مهابهاراتا · أدهيايا 3.298
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.298.1
अथ भार्यासहायः स फलान्यादाय वीर्यवान् ।
कठिनं पूरयामास ततः काष्ठान्यपाटयत् ॥ ३.२९८.१ ॥
ثم أخذ ذلك الرجل القوي، مصحوبًا بزوجته، الثمار، وملأ حملًا ثقيلًا، ثم بدأ يشق الحطب.
3.298.2
तस्य पाटयतः काष्ठं स्वेदो वै समजायत ।
व्यायामेन च तेनास्य जज्ञे शिरसि वेदना ॥ ३.२९८.२ ॥
وبينما كان يشق الحطب، تصبب العرق منه، ومن ذلك الجهد نشأ ألم في رأسه.
3.298.3
सोऽभिगम्य प्रियां भार्यामुवाच श्रमपीडितः ।
व्यायामेन ममानेन जाता शिरसि वेदना ॥ ३.२९८.३ ॥
وقد أنهكه التعب، فدنا من زوجته الحبيبة وقال: "لقد نشأ الألم في رأسي من هذا الجهد الذي بذلته."
3.298.4
अङ्गानि चैव सावित्रि हृदयं दूयतीव च ।
अस्वस्थमिव चात्मानं लक्षये मितभाषिणि ॥ ३.२९८.४ ॥
يا سافيتري، كأن أطرافي وقلبي يحترقان من الألم؛ يا قليلة الكلام، أشعر بنفسي كأنني عليل.
3.298.5
शूलैरिव शिरो विद्धमिदं संलक्षयाम्यहम् ।
भ्रमन्तीव दिशः सर्वाश्चक्रारूढं मनो मम।
तत्स्वप्तुमिच्छे कल्याणि न स्तातुं शक्तिरस्ति मे ॥ ३.२९८.५ ॥
يبدو لي أن رأسي مثقوب كأنه بالأوتاد؛ تبدو الجهات كلها تدور، وذهني كأنه مثبت على عجلة. لذلك يا مباركة، أريد أن أنام؛ ليس لي قوة على الوقوف.
3.298.6
सा समासाद्य सावित्री भर्तारमुपगम्य च ।
उत्सङ्गेऽस्य शिर कृत्वा निषसाद महीतले ॥ ३.२९८.६ ॥
فدنت سافيتري من زوجها وذهبت إليه، ووضعت رأسه في حجرها، وجلست على الأرض.
3.298.7
ततः सा नारदवचो विमृशन्ती तपस्विनी ।
तं मुहूर्तं क्षणं वेलां दिवसं च युयोज ह ॥ ३.२९८.७ ॥
ثم إن الزاهدة، وهي تتأمل كلام ناراда، عيّنت في نفسها تلك اللحظة والبرهة والساعة واليوم.
3.298.8
हन्त प्राप्तः स कालोऽयमिति चिन्तापरा सती ।
मुहूर्तादेव चापश्य्पुरुषं रक्तवाससम्।
वद्धमौलिं वपुष्मन्तमादित्यसमतेजसम् ॥ ३.२९८.८ ॥
«آه، لقد جاء ذلك الوقت!» قالت الزوجة الوفية في قلق؛ وفي لحظة رأت رجلاً يرتدي الأحمر، شعره معقود، جسده مشرق، مساوٍ في بهائه للشمس.
3.298.9
श्यामावदातं रक्ताक्षं पाशहस्तं भयावहम् ।
स्थितं सत्यवतः पार्श्वे निरीक्षन्तं तमेव च ॥ ३.२९८.९ ॥
داكن ومع ذلك مشرق، أحمر العينين، حبل في يده، مرعب، واقف بجانب ساتيافات يحدق فيه.
3.298.10
तं दृष्ट्वासहसोत्थाय भर्तुन्यस्य शनैः शिरः ।
कृताञ्जलिरुवाचार्ता हृदयेन प्रवेपती ॥ ३.२९८.१० ॥
ولما رأته نهضت فجأة، وأنزلت رأس زوجها برفق، ومدت يديها مضمومتين، متألمة وقلبها يرتعش، وقالت.
3.298.11
दैवतंत्वाभिजानामि वपुरेतद्ध्यमानुषम् ।
कामया ब्रूहि देवेश कस्त्वं किंच चिकीर्षसि ॥ ३.२९८.११ ॥
أعلم أنك إله، فهذا الهيئة ليست بشرية. يا سيد الآلهة، قل لي برضا من أنت وماذا تنوي أن تفعل.
3.298.12
पतिव्रताऽसि सावित्रि तथैव च तपोन्विता ।
अस्त्वामभिभाषामि विद्धि मां त्वं शुभे यमम् ॥ ३.२९८.१२ ॥
أنتِ وفية لزوجك يا سافيتري، وعلى ذلك أنتِ متحلية بالتقشف أيضاً. أخاطبك؛ فاعلمي أيتها المباركة أنني ياما.
3.298.13
अयं ते रसत्यवान्भर्ता क्षीणायुः पार्थिवात्मजः ।
नेष्यामि तमहं बद्ध्वा विद्ध्येतन्मे चीकिर्षितं ॥ ३.२९८.१३ ॥
هذا زوجك ساتياڤان، الذي نفد عمره، ابن الملك. سأقيده وأذهب به؛ فاعلمي أن هذا هو ما أنوي فعله.
3.298.14
श्रूयते भगवन्दूतास्तवागच्छन्ति मानवान् ।
नेतुं किल भवान्कस्मादागतोसि स्वयं प्रभो ॥ ३.२९८.१४ ॥
سمعت أيها الجليل أن رسلك يأتون ليأخذوا البشر. أيها السيد، لماذا جئت أنت بنفسك؟
3.298.15
इत्युक्तः पितृराजस्तां भगवान्स्वचिकीर्षितम् ।
यथावत्सर्वमाख्यातुं तत्प्रियार्थं प्रचक्रमे ॥ ३.२९८.१५ ॥
فلما سألته بذلك، شرع ملك الآباء الجليل، إرضاءً لها، يشرح لها مقصده على حقيقته كاملا.
