನಿ ಗಂಡನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟಳು; ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಆದರೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೊಂದವಳಂತೆ.
3.297.31
सा वनानि विचित्राणि रमणीयानि सर्वशः ।
मयूरगणजुष्टानि ददर्श विपुलेक्षणा ॥ ३.२९७.३१ ॥
ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರಗಳುಳ್ಳ ಆಕೆ ನಾನಾ ವರ್ಣದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ರಮಣೀಯವಾದ, ನವಿಲುಗಳ ಹಿಂಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ವನಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಳು.
3.297.32
नदीः पुण्यवहाश्चैव पुष्पितांश्च नगोत्तमान् ।
सत्यवानाह पश्येति सावित्रीं मधूरं वचः ॥ ३.२९७.३२ ॥
ಪುಣ್ಯಜಲ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳನ್ನೂ, ಹೂಬಿಟ್ಟ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ನೋಡು ಎಂದು ಸತ್ಯವಾನ್ ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಮಧುರ ವಚನಗಳಿಂದ ಹೇಳಿದನು.
3.297.33
नीरीक्षमाणा भर्तारं सर्वावस्थमनिन्दिता ।
मृतमेव हिं मेने काले मुनिवचः स्मरन् ॥ ३.२९७.३३ ॥
ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ಆಕೆ ಗಂಡನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ ನೋಡುತ್ತಾ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುನಿಯ ಮಾತನ್ನು ನೆನೆದು ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಮೃತನೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿದಳು.
3.297.34
अनुव्रजन्ती भर्तारं जगाम मृदुगामिनी ।
द्विधेव हृदयं कृत्वा तं च कालमवेक्षती ॥ ३.२९७.३४ ॥
ಗಂಡನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ ಮೃದುವಾಗಿ ನಡೆದಳು; ಹೃದಯವನ್ನು ಎರಡಾಗಿಸಿದವಳಂತೆ, ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ.