マハーバーラタ · 章 3.298
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.298.1
अथ भार्यासहायः स फलान्यादाय वीर्यवान् ।
कठिनं पूरयामास ततः काष्ठान्यपाटयत् ॥ ३.२९८.१ ॥
そこで妻を伴ったその力強い男は、果実を取り、重い荷を満たし、それから薪を割り始めた。
3.298.2
तस्य पाटयतः काष्ठं स्वेदो वै समजायत ।
व्यायामेन च तेनास्य जज्ञे शिरसि वेदना ॥ ३.२९८.२ ॥
薪を割る彼に汗が出て、その労苦によって頭に痛みが生じた。
3.298.3
सोऽभिगम्य प्रियां भार्यामुवाच श्रमपीडितः ।
व्यायामेन ममानेन जाता शिरसि वेदना ॥ ३.२९८.३ ॥
疲れに苦しんだ彼は愛する妻のもとへ行き言った。「私のこの労苦によって、頭に痛みが生じた。」
3.298.4
अङ्गानि चैव सावित्रि हृदयं दूयतीव च ।
अस्वस्थमिव चात्मानं लक्षये मितभाषिणि ॥ ३.२९८.४ ॥
サーヴィトリーよ、私の手足と心は痛みで焼けるようだ。寡黙な女よ、私は自分が病んでいるように感じる。
3.298.5
शूलैरिव शिरो विद्धमिदं संलक्षयाम्यहम् ।
भ्रमन्तीव दिशः सर्वाश्चक्रारूढं मनो मम।
तत्स्वप्तुमिच्छे कल्याणि न स्तातुं शक्तिरस्ति मे ॥ ३.२९८.५ ॥
私の頭は杭で刺し貫かれたように感じる。すべての方角が回り、心は車輪に乗せられたかのようだ。ゆえに吉祥なる者よ、私は眠りたい。立っている力は私にはない。
3.298.6
सा समासाद्य सावित्री भर्तारमुपगम्य च ।
उत्सङ्गेऽस्य शिर कृत्वा निषसाद महीतले ॥ ३.२९८.६ ॥
サーヴィトリーは夫のもとに近づき、彼の頭を膝の上に置いて大地に座った。
3.298.7
ततः सा नारदवचो विमृशन्ती तपस्विनी ।
तं मुहूर्तं क्षणं वेलां दिवसं च युयोज ह ॥ ३.२९८.७ ॥
そこで那羅陀の言葉を思い巡らす苦行の女は、その刹那、その瞬間、その時刻、その一日を心に留めた。
3.298.8
हन्त प्राप्तः स कालोऽयमिति चिन्तापरा सती ।
मुहूर्तादेव चापश्य्पुरुषं रक्तवाससम्।
वद्धमौलिं वपुष्मन्तमादित्यसमतेजसम् ॥ ३.२९८.८ ॥
「ああ、その時が来た」と憂いに沈んだ貞女は思った。一瞬のうちに彼女は、赤い衣をまとい、髪を結い上げ、太陽のように輝く身体の一人の男を見た。
3.298.9
श्यामावदातं रक्ताक्षं पाशहस्तं भयावहम् ।
स्थितं सत्यवतः पार्श्वे निरीक्षन्तं तमेव च ॥ ३.२९८.९ ॥
黒くして明るく、赤い目をし、手に縄を持ち、恐ろしく、サティヤヴァットの傍らに立って彼を見つめる男。
3.298.10
तं दृष्ट्वासहसोत्थाय भर्तुन्यस्य शनैः शिरः ।
कृताञ्जलिरुवाचार्ता हृदयेन प्रवेपती ॥ ३.२९८.१० ॥
彼を見るや否や彼女は急に立ち上がり、夫の頭をそっと下ろし、合掌して、苦しみ、胸を震わせながら言った。
3.298.11
दैवतंत्वाभिजानामि वपुरेतद्ध्यमानुषम् ।
कामया ब्रूहि देवेश कस्त्वं किंच चिकीर्षसि ॥ ३.२९८.११ ॥
あなたは神であると私は知ります。この姿は人のものではないのですから。神々の主よ、どうかあなたが誰で、何をなさろうとしているのか、お教えください。
3.298.12
पतिव्रताऽसि सावित्रि तथैव च तपोन्विता ।
अस्त्वामभिभाषामि विद्धि मां त्वं शुभे यमम् ॥ ३.२९८.१२ ॥
サーヴィトリーよ、あなたは夫に忠実で、苦行にも満ちている。私はあなたに語りかける。吉祥なる者よ、私がヤマであることを知れ。
3.298.13
अयं ते रसत्यवान्भर्ता क्षीणायुः पार्थिवात्मजः ।
नेष्यामि तमहं बद्ध्वा विद्ध्येतन्मे चीकिर्षितं ॥ ३.२९८.१३ ॥
これはおまえの夫サティヤヴァーンである。寿命が尽きかけた王子だ。彼を縛って連れて行く。それが私の意図だと知れ。
3.298.14
श्रूयते भगवन्दूतास्तवागच्छन्ति मानवान् ।
नेतुं किल भवान्कस्मादागतोसि स्वयं प्रभो ॥ ३.२९८.१४ ॥
尊き方よ、あなたの使者が人々を連れ去りに来ると聞いています。主よ、なぜあなた自身がおいでになったのですか。
3.298.15
इत्युक्तः पितृराजस्तां भगवान्स्वचिकीर्षितम् ।
यथावत्सर्वमाख्यातुं तत्प्रियार्थं प्रचक्रमे ॥ ३.२९८.१५ ॥
彼女にこう問われた尊き祖霊の王は、彼女を喜ばせるため、自らの意図をありのままに語り始めた。
3.298.16
अयं च धर्मसंयुक्तो रूपवान्गुणसागरः ।
नार्हो मत्पुरुषैर्नेतुमतोस्मि स्वयमागतः ॥ ३.२९८.१६ ॥
この人は法に満ち、美しく、徳の海である。私の従者たちには彼を連れて行く資格がない。ゆえに私は自ら来たのだ。
3.298.17
ततः सत्यवतः कायात्पाशबद्धं वशंगतम् ।
अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं निश्चकर्ष यमो बलात् ॥ ३.२९८.१७ ॥
そこでヤマは力ずくで、サティヤヴァーンの身体から、親指ほどの大きさで、縄に縛られ服従した人を引き出した。
3.298.18
ततः समुद्धृतप्राणं गतश्वासं हतप्रभम् ।
निरविचेष्टंशरीरं तद्बभूवाप्रियदर्सनम् ॥ ३.२९८.१८ ॥
そして彼の命は引き抜かれ、息は絶え、輝きは失われた。その身体は動かず、見るに忍びないものとなった。
3.298.19
यमस्तु तं ततो बद्ध्वा प्रयातो दक्षिणामुखः ।
सावित्री चैव दुःखार्ता यममेवान्वगच्छत ॥ ३.२९८.१९ ॥
ヤマは彼を縛って南に顔を向けて去り、悲嘆に暮れたサーヴィトリーもヤマ自身の後を追った。
3.298.20
भर्तुः शरीररां च विधाय हि तपस्विनी ।
भर्तारमनुगच्छन्ती तथावस्थं सुमध्यमा।
नियमव्रतसंसिद्धा महाभागा पतिव्रता ॥ ३.२९८.२० ॥
夫の遺体を脇に置き、その状態のまま夫に従ったのは、苦行者である細腰のサーヴィトリー。誓戒と修行を成就し、大いなる福を備えた貞淑な妻であった。
3.298.21
निवर्त गच्छ सावित्रि कुरुष्वास्यौर्ध्वदैहिकम् ।
कृतंभर्तुस्त्वयाऽऽनृण्यं यावद्गम्यं गतं त्वया ॥ ३.२९८.२१ ॥
引き返せ、サーヴィトリーよ。彼の葬送の儀礼を行え。夫への負債はもう果たした。行ける限りの所まで、お前は来たのだ。
3.298.22
यत्र मे नीयते भर्ता स्वयं वा यत्र गच्छति ।
मया च तत्र गन्तव्यमेष धर्मः सनातनः ॥ ३.२९८.२२ ॥
夫が連れて行かれる所、あるいは夫自ら行く所へ、私も行かねばなりません。これが永遠のダルマです。
3.298.23
तपसा गुरुभक्त्या च भर्तुः स्नेहाद्व्रतेन च ।
तव चैव प्रसादेन न मे प्रतिहता गतिः ॥ ३.२९८.२३ ॥
苦行、尊長への帰依、夫への愛情、誓戒、そしてあなたの恩寵によって、私の歩みは妨げられていません。
3.298.24
प्राहुः साप्तपदं मैत्रं बुधास्तत्त्वार्थदर्शिनः ।
मित्रतां च पुरस्कृत्य किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ ३.२९८.२४ ॥
真の意味を見る賢者たちは、七歩の友情を語る。その友情を重んじて、私は少し申し上げましょう。お聞きください。
3.298.25
नानात्मवन्तस्तु वने चरन्ति ।
धर्मं च वासं च परिश्रमं च।
विज्ञानतो धर्ममुदाहरन्ति ।
तस्मात्सन्तो धर्ममाहुः प्रधानम् ॥ ३.२९८.२५ ॥
様々に自制した人々は森に住み、法と住処と苦行を行う。知によって法を説く。ゆえに善人は法を最上と呼ぶ。
3.298.26
एकस्य धर्मेण सतां मतेन ।
सर्वेस्म तं मार्गमनुप्रपन्नाः। ॥ ३.२९८.२६ ॥
一人の法と善人の見解によって、皆がその道に従った。
3.298.27
निवर्त तुष्टोस्मि तवानया गिरा ।
स्वराक्षरव्यञ्जनहेतुयुक्तया।
ददानि ते सर्वमनिन्दिते वरम् ॥ ३.२९८.२७ ॥
引き返せ。お前のこの言葉、明瞭な音節と子音と理に満ちた言葉に私は満足した。汚れなき者よ、あらゆる恩恵を与えよう。
3.298.28
च्युतः स्वराज्याद्वनवासमाश्रितो ।
विनष्टचक्षुः श्वशुरो ममाश्रमे।
स लब्धचक्षुर्बलवान्भवेन्नृप-
स्तव प्रसादाज्ज्वलनार्कसंनिभः ॥ ३.२९८.२८ ॥
自らの王国を失い森の追放に住む我が舅は、視力を失って庵にいる。どうか彼が視力を取り戻し、お前の恵みによって、火と太陽のように強大な王となりますように。
3.298.29
ददानि तेऽहं तमनिन्दिते वरं ।
यथा त्वयोक्तं भविता च तत्तथा।
तवाध्वना ग्लानिमिवोपलक्षये ।
निवर्त गच्छस्व न ते श्रमो भवेत् ॥ ३.२९८.२९ ॥
汚れなき者よ、その恵みをお前に与える。お前の言ったとおりになるだろう。お前の道に疲れが見えるようだ。引き返して行け、お前に苦労がないように。
3.298.30
श्रमः कुतो भर्तृसमीपतो हिमे ।
यतो हि भर्ता मम सा गतिर्ध्रुवा।
यतः पतिं नमेष्यसि तत्र मे गतिः ।