3.298.16
अयं च धर्मसंयुक्तो रूपवान्गुणसागरः ।
नार्हो मत्पुरुषैर्नेतुमतोस्मि स्वयमागतः ॥ ३.२९८.१६ ॥
هذا الرجل متصف بالدارما، وسيم، وبحر من الفضائل. أتباعي لا يستحقون أن يأخذوه؛ لذلك جئت بنفسي.
3.298.17
ततः सत्यवतः कायात्पाशबद्धं वशंगतम् ।
अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं निश्चकर्ष यमो बलात् ॥ ३.२९८.१७ ॥
ثم انتزع ياما بالقوة من جسد ساتياڤان ذلك الكائن بحجم الإبهام، المقيد بالحبل والمستسلم.
3.298.18
ततः समुद्धृतप्राणं गतश्वासं हतप्रभम् ।
निरविचेष्टंशरीरं तद्बभूवाप्रियदर्सनम् ॥ ३.२९८.१८ ॥
ثم انتُزعت روحه؛ انقطع نفسه، وذهب بهاؤه، وصار ذلك الجسد ساكنا لا حراك له، مكروه النظر.
3.298.19
यमस्तु तं ततो बद्ध्वा प्रयातो दक्षिणामुखः ।
सावित्री चैव दुःखार्ता यममेवान्वगच्छत ॥ ३.२९८.१९ ॥
فشدّ ياما وثاقه ومضى متجهاً نحو الجنوب، وتبعت سافيتري، المثقلة بالحزن، ياما نفسه.
3.298.20
भर्तुः शरीररां च विधाय हि तपस्विनी ।
भर्तारमनुगच्छन्ती तथावस्थं सुमध्यमा।
नियमव्रतसंसिद्धा महाभागा पतिव्रता ॥ ३.२९८.२० ॥
وضعت جثمان زوجها جانباً، وتبعته، وهي على تلك الحال، سافيتري الزاهدة ذات الخصر النحيل، الكاملة في النذور والشعائر، العظيمة الحظ، الوفية لزوجها.
3.298.21
निवर्त गच्छ सावित्रि कुरुष्वास्यौर्ध्वदैहिकम् ।
कृतंभर्तुस्त्वयाऽऽनृण्यं यावद्गम्यं गतं त्वया ॥ ३.२९८.२१ ॥
ارجعي يا سافيتري وأدّي له الشعائر الجنائزية. لقد أوفيتِ دَينك لزوجك؛ وقد بلغتِ أبعد ما يُسمح به.
3.298.22
यत्र मे नीयते भर्ता स्वयं वा यत्र गच्छति ।
मया च तत्र गन्तव्यमेष धर्मः सनातनः ॥ ३.२९८.२२ ॥
حيثما يُساق زوجي، أو حيثما يذهب هو بنفسه، هناك يجب أن أذهب أنا أيضاً. هذا هو الدارما الأزلي.
3.298.23
तपसा गुरुभक्त्या च भर्तुः स्नेहाद्व्रतेन च ।
तव चैव प्रसादेन न मे प्रतिहता गतिः ॥ ३.२९८.२३ ॥
بفضل التقشّف، وتوقيري لكبار السن، ومحبّتي لزوجي، ونذري، وبفضلك أيضاً، لم تُعَق مسيرتي.
3.298.24
प्राहुः साप्तपदं मैत्रं बुधास्तत्त्वार्थदर्शिनः ।
मित्रतां च पुरस्कृत्य किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ ३.२९८.२४ ॥
يقول الحكماء الذين يرون المعنى الحق إنها صداقة الخطوات السبع. إكراماً لتلك الصداقة سأقول شيئاً؛ فاستمع إليه.
3.298.25
नानात्मवन्तस्तु वने चरन्ति ।
धर्मं च वासं च परिश्रमं च।
विज्ञानतो धर्ममुदाहरन्ति ।
तस्मात्सन्तो धर्ममाहुः प्रधानम् ॥ ३.२९८.२५ ॥
يسكن في الغابة ذوو ضبط النفس على وجوه شتى، يتبعون الدharma والسكنى والتعب. وبالعلم يبينون الدharma؛ لذلك يسمي الأخيار الدharma الأعظم.
3.298.26
एकस्य धर्मेण सतां मतेन ।
सर्वेस्म तं मार्गमनुप्रपन्नाः। ॥ ३.२९८.२६ ॥
بدharma واحد وبرأي الأخيار، اتبع الجميع ذلك الطريق.
3.298.27
निवर्त तुष्टोस्मि तवानया गिरा ।
स्वराक्षरव्यञ्जनहेतुयुक्तया।
ददानि ते सर्वमनिन्दिते वरम् ॥ ३.२९८.२७ ॥
ارجعي؛ إني راضٍ بكلامك هذا المتضمن حروفاً واضحة وصوامت وحججاً. أيتها البريئة، أمنحك كل نعمة.
3.298.28
च्युतः स्वराज्याद्वनवासमाश्रितो ।
विनष्टचक्षुः श्वशुरो ममाश्रमे।
स लब्धचक्षुर्बलवान्भवेन्नृप-
स्तव प्रसादाज्ज्वलनार्कसंनिभः ॥ ३.२९८.२८ ॥
حمي زوجي، وقد سقط من مملكته وعاش في منفى الغابة، فقد بصره وهو في النسك. فليستعد بصره، وليصر ملكاً قوياً يشبه النار والشمس، بفضلك.
3.298.29
ददानि तेऽहं तमनिन्दिते वरं ।
यथा त्वयोक्तं भविता च तत्तथा।
तवाध्वना ग्लानिमिवोपलक्षये ।
निवर्त गच्छस्व न ते श्रमो भवेत् ॥ ३.२९८.२९ ॥
أيتها البريئة، أمنحك تلك النعمة. كما قلتِ، فليكن. أرى في طريقك إعياءً؛ ارجعي واذهبي، ولا يصبك تعب.
