ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.297
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.297.1
ततः काले बहुतिथे व्यतिक्रान्ते कदाचन ।
प्राप्तः स कालो मर्व्यं यत्रसत्यवता नृप ॥ ३.२९७.१ ॥
ବହୁ ଦିନ ବିତିଗଲା ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସତ୍ୟବାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ସେହି ସମୟ ଆସିଲା।
3.297.2
गणयन्त्याश्च सावित्र्या दिवसदिवसे गते ।
यद्वाक्यं नारदेनोक्तं वर्तते हृदि नित्यशः ॥ ३.२९७.२ ॥
ଦିନ ଦିନ ଗଲା ବେଳେ, ଗଣୁଥିବା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ନାରଦଙ୍କ କହିଥିବା ବାକ୍ୟ ସର୍ବଦା ରହିଥିଲା।
3.297.3
चतुर्थेऽहनि मर्तव्यमिति संचिन्त्य भामिनी ।
व्रतं त्रिरात्रमुद्दिश्य दिवारात्रं स्थिताऽभवत् ॥ ३.२९७.३ ॥
'ଚତୁର୍ଥ ଦିନେ ମରିବାକୁ ହେବ' ଏହା ଭାବି, ସେହି ତେଜସ୍ୱିନୀ ତିନି ରାତ୍ରିର ବ୍ରତ ଧରି ଦିନରାତି ସ୍ଥିର ରହିଲେ।
3.297.4
त्रयोदश्यां चोपवासं प्रतिपत्सु च पारणम् ।
आयुष्यं वर्धते भर्तुर्व्रतेनानि भारत ॥ ३.२९७.४ ॥
ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ ଉପବାସ ଓ ପ୍ରତିପଦରେ ପାରଣ — ଏ ବ୍ରତରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆୟୁ ବଢ଼େ, ହେ ଭାରତ।
3.297.5
तं श्रुत्वा रकनियमं तस्या भृशं दुःखान्वितो नृपः ।
उत्थाय वाक्यं सावित्रीमब्रवीत्परिसान्त्वयन् ॥ ३.२९७.५ ॥
ତାଙ୍କ ବ୍ରତନିୟମ ଶୁଣି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଉଠି ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ।
3.297.6
अतितीव्रोऽयमारम्भस्त्वयाऽऽरब्धो नृपात्मजे ।
तिसृणां वसतीनां हि स्तानं परमदुश्चरम् ॥ ३.२९७.६ ॥
ହେ ରାଜକନ୍ୟା, ତୁମେ ଏହି ଅତି କଠୋର ଆରମ୍ଭ କରିଛ; ତିନି ରାତ୍ରିର ବ୍ରତ ଓ ସ୍ନାନ ଅତି ଦୁଷ୍କର।
3.297.7
न कार्यस्तात संतापः पारयिष्याम्यहं व्रतम् ।
व्यसंसायकृतं हीदं व्यवसायश्च कारणम् ॥ ३.२९७.७ ॥
ହେ ତାତ, ସନ୍ତାପ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବି। ଏହି ବ୍ରତ ସଂକଳ୍ପରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସଂକଳ୍ପ ହିଁ ଏହାର କାରଣ।
3.297.8
व्रतं भिन्धीति वक्तुं त्वां नास्मि शक्तः कथंचन ।
पारयस्वेति वचनं युक्तमस्मद्विधो वदेत् ॥ ३.२९७.८ ॥
'ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗ' ବୋଲି ତୁମକୁ କହିବାର ଶକ୍ତି ମୋ ଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନାହିଁ। 'ପୂର୍ଣ୍ଣ କର' ଏହା ହିଁ ମୋ ପରି ଲୋକର କହିବା ଉଚିତ ବାକ୍ୟ।
3.297.9
एवमुक्त्वा द्युमत्सेनो विरराम महामनाः ।
तिष्ठन्ती चैव सावित्री काण्ठभूतेव लक्ष्यते ॥ ३.२९७.९ ॥
ଏହା କହି ମହାମନା ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନ ନୀରବ ହେଲେ। ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସାବିତ୍ରୀ କାଠ ପରି ନିଶ୍ଚଳ ଦେଖାଗଲା।
3.297.10
श्वोभूते भर्तृमरणे सावित्र्या भरतर्षभ ।
