మహాభారతం · అధ్యాయం 3.298
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.298.1
अथ भार्यासहायः स फलान्यादाय वीर्यवान् ।
कठिनं पूरयामास ततः काष्ठान्यपाटयत् ॥ ३.२९८.१ ॥
అప్పుడు భార్యతో కూడిన ఆ బలవంతుడు పండ్లను తీసుకొని, బరువును నింపి, తరువాత కట్టెలను చీల్చాడు.
3.298.2
तस्य पाटयतः काष्ठं स्वेदो वै समजायत ।
व्यायामेन च तेनास्य जज्ञे शिरसि वेदना ॥ ३.२९८.२ ॥
అతడు కట్టెలు చీల్చుతుండగా అతనికి చెమట పట్టింది; ఆ శ్రమతో అతని తలలో నొప్పి కలిగింది.
3.298.3
सोऽभिगम्य प्रियां भार्यामुवाच श्रमपीडितः ।
व्यायामेन ममानेन जाता शिरसि वेदना ॥ ३.२९८.३ ॥
శ్రమతో బాధపడుతున్న అతడు ప్రియమైన భార్య దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: "ఈ శ్రమవల్ల నా తలలో నొప్పి కలిగింది."
3.298.4
अङ्गानि चैव सावित्रि हृदयं दूयतीव च ।
अस्वस्थमिव चात्मानं लक्षये मितभाषिणि ॥ ३.२९८.४ ॥
సావిత్రీ, నా అవయవాలు, హృదయం బాధతో మండుతున్నట్లున్నాయి; మితభాషిణీ, నేను అస్వస్థంగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.
3.298.5
शूलैरिव शिरो विद्धमिदं संलक्षयाम्यहम् ।
भ्रमन्तीव दिशः सर्वाश्चक्रारूढं मनो मम।
तत्स्वप्तुमिच्छे कल्याणि न स्तातुं शक्तिरस्ति मे ॥ ३.२९८.५ ॥
నా తల శూలాలతో గుచ్చబడినట్లు నేను భావిస్తున్నాను; అన్ని దిక్కులూ తిరుగుతున్నట్లున్నాయి, నా మనసు చక్రంపై ఎక్కినట్టు ఉంది. కాబట్టి కల్యాణీ, నేను నిద్రపోవాలనుకుంటున్నాను; నిలబడే శక్తి నాకు లేదు.
3.298.6
सा समासाद्य सावित्री भर्तारमुपगम्य च ।
उत्सङ्गेऽस्य शिर कृत्वा निषसाद महीतले ॥ ३.२९८.६ ॥
సావిత్రి భర్త దగ్గరకు చేరి, అతని దగ్గరకు వెళ్లి, అతని తలను తన ఒడిలో ఉంచి నేలపై కూర్చుంది.
3.298.7
ततः सा नारदवचो विमृशन्ती तपस्विनी ।
तं मुहूर्तं क्षणं वेलां दिवसं च युयोज ह ॥ ३.२९८.७ ॥
అప్పుడు నారదుని మాటలను ఆలోచిస్తున్న తపస్విని ఆ ముహూర్తాన్ని, క్షణాన్ని, వేళను, దినాన్ని నిర్ణయించుకుంది.
3.298.8
हन्त प्राप्तः स कालोऽयमिति चिन्तापरा सती ।
मुहूर्तादेव चापश्य्पुरुषं रक्तवाससम्।
वद्धमौलिं वपुष्मन्तमादित्यसमतेजसम् ॥ ३.२९८.८ ॥
'అయ్యో, ఆ సమయం వచ్చింది' అని చింతాక్రాంతురాలైన సతి, ఒక్క ముహూర్తంలోనే ఎర్రని వస్త్రాలు ధరించి, జుట్టు ముడి వేసుకుని, సూర్యతేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న ఒక పురుషుని చూసింది.
3.298.9
श्यामावदातं रक्ताक्षं पाशहस्तं भयावहम् ।
स्थितं सत्यवतः पार्श्वे निरीक्षन्तं तमेव च ॥ ३.२९८.९ ॥
నల్లని, ప్రకాశవంతమైన, ఎర్రని కళ్ళ, చేతిలో పాశం పట్టుకున్న, భయం కలిగించే, సత్యవంతుని పక్కన నిలిచి అతనినే చూస్తున్న ఆ పురుషుడు.
3.298.10
तं दृष्ट्वासहसोत्थाय भर्तुन्यस्य शनैः शिरः ।
कृताञ्जलिरुवाचार्ता हृदयेन प्रवेपती ॥ ३.२९८.१० ॥
అతన్ని చూసి వెంటనే లేచి, భర్త తలను మెల్లగా దించి, చేతులు జోడించి, బాధతో, హృదయం వణుకుతుండగా ఇలా అంది.
3.298.11
दैवतंत्वाभिजानामि वपुरेतद्ध्यमानुषम् ।
कामया ब्रूहि देवेश कस्त्वं किंच चिकीर्षसि ॥ ३.२९८.११ ॥
మీరు దైవమని నేను తెలుసుకుంటున్నాను, ఎందుకంటే ఈ రూపం మానవుడిది కాదు. దేవేశా, దయతో మీరెవరో, ఏమి చేయదలిచారో చెప్పండి.
3.298.12
पतिव्रताऽसि सावित्रि तथैव च तपोन्विता ।
अस्त्वामभिभाषामि विद्धि मां त्वं शुभे यमम् ॥ ३.२९८.१२ ॥
సావిత్రీ, నీవు పతివ్రతవు, తపస్సుతో కూడినదానవు కూడా. నీతో నేను మాట్లాడుతున్నాను. శుభవతీ, నన్ను యముడిగా తెలుసుకో.
3.298.13
अयं ते रसत्यवान्भर्ता क्षीणायुः पार्थिवात्मजः ।
नेष्यामि तमहं बद्ध्वा विद्ध्येतन्मे चीकिर्षितं ॥ ३.२९८.१३ ॥
ఇతడు నీ భర్త సత్యవంతుడు, ఆయుష్షు క్షీణించినవాడు, రాజపుత్రుడు. అతనిని బంధించి నేను తీసుకువెళ్తాను; ఇదే నా సంకల్పమని తెలుసుకో.
3.298.14
श्रूयते भगवन्दूतास्तवागच्छन्ति मानवान् ।
नेतुं किल भवान्कस्मादागतोसि स्वयं प्रभो ॥ ३.२९८.१४ ॥
భగవంతుడా, మానవులను తీసుకువెళ్ళడానికి మీ దూతలు వస్తారని వింటున్నాను. ప్రభూ, మీరు స్వయంగా ఎందుకు వచ్చారు?
3.298.15
इत्युक्तः पितृराजस्तां भगवान्स्वचिकीर्षितम् ।
यथावत्सर्वमाख्यातुं तत्प्रियार्थं प्रचक्रमे ॥ ३.२९८.१५ ॥
ఇలా ఆమె అడగగా, పితృరాజు భగవానుడు తన సంకల్పాన్ని యథాతథంగా వివరించడానికి, ఆమె ప్రీతికై ప్రారంభించాడు.