3.298.30
श्रमः कुतो भर्तृसमीपतो हिमे ।
यतो हि भर्ता मम सा गतिर्ध्रुवा।
यतः पतिं नमेष्यसि तत्र मे गतिः ।
सुरेश भूयश्च वचो निबोध मे ॥ ३.२९८.३० ॥
كيف يكون لي إعياء بقرب زوجي؟ فالزوج هو سبيلي الثابت؛ فحيثما تجعل زوجي يخضع، هناك يكون سبيلي. أيها سيد الآلهة، اسمع كلامي مرة أخرى.
3.298.31
सतां सकृत्संगतमीप्सितं परं ।
ततः परं मित्रमिति प्रचक्षते।
न चाफलं सत्पुरुषेण संगतं ।
ततः सतां संनिवसेत्समागमे ॥ ३.२९८.३१ ॥
إن صحبة الأخيار ولو مرة واحدة مرغوبة غاية الرغبة؛ ومن بعدها تُسمّى صداقة. وصحبة الرجل الصالح لا تذهب سدى أبدًا؛ فلذلك ينبغي أن يُقام في مجتمع الأخيار.
3.298.32
मनोनुकूलं बुधबुद्धिवर्धनं ।
त्वया यदुक्तं वचनं हिताश्रयम्।
विना पुनः सत्यवतोस्य जीवितं ।
वरं द्वितीयं वरयस्व भामिनि ॥ ३.२९८.३२ ॥
إن كلامك يُرضي النفس، ويزيد حكمة الحكماء، ويستند إلى الخير. ولكن بغير حياة ساتيافات، فاختاري منحة ثانية أيتها السيدة.
3.298.33
हृतंपुरा मे श्वशुरस्य धीमतः ।
स्वमेव राज्यंलभतां स पार्थिवः।
कजह्यात्स्वधर्मान्न च मे गुरुर्यथा ।
द्वितीयमेतद्वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.३३ ॥
قد سُلبت مملكة حماي الحكيم فيما مضى؛ فليستعد ذلك الملك مملكته الخاصة. وليُحافظ على واجبه ولا يتركه، كما لا يترك معلمي واجبه. هذه هي المنحة الثانية التي أختارها منك.
3.298.34
स्वमेवं राज्यं प्रतिपत्स्यतेऽचिरा-
न्न च स्वधर्मात्परिहीयते नृपः।
कृतेन कामेन मया नृपात्मजे ।
निवर्त गच्छस्व न ते श्रमो भवेत् ॥ ३.२९८.३४ ॥
سيستعيد الملك مملكته الخاصة عن قريب، ولن يسقط عن واجبه. أيتها الأميرة، قد تحققت رغبتك على يدي. فارجعي واذهبي، ولا يصيبنك إعياء.
3.298.35
प्रजास्त्वयैता नियमेन संयता ।
नियम्य चैता नयसे निकामया।
ततो यमत्वं तव देव विश्रुतं ।
निबोध चेमां गिरमीरितां मया ॥ ३.२९८.३५ ॥
أيها الإله، أنت تضبط هذه المخلوقات بالنظام وتقودها حسب مشيئتك؛ لذلك اشتهر اسمك يama. فاسمع الآن هذا القول الذي نطقت به.
3.298.36
मा वै द्वितीयं मा तृतीयं च वाञ्छे ।
तस्मात्सन्तो धर्ममाहुः प्रधानम्
अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिरा ।
अनुग्रहश्च दानं च सतां धर्मः सनातनः ॥ ३.२९८.३६ ॥
لا أرغب في نعمة ثانية ولا ثالثة؛ لذلك يقول الصالحون إن عدم الأذى هو أسمى الدارما. ألا تؤذي أي كائن بالفعل أو الفكر أو القول، والرحمة والعطاء: هذه هي الدارما الأبدية للصالحين.
3.298.37
वरं वृणीष्वेहविनाऽस्य जीवितं ।
एवंप्रायश्च लोकोऽयं मनुष्याः शक्तिपेशलाः।
सन्तस्त्वेवाप्यमित्रेषु दयां प्राप्तेषु कुर्वते ॥ ३.२९८.३७ ॥
اختر هنا نعمة غير حياة هذا الرجل. هذا العالم وأهله ضعفاء في القوة عادةً؛ لكن الصالحين يُظهرون الرحمة حتى للأعداء الذين يأتون إليهم.
3.298.38
पिपासितस्येव भवेद्यथा पय-
स्तथा त्वया वाक्यमिदं समीरितम्।
विना पुनः सत्यवतोऽस्य जीवितं ।
वरं वृणीष्वेह शुभे यदिच्छसि ॥ ३.२९८.३८ ॥
كما أن الماء يسر العطشان، كذلك هذا القول الذي نطقت به يسرّني. لكن سوى حياة سافيترافان، أيتها المباركة، اختاري هنا النعمة التي تشائين.
3.298.39
ममानपत्यः पृथिवीपतिः पिता ।
भवत्पितुः पुत्रशतं तथौरसम्।
कुलस्य संतानकरं च यद्भवे-
त्तृतीयमेतद्वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.३९ ॥
أبي، سيّد الأرض، بلا نسل. كما كان لأبيك مئة ابن، ليكن لأبي أبناء من صُلبه يحفظون النسل، وهذه هي النعمة الثالثة التي أسألها منك.
3.298.40
कुलस्य संतानकरं सुवर्चसं ।
शतं सुतानां पितुरस्तु ते शुभे।
कृतेन कामेन नराधिपात्मजे ।
निवर्त दूरं हि पथस्त्वमागता ॥ ३.२९८.४० ॥
ليكن لأبيك مئة ابن مشرق يحفظون نسل العائلة. أيتها الأميرة المباركة، ليتحقق مرادك. والآن عودي، فقد قطعتِ طريقاً بعيداً جداً.
