മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.297
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.297.1
ततः काले बहुतिथे व्यतिक्रान्ते कदाचन ।
प्राप्तः स कालो मर्व्यं यत्रसत्यवता नृप ॥ ३.२९७.१ ॥
ഏറെ ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവേ, സത്യവാൻ മരിക്കേണ്ട ആ സമയം വന്നെത്തി.
3.297.2
गणयन्त्याश्च सावित्र्या दिवसदिवसे गते ।
यद्वाक्यं नारदेनोक्तं वर्तते हृदि नित्यशः ॥ ३.२९७.२ ॥
ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോകുമ്പോൾ എണ്ണിക്കൊണ്ടിരുന്ന സാവിത്രിയുടെ ഹൃദയത്തിൽ നാരദൻ പറഞ്ഞ വാക്ക് എപ്പോഴും നിലനിന്നു.
3.297.3
चतुर्थेऽहनि मर्तव्यमिति संचिन्त्य भामिनी ।
व्रतं त्रिरात्रमुद्दिश्य दिवारात्रं स्थिताऽभवत् ॥ ३.२९७.३ ॥
'നാലാം ദിവസം മരിക്കണം' എന്ന് ചിന്തിച്ച്, ആ തേജസ്വിനി മൂന്നു രാത്രി നീളുന്ന വ്രതമെടുത്ത് പകലും രാത്രിയും സ്ഥിരചിത്തയായിരുന്നു.
3.297.4
त्रयोदश्यां चोपवासं प्रतिपत्सु च पारणम् ।
आयुष्यं वर्धते भर्तुर्व्रतेनानि भारत ॥ ३.२९७.४ ॥
പതിമൂന്നാം ദിവസം ഉപവാസവും പ്രതിപദത്തിൽ പാരണയും — ഈ വ്രതത്താൽ ഭർത്താവിന്റെ ആയുസ്സ് വർധിക്കുന്നു, ഭാരതാ.
3.297.5
तं श्रुत्वा रकनियमं तस्या भृशं दुःखान्वितो नृपः ।
उत्थाय वाक्यं सावित्रीमब्रवीत्परिसान्त्वयन् ॥ ३.२९७.५ ॥
അവളുടെ വ്രതനിയമം കേട്ട് രാജാവ് അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി എഴുന്നേറ്റ് സാവിത്രിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
3.297.6
अतितीव्रोऽयमारम्भस्त्वयाऽऽरब्धो नृपात्मजे ।
तिसृणां वसतीनां हि स्तानं परमदुश्चरम् ॥ ३.२९७.६ ॥
രാജപുത്രീ, നീ അതിതീവ്രമായ ഈ വ്രതം ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു; മൂന്നു രാത്രി നീളുന്ന വ്രതവും സ്നാനവും അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്.
3.297.7
न कार्यस्तात संतापः पारयिष्याम्यहं व्रतम् ।
व्यसंसायकृतं हीदं व्यवसायश्च कारणम् ॥ ३.२९७.७ ॥
അച്ഛാ, സന്താപം വേണ്ട. ഞാൻ ഈ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കും. ഈ വ്രതം സങ്കല്പത്താൽ ആരംഭിച്ചതാണ്; സങ്കല്പമാണ് അതിന്റെ കാരണം.
3.297.8
व्रतं भिन्धीति वक्तुं त्वां नास्मि शक्तः कथंचन ।
पारयस्वेति वचनं युक्तमस्मद्विधो वदेत् ॥ ३.२९७.८ ॥
'വ്രതം ഭേദിക്കൂ' എന്ന് നിന്നോട് പറയാൻ എനിക്ക് ഒരു വിധത്തിലും കഴിയില്ല. 'പൂർത്തിയാക്കൂ' എന്നതാണ് എന്നെപ്പോലെയുള്ളവന് പറയാൻ യുക്തമായ വാക്ക്.
3.297.9
एवमुक्त्वा द्युमत्सेनो विरराम महामनाः ।
तिष्ठन्ती चैव सावित्री काण्ठभूतेव लक्ष्यते ॥ ३.२९७.९ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് മഹാമനസ്കനായ ദ്യുമത്സേനൻ മൗനമായി. നിന്നുകൊണ്ടിരുന്ന സാവിത്രി മരത്തടിപോലെ നിശ്ചലയായി കാണപ്പെട്ടു.