सुरेश भूयश्च वचो निबोध मे ॥ ३.२९८.३० ॥
夫のそばにいて、どうして疲れることがありましょう。夫こそ私の確かな道です。あなたが夫を伏し拝ませる所に、私の道があります。神々の主よ、どうかもう一度私の言葉をお聞きください。
3.298.31
सतां सकृत्संगतमीप्सितं परं ।
ततः परं मित्रमिति प्रचक्षते।
न चाफलं सत्पुरुषेण संगतं ।
ततः सतां संनिवसेत्समागमे ॥ ३.२९८.३१ ॥
善人と一度でも交わることさえ、この上なく望ましい。その後はそれを友情と呼ぶ。善人との交わりは決して無益ではない。ゆえに善人の集まりの中に身を置くべきである。
3.298.32
मनोनुकूलं बुधबुद्धिवर्धनं ।
त्वया यदुक्तं वचनं हिताश्रयम्।
विना पुनः सत्यवतोस्य जीवितं ।
वरं द्वितीयं वरयस्व भामिनि ॥ ३.२९८.३२ ॥
あなたの言葉は心に適い、賢者の知恵を増し、善に根ざしている。しかしサティヤヴァットの命なくしては。ああ婦人よ、第二の恩寵を選びなさい。
3.298.33
हृतंपुरा मे श्वशुरस्य धीमतः ।
स्वमेव राज्यंलभतां स पार्थिवः।
कजह्यात्स्वधर्मान्न च मे गुरुर्यथा ।
द्वितीयमेतद्वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.३३ ॥
かつて私の賢明な舅の王国は奪われました。その王が自らの王国を取り戻しますように。私の師が義務を捨てないように、彼も自らの義務を捨てませんように。これが私があなたに求める第二の恩寵です。
3.298.34
स्वमेवं राज्यं प्रतिपत्स्यतेऽचिरा-
न्न च स्वधर्मात्परिहीयते नृपः।
कृतेन कामेन मया नृपात्मजे ।
निवर्त गच्छस्व न ते श्रमो भवेत् ॥ ३.२९८.३४ ॥
その王はまもなく自らの王国を取り戻し、自らの義務から外れることもないでしょう。王女よ、あなたの願いは私によって叶えられました。引き返して行きなさい。あなたが疲れることのないように。
3.298.35
प्रजास्त्वयैता नियमेन संयता ।
नियम्य चैता नयसे निकामया।
ततो यमत्वं तव देव विश्रुतं ।
निबोध चेमां गिरमीरितां मया ॥ ३.२९८.३५ ॥
神よ、あなたは掟によってこれらの生き物を抑制し、思いのままに連れ去ります。それゆえあなたの名はヤマとして知られています。今、私が述べたこの言葉をお聞きください。
3.298.36
मा वै द्वितीयं मा तृतीयं च वाञ्छे ।
तस्मात्सन्तो धर्ममाहुः प्रधानम्
अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिरा ।
अनुग्रहश्च दानं च सतां धर्मः सनातनः ॥ ३.२९८.३६ ॥
私は二つ目の恩寵も三つ目も望みません。ゆえに善人は不害を最上の法と呼びます。行為、心、言葉によってすべての生きものに害を与えないこと、慈悲と布施、これが善人の永遠の法です。
3.298.37
वरं वृणीष्वेहविनाऽस्य जीवितं ।
एवंप्रायश्च लोकोऽयं मनुष्याः शक्तिपेशलाः।
सन्तस्त्वेवाप्यमित्रेषु दयां प्राप्तेषु कुर्वते ॥ ३.२९८.३७ ॥
この人の命以外の恩寵を選びなさい。この世と人々は概して力において弱い。しかし善人は、自分のもとに来た敵に対してさえ慈悲を示すのだ。
3.298.38
पिपासितस्येव भवेद्यथा पय-
स्तथा त्वया वाक्यमिदं समीरितम्।
विना पुनः सत्यवतोऽस्य जीवितं ।
वरं वृणीष्वेह शुभे यदिच्छसि ॥ ३.२९८.३८ ॥
渇いた者にとって水が快いように、あなたの語ったこの言葉は私に快い。しかし、サティヤヴァーンの命以外で、吉祥なる女よ、あなたの望む恩寵をここで選びなさい。
3.298.39
ममानपत्यः पृथिवीपतिः पिता ।
भवत्पितुः पुत्रशतं तथौरसम्।
कुलस्य संतानकरं च यद्भवे-
त्तृतीयमेतद्वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.३९ ॥
私の父、大地の主には子がありません。あなたの父に百人の息子があったように、私の父にも自らの身から生まれ、家系を継ぐ子が生まれますように。これが私があなたに求める三つ目の恩寵です。
3.298.40
कुलस्य संतानकरं सुवर्चसं ।
शतं सुतानां पितुरस्तु ते शुभे।
कृतेन कामेन नराधिपात्मजे ।
निवर्त दूरं हि पथस्त्वमागता ॥ ३.२९८.४० ॥
家系を継ぐ、輝かしい百人の息子が汝の父にあらんことを。吉祥なる王女よ、汝の願いが成就せんことを。今は引き返せ、汝はあまりに遠くまで来たのだから。
3.298.41
न दूरमेतन्मम भर्तृसन्निधौ ।
मनो हि मे दूरतरं प्रधावति।