3.298.16
अयं च धर्मसंयुक्तो रूपवान्गुणसागरः ।
नार्हो मत्पुरुषैर्नेतुमतोस्मि स्वयमागतः ॥ ३.२९८.१६ ॥
ఇతడు ధర్మయుక్తుడు, రూపవంతుడు, గుణాల సముద్రం. నా సేవకులు ఇతనిని తీసుకువెళ్ళడానికి తగినవారు కారు; అందుకే నేను స్వయంగా వచ్చాను.
3.298.17
ततः सत्यवतः कायात्पाशबद्धं वशंगतम् ।
अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं निश्चकर्ष यमो बलात् ॥ ३.२९८.१७ ॥
అప్పుడు యముడు, పాశంతో బంధించబడి వశమైన, బొటనవేలి పరిమాణంలో ఉన్న పురుషుడిని సత్యవంతుని శరీరం నుండి బలవంతంగా బయటకు లాగాడు.
3.298.18
ततः समुद्धृतप्राणं गतश्वासं हतप्रभम् ।
निरविचेष्टंशरीरं तद्बभूवाप्रियदर्सनम् ॥ ३.२९८.१८ ॥
అప్పుడు అతని ప్రాణం తీయబడింది; శ్వాస ఆగిపోయి, కాంతి నశించి, ఆ శరీరం చలనం లేకుండా చూడటానికి అసహ్యంగా మారింది.
3.298.19
यमस्तु तं ततो बद्ध्वा प्रयातो दक्षिणामुखः ।
सावित्री चैव दुःखार्ता यममेवान्वगच्छत ॥ ३.२९८.१९ ॥
యముడు అతడిని బంధించి దక్షిణ దిశగా వెళ్ళాడు; దుఃఖార్తురాలైన సావిత్రి కూడా యముణ్ణే అనుసరించింది.
3.298.20
भर्तुः शरीररां च विधाय हि तपस्विनी ।
भर्तारमनुगच्छन्ती तथावस्थं सुमध्यमा।
नियमव्रतसंसिद्धा महाभागा पतिव्रता ॥ ३.२९८.२० ॥
భర్త శరీరాన్ని ఒకవైపు ఉంచి, ఆ స్థితిలోనే భర్తను అనుసరించిన తపస్విని, సన్నని నడుము గల సావిత్రి; నియమ వ్రతాలలో సిద్ధురాలు, మహాభాగ్యవతి, పతివ్రత.
3.298.21
निवर्त गच्छ सावित्रि कुरुष्वास्यौर्ध्वदैहिकम् ।
कृतंभर्तुस्त्वयाऽऽनृण्यं यावद्गम्यं गतं त्वया ॥ ३.२९८.२१ ॥
వెనక్కి వెళ్ళు, సావిత్రీ; ఇతనికి ఉత్తర క్రియలను జరుపు. భర్తకు నీవు ఋణవిముక్తి చేశావు; నీవు వెళ్ళగలిగినంత దూరం నీవు వచ్చేశావు.
3.298.22
यत्र मे नीयते भर्ता स्वयं वा यत्र गच्छति ।
मया च तत्र गन्तव्यमेष धर्मः सनातनः ॥ ३.२९८.२२ ॥
నా భర్తను ఎక్కడికి తీసుకువెళ్ళినా, లేదా అతడే ఎక్కడికి వెళ్ళినా, అక్కడికి నేనూ వెళ్ళాలి; ఇదే సనాతన ధర్మం.
3.298.23
तपसा गुरुभक्त्या च भर्तुः स्नेहाद्व्रतेन च ।
तव चैव प्रसादेन न मे प्रतिहता गतिः ॥ ३.२९८.२३ ॥
తపస్సు చేత, గురుభక్తి చేత, భర్తపై ప్రేమ చేత, వ్రతం చేత, నీ అనుగ్రహం చేత కూడా నా గమనం అడ్డగించబడలేదు.
3.298.24
प्राहुः साप्तपदं मैत्रं बुधास्तत्त्वार्थदर्शिनः ।
मित्रतां च पुरस्कृत्य किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ ३.२९८.२४ ॥
తత్త్వార్థాన్ని దర్శించిన జ్ఞానులు సప్తపదీ మైత్రిని గురించి చెబుతారు. మైత్రిని గౌరవిస్తూ నేను కొంత చెబుతాను; దానిని విను.
3.298.25
नानात्मवन्तस्तु वने चरन्ति ।
धर्मं च वासं च परिश्रमं च।
विज्ञानतो धर्ममुदाहरन्ति ।
तस्मात्सन्तो धर्ममाहुः प्रधानम् ॥ ३.२९८.२५ ॥
అనేక విధాలుగా ఆత్మనిగ్రహం గలవారు అడవిలో నివసిస్తారు. ధర్మాన్ని, నివాసాన్ని, శ్రమను అవలంబిస్తారు. జ్ఞానంతో వారు ధర్మాన్ని బోధిస్తారు; అందువల్ల సత్పురుషులు ధర్మమే ప్రధానమని అంటారు.
3.298.26
एकस्य धर्मेण सतां मतेन ।
सर्वेस्म तं मार्गमनुप्रपन्नाः। ॥ ३.२९८.२६ ॥
ఒకరి ధర్మంతో, సత్పురుషుల అభిప్రాయంతో అందరూ ఆ మార్గాన్ని అనుసరిస్తారు.
3.298.27
निवर्त तुष्टोस्मि तवानया गिरा ।
स्वराक्षरव्यञ्जनहेतुयुक्तया।
ददानि ते सर्वमनिन्दिते वरम् ॥ ३.२९८.२७ ॥
వెనుదిరుగు, నీ ఈ మాటతో నేను సంతోషించాను — స్పష్టమైన అక్షరాలు, హల్లులు, హేతువుతో కూడినది. నిర్దోషీ, నీకు సమస్త వరాలూ ఇస్తాను.
3.298.28
च्युतः स्वराज्याद्वनवासमाश्रितो ।
विनष्टचक्षुः श्वशुरो ममाश्रमे।
स लब्धचक्षुर्बलवान्भवेन्नृप-
स्तव प्रसादाज्ज्वलनार्कसंनिभः ॥ ३.२९८.२८ ॥
తన రాజ్యం నుండి చ్యుతుడై అడవిలో వనవాసం చేస్తున్న, చూపు కోల్పోయిన నా మామగారు ఆశ్రమంలో ఉన్నారు. ఆయన మళ్లీ చూపు పొంది, బలవంతుడై, అగ్ని, సూర్యుని వంటి తేజస్సుతో రాజుగా ఉండాలి — మీ దయవల్ల.
3.298.29
ददानि तेऽहं तमनिन्दिते वरं ।
यथा त्वयोक्तं भविता च तत्तथा।
तवाध्वना ग्लानिमिवोपलक्षये ।
निवर्त गच्छस्व न ते श्रमो भवेत् ॥ ३.२९८.२९ ॥
నిర్దోషీ, ఆ వరాన్ని నీకు ఇస్తాను. నీవు చెప్పినట్లే అది జరుగుతుంది. నీ మార్గంలో అలసట ఉన్నట్లు నేను చూస్తున్నాను — వెనుదిరుగు, వెళ్ళు; నీకు అలసట కలగకూడదు.