3.298.41
न दूरमेतन्मम भर्तृसन्निधौ ।
मनो हि मे दूरतरं प्रधावति।
अथ व्रजन्नेव गिरं समुद्यतां ।
मयोच्यमानां शृणु भूय एव च ॥ ३.२९८.४१ ॥
في حضرة زوجي لا يُعد هذا بعيداً؛ إنّ قلبي يجري أبعد من ذلك. والآن، وأنت تمشي، اسمع مرة أخرى الكلام الذي أنا قائلته.
3.298.42
विवस्वतस्त्वं तनयऋ प्रतापवां-
स्ततो हि वैवस्वत उच्यसे बुधैः।
समेन धर्मेण चरन्ति ताः प्रजा-
स्ततस्तवेहेवर धर्मराजता ॥ ३.२९८.४२ ॥
أنت الابن المهيب لفيفسفات، ولذلك يدعوك الحكماء فايفسفاتا. وهذه الخلائق تسير بالدارما المتساوية؛ فلذلك أيها الأفضل، إن مُلك الدارما لك هنا.
3.298.43
आत्मन्यपि न विश्वासस्तथा भवति सत्सु यः ।
तस्मात्सत्सु विशेपेण सर्वः प्रणयमिच्छति ॥ ३.२९८.४३ ॥
حتى في النفس لا توجد ثقة كتلك التي تكون مع الأخيار؛ ولذلك، لا سيما بين الأخيار، يلتمس الجميع المودة.
3.298.44
सौहदात्सर्वभूतानां विश्वासो नाम जायते ।
तस्मात्सत्सु विशेपेण विश्वासं कुरुते जनः ॥ ३.२९८.४४ ॥
من المودة تجاه جميع الكائنات تنشأ الثقة حقاً؛ ولذلك، لا سيما نحو الأخيار، يضع الإنسان ثقته.
3.298.45
उदाहृतंते वचनं यदङ्गने ।
शुभे न तादृक् त्वदृते श्रुतं मया।
अनेन तुष्टोस्मि विनाऽस्य जीवितं ।
वरं चतुर्थं वरयस्व गच्छ च ॥ ३.२९८.४५ ॥
أيتها المرأة، أيتها المباركة! لم أسمع مثل هذا الكلام من أحد سواك. وقد سررت بذلك؛ فاختاري نعمة رابعة غير حياة هذا، ثم امضي.
3.298.46
ममात्मजं सत्यवतस्तथौरसं ।
भवेदुभाभ्यामिह यत्कुलोद्वहम्।
शतं सुतानां बलवीर्यशालिना-
मिदंचतुर्थं वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.४६ ॥
ليحمل ابني الصُّلبي من سَتْيَفان نسلَنا نحن الاثنين، وليُولد لنا مئة ابن ذوو بأس وشجاعة. هذه هي النعمة الرابعة التي أختارها منك.
3.298.47
शतं सुतानां बलवीरय्शालिनां ।
भविष्यति प्रीतिकरं तवाबले।
परिश्रमस्ते न भवेन्नृपात्मजे ।
निवर्त दूरं हि पथस्त्वमागता ॥ ३.२९८.४७ ॥
سيكون لك مئة ابن ذوو بأس وشجاعة مصدرَ سرور. أيتها الضعيفة، أيتها الأميرة، لا يصيبنك عناء. ارجعي، فقد قطعتِ طريقًا بعيدًا جدًا.
3.298.48
सतां सदा शाश्वतधर्मवृत्तिः ।
सन्तो न सीदन्ति न च व्यथन्ति।
सतां सद्भिर्नाफलः संगमोस्ति ।
सद्भ्यो भयंनानुवर्तन्ति सन्तः ॥ ३.२९८.४८ ॥
سلوك الأخيار دائمًا موافق للدهرم الأبدي. لا يضعف الأخيار ولا يتألمون. ولا تكون صحبة الأخيار للأخيار عقيمة، ولا يأتي من الأخيار خوف.
3.298.49
सन्तो हि सत्येन नयन्ति सूर्यं ।
सन्तो भूमिं तपसा धारयन्ति।
सन्तो गतिर्भूतभव्यस्य राज-
न्सतां मध्ये नावसीदन्ति सन्तः ॥ ३.२९८.४९ ॥
يُسيِّر الأخيار الشمسَ بقوة الحق، ويحمل الأخيار الأرضَ بالتقشف. أيها الملك، الأخيار هم مأوى الماضي والمستقبل، وبين الأخيار لا يسقط الأخيار أبدًا.
3.298.50
आर्यजुष्टमिदं वृत्तमिति विज्ञाय शाश्वतम् ।
सन्तः परार्थं कुर्वाणा नावेक्षन्ति प्रतिक्रियाः ॥ ३.२९८.५० ॥
عالمين أن هذا هو السلوك الأبدي الذي يتبعه النبلاء، يعمل الأخيار من أجل غيرهم ولا ينتظرون مقابلاً.
3.298.51
न च प्रसादः सत्पुरुषेषु मोघो ।
न चाप्यर्थो नश्यति नापि मानः।
यस्मादेतन्नियतं सत्सु नित्यं ।
तस्मात्सन्तो रक्षितारो भवन्ति ॥ ३.२९८.५१ ॥
النعمة التي تُمنح للأخيار لا تذهب سدى، ولا يضيع المال ولا الشرف؛ ولأن هذا ثابت دائماً عند الأخيار، لذلك يصبح الأخيار حماةً.
3.298.52
यथायथा भाषसि धर्मसंहितं ।
मनोनुकूलं सुपदं महार्थवत्।
तथातथा मे त्वयि भक्तिरुत्तमा ।
वरं वृणीष्वाप्रतिमं पतिव्रते ॥ ३.२९८.५२ ॥
كلما نطقتِ بكلمات موافقة للدَّرْما، عذبة في القلب، حسنة العبارة، عظيمة المعنى، ازدادت محبتي العليا لكِ. يا من أخلصتِ لزوجك، اختاري نعمةً لا نظير لها.