अथ व्रजन्नेव गिरं समुद्यतां ।
मयोच्यमानां शृणु भूय एव च ॥ ३.२९८.४१ ॥
夫のそばにいれば、これは遠いことではありません。私の心はさらに遠くへ駆けてゆくのです。さあ歩きながら、私が今語る言葉をもう一度お聞きください。
3.298.42
विवस्वतस्त्वं तनयऋ प्रतापवां-
स्ततो हि वैवस्वत उच्यसे बुधैः।
समेन धर्मेण चरन्ति ताः प्रजा-
स्ततस्तवेहेवर धर्मराजता ॥ ३.२९८.४२ ॥
汝はヴィヴァスヴァット神の威光ある御子であり、ゆえに賢者は汝をヴァイヴァスヴァタと呼ぶ。これらの生き物は平等なダルマに従って歩む。ゆえに、最も優れた者よ、ここでは法の王たる地位は汝のものである。
3.298.43
आत्मन्यपि न विश्वासस्तथा भवति सत्सु यः ।
तस्मात्सत्सु विशेपेण सर्वः प्रणयमिच्छति ॥ ३.२९८.४३ ॥
自分自身に対してさえ、善き人々に対するような信頼はない。ゆえに、とりわけ善き人々の間で、誰もが親愛を求めるのである。
3.298.44
सौहदात्सर्वभूतानां विश्वासो नाम जायते ।
तस्मात्सत्सु विशेपेण विश्वासं कुरुते जनः ॥ ३.२९८.४४ ॥
すべての生き物への親しみから、実に信頼が生まれる。ゆえに人は、とりわけ善き人々に信頼を置くのである。
3.298.45
उदाहृतंते वचनं यदङ्गने ।
शुभे न तादृक् त्वदृते श्रुतं मया।
अनेन तुष्टोस्मि विनाऽस्य जीवितं ।
वरं चतुर्थं वरयस्व गच्छ च ॥ ३.२९८.४५ ॥
ああ婦人よ、ああ吉祥な人よ！あなた以外の者からこのような言葉を私は聞いたことがない。これに満足した。この者の命以外の第四の恩恵を選び、行きなさい。
3.298.46
ममात्मजं सत्यवतस्तथौरसं ।
भवेदुभाभ्यामिह यत्कुलोद्वहम्।
शतं सुतानां बलवीर्यशालिना-
मिदंचतुर्थं वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.४६ ॥
サティヤヴァットから生まれた私の実の息子が、私たち二人の家系を担いますように。そして力と勇気を備えた百人の息子が生まれますように。これが私があなたに選ぶ第四の恩恵です。
3.298.47
शतं सुतानां बलवीरय्शालिनां ।
भविष्यति प्रीतिकरं तवाबले।
परिश्रमस्ते न भवेन्नृपात्मजे ।
निवर्त दूरं हि पथस्त्वमागता ॥ ३.२९८.४७ ॥
力と勇気を備えた百人の息子が、あなたに喜びをもたらすでしょう。ああ弱き者よ、王女よ、あなたに苦労があってはなりません。引き返しなさい。あなたはとても遠い道を歩いてきたのですから。
3.298.48
सतां सदा शाश्वतधर्मवृत्तिः ।
सन्तो न सीदन्ति न च व्यथन्ति।
सतां सद्भिर्नाफलः संगमोस्ति ।
सद्भ्यो भयंनानुवर्तन्ति सन्तः ॥ ३.२९८.४८ ॥
善人の振る舞いは常に永遠のダルマに適っている。善人は挫けず、苦しみもしない。善人同士の交わりは決して実りのないものではなく、善人から恐れが生じることもない。
3.298.49
सन्तो हि सत्येन नयन्ति सूर्यं ।
सन्तो भूमिं तपसा धारयन्ति।
सन्तो गतिर्भूतभव्यस्य राज-
न्सतां मध्ये नावसीदन्ति सन्तः ॥ ३.२९८.४९ ॥
善人は真実の力によって太陽を導き、善人は苦行によって大地を支える。王よ、善人こそ過去と未来の拠り所である。善人の中で、善人は決して沈み込むことがない。
3.298.50
आर्यजुष्टमिदं वृत्तमिति विज्ञाय शाश्वतम् ।
सन्तः परार्थं कुर्वाणा नावेक्षन्ति प्रतिक्रियाः ॥ ३.२९८.५० ॥
これが尊い人々が守る永遠の道だと知って、善人は他者のために行い、その見返りを求めない。
3.298.51
न च प्रसादः सत्पुरुषेषु मोघो ।
न चाप्यर्थो नश्यति नापि मानः।
यस्मादेतन्नियतं सत्सु नित्यं ।
तस्मात्सन्तो रक्षितारो भवन्ति ॥ ३.२९८.५१ ॥
善人に施された恩恵は無駄にならず、富も名誉も失われない。これは善人の間で常に確かなことであるから、善人は守護者となる。
3.298.52
यथायथा भाषसि धर्मसंहितं ।
मनोनुकूलं सुपदं महार्थवत्।
तथातथा मे त्वयि भक्तिरुत्तमा ।
वरं वृणीष्वाप्रतिमं पतिव्रते ॥ ३.२९८.५२ ॥
あなたが法にかなう、心に適った、美しい言葉と大きな意味を持つ言葉を語れば語るほど、あなたへの私の最高の敬愛は増す。夫に忠実な女よ、比類なき恩恵を選びなさい。
3.298.53
न तेऽपवर्गः सुकृताद्विना कृत-
स्तथा यथाऽन्येषु वरेषु मानद।
वरं वृणे जीवतु सत्यवानयं ।
यथा मृता ह्येवमहं पतिं विना ॥ ३.२९८.५३ ॥