3.298.30
श्रमः कुतो भर्तृसमीपतो हिमे ।
यतो हि भर्ता मम सा गतिर्ध्रुवा।
यतः पतिं नमेष्यसि तत्र मे गतिः ।
सुरेश भूयश्च वचो निबोध मे ॥ ३.२९८.३० ॥
భర్త సమీపంలో ఉండటంలో నాకు అలసట ఎందుకు? భర్తే నా స్థిరమైన గతి. మీరు భర్తను ఎక్కడ నమస్కరింపజేస్తారో అక్కడే నా గతి. సురేశా, మళ్ళీ నా మాట వినండి.
3.298.31
सतां सकृत्संगतमीप्सितं परं ।
ततः परं मित्रमिति प्रचक्षते।
न चाफलं सत्पुरुषेण संगतं ।
ततः सतां संनिवसेत्समागमे ॥ ३.२९८.३१ ॥
సత్పురుషుల సహవాసం ఒక్కసారైనా అత్యుత్తమంగా కోరదగినది; ఆ తర్వాత అది స్నేహమని చెప్తారు. సత్పురుషునితో సహవాసం ఎన్నడూ వ్యర్థం కాదు; కాబట్టి సజ్జనుల సమాగమంలోనే నివసించాలి.
3.298.32
मनोनुकूलं बुधबुद्धिवर्धनं ।
त्वया यदुक्तं वचनं हिताश्रयम्।
विना पुनः सत्यवतोस्य जीवितं ।
वरं द्वितीयं वरयस्व भामिनि ॥ ३.२९८.३२ ॥
నీవు పలికిన మాట మనసుకు ఇష్టమైనది, జ్ఞానుల బుద్ధిని పెంచేది, మేలుకు ఆధారమైనది. అయినప్పటికీ సత్యవంతుని ప్రాణం లేకుండా; ఓ భామినీ, రెండవ వరాన్ని కోరుకో.
3.298.33
हृतंपुरा मे श्वशुरस्य धीमतः ।
स्वमेव राज्यंलभतां स पार्थिवः।
कजह्यात्स्वधर्मान्न च मे गुरुर्यथा ।
द्वितीयमेतद्वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.३३ ॥
పూర్వం నా జ్ఞానియైన మామగారి రాజ్యం అపహరించబడింది; ఆ రాజు తన రాజ్యాన్నే తిరిగి పొందాలి. అతడు తన ధర్మాన్ని విడువకూడదు, నా గురువు వలె. ఇదే నేను నీ వద్ద కోరే రెండవ వరం.
3.298.34
स्वमेवं राज्यं प्रतिपत्स्यतेऽचिरा-
न्न च स्वधर्मात्परिहीयते नृपः।
कृतेन कामेन मया नृपात्मजे ।
निवर्त गच्छस्व न ते श्रमो भवेत् ॥ ३.२९८.३४ ॥
రాజు తన రాజ్యాన్నే త్వరలో తిరిగి పొందుతాడు; తన ధర్మం నుండి అతడు జారిపోడు. ఓ రాకుమారీ, నీ కోరిక నా చేత నెరవేర్చబడింది. వెనుకకు తిరుగు, వెళ్ళు; నీకు అలసట కలగకూడదు.
3.298.35
प्रजास्त्वयैता नियमेन संयता ।
नियम्य चैता नयसे निकामया।
ततो यमत्वं तव देव विश्रुतं ।
निबोध चेमां गिरमीरितां मया ॥ ३.२९८.३५ ॥
ఓ దేవా, నీవు ఈ ప్రాణులను నియమంతో నిగ్రహించి, నీ ఇష్టానుసారం వారిని తీసుకెళ్తావు; అందువల్లనే నీ పేరు యమం అని ప్రసిద్ధమైంది. నేను చెప్పిన ఈ మాటను వినుము.
3.298.36
मा वै द्वितीयं मा तृतीयं च वाञ्छे ।
तस्मात्सन्तो धर्ममाहुः प्रधानम्
अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिरा ।
अनुग्रहश्च दानं च सतां धर्मः सनातनः ॥ ३.२९८.३६ ॥
నేను రెండవ వరం కోరను, మూడవది కూడా కోరను; అందువల్ల సత్పురుషులు అహింసను ప్రధాన ధర్మంగా చెబుతారు. కర్మతో, మనసుతో, మాటతో సర్వ ప్రాణులపట్ల ద్రోహం చేయకపోవడం, దయ, దానం — ఇదే సత్పురుషుల సనాతన ధర్మం.
3.298.37
वरं वृणीष्वेहविनाऽस्य जीवितं ।
एवंप्रायश्च लोकोऽयं मनुष्याः शक्तिपेशलाः।
सन्तस्त्वेवाप्यमित्रेषु दयां प्राप्तेषु कुर्वते ॥ ३.२९८.३७ ॥
ఇతని ప్రాణం తప్ప మరొక వరం కోరుకో. ఈ లోకం, మనుషులు సాధారణంగా బలంలో మెత్తనివారే; అయితే సత్పురుషులు తమ దగ్గరకు వచ్చిన శత్రువుల పట్ల కూడా దయ చూపుతారు.
3.298.38
पिपासितस्येव भवेद्यथा पय-
स्तथा त्वया वाक्यमिदं समीरितम्।
विना पुनः सत्यवतोऽस्य जीवितं ।
वरं वृणीष्वेह शुभे यदिच्छसि ॥ ३.२९८.३८ ॥
దాహంతో ఉన్నవానికి నీరు ఎలా ఇష్టమో, అలాగే నీవు పలికిన ఈ మాట ఇష్టమైంది. కానీ సత్యవంతుని ప్రాణం తప్ప, ఓ శుభే, నీకు కావలసిన వరాన్ని ఇక్కడ కోరుకో.
3.298.39
ममानपत्यः पृथिवीपतिः पिता ।
भवत्पितुः पुत्रशतं तथौरसम्।
कुलस्य संतानकरं च यद्भवे-
त्तृतीयमेतद्वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.३९ ॥
నా తండ్రి, భూమికి ప్రభువు, సంతానం లేనివాడు. మీ తండ్రికి వంద మంది కొడుకులు ఉన్నట్లే, నా తండ్రికి కూడా తన శరీరం నుండి పుట్టిన, కులాన్ని నిలబెట్టే సంతానం కలగాలి — ఈ మూడవ వరాన్ని నీ నుండి కోరుతున్నాను.
3.298.40
कुलस्य संतानकरं सुवर्चसं ।
शतं सुतानां पितुरस्तु ते शुभे।
कृतेन कामेन नराधिपात्मजे ।
निवर्त दूरं हि पथस्त्वमागता ॥ ३.२९८.४० ॥
కులాన్ని నిలబెట్టే, తేజోవంతులైన నూరుగురు కుమారులు నీ తండ్రికి కలుగుగాక. శుభురాలా, రాజకుమారీ, నీ కోరిక నెరవేరుగాక. ఇప్పుడు వెనుదిరుగు; నీవు చాలా దూరం వచ్చావు.
3.298.41
न दूरमेतन्मम भर्तृसन्निधौ ।
मनो हि मे दूरतरं प्रधावति।
अथ व्रजन्नेव गिरं समुद्यतां ।
मयोच्यमानां शृणु भूय एव च ॥ ३.२९८.४१ ॥
నా భర్త సన్నిధిలో ఇది దూరం కాదు; నా మనస్సు ఇంకా దూరం పరుగెత్తుతుంది. ఇప్పుడు నడుస్తూనే, నేను చెప్పబోయే మాటను మళ్ళీ విను.