3.298.53
न तेऽपवर्गः सुकृताद्विना कृत-
स्तथा यथाऽन्येषु वरेषु मानद।
वरं वृणे जीवतु सत्यवानयं ।
यथा मृता ह्येवमहं पतिं विना ॥ ३.२९८.५३ ॥
يا واهب الكرامة، هذا الخلاص منك لا يكون إلا بعمل صالح، كما في سائر النعم. أختار أن يحيا ساتياڤان، فبغير زوجي أنا كالميتة.
3.298.54
न कामये भर्तविनाकृता सुखं ।
न कामये भर्तृविनाकृता दिवम्।
नकामये भर्तविनाकृता श्रियं ।
न भर्तृहीना व्यवसामि जीबितुम् ॥ ३.२९८.५४ ॥
بغير زوجي لا أرغب في السعادة، وبغير زوجي لا أرغب في السماء، وبغير زوجي لا أرغب في الثروة. محرومةً من زوجي، لا أعزم على الحياة.
3.298.55
वरातिसर्गः शतपुत्रता मम ।
त्वयैव दत्तो ह्रियते च मे पतिः।
वरं वृणे जीवतु सत्यवानयं ।
तवैव सत्यं वचनं भविष्यति ॥ ३.२९८.५५ ॥
لقد منحتني نعمة مئة ابن، وأنت نفسك منحتها؛ ومع ذلك يُساق زوجي بعيدًا. أختار هذه النعمة: ليحيا ساتياڤان، وليصدق قولك.
3.298.56
तथेत्युक्त्वा तु तं पाशं मुक्त्वा वैवस्वतो यमः ।
धर्मराजः प्रहृष्टात्मा सावित्रीमिदमब्रवीत् ॥ ३.२९८.५६ ॥
وقال: «ليكن ذلك»، فأطلق ياما ابن فيفاسفات ذلك الحبل؛ وقال ملك الدهرما، بقلب مسرور، لسافيتري هذه الكلمات.
3.298.57
एष भद्रे मया मुक्तो भर्ता ते कुलनन्दिनि ।
तोषितोऽहं त्वया साध्वि वाक्यैर्धर्मार्तसंहितैः ॥ ३.२९८.५७ ॥
يا ذات الخير، يا بهجة العشيرة، لقد أطلقتُ زوجك. يا أيتها الفاضلة، إنني راضٍ عن كلماتك المشتملة على الدهرما والمنفعة.
3.298.58
अरोगस्व नेयश्च सिद्धार्थः स भविष्यि ।
चतुर्वर्षशतायुश्च त्वया सार्धमवाप्स्यति ॥ ३.२९८.५८ ॥
سيكون خاليًا من المرض، وتتحقق مقاصده. وسينال مع زوجتك عمرًا مقداره أربعمئة عام.
3.298.59
इष्ट्वा यज्ञैश्च धर्मेण ख्यातिं लोके गमिष्यति ।
त्वयि पुत्रशतं चैव सत्यवाञ्जनयिष्यति ॥ ३.२९८.५९ ॥
وبالقرابين وبالدهرما سينال شهرة في العالم؛ وسيُنجب ساتياڤان منك مئة ابن.
3.298.60
ते चापि सर्वे राजानः क्षत्रियाः पुत्रपौत्रिणः ।
ख्यातास्त्वन्नामधेयाश्चभविष्यन्तीह शाश्वताः ॥ ३.२९८.६० ॥
وسيبقى هنا أبدًا جميع أولئك الملوك والمحاربين ذوي الأبناء والأحفاد، المشهورين الحاملين اسمك.
3.298.61
पितुश्च ते पुत्रशतं भविता तव मातरि ।
मालव्यां मालवा नाम शाश्वताः पुत्रपौत्रिणः।
भ्रातरस्ते भविष्यन्ति क्षत्रियास्त्रिदशोपमाः ॥ ३.२९८.६१ ॥
سيكون لأبيك مئة ابن، وستكون من أمك في مالافيا قبيلة خالدة تُدعى المالافا، ذات أبناء وأحفاد. وستكون إخوتك كشاتريا، مثل الآلهة.
3.298.62
एवं तस्यै वरं दत्त्वा धर्मराजः प्रतापवान् ।
निवर्तयित्वा सावित्रीं स्वमेव भवनं ययौ ॥ ३.२९८.६२ ॥
وهكذا منح لها نعمة، فأعاد الملك العادل الجليل سافيتري وذهب إلى مسكنه.
3.298.63
सावित्र्यपि यमे याते भर्तारं प्रतिलभ्य च ।
जगाम तत्र यत्रास्या भर्तुः शावं कलेवरम् ॥ ३.२९८.६३ ॥
ولما ذهب ياما، ذهبت سافيتري أيضًا بعد أن استعادت زوجها إلى المكان الذي كان فيه جثمان زوجها الهامد.
3.298.64
सा भूमौ प्रेक्ष्यभर्तारमुपसृत्योपगृह्य च ।
उत्सङ्गे शिर आरोप्य भूमावुपविवेश ह ॥ ३.२९८.६४ ॥
فلما رأت زوجها ملقى على الأرض، دنت منه وعانقته، ووضعت رأسه في حجرها وجلست على الأرض.
3.298.65
संज्ञां चस पुनर्लब्ध्वा सावित्रीमभ्यभाषत ।
प्रोष्यागत इव प्रेम्णा पुनःपुनरुदीक्ष्यवै ॥ ३.२९८.६५ ॥
استعاد وعيه فتكلم مع سافيتري، ينظر إليها مرارًا بحب، كمن عاد من سفر بعيد.
3.298.66
सुचिरं बत सुप्तोस्मि किमर्थं नावबोधितः ।
क्व चासौ पुरुषः श्यामो योसौ मां संचकर्षह ॥ ३.२९८.६६ ॥
"آه! لقد نمت زمنًا طويلًا؛ فلماذا لم توقظني؟ وأين ذلك الرجل الأسود الذي كان يجرّني؟"
3.298.67
सुचिरं त्वंप्रसुप्तोसि ममाह्के पुरुषर्षभ ।
गतः स भगवान्देवः प्रजासंयमनो यमः ॥ ३.२९८.६७ ॥
يا ثور الرجال، لقد نمت طويلا في حجري. لقد مضى الإله المبجل يama، ضابط الكائنات.