尊ぶ者よ、あなたのこの解放は善業なくして与えられるものではない、他の恩恵と同じように。私は選ぶ、サティヤヴァーンが生きることを。夫なき私は死者のようなのだから。
3.298.54
न कामये भर्तविनाकृता सुखं ।
न कामये भर्तृविनाकृता दिवम्।
नकामये भर्तविनाकृता श्रियं ।
न भर्तृहीना व्यवसामि जीबितुम् ॥ ३.२९८.५४ ॥
夫なくして幸福を私は望まない。夫なくして天界を私は望まない。夫なくして栄華を私は望まない。夫を失って生きることを、私は決意しない。
3.298.55
वरातिसर्गः शतपुत्रता मम ।
त्वयैव दत्तो ह्रियते च मे पतिः।
वरं वृणे जीवतु सत्यवानयं ।
तवैव सत्यं वचनं भविष्यति ॥ ३.२९८.५५ ॥
百人の息子の恩恵を授けてくださったのは、あなた自身です。けれど私の夫は連れ去られようとしています。私が願うのはこの恩恵です。サティヤヴァーンが生きますように、そしてあなたの言葉が真実となりますように。
3.298.56
तथेत्युक्त्वा तु तं पाशं मुक्त्वा वैवस्वतो यमः ।
धर्मराजः प्रहृष्टात्मा सावित्रीमिदमब्रवीत् ॥ ३.२९८.५६ ॥
「そうなれ」と言って、ヴィヴァスヴァットの子ヤマはその縄を解いた。法王は喜ぶ心でサーヴィトリーにこう告げた。
3.298.57
एष भद्रे मया मुक्तो भर्ता ते कुलनन्दिनि ।
तोषितोऽहं त्वया साध्वि वाक्यैर्धर्मार्तसंहितैः ॥ ३.२९८.५७ ॥
善き人よ、家門の喜びよ、あなたの夫は私によって解放された。貞淑な人よ、法と利にかなったあなたの言葉に私は満足した。
3.298.58
अरोगस्व नेयश्च सिद्धार्थः स भविष्यि ।
चतुर्वर्षशतायुश्च त्वया सार्धमवाप्स्यति ॥ ३.२९८.५८ ॥
彼は病から解放され、目的を成し遂げるだろう。あなたと共に四百年の寿命を得るであろう。
3.298.59
इष्ट्वा यज्ञैश्च धर्मेण ख्यातिं लोके गमिष्यति ।
त्वयि पुत्रशतं चैव सत्यवाञ्जनयिष्यति ॥ ३.२९८.५९ ॥
祭祀を行い、法によって、彼は世に名声を得るであろう。そしてサティヤヴァーンはあなたとの間に百人の息子を儲けるであろう。
3.298.60
ते चापि सर्वे राजानः क्षत्रियाः पुत्रपौत्रिणः ।
ख्यातास्त्वन्नामधेयाश्चभविष्यन्तीह शाश्वताः ॥ ३.२९८.६० ॥
そして、その王たち、息子と孫を持つクシャトリヤたちは、名高く、あなたの名を持つ者となり、この世に永遠に続くであろう。
3.298.61
पितुश्च ते पुत्रशतं भविता तव मातरि ।
मालव्यां मालवा नाम शाश्वताः पुत्रपौत्रिणः।
भ्रातरस्ते भविष्यन्ति क्षत्रियास्त्रिदशोपमाः ॥ ३.२९८.६१ ॥
あなたの父には百人の息子が生まれ、あなたの母からマーラヴィヤーに、マーラヴァという名の永続する、子孫に恵まれた民が生まれるでしょう。あなたの兄弟たちは神々に等しいクシャトリヤとなるでしょう。
3.298.62
एवं तस्यै वरं दत्त्वा धर्मराजः प्रतापवान् ।
निवर्तयित्वा सावित्रीं स्वमेव भवनं ययौ ॥ ३.२९८.६२ ॥
こうして彼女に恩恵を与えると、威光ある法王はサーヴィトリーを帰し、自らの住処へ去った。
3.298.63
सावित्र्यपि यमे याते भर्तारं प्रतिलभ्य च ।
जगाम तत्र यत्रास्या भर्तुः शावं कलेवरम् ॥ ३.२९८.६३ ॥
ヤマが去ったのち、サーヴィトリーもまた夫を取り戻し、夫の亡骸が横たわる場所へ行った。
3.298.64
सा भूमौ प्रेक्ष्यभर्तारमुपसृत्योपगृह्य च ।
उत्सङ्गे शिर आरोप्य भूमावुपविवेश ह ॥ ३.२९८.६४ ॥
地に横たわる夫を見て、近づいて抱きしめ、その頭を膝に乗せて、地に座った。
3.298.65
संज्ञां चस पुनर्लब्ध्वा सावित्रीमभ्यभाषत ।
प्रोष्यागत इव प्रेम्णा पुनःपुनरुदीक्ष्यवै ॥ ३.२९८.६५ ॥
意識を取り戻して、彼はサーヴィトリーに語りかけた。遠くから帰った人のように、愛情をこめて幾度も彼女を見つめながら。
3.298.66
सुचिरं बत सुप्तोस्मि किमर्थं नावबोधितः ।
क्व चासौ पुरुषः श्यामो योसौ मां संचकर्षह ॥ ३.२९८.६६ ॥
「ああ、私はずいぶん長く眠っていた。なぜ起こしてくれなかったのか。私を引きずっていったあの黒い男はどこにいるのか。」
3.298.67
सुचिरं त्वंप्रसुप्तोसि ममाह्के पुरुषर्षभ ।
गतः स भगवान्देवः प्रजासंयमनो यमः ॥ ३.२९८.६७ ॥
人中の牡牛よ、あなたは私の膝の上で長いあいだ眠っていました。生類を制御する尊き神ヤマはもう去りました。