3.298.42
विवस्वतस्त्वं तनयऋ प्रतापवां-
स्ततो हि वैवस्वत उच्यसे बुधैः।
समेन धर्मेण चरन्ति ताः प्रजा-
स्ततस्तवेहेवर धर्मराजता ॥ ३.२९८.४२ ॥
నీవు వివస్వంతుని ప్రతాపవంతుడైన కుమారుడవు; అందుకే పండితులు నిన్ను వైవస్వతుడంటారు. సమమైన ధర్మంతో ఈ ప్రజలు నడుస్తారు; కాబట్టి, శ్రేష్ఠుడా, ఇక్కడ ధర్మరాజత్వం నీదే.
3.298.43
आत्मन्यपि न विश्वासस्तथा भवति सत्सु यः ।
तस्मात्सत्सु विशेपेण सर्वः प्रणयमिच्छति ॥ ३.२९८.४३ ॥
సత్పురుషుల మీద ఉన్న విశ్వాసం తనపై కూడా అంత ఉండదు. కాబట్టి సత్పురుషుల వద్ద ప్రత్యేకంగా ప్రతి ఒక్కరూ ప్రేమను కోరుకుంటారు.
3.298.44
सौहदात्सर्वभूतानां विश्वासो नाम जायते ।
तस्मात्सत्सु विशेपेण विश्वासं कुरुते जनः ॥ ३.२९८.४४ ॥
అన్ని ప్రాణుల మధ్య ఉన్న స్నేహం వల్లనే విశ్వాసం పుడుతుంది. కాబట్టి సత్పురుషుల యందు మనిషి ప్రత్యేకంగా విశ్వాసం ఉంచుతాడు.
3.298.45
उदाहृतंते वचनं यदङ्गने ।
शुभे न तादृक् त्वदृते श्रुतं मया।
अनेन तुष्टोस्मि विनाऽस्य जीवितं ।
वरं चतुर्थं वरयस्व गच्छ च ॥ ३.२९८.४५ ॥
ఓ అంగనా, ఓ శుభే, నువ్వు పలికిన మాట నీ నుండి తప్ప మరెవరి నుండీ నేను వినలేదు. దీనితో నేను సంతోషించాను; ఇతని ప్రాణం తప్ప నాలుగవ వరాన్ని కోరుకో, వెళ్ళు.
3.298.46
ममात्मजं सत्यवतस्तथौरसं ।
भवेदुभाभ्यामिह यत्कुलोद्वहम्।
शतं सुतानां बलवीर्यशालिना-
मिदंचतुर्थं वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.४६ ॥
సత్యవంతుని నుండి పుట్టిన నా ఔరస పుత్రుడు మా ఇద్దరి వంశాన్ని నిలబెట్టాలి; బలవీర్యాలు కలిగిన నూరుగురు పుత్రులు కావాలి — ఇదే నాలుగవ వరంగా నేను కోరుతున్నాను.
3.298.47
शतं सुतानां बलवीरय्शालिनां ।
भविष्यति प्रीतिकरं तवाबले।
परिश्रमस्ते न भवेन्नृपात्मजे ।
निवर्त दूरं हि पथस्त्वमागता ॥ ३.२९८.४७ ॥
బలవీర్యాలు కలిగిన నూరుగురు పుత్రులు నీకు ఆనందాన్నిస్తారు. ఓ అబలా, ఓ రాజపుత్రీ, నీకు శ్రమ ఉండకూడదు. వెనక్కి మరలు; నీవు చాలా దూరం దారి నడిచి వచ్చావు.
3.298.48
सतां सदा शाश्वतधर्मवृत्तिः ।
सन्तो न सीदन्ति न च व्यथन्ति।
सतां सद्भिर्नाफलः संगमोस्ति ।
सद्भ्यो भयंनानुवर्तन्ति सन्तः ॥ ३.२९८.४८ ॥
సత్పురుషుల ప్రవర్తన ఎల్లప్పుడూ శాశ్వత ధర్మానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది. సత్పురుషులు కుంగిపోరు, బాధపడరు. సత్పురుషులతో సత్పురుషుల సంగమం ఫలరహితం కాదు; సత్పురుషుల వల్ల భయం కలగదు.
3.298.49
सन्तो हि सत्येन नयन्ति सूर्यं ।
सन्तो भूमिं तपसा धारयन्ति।
सन्तो गतिर्भूतभव्यस्य राज-
न्सतां मध्ये नावसीदन्ति सन्तः ॥ ३.२९८.४९ ॥
సత్పురుషులు సత్యబలంతో సూర్యుణ్ణి నడిపిస్తారు; సత్పురుషులు తపస్సుతో భూమిని ధరిస్తారు. ఓ రాజా, సత్పురుషులే గతాగతాలకు ఆధారం; సత్పురుషుల మధ్య సత్పురుషులు ఎప్పుడూ కుంగిపోరు.
3.298.50
आर्यजुष्टमिदं वृत्तमिति विज्ञाय शाश्वतम् ।
सन्तः परार्थं कुर्वाणा नावेक्षन्ति प्रतिक्रियाः ॥ ३.२९८.५० ॥
ఇది ఆర్యులు ఆచరించిన శాశ్వత వృత్తమని తెలుసుకుని, సత్పురుషులు ఇతరుల కోసం పని చేస్తారు; దానికి ప్రతిఫలాన్ని వారు చూడరు.
3.298.51
न च प्रसादः सत्पुरुषेषु मोघो ।
न चाप्यर्थो नश्यति नापि मानः।
यस्मादेतन्नियतं सत्सु नित्यं ।
तस्मात्सन्तो रक्षितारो भवन्ति ॥ ३.२९८.५१ ॥
సత్పురుషులపై చూపిన అనుగ్రహం వ్యర్థం కాదు, ధనమూ నశించదు, గౌరవమూ నశించదు; ఇది సత్పురుషుల్లో ఎల్లప్పుడూ నిశ్చితం కాబట్టి సత్పురుషులు రక్షకులవుతారు.
3.298.52
यथायथा भाषसि धर्मसंहितं ।
मनोनुकूलं सुपदं महार्थवत्।
तथातथा मे त्वयि भक्तिरुत्तमा ।
वरं वृणीष्वाप्रतिमं पतिव्रते ॥ ३.२९८.५२ ॥
నువ్వు ధర్మయుక్తమైన, మనసుకు ఇష్టమైన, చక్కని పదాలతో మహార్థం గల మాటలు ఎలా ఎలా పలుకుతావో, అలా అలా నీపై నా ఉత్తమ భక్తి పెరుగుతోంది. ఓ పతివ్రతా, అసమానమైన వరం కోరు.
3.298.53
न तेऽपवर्गः सुकृताद्विना कृत-
स्तथा यथाऽन्येषु वरेषु मानद।
वरं वृणे जीवतु सत्यवानयं ।
यथा मृता ह्येवमहं पतिं विना ॥ ३.२९८.५३ ॥
ఓ మానదా, నీ ఈ విముక్తి (అనుగ్రహం) సుకృతం లేకుండా కలగదు; ఇతర వరాల్లో కలిగినట్టే. సత్యవంతుడు బ్రతకాలని వరం కోరుతున్నాను; భర్త లేకుండా నేను చనిపోయినదానిలా ఉన్నాను.