3.298.68
विश्रान्तोसि महाभाग विनिद्रश्च नृपात्मज ।
यदि शक्यं समुत्तिष्ठ विगाढां पश्य शर्वरीम् ॥ ३.२९८.६८ ॥
يا عظيم الحظ، لقد استرحت واستيقظت من النوم، أيها الأمير. إن أمكن، فانهض وانظر كم تعمقت الليلة.
3.298.69
उपलभ्यततः संज्ञां सुखसुप्त इवोत्थितः ।
दिशः सर्वा वनान्तांश्च निरीक्ष्योवाच सत्यवान् ॥ ३.२९८.६९ ॥
ثم استعاد وعيه، كمن نهض من نوم هانئ، ونظر إلى جميع الجهات وأطراف الغابة، ثم قال ساتياڤان.
3.298.70
फलाहारोस्मि निष्क्रान्तस्वया सह सुमध्यमे ।
ततः पाटयतः काष्ठं शरिसो मे रुजाऽभवत् ॥ ३.२९८.७० ॥
يا ذات الخصر النحيل، بعد أن أكلت الثمر خرجت معك. ثم حين كنت أشق الحطب، نشأ الألم في رأسي.
3.298.71
शिरोभितापसंतप्तः स्थातुं चिरमशक्नुवन् ।
तवोत्सङ्गे प्रसुप्तोस्मि इति सर्वं स्मरे शुभे ॥ ३.२९८.७१ ॥
وقد أنهكني حرّ ألم الرأس، وعجزت عن الوقوف طويلا، يا مباركة، فنمت نوما عميقا في حجرك. وأنا أتذكر كل ذلك.
3.298.72
त्वयोपगूढस्य च मे निद्रयाऽपहृतं मनः ।
ततोऽपश्यं तमो घोरं पुरुषं च महौजसम् ॥ ३.२९८.७२ ॥
ومع أنني كنت في عناقك، فقد سلب النوم عقلي. ثم رأيت ظلاما مروعا ورجلا عظيم القوة.
3.298.73
तद्यदि त्वं विजानासि किं तद्ब्रूहि सुमध्यमे ।
स्वप्नो मे यदिवा दृष्टो यदि वा सत्यमेव तत् ॥ ३.२९८.७३ ॥
إن كنتِ تعرفين ذلك، فقولي لي، يا ذات الخصر النحيل، ما كان. هل ما رأيته كان حلمًا، أم كان حقًّا كذلك؟
3.298.74
तमुवाचाथ सावित्री रजनी व्यवगाहते ।
श्वस्ते सर्वंयथावृत्तमाख्यास्यामि नृपात्मज ॥ ३.२९८.७४ ॥
فقالت له سافيتري: «الليل يزداد عمقًا. غدًا، يا أمير، سأخبرك بكل ما حدث كما حدث.»
3.298.75
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते पितरौ पश्य सुव्रत ।
विगाढा रजनी चेयं निवृत्तश्च दिवाकरः ॥ ३.२९८.७५ ॥
قم، قم، وليكن لك الخير. يا ذا النذور الصالحة، انظر إلى والديك. قد تعمّق هذا الليل، وعاد الشمس إلى الوراء.
3.298.76
नक्तंचराश्चरन्त्येते हृष्टाः क्रूराभिभाषिणः ।
श्रूयन्ते पर्णशब्दाश्च मृगाणां चरतां वने ॥ ३.२९८.७६ ॥
هذه الكائنات الليلية تتكلم بفرح وبصوت قاسٍ، ويُسمع حفيف الأوراق من الغزلان التي ترعى في الغابة.
3.298.77
एता घोरं शिवा नादान्दिशं दक्षिणपश्चिमाम् ।
आस्थाय विरुवन्त्युग्राः कम्पयन्त्यो मनो मम ॥ ३.२९८.७७ ॥
هذه الذئاب الأنثى المتوحشة، واقفةً في الاتجاه الجنوبي الغربي، تعوي بصرخات مرعبة وتجعل ذهني يرتجف.
3.298.78
वनं प्रतिभयाकारं घनेन तमसा वृतम् ।
न विज्ञास्यसि पन्थानं गन्तुं चैव न शक्ष्यसि ॥ ३.२९८.७८ ॥
هذه الغابة مخيفة المظهر ومغطاة بظلام كثيف. لن تعرفي الطريق، ولن تستطيعي المضي قدمًا.
3.298.79
अस्मिन्न वने दग्धे शुष्कवृक्षः स्थितो ज्वलन् ।
वायुना धम्यमानोत्र दृश्यतेऽग्निः क्वचित्क्वचित् ॥ ३.२९८.७९ ॥
في هذه الغابة المحترقة تقف شجرة يابسة تشتعل، ويُرى الأوار هنا وهناك مؤججًا بالريح.
3.298.80
ततोऽग्निमानयित्वेह ज्वालयिप्यामि सर्वतः ।
काष्ठानीमानि सन्तीह जहि संतापमात्मनः ॥ ३.२९८.८० ॥
ثم سأحضر النار إلى هنا وأشعلها من كل جانب؛ فهذه الحطب موجود هنا. فاطرد عنك ألمك.
3.298.81
यदि नोत्सहसे गन्तुं सरुजं त्वां हि लक्षये ।
न च ज्ञास्यसि पन्थानं तमसा संवृते वने ॥ ३.२९८.८१ ॥
إن لم تستطع السير — فأنا أرى أنك مريض — فلن تعرف الطريق في هذه الغابة المكسوّة بالظلام.
3.298.82
श्वः प्रभाते वने दृश्ये यास्यावोऽनुमते तव ।
वसावेह क्षपामेकां रुचितं यदि तेऽनघ ॥ ३.२९८.८२ ॥
غدًا عند الفجر، حين تُرى الغابة، سنمضي بموافقتك. يا من لا عيب فيه، إن شئت فلنمكث هنا ليلة واحدة.