3.297.10
श्वोभूते भर्तृमरणे सावित्र्या भरतर्षभ ।
दुःखान्वितायास्तिष्ठन्त्याः सा रात्रिर्व्यत्यवर्तत ॥ ३.२९७.१० ॥
ഭരതർഷഭാ, ഭർത്താവിന്റെ മരണം സംഭവിക്കുന്ന പിറ്റേന്ന് വന്നപ്പോൾ, ദുഃഖിതയായി നിന്നുകൊണ്ടിരുന്ന സാവിത്രിയുടെ ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞുപോയി.
3.297.11
अद्य तद्दिवसं चेति हुत्वा दीप्तं हुताशनम् ।
युगमात्रोदिते सूर्येकृत्वा पौर्वाङ्णिकीः क्रियाः ॥ ३.२९७.११ ॥
'ഇന്നാണ് ആ ദിവസം' എന്നു കരുതി, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്ത്, സൂര്യൻ ഒരു യുഗമാത്രം (ഒരു മുഴം) ഉയർന്നപ്പോൾ പൂർവാഹ്ന കർമങ്ങൾ ചെയ്ത്.
3.297.12
व्रतं समाप्यसावित्री स्नात्वा शुद्धा यशस्विनी ।
ततः सर्वान्द्विजान्वृद्धाञ्श्वश्रूं श्वशुरमेव च।
अभिवाद्यानुपूर्व्येण प्राञ्जलिर्नियता स्थिता ॥ ३.२९७.१२ ॥
വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി, സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധയും യശസ്വിനിയുമായ സാവിത്രി, പിന്നീട് എല്ലാ ദ്വിജന്മാരെയും വൃദ്ധരെയും അമ്മായിയമ്മയെയും അച്ഛൻ അമ്മായിയച്ഛനെയും ക്രമപ്രകാരം വണങ്ങി, കൈകൂപ്പി നിയന്ത്രണത്തോടെ നിന്നു.
3.297.13
अवैधव्याशिषस्ते तु सावित्र्यर्थं हिताः शुभाः ।
ऊचुस्तपस्विनः सर्वे तपोवननिवासिनः ॥ ३.२९७.१३ ॥
തപോവനവാസികളായ എല്ലാ തപസ്വികളും സാവിത്രിക്കായി ഹിതകരവും ശുഭവുമായ അവൈധവ്യാശീർവാദങ്ങൾ ചൊല്ലി.
3.297.14
एवमस्त्विति सावित्री ध्यानयोगपरायणा ।
मनसा ता गिरः सर्वाः प्रत्यगृह्णात्तपस्विनी ॥ ३.२९७.१४ ॥
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ് ധ്യാനയോഗത്തിൽ മുഴുകിയ സാവിത്രി ആ വാക്കുകളെല്ലാം മനസ്സാൽ സ്വീകരിച്ചു.
3.297.15
तं कालं तं मुहूर्तं च प्रतीक्षन्ती नृपात्मजा ।
यथोक्तं नारदवचश्चिन्तयन्ती सुदुःखिता ॥ ३.२९७.१५ ॥
ആ സമയവും ആ മുഹൂർത്തവും കാത്തിരുന്ന രാജകുമാരി, നാരദൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ചിന്തിച്ച് അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി.
3.297.16
ततस्तु श्वश्रूश्वशुरावूचतुस्तां नृपात्मजाम् ।
एकान्तमास्थितां वाक्यं प्रीत्या भरतसत्तम ॥ ३.२९७.१६ ॥
അപ്പോൾ അമ്മായിയമ്മയും അച്ഛൻ അമ്മായിയച്ഛനും ഏകാന്തത്തിലിരുന്ന ആ രാജകുമാരിയോട് സ്നേഹപൂർവം ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
3.297.17
व्रतं यथोपदिष्टं तु तथा तत्पारितं त्वया ।
आहारकालः संप्राप्तः क्रियतां यदनन्तरम् ॥ ३.२९७.१७ ॥
പറഞ്ഞതുപോലെ നീ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി. ആഹാരസമയം ആയിരിക്കുന്നു; ഇനി ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യൂ.