3.298.54
न कामये भर्तविनाकृता सुखं ।
न कामये भर्तृविनाकृता दिवम्।
नकामये भर्तविनाकृता श्रियं ।
न भर्तृहीना व्यवसामि जीबितुम् ॥ ३.२९८.५४ ॥
భర్త లేకుండా సుఖాన్ని నేను కోరను; భర్త లేకుండా స్వర్గాన్ని నేను కోరను; భర్త లేకుండా సంపదను నేను కోరను. భర్త లేని నేను జీవించాలని నిశ్చయించుకోను.
3.298.55
वरातिसर्गः शतपुत्रता मम ।
त्वयैव दत्तो ह्रियते च मे पतिः।
वरं वृणे जीवतु सत्यवानयं ।
तवैव सत्यं वचनं भविष्यति ॥ ३.२९८.५५ ॥
వరం ఇచ్చారు—నూరు కుమారుల వరం, అది మీరే ఇచ్చారు; కానీ నా భర్తను తీసుకెళ్తున్నారు. నేను వరంగా కోరుతున్నాను: ఈ సత్యవానుడు జీవించాలి; మీ మాటే నిజమవ్వాలి.
3.298.56
तथेत्युक्त्वा तु तं पाशं मुक्त्वा वैवस्वतो यमः ।
धर्मराजः प्रहृष्टात्मा सावित्रीमिदमब्रवीत् ॥ ३.२९८.५६ ॥
'అలాగే కానివ్వు' అని చెప్పి, ఆ పాశాన్ని విడిచిపెట్టాడు వైవస్వతుడు యముడు. ధర్మరాజు, సంతోషించిన మనసుతో సావిత్రితో ఇలా అన్నాడు.
3.298.57
एष भद्रे मया मुक्तो भर्ता ते कुलनन्दिनि ।
तोषितोऽहं त्वया साध्वि वाक्यैर्धर्मार्तसंहितैः ॥ ३.२९८.५७ ॥
ఓ కల్యాణీ, కులానికి ఆనందమైనదానా, నీ భర్తను నేను విడిచిపెట్టాను. ఓ సాధ్వీ, ధర్మార్థయుక్తమైన నీ మాటలతో నేను సంతోషించాను.
3.298.58
अरोगस्व नेयश्च सिद्धार्थः स भविष्यि ।
चतुर्वर्षशतायुश्च त्वया सार्धमवाप्स्यति ॥ ३.२९८.५८ ॥
అతడు రోగరహితుడవుతాడు, అతని కార్యాలు సిద్ధిస్తాయి. నీతో కలిసి నాలుగు వందల సంవత్సరాల ఆయుష్షును పొందుతాడు.
3.298.59
इष्ट्वा यज्ञैश्च धर्मेण ख्यातिं लोके गमिष्यति ।
त्वयि पुत्रशतं चैव सत्यवाञ्जनयिष्यति ॥ ३.२९८.५९ ॥
యజ్ఞాలు చేసి, ధర్మంతో లోకంలో కీర్తి పొందుతాడు. సత్యవానుడు నీ ద్వారా నూరు కుమారులను పుట్టిస్తాడు.
3.298.60
ते चापि सर्वे राजानः क्षत्रियाः पुत्रपौत्रिणः ।
ख्यातास्त्वन्नामधेयाश्चभविष्यन्तीह शाश्वताः ॥ ३.२९८.६० ॥
ఆ రాజులు, క్షత్రియులు, పుత్రపౌత్రులు కలవారు, ప్రసిద్ధులు, నీ నామధేయం కలవారు అయి, ఇక్కడ శాశ్వతులుగా ఉంటారు.
3.298.61
पितुश्च ते पुत्रशतं भविता तव मातरि ।
मालव्यां मालवा नाम शाश्वताः पुत्रपौत्रिणः।
भ्रातरस्ते भविष्यन्ति क्षत्रियास्त्रिदशोपमाः ॥ ३.२९८.६१ ॥
నీ తండ్రికి వందమంది పుత్రులు కలుగుతారు; నీ తల్లి ద్వారా మాలవ్యలో మాలవులనే పేరుగల, శాశ్వతులైన, పుత్రపౌత్రులు కలవారు ఉంటారు. నీ సోదరులు దేవతలతో సమానమైన క్షత్రియులుగా ఉంటారు.
3.298.62
एवं तस्यै वरं दत्त्वा धर्मराजः प्रतापवान् ।
निवर्तयित्वा सावित्रीं स्वमेव भवनं ययौ ॥ ३.२९८.६२ ॥
ఇలా ఆమెకు వరమిచ్చి, ప్రతాపవంతుడైన ధర్మరాజు సావిత్రిని వెనక్కి పంపి తన నివాసానికి వెళ్ళాడు.
3.298.63
सावित्र्यपि यमे याते भर्तारं प्रतिलभ्य च ।
जगाम तत्र यत्रास्या भर्तुः शावं कलेवरम् ॥ ३.२९८.६३ ॥
యముడు వెళ్ళిపోయిన తరువాత సావిత్రి కూడా తన భర్తను తిరిగి పొంది, ఆమె భర్త శవం ఉన్న చోటికి వెళ్ళింది.
3.298.64
सा भूमौ प्रेक्ष्यभर्तारमुपसृत्योपगृह्य च ।
उत्सङ्गे शिर आरोप्य भूमावुपविवेश ह ॥ ३.२९८.६४ ॥
నేలపై పడి ఉన్న భర్తను చూసి, దగ్గరికి వెళ్ళి అతనిని కౌగిలించుకుని, అతని తలను తన ఒడిలో ఉంచి నేలపై కూర్చుంది.
3.298.65
संज्ञां चस पुनर्लब्ध्वा सावित्रीमभ्यभाषत ।
प्रोष्यागत इव प्रेम्णा पुनःपुनरुदीक्ष्यवै ॥ ३.२९८.६५ ॥
స్పృహను తిరిగి పొంది అతను సావిత్రితో మాట్లాడాడు; దూరం నుండి తిరిగి వచ్చినవాడిలా, ప్రేమతో ఆమెను మళ్ళీ మళ్ళీ చూస్తూ.
3.298.66
सुचिरं बत सुप्तोस्मि किमर्थं नावबोधितः ।
क्व चासौ पुरुषः श्यामो योसौ मां संचकर्षह ॥ ३.२९८.६६ ॥
"అయ్యో! నేను చాలాసేపు నిద్రపోయాను; నన్ను ఎందుకు లేపలేదు? నన్ను ఈడ్చుకుపోయిన ఆ నల్లని మనిషి ఎక్కడ?"
3.298.67
सुचिरं त्वंप्रसुप्तोसि ममाह्के पुरुषर्षभ ।
गतः स भगवान्देवः प्रजासंयमनो यमः ॥ ३.२९८.६७ ॥
పురుషశ్రేష్ఠా, నీవు నా ఒడిలో చాలాసేపు నిద్రపోయావు. ప్రజలను నియమించే ఆ భగవాన్ దేవుడు యముడు వెళ్లిపోయాడు.