3.298.83
शिरोरुजा निवृत्ता मे स्वस्थान्यङ्गानि लक्षये ।
मातापितृभ्यामिच्छामि संयोगं त्वत्प्रसादजम् ॥ ३.२९८.८३ ॥
لقد زال صداع رأسي، وتبدو أطرافي سليمة. وبفضلك أتمنى أن ألتقي بأمي وأبي من جديد.
3.298.84
न कदाचिद्विकाले हि गतपूर्वोहमाश्रमात् ।
अनागतायां सन्ध्यायां माता मे प्ररुणद्धि माम् ॥ ३.२९८.८४ ॥
لم أخرج قط من الصومعة في وقت غير مناسب. فقبل أن يحل المساء تمنعني أمي دائمًا.
3.298.85
दिवाऽपिमयि निष्क्रान्ते सन्तप्येते गुरू मम ।
विचिनोति हि मां तातः सहैवाश्रमवासिभिः ॥ ३.२९८.८५ ॥
حتى في النهار، حين أخرج، يتألم والداي الكبيران. ويبحث عني أبي مع سكان الصومعة.
3.298.86
मात्रा पित्रा च सुभृशं दुःखिताभ्यामहं पुरा ।
उपालब्धश्च बहुशश्चिरेणागच्छसीति हि ॥ ३.२९८.८६ ॥
من قبل كانت أمي وأبي، وهما في غاية الحزن، يوبخانني مرارًا قائلين: «تعود متأخرًا».
3.298.87
कात्ववस्था तयोरद्य मदर्थमिति चिन्तये ।
तयोरदृश्ये मयि च महद्दुःखं भविष्यति ॥ ३.२९८.८७ ॥
ما حال هذين اليوم بسببي؟ أفكر: إذا لم يرياني فسيصيبهما حزن عظيم.
3.298.88
पुरा मामूचतुश्चैव रात्रावस्रायमाणकौ ।
भृशं सुदुःखितौ वृद्धौ बहुशः प्रीतिसंयुतौ ॥ ३.२९८.८८ ॥
من قبل كان ذانك الشيخان في الليل يبكيان، شديدي الحزن، مفعمين بالمودة، يكلمانني مرارًا.
3.298.89
त्वया हीनौ न जीवाव मुहूर्तमपि पुत्रक ।
यावद्धरिष्यसे पुत्र तावन्नौ जीवितं ध्रुवम् ॥ ३.२९८.८९ ॥
بدونك يا بُنيّ لن نعيش نحن الاثنين لحظة واحدة. يا بُنيّ، ما دمت تأتي بما نحتاجه، فحياتنا مؤكدة.
3.298.90
वृद्धयोरन्धयोर्दृष्टिस्त्वयि वंशः प्रतिष्ठिः ।
त्वयि पिण्डश्च कीर्तिश्च सन्तानश्चावयोरिति ॥ ३.२९८.९० ॥
لنا نحن الشيخين العميين أنت البصر؛ والنسل قائم فيك. وفيك قرباننا للأجداد، وسمعتنا، وذريتنا.
3.298.91
माता वृद्धा पिता वृद्धस्तयोर्यष्टिरहं किल ।
तौ रात्रौ मामपश्यन्तौ कामवस्थां गमिष्यतः ॥ ३.२९८.९१ ॥
أمي عجوز وأبي عجوز، وأنا حقًا عصاهما. إذا لم يرياني في الليل فسيقعان في حال من الكرب.
3.298.92
निद्रायाश्चाभ्यसूयामि यस्या हेतोः पिता मम ।
माता च संशयं प्राप्ता मत्कृतेऽनपकारिणी ॥ ३.२९८.९२ ॥
أغضب على النوم الذي بسببه وقع أبي وأمي في الخطر؛ وأمي، مع أنها بريئة، قد وقعت في الخطر بسببي.
3.298.93
अहं च संशयं प्राप्तः कृच्छ्रामापदमास्थितः ।
मातापितृभ्यां हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ३.२९८.९३ ॥
وأنا أيضًا وقعت في الخطر ودخلت في نكبة مؤلمة؛ ولا أستطيع أن أعيش بدون أمي وأبي.
3.298.94
व्यक्तमाकुलया बुद्ध्या प्रज्ञाचक्षुः पिता मम ।
एकैकमस्यां वेलायां पृच्छत्याश्रमवासिनम् ॥ ३.२९८.९४ ॥
من الواضح أن أبي، الذي عيناه الحكمة، يسأل في هذه الساعة بعقل مضطرب كل واحد من سكان الناسك واحدًا تلو الآخر.
3.298.95
नात्मानमनुशोचामि यथाऽहंपितरं शुभे ।
भर्तारं चाप्यनुगतां मातरं भृशदुःखिताम् ॥ ३.२९८.९५ ॥
يا ذات الخير، لست أحزن على نفسي بقدر ما أحزن على أبي، وعلى أمي التي تبعت زوجها وهي حزينة للغاية.
3.298.96
मत्कृते न हि तावद्य सन्तापं परमेष्यतः ।
जीवन्तावनुजीवामि भर्तव्यौ तौ मयेति ह ॥ ३.२९८.९६ ॥
لن يقعا اليوم في الكرب الأعظم بسببي؛ ما داما حيين سأعيش، فعليّ أن أعولهما.
3.298.97
तयोः प्रियं मे कर्व्यमिति जीवामि चाप्यहम् ।
परमं दैवतं तौ मे पूजनीयौ सदा मया।
तयोस्तु मे सदाऽस्त्येवं व्रतमेतत्पुरातनम् ॥ ३.२९८.९७ ॥
إن عمل ما يسرّهما واجبي، ولذلك أنا حيّ. هذان الاثنان إلهاي الأعلى، وعليّ أن أكرمهما دائمًا. وهذا النذر القديم نحوهما يلزمني أبدًا.
3.298.98
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा गुरुभक्तो गुरुप्रियः ।
उच्छ्रित्य बाहू दुःखार्तः सुस्वरं प्ररुरोद ह ॥ ३.२९८.९८ ॥
قال ذلك، ثم رفع ذلك الرجل الصالح، المخلص لمعلميه والمحبوب لديهم، المكلوم بالحزن ذراعيه، وبكى بصوت عال.