दुःखान्वितायास्तिष्ठन्त्याः सा रात्रिर्व्यत्यवर्तत ॥ ३.२९७.१० ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ଦିନ ପରଦିନ ଆସିଲେ, ଦୁଃଖରେ ଭରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସାବିତ୍ରୀର ସେ ରାତ୍ରି ବିତିଗଲା।
3.297.11
अद्य तद्दिवसं चेति हुत्वा दीप्तं हुताशनम् ।
युगमात्रोदिते सूर्येकृत्वा पौर्वाङ्णिकीः क्रियाः ॥ ३.२९७.११ ॥
'ଆଜି ସେହି ଦିନ' ବୋଲି ଭାବି, ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ଯୁଗମାତ୍ର (ଏକ ହାତ) ଉଠିଲେ ପୂର୍ବାହ୍ନ କର୍ମ କରି।
3.297.12
व्रतं समाप्यसावित्री स्नात्वा शुद्धा यशस्विनी ।
ततः सर्वान्द्विजान्वृद्धाञ्श्वश्रूं श्वशुरमेव च।
अभिवाद्यानुपूर्व्येण प्राञ्जलिर्नियता स्थिता ॥ ३.२९७.१२ ॥
ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରି, ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧା ଓ ଯଶସ୍ୱିନୀ ସାବିତ୍ରୀ ପରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ, ବୃଦ୍ଧ, ଶାଶୁ ଓ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ହାତ ଯୋଡ଼ି ସଂଯମରେ ଠିଆ ହେଲେ।
3.297.13
अवैधव्याशिषस्ते तु सावित्र्यर्थं हिताः शुभाः ।
ऊचुस्तपस्विनः सर्वे तपोवननिवासिनः ॥ ३.२९७.१३ ॥
ତପୋବନବାସୀ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ହିତକର ଓ ଶୁଭ ଅବୈଧବ୍ୟର ଆଶୀର୍ବାଦ କହିଲେ ।
3.297.14
एवमस्त्विति सावित्री ध्यानयोगपरायणा ।
मनसा ता गिरः सर्वाः प्रत्यगृह्णात्तपस्विनी ॥ ३.२९७.१४ ॥
'ସେପରି ହେଉ' ବୋଲି ଧ୍ୟାନଯୋଗରେ ଲୀନ ସାବିତ୍ରୀ ସେ ସମସ୍ତ ବାଣୀ ମନରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ।
3.297.15
तं कालं तं मुहूर्तं च प्रतीक्षन्ती नृपात्मजा ।
यथोक्तं नारदवचश्चिन्तयन्ती सुदुःखिता ॥ ३.२९७.१५ ॥
ସେ ସମୟ ଓ ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ ଥିବା ରାଜକୁମାରୀ, ନାରଦଙ୍କ କଥା ଚିନ୍ତା କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।
3.297.16
ततस्तु श्वश्रूश्वशुरावूचतुस्तां नृपात्मजाम् ।
एकान्तमास्थितां वाक्यं प्रीत्या भरतसत्तम ॥ ३.२९७.१६ ॥
ତା'ପରେ ଶାଶୁ ଓ ଶ୍ୱଶୁର ଏକାନ୍ତରେ ବସିଥିବା ସେହି ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
3.297.17
व्रतं यथोपदिष्टं तु तथा तत्पारितं त्वया ।
आहारकालः संप्राप्तः क्रियतां यदनन्तरम् ॥ ३.२९७.१७ ॥
ଯେପରି ବ୍ରତ ଉପଦିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ସେହିପରି ତୁମେ ତାହା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ । ଭୋଜନର ସମୟ ଆସିଛି, ଏବେ ଯାହା କରିବାର ତାହା କର ।
3.297.18
अस्तं गते मयाऽऽदित्ये भोक्तव्यं कृतकामया ।
एष मे हृदि संकल्पः समयश्च कृतो मया ॥ ३.२९७.१८ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଗଲା ପରେ, ମୋର କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବି । ଏହା ମୋ ହୃଦୟର ସଂକଳ୍ପ, ଏବଂ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମୁଁ କରିଛି ।