3.298.68
विश्रान्तोसि महाभाग विनिद्रश्च नृपात्मज ।
यदि शक्यं समुत्तिष्ठ विगाढां पश्य शर्वरीम् ॥ ३.२९८.६८ ॥
మహాభాగా, నీవు విశ్రాంతి పొందావు, నిద్ర నుండి మేల్కొన్నావు, రాజకుమారా. సాధ్యమైతే లేచి, రాత్రి ఎంత లోతుగా అయిందో చూడు.
3.298.69
उपलभ्यततः संज्ञां सुखसुप्त इवोत्थितः ।
दिशः सर्वा वनान्तांश्च निरीक्ष्योवाच सत्यवान् ॥ ३.२९८.६९ ॥
అప్పుడు స్పృహ పొంది, సుఖంగా నిద్రించి లేచినవాడిలా, అన్ని దిశలను, అరణ్య అంచులను చూసి సత్యవంతుడు ఇలా అన్నాడు.
3.298.70
फलाहारोस्मि निष्क्रान्तस्वया सह सुमध्यमे ।
ततः पाटयतः काष्ठं शरिसो मे रुजाऽभवत् ॥ ३.२९८.७० ॥
సుమధ్యమా, పండ్లు తిని నీతో కలిసి బయలుదేరాను. తరువాత కట్టెను కోస్తుండగా నా తలలో నొప్పి కలిగింది.
3.298.71
शिरोभितापसंतप्तः स्थातुं चिरमशक्नुवन् ।
तवोत्सङ्गे प्रसुप्तोस्मि इति सर्वं स्मरे शुभे ॥ ३.२९८.७१ ॥
తలనొప్పి వేడిమితో బాధపడుతూ, ఎక్కువసేపు నిలబడలేక, శుభే, నీ ఒడిలో గాఢంగా నిద్రపోయాను. ఇవన్నీ నాకు గుర్తున్నాయి.
3.298.72
त्वयोपगूढस्य च मे निद्रयाऽपहृतं मनः ।
ततोऽपश्यं तमो घोरं पुरुषं च महौजसम् ॥ ३.२९८.७२ ॥
నీ కౌగిలిలో ఉన్నప్పటికీ నా మనస్సును నిద్ర అపహరించింది. అప్పుడు భయంకరమైన చీకటిని, మహాతేజస్వి అయిన ఒక పురుషుడిని చూశాను.
3.298.73
तद्यदि त्वं विजानासि किं तद्ब्रूहि सुमध्यमे ।
स्वप्नो मे यदिवा दृष्टो यदि वा सत्यमेव तत् ॥ ३.२९८.७३ ॥
నీకు అది తెలిస్తే, ఓ సుమధ్యమా, అది ఏమిటో చెప్పు. నేను చూసింది కలా, లేక నిజంగానే అలాంటిదా?
3.298.74
तमुवाचाथ सावित्री रजनी व्यवगाहते ।
श्वस्ते सर्वंयथावृत्तमाख्यास्यामि नृपात्मज ॥ ३.२९८.७४ ॥
అప్పుడు సావిత్రి అతనితో ఇలా అంది: 'రాత్రి గాఢమవుతోంది. ఓ రాకుమారా, రేపు జరిగినదంతా జరిగినట్లే నీకు చెబుతాను.'
3.298.75
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते पितरौ पश्य सुव्रत ।
विगाढा रजनी चेयं निवृत्तश्च दिवाकरः ॥ ३.२९८.७५ ॥
లే, లే, నీకు శుభం కలుగు గాక. ఓ సువ్రతా, నీ తల్లిదండ్రులను చూడు. ఈ రాత్రి గాఢమైపోయింది; సూర్యుడు అస్తమించాడు.
3.298.76
नक्तंचराश्चरन्त्येते हृष्टाः क्रूराभिभाषिणः ।
श्रूयन्ते पर्णशब्दाश्च मृगाणां चरतां वने ॥ ३.२९८.७६ ॥
రాత్రిపూట తిరిగే ఈ జీవులు ఉల్లాసంగా క్రూరమైన స్వరంతో మాట్లాడుతున్నాయి. అడవిలో తిరుగుతున్న జింకల ఆకుల చప్పుడు కూడా వినిపిస్తోంది.
3.298.77
एता घोरं शिवा नादान्दिशं दक्षिणपश्चिमाम् ।
आस्थाय विरुवन्त्युग्राः कम्पयन्त्यो मनो मम ॥ ३.२९८.७७ ॥
ఈ భయంకర నక్కలు దక్షిణ-పశ్చిమ దిక్కులో నిలిచి, ఉగ్రంగా ఊళలు వేస్తూ నా మనసును వణికిస్తున్నాయి.
3.298.78
वनं प्रतिभयाकारं घनेन तमसा वृतम् ।
न विज्ञास्यसि पन्थानं गन्तुं चैव न शक्ष्यसि ॥ ३.२९८.७८ ॥
ఈ అడవి భయంకర రూపంలో ఉంది; దట్టమైన చీకటితో కప్పబడి ఉంది. నీకు దారి తెలియదు, నడవలేవు కూడా.
3.298.79
अस्मिन्न वने दग्धे शुष्कवृक्षः स्थितो ज्वलन् ।
वायुना धम्यमानोत्र दृश्यतेऽग्निः क्वचित्क्वचित् ॥ ३.२९८.७९ ॥
ఈ కాలిపోయిన అడవిలో ఎండిన ఒక చెట్టు మండుతూ నిలిచి ఉంది; గాలికి ఊదబడిన అగ్ని ఇక్కడ అక్కడ కనిపిస్తోంది.
3.298.80
ततोऽग्निमानयित्वेह ज्वालयिप्यामि सर्वतः ।
काष्ठानीमानि सन्तीह जहि संतापमात्मनः ॥ ३.२९८.८० ॥
అప్పుడు ఇక్కడికి అగ్నిని తెచ్చి అన్ని వైపులా మండిస్తాను; ఇక్కడ ఈ కట్టెలు ఉన్నాయి. నీ బాధను పోగొట్టుకో.
3.298.81
यदि नोत्सहसे गन्तुं सरुजं त्वां हि लक्षये ।
न च ज्ञास्यसि पन्थानं तमसा संवृते वने ॥ ३.२९८.८१ ॥
నీవు వెళ్ళలేక పోతే—నీవు జబ్బుపడినట్లు నేను చూస్తున్నాను—చీకటితో కప్పబడిన ఈ అడవిలో నీవు దారి తెలుసుకోలేవు.
3.298.82
श्वः प्रभाते वने दृश्ये यास्यावोऽनुमते तव ।
वसावेह क्षपामेकां रुचितं यदि तेऽनघ ॥ ३.२९८.८२ ॥
రేపు ఉదయం అడవి కనిపించినప్పుడు నీ అనుమతితో మనం వెళ్దాం. ఓ నిర్మలుడా, నీకు ఇష్టమైతే ఇక్కడే ఒక రాత్రి ఉందాం.