3.298.68
विश्रान्तोसि महाभाग विनिद्रश्च नृपात्मज ।
यदि शक्यं समुत्तिष्ठ विगाढां पश्य शर्वरीम् ॥ ३.२९८.६८ ॥
大いなる幸運の人よ、あなたは休み、眠りから覚めました、王子よ。できるなら立ち上がって、夜がどれほど深まったかを見なさい。
3.298.69
उपलभ्यततः संज्ञां सुखसुप्त इवोत्थितः ।
दिशः सर्वा वनान्तांश्च निरीक्ष्योवाच सत्यवान् ॥ ३.२९८.६९ ॥
そして意識を取り戻し、まるで安らかな眠りから起き上がったかのように、サティヤヴァーンは四方と森の端を見渡して語った。
3.298.70
फलाहारोस्मि निष्क्रान्तस्वया सह सुमध्यमे ।
ततः पाटयतः काष्ठं शरिसो मे रुजाऽभवत् ॥ ३.२९८.७० ॥
細腰の女よ、果実を食べて私はあなたと共に出かけました。そして薪を割っている時、頭に痛みが生じました。
3.298.71
शिरोभितापसंतप्तः स्थातुं चिरमशक्नुवन् ।
तवोत्सङ्गे प्रसुप्तोस्मि इति सर्वं स्मरे शुभे ॥ ३.२९८.७१ ॥
頭痛の熱に苦しめられ、長く立っていられず、吉祥なる人よ、私はあなたの膝で深く眠ってしまいました。そのすべてを私は覚えています。
3.298.72
त्वयोपगूढस्य च मे निद्रयाऽपहृतं मनः ।
ततोऽपश्यं तमो घोरं पुरुषं च महौजसम् ॥ ३.२९८.७२ ॥
あなたに抱かれていたのに、眠りが私の心を奪いました。すると私は恐ろしい闇と、大いなる力をもつ一人の男を見ました。
3.298.73
तद्यदि त्वं विजानासि किं तद्ब्रूहि सुमध्यमे ।
स्वप्नो मे यदिवा दृष्टो यदि वा सत्यमेव तत् ॥ ३.२९८.७३ ॥
もしあなたがそれを知っているなら、ああ、細腰の人よ、それが何であったか言ってください。私が見たのは夢だったのか、それとも本当にそのとおりだったのか。
3.298.74
तमुवाचाथ सावित्री रजनी व्यवगाहते ।
श्वस्ते सर्वंयथावृत्तमाख्यास्यामि नृपात्मज ॥ ३.२९८.७४ ॥
するとサーヴィトリーは彼に言った。「夜が更けてゆきます。王子よ、明日、起きたことをすべて、起きたとおりにお話しします。」
3.298.75
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते पितरौ पश्य सुव्रत ।
विगाढा रजनी चेयं निवृत्तश्च दिवाकरः ॥ ३.२९८.७५ ॥
起きなさい、起きなさい、あなたに幸あれ。ああ、善き誓いを守る者よ、ご両親を見なさい。この夜は深まり、太陽は退いてしまった。
3.298.76
नक्तंचराश्चरन्त्येते हृष्टाः क्रूराभिभाषिणः ।
श्रूयन्ते पर्णशब्दाश्च मृगाणां चरतां वने ॥ ३.२९८.७६ ॥
夜に徘徊するこれらの生き物は、喜んで荒々しい声で話している。森をさまよう鹿の葉擦れの音も聞こえる。
3.298.77
एता घोरं शिवा नादान्दिशं दक्षिणपश्चिमाम् ।
आस्थाय विरुवन्त्युग्राः कम्पयन्त्यो मनो मम ॥ ३.२९८.७७ ॥
この恐ろしい雌ジャッカルたちは南西の方角に立ち、ひどい声で吠えて、私の心を震わせている。
3.298.78
वनं प्रतिभयाकारं घनेन तमसा वृतम् ।
न विज्ञास्यसि पन्थानं गन्तुं चैव न शक्ष्यसि ॥ ३.२९८.७८ ॥
この森は見た目が恐ろしく、濃い闇に覆われている。道も分からず、先へ進むこともできないだろう。
3.298.79
अस्मिन्न वने दग्धे शुष्कवृक्षः स्थितो ज्वलन् ।
वायुना धम्यमानोत्र दृश्यतेऽग्निः क्वचित्क्वचित् ॥ ३.२९८.७९ ॥
この焼け落ちた森には、枯れ木が燃えながら立っており、風にあおられた火があちこちに見える。
3.298.80
ततोऽग्निमानयित्वेह ज्वालयिप्यामि सर्वतः ।
काष्ठानीमानि सन्तीह जहि संतापमात्मनः ॥ ३.२९८.८० ॥
それから火をここに持ってきて、四方から燃やそう。薪はここにある。あなたの苦しみを払いのけなさい。
3.298.81
यदि नोत्सहसे गन्तुं सरुजं त्वां हि लक्षये ।
न च ज्ञास्यसि पन्थानं तमसा संवृते वने ॥ ३.२९८.८१ ॥
もしあなたが行けないのなら——あなたが病んでいるのが見えます——闇に覆われたこの森で、あなたは道が分からなくなるでしょう。
3.298.82
श्वः प्रभाते वने दृश्ये यास्यावोऽनुमते तव ।
वसावेह क्षपामेकां रुचितं यदि तेऽनघ ॥ ३.२९८.८२ ॥
明朝、夜明けに森が見えたら、あなたの同意を得て出発しましょう。罪のない方よ、もしお望みなら、ここで一晩過ごしましょう。
3.298.83