3.297.18
अस्तं गते मयाऽऽदित्ये भोक्तव्यं कृतकामया ।
एष मे हृदि संकल्पः समयश्च कृतो मया ॥ ३.२९७.१८ ॥
സൂര്യൻ അസ്തമിച്ച ശേഷം, എന്റെ ആഗ്രഹം സഫലമായ ഞാൻ ഭക്ഷിക്കണം. ഇതാണ് എന്റെ ഹൃദയസങ്കൽപം; ഈ പ്രതിജ്ഞ ഞാൻ ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
3.297.19
एवं संभाषमाणायाः सावित्र्या भोजनं प्रति ।
स्कन्धे परशुमादाय सत्यवान्प्रस्थितो वनम् ॥ ३.२९७.१९ ॥
ഇങ്ങനെ ഭക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് സാവിത്രിയോട് സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, സത്യവാൻ തോളിൽ കോടാലി എടുത്തുവെച്ച് വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
3.297.20
सावित्री त्वाह भर्तारं नैकस्त्वं गन्तुमर्हसि ।
सह त्वया गमिष्यामि न हित्वां हातुमुत्सहे ॥ ३.२९७.२० ॥
സാവിത്രി ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു: "നീ ഒറ്റയ്ക്ക് പോകുന്നത് ഉചിതമല്ല. ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം വരും; നിന്നെ വിട്ടുപിരിയാൻ ഞാൻ തയ്യാറല്ല."
3.297.21
वनं न गतपूर्वं ते दुःख पन्थाश्च भामिनि ।
व्रतोपवासक्षामा च कथं पद्भ्यां गमिष्यसि ॥ ३.२९७.२१ ॥
ഓ ഭാമിനീ! നീ മുമ്പ് ഒരിക്കലും വനത്തിൽ പോയിട്ടില്ല; വഴിയും ദുഷ്കരമാണ്. വ്രതങ്ങളാലും ഉപവാസങ്ങളാലും ക്ഷീണിച്ച നീ എങ്ങനെ കാൽനടയായി പോകും?
3.297.22
उपवासान्न मे ग्लानिर्नास्ति चापि परिश्रमः ।
गमने च कृतोत्साहां प्रतिषेद्धुं न माऽर्हसि ॥ ३.२९७.२२ ॥
ഉപവാസം മൂലം എനിക്ക് ക്ഷീണമോ പരിശ്രമമോ ഇല്ല. പോകാൻ ഞാൻ ഉത്സാഹത്തിലാണ്; എന്നെ തടയുന്നത് നിനക്ക് ഉചിതമല്ല.
3.297.23
यदि ते गमनोत्साहः करिष्यामि तव प्रयम् ।
मम त्वामन्त्रय गुरून्न मां दोषः स्पृशेदयम् ॥ ३.२९७.२३ ॥
നിനക്ക് പോകാൻ ഉത്സാഹമുണ്ടെങ്കിൽ, നിന്റെ ഇഷ്ടം ഞാൻ നിറവേറ്റാം. എന്നാൽ മുതിർന്നവരോട് അനുവാദം ചോദിക്കൂ; അപ്പോൾ ഈ കുറ്റം എന്നെ ബാധിക്കില്ല.
3.297.24
साऽभिवाद्याब्रवीच्छ्वश्रूं श्वशुरं च महाव्रता ।
अयं गच्छति मे भर्ता फलाहारो महावनम् ॥ ३.२९७.२४ ॥
മഹാവ്രതയായ അവൾ അമ്മായിയമ്മയെയും അച്ഛനെയും വണങ്ങി പറഞ്ഞു: "എന്റെ ഭർത്താവ് പഴങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കാനായി ഈ മഹാവനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു."
3.297.25
इच्छेयमभ्यनुज्ञाता आर्यया श्वशुरेण ह ।
अनेन सह निर्गन्तुं न मेऽद्य विरहः क्षमः ॥ ३.२९७.२५ ॥
അമ്മായിയമ്മയും അച്ഛൻ അമ്മായിയച്ഛനും അനുവദിച്ചാൽ ഇവരോടൊപ്പം പോകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇന്ന് ഇവരുടെ വിരഹം എനിക്ക് സഹിക്കാനാവില്ല.