3.297.19
एवं संभाषमाणायाः सावित्र्या भोजनं प्रति ।
स्कन्धे परशुमादाय सत्यवान्प्रस्थितो वनम् ॥ ३.२९७.१९ ॥
ଏହିପରି ଭୋଜନ ବିଷୟରେ ସାବିତ୍ରୀ ସହ କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସତ୍ୟବାନ କାନ୍ଧରେ କୁରାଢ଼ି ଧରି ବନ ଆଡ଼କୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
3.297.20
सावित्री त्वाह भर्तारं नैकस्त्वं गन्तुमर्हसि ।
सह त्वया गमिष्यामि न हित्वां हातुमुत्सहे ॥ ३.२९७.२० ॥
ସାବିତ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ଏକା ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯିବି; ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ମୋର ସାହସ ନାହିଁ।"
3.297.21
वनं न गतपूर्वं ते दुःख पन्थाश्च भामिनि ।
व्रतोपवासक्षामा च कथं पद्भ्यां गमिष्यसि ॥ ३.२९७.२१ ॥
ହେ ଭାମିନୀ! ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ବି ବନକୁ ଯାଇ ନାହଁ; ରାସ୍ତା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟଦାୟକ। ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ତୁମେ ପାଦରେ କିପରି ଯିବ?
3.297.22
उपवासान्न मे ग्लानिर्नास्ति चापि परिश्रमः ।
गमने च कृतोत्साहां प्रतिषेद्धुं न माऽर्हसि ॥ ३.२९७.२२ ॥
ଉପବାସ ଯୋଗୁ ମୋର କ୍ଳାନ୍ତି ନାହିଁ, ଶ୍ରମ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଯିବାକୁ ମୁଁ ଉତ୍ସାହିତ; ମୋତେ ରୋକିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.297.23
यदि ते गमनोत्साहः करिष्यामि तव प्रयम् ।
मम त्वामन्त्रय गुरून्न मां दोषः स्पृशेदयम् ॥ ३.२९७.२३ ॥
ଯଦି ତୁମର ଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହ ଅଛି, ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବି। କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ଅନୁମତି ନିଅ; ଯେପରି ଏହି ଦୋଷ ମୋତେ ନ ଲାଗେ।
3.297.24
साऽभिवाद्याब्रवीच्छ्वश्रूं श्वशुरं च महाव्रता ।
अयं गच्छति मे भर्ता फलाहारो महावनम् ॥ ३.२९७.२४ ॥
ମହାବ୍ରତା ସାବିତ୍ରୀ ଶାଶୁ-ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ: "ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଫଳ ଖାଇବା ପାଇଁ ଏହି ମହାବନକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।"
3.297.25
इच्छेयमभ्यनुज्ञाता आर्यया श्वशुरेण ह ।
अनेन सह निर्गन्तुं न मेऽद्य विरहः क्षमः ॥ ३.२९७.२५ ॥
ଶାଶୁ ଓ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ଅନୁମତି ଥିଲେ ମୁଁ ଏହାଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଆଜି ଏହାଙ୍କ ବିରହ ମୋ ପକ୍ଷରେ ସହନୀୟ ନୁହେଁ।
3.297.26
गुर्वग्निहोत्रार्तकृतेप्रस्थितश्च सुतस्तव ।