शिरोरुजा निवृत्ता मे स्वस्थान्यङ्गानि लक्षये ।
मातापितृभ्यामिच्छामि संयोगं त्वत्प्रसादजम् ॥ ३.२९८.८३ ॥
頭痛は治まり、手足も健やかに思われます。あなたのお陰で、父母と再会したいと思います。
3.298.84
न कदाचिद्विकाले हि गतपूर्वोहमाश्रमात् ।
अनागतायां सन्ध्यायां माता मे प्ररुणद्धि माम् ॥ ३.२९८.८४ ॥
私は不都合な時刻に庵を出たことは一度もありません。夕暮れが来る前に、母はいつも私を引き止めるのです。
3.298.85
दिवाऽपिमयि निष्क्रान्ते सन्तप्येते गुरू मम ।
विचिनोति हि मां तातः सहैवाश्रमवासिभिः ॥ ३.२९८.८५ ॥
昼間でさえ私が出かけると、私の二人の年長者は苦しむ。父は庵の住人たちと共に私を探す。
3.298.86
मात्रा पित्रा च सुभृशं दुःखिताभ्यामहं पुरा ।
उपालब्धश्च बहुशश्चिरेणागच्छसीति हि ॥ ३.२९८.८६ ॥
以前、母と父は非常に悲しみ、何度も私を責めた。「お前は遅く帰ってくる」と。
3.298.87
कात्ववस्था तयोरद्य मदर्थमिति चिन्तये ।
तयोरदृश्ये मयि च महद्दुःखं भविष्यति ॥ ३.२९८.८७ ॥
今日、あの二人の状態はどうなるだろうか、私のせいで。私の姿が見えなければ、二人は大きな悲しみに沈むだろう。
3.298.88
पुरा मामूचतुश्चैव रात्रावस्रायमाणकौ ।
भृशं सुदुःखितौ वृद्धौ बहुशः प्रीतिसंयुतौ ॥ ३.२९८.८८ ॥
以前、夜になるとあの二人の老人は涙を流し、深く悲しみ、愛情に満ちて、何度も私に語った。
3.298.89
त्वया हीनौ न जीवाव मुहूर्तमपि पुत्रक ।
यावद्धरिष्यसे पुत्र तावन्नौ जीवितं ध्रुवम् ॥ ३.२९८.८९ ॥
息子よ、お前がいなければ、私たち二人は一瞬たりとも生きられない。息子よ、お前が（必要なものを）持ってくる限り、確かに我らの命は続くのだ。
3.298.90
वृद्धयोरन्धयोर्दृष्टिस्त्वयि वंशः प्रतिष्ठिः ।
त्वयि पिण्डश्च कीर्तिश्च सन्तानश्चावयोरिति ॥ ३.२९८.९० ॥
老いて盲いた我らにとって、お前こそ目である。家系はお前の中に確立している。我らの供養、名声、子孫はすべてお前にある。
3.298.91
माता वृद्धा पिता वृद्धस्तयोर्यष्टिरहं किल ।
तौ रात्रौ मामपश्यन्तौ कामवस्थां गमिष्यतः ॥ ३.२९८.९१ ॥
母は老い、父も老いている。私こそ二人の杖である。夜に私を見ないなら、二人は苦悩の状態に陥るだろう。
3.298.92
निद्रायाश्चाभ्यसूयामि यस्या हेतोः पिता मम ।
माता च संशयं प्राप्ता मत्कृतेऽनपकारिणी ॥ ३.२९८.९२ ॥
私が眠ったせいで父と母は危難に陥った。私はその眠りを恨む。母は罪がないのに、私のゆえに危うい状況に至ったのだ。
3.298.93
अहं च संशयं प्राप्तः कृच्छ्रामापदमास्थितः ।
मातापितृभ्यां हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ३.२९८.९३ ॥
私もまた危難に陥り、苦しい災いの中にいる。父母なしには、私は生きていく気力がない。
3.298.94
व्यक्तमाकुलया बुद्ध्या प्रज्ञाचक्षुः पिता मम ।
एकैकमस्यां वेलायां पृच्छत्याश्रमवासिनम् ॥ ३.२९८.९४ ॥
明らかに、智慧の眼を持つ父は、動揺した心で今、庵に住む人々を一人ずつ尋ねているだろう。
3.298.95
नात्मानमनुशोचामि यथाऽहंपितरं शुभे ।
भर्तारं चाप्यनुगतां मातरं भृशदुःखिताम् ॥ ३.२९८.९५ ॥
ああ、吉祥なる人よ。私は自分のためよりも、父のため、また夫に従い深く悲しむ母のために嘆いている。
3.298.96
मत्कृते न हि तावद्य सन्तापं परमेष्यतः ।
जीवन्तावनुजीवामि भर्तव्यौ तौ मयेति ह ॥ ३.२९८.९६ ॥
私のせいで、二人は今日これほどの極度の苦悩に陥ることはない。二人が生きている限り私も生きよう。二人を養うのは私なのだから。
3.298.97
तयोः प्रियं मे कर्व्यमिति जीवामि चाप्यहम् ।
परमं दैवतं तौ मे पूजनीयौ सदा मया।
तयोस्तु मे सदाऽस्त्येवं व्रतमेतत्पुरातनम् ॥ ३.२९८.९७ ॥
彼らに喜ばれることをするのが私の務めであり、だから私は生きている。あの二人は私にとって至高の神であり、私は常に彼らを敬わねばならない。彼らに対するこの古い誓いは、いつも私にある。
3.298.98
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा गुरुभक्तो गुरुप्रियः ।