3.298.99
ततोऽब्रवीत्तथा दृष्ट्वाभर्तारं शोककर्शितम् ।
प्रमृज्याश्रूणि पाणिभ्यां सावित्री धर्मचारिणी ॥ ३.२९८.९९ ॥
فقالت سافيتري، السائرة على الدارما، حين رأت زوجها قد أنهكه الحزن، وهي تمسح الدموع بيديها:
3.298.100
यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं यदि दत्तं हुतं यदि ।
श्वश्रूश्वशुरभर्तॄणां मम पुण्याऽस्तु शर्वरी ॥ ३.२९८.१०० ॥
إن كنتُ قد مارستُ التقشّف، وأعطيتُ وقدّمتُ القرابين، فلتكن ليلتي هذه مباركة لحماتي وحماي وزوجي.
3.298.101
न स्मराम्युक्तपूर्वं वै स्वैरेष्वप्यनृतां गिरम् ।
तेन सत्येन तावद्य ध्रियेतां श्वशुरौ मम ॥ ३.२९८.१०१ ॥
لا أذكر أنني تفوهت يومًا بكلمة كاذبة، ولا حتى مزاحًا. فبحق ذلك الصدق، ليبقَ اليوم حيًّا حموايَ الاثنان.
3.298.102
कामये दर्शनं पित्रोर्याहि सावित्रि माचिरम् ।
अपिनाम गुरू तौ हि पश्येयं ध्रियमाणकौ ॥ ३.२९८.१०२ ॥
أرغب في رؤية والديّ. هيّا يا سافيتري، لا تتأخري؛ لعلّي أرى ذينك الفاضلين ما زالا حيّين.
3.298.103
पुरा मातुः पितुर्वाऽपियदि पश्यामि विप्रियम् ।
न जीविष्ये वरारोहे सत्येनात्मानमालभे ॥ ३.२९८.१०३ ॥
إن رأيت أولًا ما يسوء أمي أو أبي، أيتها الجميلة الخصر، فلن أعيش؛ أقسم بالحق.
3.298.104
यदि धर्मे च ते बुद्धिर्मां चेज्जीवन्तमिच्छसि ।
मम प्रियं वा कर्तव्यं गच्छावाश्रममन्तिकात् ॥ ३.२९८.१०४ ॥
إن كان عقلك على الدارما وأردتِ أن أعيش، أو كان ينبغي أن أُسعَد، فلنذهب إلى الصومعة القريبة.
3.298.105
सावित्री तत उत्थाय केशान्संम्य भामिनी ।
पतिमुत्थापयामास बाहुभ्यां परिगृह्य वै ॥ ३.२९८.१०५ ॥
فنهضت سافيتري، وجمعت شعرها، ورفعت تلك المرأة المتألقة زوجها بذراعيها.
3.298.106
उत्ताय सत्यवांश्चापि प्रमृज्याङ्गानि पाणिना ।
सर्वा दिशः समालोक्य कठिने दृष्टिमादधे ॥ ३.२९८.१०६ ॥
ونهض ساتياڤان أيضًا فمسح أعضاءه بيده، ونظر إلى كل الاتجاهات، وثبّت نظره على الغابة الوعرة.
3.298.107
तमुवाचाथसावित्री श्वः फलानि हरिष्यसि ।
योगक्षेमार्थमेतं ते नेष्यामि परशुं त्वहम् ॥ ३.२९८.१०७ ॥
فقالت له سافيتري: غدًا ستجمع الثمار؛ ولسلامتك وكفايتك سأحمل لك هذه الفأس.
3.298.108
कृत्त्वा कठिनभारं सा वृक्षशाखावलम्बिनम् ।
गृहीत्वा परशुं भर्तुः सकाशे पुनरागमत् ॥ ३.२९८.१०८ ॥
فحملت الحِمل الثقيل، وأخذت الفأس المعلّقة بغصن الشجرة، وعادت ثانية إلى زوجها.
3.298.109
वामे स्कन्धे तु वामोरूर्भर्तुर्बाहुं निवेश्य च ।
दक्षिणएन परिष्वज्य जगाम गजगामिनी ॥ ३.२९८.१०९ ॥
وضعت ذراع زوجها على كتفها الأيسر واحتضنته بيمناها، ومضت تلك التي تمشي مشية الفيلة.
3.298.110
अभ्यासगमनाद्भीरु पन्थानो विदिता मम ।
वृक्षान्तरालोकितया ज्योत्स्नया चापि लक्षये ॥ ३.२९८.११० ॥
أيتها الجبانة، لكثرة ما ذهبت إلى هنا عرفت الطرق، وأميّزها أيضًا بضوء القمر المرئي بين الأشجار.
3.298.111
आगतौ स्वः पथा येन फलान्यवचितानि च ।
यथागतं शुभे गच्छ पन्थानं मा विचारय ॥ ३.२९८.१११ ॥
أيتها المباركة، عودي من الطريق نفسه الذي جئنا منه وجمعنا فيه الثمار، كما جئتِ، ولا تفكري في الطريق.
3.298.112
पलाशखण्डे चैतस्मिन्पन्था व्यावर्तते द्विधा ।
तस्योत्तरेण यः पन्थास्तेन गच्छ त्वरस्व च ॥ ३.२९८.११२ ॥
في هذه الغابة من أشجار البلاش ينقسم الطريق إلى قسمين؛ اسلكي الطريق الذي يقع إلى شماله، وأسرعي.
3.298.113
स्वस्थोस्मि बलवानस्मि दिदृक्षुः पितरावुभौ ।
ब्रुवन्नेव त्वरायुक्तः सम्प्रायादाश्रमं प्रति ॥ ३.२९८.११३ ॥
قائلًا: «أنا بخير وقوي، وأشتاق إلى رؤية أبويّ كليهما»، مضى مسرعًا نحو الصومعة.