न निवार्यो निवार्यः स्यादन्यथा प्रस्थितो वनम् ॥ ३.२९७.२६ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗୁରୁଙ୍କ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଦୁଃଖୀଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ରୋକିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ନହେଲେ ସେ ବନକୁ ଚାଲିଯିବେ।
3.297.27
संवत्सरः किंचिदूनो न निष्क्रान्ताऽहमाश्रमात् ।
वनं कुसुमितं द्रष्टुं परं कौतूहलं हि मे ॥ ३.२९७.२७ ॥
ଏକ ବର୍ଷରୁ ଟିକିଏ କମ୍ ସମୟ ହୋଇଛି; ମୁଁ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରି ନାହିଁ; ପୁଷ୍ପିତ ବନ ଦେଖିବାକୁ ମୋର ଅତ୍ୟଧିକ କୌତୂହଳ।
3.297.28
यदा प्रभृति सावित्री पित्रा दत्ता स्नाषु मम ।
नानयाऽभ्यर्थनायुक्तमुक्तपूर्वं स्मराम्यहम् ॥ ३.२९७.२८ ॥
ପିତା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ମୋ ପୁତ୍ରବଧୂ ରୂପେ ଦେବାଠାରୁ, ସେ କିଛି ଅନୁରୋଧ ଯୋଗ୍ୟ କଥା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବାର ମୋର ସ୍ମରଣରେ ନାହିଁ।
3.297.29
तदेषा लभतां कामं यथाभिलषितं वधूः ।
अप्रमादश्च कर्तव्यः पुत्रि सत्यवतः पथि ॥ ३.२९७.२९ ॥
ତେଣୁ ଏହି ବଧୂ ତା'ର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ମନୋରଥ ପାଉ; କନ୍ୟା, ସତ୍ୟବାନଙ୍କ ପଥରେ ସାବଧାନ ରହିବା ଉଚିତ।
3.297.30
उभाभ्यामभ्यनुज्ञाता सा जगाम यशस्विनी ।
सहभर्त्रा हसन्तीव हृदयेन विदूयता ॥ ३.२९७.३० ॥
ଦୁହିଁଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସେହି ଯଶସ୍ୱିନୀ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଗଲେ; ହସୁଥିବା ପରି, କିନ୍ତୁ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ।
3.297.31
सा वनानि विचित्राणि रमणीयानि सर्वशः ।
मयूरगणजुष्टानि ददर्श विपुलेक्षणा ॥ ३.२९७.३१ ॥
ବିଶାଳ ନୟନା ସେ ଚାରିଦିଗରେ ବିଚିତ୍ର ଓ ରମଣୀୟ, ମୟୂର ଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନସମୂହ ଦେଖିଲେ।
3.297.32
नदीः पुण्यवहाश्चैव पुष्पितांश्च नगोत्तमान् ।
सत्यवानाह पश्येति सावित्रीं मधूरं वचः ॥ ३.२९७.३२ ॥
ପୁଣ୍ୟଜଳ ବହୁଥିବା ନଦୀ ଓ ପୁଷ୍ପିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଦେଖ, ବୋଲି ସତ୍ୟବାନ ମଧୁର ବାକ୍ୟରେ ସାବିତ୍ରୀକୁ କହିଲେ।
3.297.33
नीरीक्षमाणा भर्तारं सर्वावस्थमनिन्दिता ।
मृतमेव हिं मेने काले मुनिवचः स्मरन् ॥ ३.२९७.३३ ॥
ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସବୁ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖୁଥିଲେ; ସେହି ସମୟରେ ମୁନିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତରେ ମୃତ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
3.297.34
अनुव्रजन्ती भर्तारं जगाम मृदुगामिनी ।
द्विधेव हृदयं कृत्वा तं च कालमवेक्षती ॥ ३.२९७.३४ ॥
ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ସେ ମୃଦୁ ଗତିରେ ଗଲେ; ଯେପରି ହୃଦୟକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ସେହି ସମୟକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।