उच्छ्रित्य बाहू दुःखार्तः सुस्वरं प्ररुरोद ह ॥ ३.२९८.९८ ॥
こう言って、その正しき魂の持ち主、年長者に仕え、年長者に愛された者は、悲しみに打ちひしがれ、両腕を掲げて声高く泣いた。
3.298.99
ततोऽब्रवीत्तथा दृष्ट्वाभर्तारं शोककर्शितम् ।
प्रमृज्याश्रूणि पाणिभ्यां सावित्री धर्मचारिणी ॥ ३.२९८.९९ ॥
そのとき、法に従うサーヴィトリーは、悲しみに痩せ衰えた夫を見て、両手で涙をぬぐいながらこう言った。
3.298.100
यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं यदि दत्तं हुतं यदि ।
श्वश्रूश्वशुरभर्तॄणां मम पुण्याऽस्तु शर्वरी ॥ ३.२९८.१०० ॥
もし私が苦行を行い、布施をし、供物を捧げてきたのなら、どうか今夜が義母、義父、夫にとって吉祥であるように。
3.298.101
न स्मराम्युक्तपूर्वं वै स्वैरेष्वप्यनृतां गिरम् ।
तेन सत्येन तावद्य ध्रियेतां श्वशुरौ मम ॥ ३.२९८.१०१ ॥
私は冗談ですら偽りの言葉を口にしたことを覚えていません。その真実によって、今日私の二人の舅が生き延びますように。
3.298.102
कामये दर्शनं पित्रोर्याहि सावित्रि माचिरम् ।
अपिनाम गुरू तौ हि पश्येयं ध्रियमाणकौ ॥ ३.२९८.१०२ ॥
両親に会いたい。サーヴィトリーよ、急いで行こう、遅れてはならない。あの二人の尊い方が生きているのを見られるかもしれない。
3.298.103
पुरा मातुः पितुर्वाऽपियदि पश्यामि विप्रियम् ।
न जीविष्ये वरारोहे सत्येनात्मानमालभे ॥ ३.२९८.१०३ ॥
美しい腰の女よ、もし私が先に母や父に何か不快なことを見るなら、私は生きてはいません。真実にかけて誓います。
3.298.104
यदि धर्मे च ते बुद्धिर्मां चेज्जीवन्तमिच्छसि ।
मम प्रियं वा कर्तव्यं गच्छावाश्रममन्तिकात् ॥ ३.२९८.१०४ ॥
もしあなたの心が法にあり、私が生きることを望むなら、あるいは私を喜ばせるべきなら、近くの庵へ行きましょう。
3.298.105
सावित्री तत उत्थाय केशान्संम्य भामिनी ।
पतिमुत्थापयामास बाहुभ्यां परिगृह्य वै ॥ ३.२९८.१०५ ॥
そこでサーヴィトリーは立ち上がり、髪をまとめ、その輝く女性は両腕で夫を抱えて起こした。
3.298.106
उत्ताय सत्यवांश्चापि प्रमृज्याङ्गानि पाणिना ।
सर्वा दिशः समालोक्य कठिने दृष्टिमादधे ॥ ३.२९८.१०६ ॥
立ち上がったサティヤヴァーンも手で手足を拭い、四方を見渡し、険しい森へと目を向けた。
3.298.107
तमुवाचाथसावित्री श्वः फलानि हरिष्यसि ।
योगक्षेमार्थमेतं ते नेष्यामि परशुं त्वहम् ॥ ३.२९८.१०७ ॥
そこでサーヴィトリーは彼に言った。「明日あなたは果物を集めるでしょう。あなたの安全と暮らしのために、この斧を私が持って行きましょう。」
3.298.108
कृत्त्वा कठिनभारं सा वृक्षशाखावलम्बिनम् ।
गृहीत्वा परशुं भर्तुः सकाशे पुनरागमत् ॥ ३.२९८.१०८ ॥
重い荷を作り、木の枝に掛かっていた斧を手に取り、彼女は夫のもとへ再び戻った。
3.298.109
वामे स्कन्धे तु वामोरूर्भर्तुर्बाहुं निवेश्य च ।
दक्षिणएन परिष्वज्य जगाम गजगामिनी ॥ ३.२९८.१०९ ॥
左の肩に夫の腕を置き、右腕で彼を抱きしめて、象のように歩む女は進んで行った。
3.298.110
अभ्यासगमनाद्भीरु पन्थानो विदिता मम ।
वृक्षान्तरालोकितया ज्योत्स्नया चापि लक्षये ॥ ३.२९८.११० ॥
臆病な人よ、度々通ったので私は道を知っている。木々の間から見える月光によっても、私はそれを見分けている。
3.298.111
आगतौ स्वः पथा येन फलान्यवचितानि च ।
यथागतं शुभे गच्छ पन्थानं मा विचारय ॥ ३.२९८.१११ ॥
我々二人が来て果実を集めた道で、来た道どおりに行きなさい、吉祥な人よ。道のことを思い悩むな。
3.298.112
पलाशखण्डे चैतस्मिन्पन्था व्यावर्तते द्विधा ।
तस्योत्तरेण यः पन्थास्तेन गच्छ त्वरस्व च ॥ ३.२९८.११२ ॥
このパラーシャの林で道は二つに分かれる。その北にある道を行き、急ぎなさい。
3.298.113
स्वस्थोस्मि बलवानस्मि दिदृक्षुः पितरावुभौ ।
ब्रुवन्नेव त्वरायुक्तः सम्प्रायादाश्रमं प्रति ॥ ३.२९८.११३ ॥
「私は元気で力もある。両親に会いたい」と言いながら、急ぎ足で庵へ向かって行った。