3.298.83
शिरोरुजा निवृत्ता मे स्वस्थान्यङ्गानि लक्षये ।
मातापितृभ्यामिच्छामि संयोगं त्वत्प्रसादजम् ॥ ३.२९८.८३ ॥
నా తలనొప్పి తగ్గిపోయింది; నా అవయవాలు స్వస్థంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది. నీ దయవల్ల అమ్మానాన్నలతో కలవాలని కోరుతున్నాను.
3.298.84
न कदाचिद्विकाले हि गतपूर्वोहमाश्रमात् ।
अनागतायां सन्ध्यायां माता मे प्ररुणद्धि माम् ॥ ३.२९८.८४ ॥
నేను ఎప్పుడూ అసమయంలో ఆశ్రమం నుంచి వెళ్ళలేదు. సాయంత్రం రాకముందే అమ్మ నన్ను ఆపుతుంది.
3.298.85
दिवाऽपिमयि निष्क्रान्ते सन्तप्येते गुरू मम ।
विचिनोति हि मां तातः सहैवाश्रमवासिभिः ॥ ३.२९८.८५ ॥
పగలైనా నేను బయటకు వెళ్లినప్పుడు నా ఇద్దరు పెద్దలు బాధపడతారు. తండ్రి ఆశ్రమవాసులతో కలిసి నన్ను వెతుకుతారు.
3.298.86
मात्रा पित्रा च सुभृशं दुःखिताभ्यामहं पुरा ।
उपालब्धश्च बहुशश्चिरेणागच्छसीति हि ॥ ३.२९८.८६ ॥
పూర్వం నా తల్లి, తండ్రి ఇద్దరూ అత్యంత దుఃఖంతో, నువ్వు ఆలస్యంగా వస్తున్నావని నన్ను పలుమార్లు నిందించేవారు.
3.298.87
कात्ववस्था तयोरद्य मदर्थमिति चिन्तये ।
तयोरदृश्ये मयि च महद्दुःखं भविष्यति ॥ ३.२९८.८७ ॥
ఈ రోజు వారిద్దరి స్థితి ఎలా ఉంటుందో, నా కారణంగా అని ఆలోచిస్తున్నాను. నేను కనిపించకపోతే వారిద్దరికీ గొప్ప దుఃఖం కలుగుతుంది.
3.298.88
पुरा मामूचतुश्चैव रात्रावस्रायमाणकौ ।
भृशं सुदुःखितौ वृद्धौ बहुशः प्रीतिसंयुतौ ॥ ३.२९८.८८ ॥
పూర్వం రాత్రిలో ఆ ఇద్దరు వృద్ధులు, కన్నీరు కారుస్తూ, అత్యంత దుఃఖంతో, ప్రేమతో నిండి, పలుమార్లు నాతో చెప్పేవారు.
3.298.89
त्वया हीनौ न जीवाव मुहूर्तमपि पुत्रक ।
यावद्धरिष्यसे पुत्र तावन्नौ जीवितं ध्रुवम् ॥ ३.२९८.८९ ॥
కుమారా, నువ్వు లేకుండా మేమిద్దరం ఒక్క క్షణం కూడా బ్రతకము. కుమారా, నువ్వు తెచ్చే వరకే మా జీవితం నిశ్చయంగా ఉంటుంది.
3.298.90
वृद्धयोरन्धयोर्दृष्टिस्त्वयि वंशः प्रतिष्ठिः ।
त्वयि पिण्डश्च कीर्तिश्च सन्तानश्चावयोरिति ॥ ३.२९८.९० ॥
వృద్ధులమైన, గుడ్డివారమైన మాకు నువ్వే దృష్టి; వంశం నీలోనే స్థిరంగా ఉంది. నీలోనే మా పిండం, కీర్తి, సంతానం ఉన్నాయి.
3.298.91
माता वृद्धा पिता वृद्धस्तयोर्यष्टिरहं किल ।
तौ रात्रौ मामपश्यन्तौ कामवस्थां गमिष्यतः ॥ ३.२९८.९१ ॥
తల్లి వృద్ధురాలు, తండ్రి కూడా వృద్ధుడు; నేనే వారికి కర్ర (ఆధారం). రాత్రివేళ నన్ను చూడకుండా వారిద్దరూ కలత చెందుతారు.
3.298.92
निद्रायाश्चाभ्यसूयामि यस्या हेतोः पिता मम ।
माता च संशयं प्राप्ता मत्कृतेऽनपकारिणी ॥ ३.२९८.९२ ॥
ఏ నిద్ర కారణంగా నా తండ్రీ తల్లీ ఆపదలో పడ్డారో ఆ నిద్రపై నాకు కోపం కలుగుతోంది; తల్లి తప్పేమీ చేయకపోయినా నా కారణంగా ఆపదలో పడింది.
3.298.93
अहं च संशयं प्राप्तः कृच्छ्रामापदमास्थितः ।
मातापितृभ्यां हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ३.२९८.९३ ॥
నేనూ ఆపదలో పడి కష్టకరమైన విపత్తులో ఉన్నాను. తల్లిదండ్రులు లేకుండా నేను బ్రతకగలిగే ధైర్యం లేదు.
3.298.94
व्यक्तमाकुलया बुद्ध्या प्रज्ञाचक्षुः पिता मम ।
एकैकमस्यां वेलायां पृच्छत्याश्रमवासिनम् ॥ ३.२९८.९४ ॥
స్పష్టంగా, ప్రజ్ఞాచక్షువైన నా తండ్రి కలత చెందిన బుద్ధితో ఈ సమయంలో ఆశ్రమవాసులను ఒక్కొక్కరిని అడుగుతున్నాడు.
3.298.95
नात्मानमनुशोचामि यथाऽहंपितरं शुभे ।
भर्तारं चाप्यनुगतां मातरं भृशदुःखिताम् ॥ ३.२९८.९५ ॥
ఓ శుభవతీ, నా కోసం నేను దుఃఖించను; నా తండ్రి కోసం, భర్తను అనుసరించి అత్యంత దుఃఖంలో ఉన్న తల్లి కోసమే నేను దుఃఖిస్తున్నాను.
3.298.96
मत्कृते न हि तावद्य सन्तापं परमेष्यतः ।
जीवन्तावनुजीवामि भर्तव्यौ तौ मयेति ह ॥ ३.२९८.९६ ॥
నా కారణంగా వారు ఈ రోజు ఇంకా పరమ దుఃఖాన్ని పొందరు; వారు జీవించి ఉన్నంతవరకు నేను జీవిస్తాను, ఎందుకంటే వారిని పోషించాల్సింది నేనే.
3.298.97
तयोः प्रियं मे कर्व्यमिति जीवामि चाप्यहम् ।
परमं दैवतं तौ मे पूजनीयौ सदा मया।
तयोस्तु मे सदाऽस्त्येवं व्रतमेतत्पुरातनम् ॥ ३.२९८.९७ ॥
వారికి ప్రియం చేయడమే నా కర్తవ్యం; అందుకే నేను జీవిస్తున్నాను. వారిద్దరు నాకు పరమ దైవాలు; నేను ఎల్లప్పుడూ వారిని పూజించాలి. వారి పట్ల ఈ పురాతన వ్రతం నాకు ఎల్లప్పుడూ ఉంది.