3.297.26
गुर्वग्निहोत्रार्तकृतेप्रस्थितश्च सुतस्तव ।
न निवार्यो निवार्यः स्यादन्यथा प्रस्थितो वनम् ॥ ३.२९७.२६ ॥
നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ ഗുരുവിന്റെ അഗ്നിഹോത്രത്തിനും ദുഃഖിതരുടെ സഹായത്തിനുമായി പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവനെ തടയരുത്, അല്ലാത്തപക്ഷം അവൻ വനത്തിലേക്ക് പോകും.
3.297.27
संवत्सरः किंचिदूनो न निष्क्रान्ताऽहमाश्रमात् ।
वनं कुसुमितं द्रष्टुं परं कौतूहलं हि मे ॥ ३.२९७.२७ ॥
ഒരു വർഷത്തിൽ അല്പം കുറവ് കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഞാൻ ആശ്രമത്തിൽനിന്ന് പുറത്തുപോയിട്ടില്ല; പൂത്തുനിൽക്കുന്ന വനം കാണാൻ എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്.
3.297.28
यदा प्रभृति सावित्री पित्रा दत्ता स्नाषु मम ।
नानयाऽभ्यर्थनायुक्तमुक्तपूर्वं स्मराम्यहम् ॥ ३.२९७.२८ ॥
പിതാവ് സാവിത്രിയെ എന്റെ മരുമകളായി നൽകിയ നാൾ മുതൽ, അവൾ ഒരു അപേക്ഷയ്ക്ക് യോഗ്യമായ ഒന്നും മുൻപ് പറഞ്ഞതായി ഞാൻ ഓർക്കുന്നില്ല.
3.297.29
तदेषा लभतां कामं यथाभिलषितं वधूः ।
अप्रमादश्च कर्तव्यः पुत्रि सत्यवतः पथि ॥ ३.२९७.२९ ॥
അതിനാൽ ഈ മരുമകൾ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ അവളുടെ ആഗ്രഹം നേടട്ടെ; മകളേ, സത്യവാന്റെ വഴിയിൽ ജാഗ്രത പാലിക്കണം.
3.297.30
उभाभ्यामभ्यनुज्ञाता सा जगाम यशस्विनी ।
सहभर्त्रा हसन्तीव हृदयेन विदूयता ॥ ३.२९७.३० ॥
ഇരുവരുടെയും അനുമതി ലഭിച്ച ആ യശസ്വിനി ഭർത്താവോടൊപ്പം പോയി; ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, എന്നാൽ ഹൃദയത്തിൽ വേദനിച്ചുകൊണ്ട്.
3.297.31
सा वनानि विचित्राणि रमणीयानि सर्वशः ।
मयूरगणजुष्टानि ददर्श विपुलेक्षणा ॥ ३.२९७.३१ ॥
വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള അവൾ, മയിൽക്കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും വിചിത്രവും എല്ലായിടത്തും മനോഹരവുമായ വനങ്ങൾ കണ്ടു.
3.297.32
नदीः पुण्यवहाश्चैव पुष्पितांश्च नगोत्तमान् ।
सत्यवानाह पश्येति सावित्रीं मधूरं वचः ॥ ३.२९७.३२ ॥
പുണ്യജലം ഒഴുകുന്ന നദികളും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠ പർവതങ്ങളും കാണുക എന്ന് സത്യവാൻ സാവിത്രിയോട് മധുരവാക്കുകളാൽ പറഞ്ഞു.
3.297.33
नीरीक्षमाणा भर्तारं सर्वावस्थमनिन्दिता ।
मृतमेव हिं मेने काले मुनिवचः स्मरन् ॥ ३.२९७.३३ ॥
കളങ്കമില്ലാത്ത അവൾ ഭർത്താവിനെ എല്ലാ നിലകളിലും നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു; ആ സമയം മുനിയുടെ വാക്ക് ഓർത്ത് അവൻ മരിച്ചുതന്നെ എന്ന് അവൾ കരുതി.
3.297.34
अनुव्रजन्ती भर्तारं जगाम मृदुगामिनी ।
द्विधेव हृदयं कृत्वा तं च कालमवेक्षती ॥ ३.२९७.३४ ॥
ഭർത്താവിനെ പിന്തുടർന്ന് മൃദുവായി നടന്നു; ഹൃദയം രണ്ടായി പകുത്തവളെപ്പോലെ, ആ സമയത്തെ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്.