3.298.98
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा गुरुभक्तो गुरुप्रियः ।
उच्छ्रित्य बाहू दुःखार्तः सुस्वरं प्ररुरोद ह ॥ ३.२९८.९८ ॥
ఇలా చెప్పి, ధర్మాత్ముడు, గురుభక్తుడు, పెద్దలకు ప్రియుడైన అతడు దుఃఖార్తుడై రెండు చేతులు పైకెత్తి బిగ్గరగా ఏడ్చాడు.
3.298.99
ततोऽब्रवीत्तथा दृष्ट्वाभर्तारं शोककर्शितम् ।
प्रमृज्याश्रूणि पाणिभ्यां सावित्री धर्मचारिणी ॥ ३.२९८.९९ ॥
అప్పుడు, దుఃఖంతో కృశించిన భర్తను చూసి ధర్మాచరణ చేసే సావిత్రి చేతులతో కన్నీళ్లు తుడుచుకుంటూ ఇలా అన్నది.
3.298.100
यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं यदि दत्तं हुतं यदि ।
श्वश्रूश्वशुरभर्तॄणां मम पुण्याऽस्तु शर्वरी ॥ ३.२९८.१०० ॥
నేను తపస్సు చేసివుంటే, దానం చేసివుంటే, హోమం చేసివుంటే, అత్తమామలకు, భర్తకు నా ఈ రాత్రి పుణ్యవంతమగుగాక.
3.298.101
न स्मराम्युक्तपूर्वं वै स्वैरेष्वप्यनृतां गिरम् ।
तेन सत्येन तावद्य ध्रियेतां श्वशुरौ मम ॥ ३.२९८.१०१ ॥
పరిహాసంలో కూడా నేను ఎప్పుడూ అసత్య వాక్కు పలికినట్లు గుర్తులేదు. ఆ సత్య బలంతో ఈ రోజు నా ఇద్దరు మామగారులు బ్రతికి ఉండుగాక.
3.298.102
कामये दर्शनं पित्रोर्याहि सावित्रि माचिरम् ।
अपिनाम गुरू तौ हि पश्येयं ध्रियमाणकौ ॥ ३.२९८.१०२ ॥
తల్లిదండ్రులను చూడాలని కోరుతున్నాను. ఓ సావిత్రీ, ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్దాం; బహుశా ఆ ఇద్దరు పెద్దలు బ్రతికి ఉండగా నేను చూడగలను.
3.298.103
पुरा मातुः पितुर्वाऽपियदि पश्यामि विप्रियम् ।
न जीविष्ये वरारोहे सत्येनात्मानमालभे ॥ ३.२९८.१०३ ॥
ఓ సుందరమైన నడుము గలదానా, ముందుగా తల్లి లేదా తండ్రికి ఏదైనా అప్రియం కనిపిస్తే నేను జీవించను; సత్యంపై ఒట్టు పెడుతున్నాను.
3.298.104
यदि धर्मे च ते बुद्धिर्मां चेज्जीवन्तमिच्छसि ।
मम प्रियं वा कर्तव्यं गच्छावाश्रममन्तिकात् ॥ ३.२९८.१०४ ॥
ధర్మంలో నీ బుద్ధి ఉండి, నేను జీవించాలని నీవు కోరితే, లేదా నాకు ప్రియమైనది చేయాలంటే, సమీపంలోని ఆశ్రమానికి వెళ్దాం.
3.298.105
सावित्री तत उत्थाय केशान्संम्य भामिनी ।
पतिमुत्थापयामास बाहुभ्यां परिगृह्य वै ॥ ३.२९८.१०५ ॥
అప్పుడు సావిత్రి లేచి, జుట్టును సరిచేసుకుని, ఆ ప్రకాశవంతురాలు రెండు చేతులతో భర్తను పట్టుకుని లేపింది.
3.298.106
उत्ताय सत्यवांश्चापि प्रमृज्याङ्गानि पाणिना ।
सर्वा दिशः समालोक्य कठिने दृष्टिमादधे ॥ ३.२९८.१०६ ॥
లేచిన సత్యవంతుడు కూడా చేతితో అవయవాలను తుడుచుకుని, అన్ని దిక్కులను చూసి, కఠినమైన అడవి వైపు దృష్టి సారించాడు.
3.298.107
तमुवाचाथसावित्री श्वः फलानि हरिष्यसि ।
योगक्षेमार्थमेतं ते नेष्यामि परशुं त्वहम् ॥ ३.२९८.१०७ ॥
అప్పుడు సావిత్రి అతనితో అన్నది: రేపు నీవు పండ్లు తెస్తావు; నీ క్షేమం కోసం ఈ గొడ్డలిని నేను తీసుకువస్తాను.
3.298.108
कृत्त्वा कठिनभारं सा वृक्षशाखावलम्बिनम् ।
गृहीत्वा परशुं भर्तुः सकाशे पुनरागमत् ॥ ३.२९८.१०८ ॥
కఠిన భారాన్ని చేసి, చెట్టు కొమ్మకు వేలాడుతున్న దానిని, గొడ్డలిని పట్టుకుని, భర్త వద్దకు మళ్ళీ వచ్చింది.
3.298.109
वामे स्कन्धे तु वामोरूर्भर्तुर्बाहुं निवेश्य च ।
दक्षिणएन परिष्वज्य जगाम गजगामिनी ॥ ३.२९८.१०९ ॥
ఎడమ భుజంపై భర్త చేతిని ఉంచి, కుడి చేతితో అతడిని కౌగిలించుకుని, గజగమన ఆమె నడిచింది.
3.298.110
अभ्यासगमनाद्भीरु पन्थानो विदिता मम ।
वृक्षान्तरालोकितया ज्योत्स्नया चापि लक्षये ॥ ३.२९८.११० ॥
భీరూ, తరచూ వెళ్ళడం వల్ల నాకు మార్గాలు తెలుసు; చెట్ల మధ్య నుండి కనిపించే వెన్నెలతో కూడా నేను వాటిని గుర్తిస్తున్నాను.
3.298.111
आगतौ स्वः पथा येन फलान्यवचितानि च ।
यथागतं शुभे गच्छ पन्थानं मा विचारय ॥ ३.२९८.१११ ॥
మనమిద్దరం వచ్చిన దారిలోనే, పండ్లు సేకరించిన దారిలోనే, శుభే, వచ్చిన దారినే వెళ్ళు; దారి గురించి ఆలోచించకు.
3.298.112
पलाशखण्डे चैतस्मिन्पन्था व्यावर्तते द्विधा ।
तस्योत्तरेण यः पन्थास्तेन गच्छ त्वरस्व च ॥ ३.२९८.११२ ॥
పలాశ వృక్షాల గుంపు వద్ద ఈ దారి రెండుగా చీలుతుంది; దానికి ఉత్తరంగా ఉన్న దారిలో వెళ్ళు, త్వరగా నడువు.
3.298.113
स्वस्थोस्मि बलवानस्मि दिदृक्षुः पितरावुभौ ।
ब्रुवन्नेव त्वरायुक्तः सम्प्रायादाश्रमं प्रति ॥ ३.२९८.११३ ॥
నేను ఆరోగ్యంగా ఉన్నాను, బలవంతుడను, ఇద్దరు తల్లిదండ్రులనూ చూడాలనుకుంటున్నాను అంటూ, త్వరతో ఆశ్రమం వైపు వెళ్ళిపోయాడు.