ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.298
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.298.1
अथ भार्यासहायः स फलान्यादाय वीर्यवान् ।
कठिनं पूरयामास ततः काष्ठान्यपाटयत् ॥ ३.२९८.१ ॥
ಆಗ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗಿದ್ದ ಆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಭಾರವಾದ ಹೊರೆಯನ್ನು ತುಂಬಿ, ನಂತರ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿದನು.
3.298.2
तस्य पाटयतः काष्ठं स्वेदो वै समजायत ।
व्यायामेन च तेनास्य जज्ञे शिरसि वेदना ॥ ३.२९८.२ ॥
ಅವನು ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೀಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಬೆವರು ಉಂಟಾಯಿತು; ಆ ಶ್ರಮದಿಂದ ಅವನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು.
3.298.3
सोऽभिगम्य प्रियां भार्यामुवाच श्रमपीडितः ।
व्यायामेन ममानेन जाता शिरसि वेदना ॥ ३.२९८.३ ॥
ಶ್ರಮದಿಂದ ಬಳಲಿದ ಅವನು ಪ್ರೀತಿಯ ಹೆಂಡತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದನು: "ಈ ಶ್ರಮದಿಂದ ನನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು ಉಂಟಾಗಿದೆ."
3.298.4
अङ्गानि चैव सावित्रि हृदयं दूयतीव च ।
अस्वस्थमिव चात्मानं लक्षये मितभाषिणि ॥ ३.२९८.४ ॥
ಸಾವಿತ್ರಿ, ನನ್ನ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯ ನೋವಿನಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ; ಮಿತಭಾಷಿಣಿ, ನಾನು ಅಸ್ವಸ್ಥನಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆ.
3.298.5
शूलैरिव शिरो विद्धमिदं संलक्षयाम्यहम् ।
भ्रमन्तीव दिशः सर्वाश्चक्रारूढं मनो मम।
तत्स्वप्तुमिच्छे कल्याणि न स्तातुं शक्तिरस्ति मे ॥ ३.२९८.५ ॥
ನನ್ನ ತಲೆ ಶೂಲಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಮನಸ್ಸು ಚಕ್ರವೇರಿದಂತೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ನಾನು ಮಲಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ನಿಲ್ಲುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ.
3.298.6
सा समासाद्य सावित्री भर्तारमुपगम्य च ।
उत्सङ्गेऽस्य शिर कृत्वा निषसाद महीतले ॥ ३.२९८.६ ॥
ಸಾವಿತ್ರಿ ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಅವನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಳು.
3.298.7
ततः सा नारदवचो विमृशन्ती तपस्विनी ।
तं मुहूर्तं क्षणं वेलां दिवसं च युयोज ह ॥ ३.२९८.७ ॥
ನಂತರ ನಾರದನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಪಸ್ವಿನಿ ಆ ಮುಹೂರ್ತ, ಕ್ಷಣ, ವೇಳೆ ಮತ್ತು ದಿನವನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದಳು.
3.298.8
हन्त प्राप्तः स कालोऽयमिति चिन्तापरा सती ।
मुहूर्तादेव चापश्य्पुरुषं रक्तवाससम्।
वद्धमौलिं वपुष्मन्तमादित्यसमतेजसम् ॥ ३.२९८.८ ॥
'ಅಯ್ಯೋ, ಆ ಸಮಯ ಬಂದಿತು' ಎಂದು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಸತಿ, ಒಂದೇ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಕಟ್ಟಿದ ಜಡೆಯ, ಸೂರ್ಯನ ಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಂಡಳು.
3.298.9
श्यामावदातं रक्ताक्षं पाशहस्तं भयावहम् ।
स्थितं सत्यवतः पार्श्वे निरीक्षन्तं तमेव च ॥ ३.२९८.९ ॥
ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣಿನ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ ಹಿಡಿದ, ಭಯಂಕರನಾದ, ಸತ್ಯವಂತನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅವನನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಪುರುಷ.
3.298.10
तं दृष्ट्वासहसोत्थाय भर्तुन्यस्य शनैः शिरः ।
कृताञ्जलिरुवाचार्ता हृदयेन प्रवेपती ॥ ३.२९८.१० ॥
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಕೂಡಲೇ ಎದ್ದು, ಪತಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಮೆಲ್ಲನೆ ಇಳಿಸಿ, ಕೈ ಮುಗಿದು, ದುಃಖದಿಂದ ಹೃದಯ ನಡುಗುತ್ತಿರಲು ಹೇಳಿದಳು.
3.298.11
दैवतंत्वाभिजानामि वपुरेतद्ध्यमानुषम् ।
कामया ब्रूहि देवेश कस्त्वं किंच चिकीर्षसि ॥ ३.२९८.११ ॥
ನೀನು ದೈವ ಎಂದು ನಾನು ಅರಿಯುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ರೂಪ ಮನುಷ್ಯರದ್ದಲ್ಲ. ದೇವೇಶನೇ, ದಯೆಯಿಂದ ನೀನು ಯಾರು, ಏನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೀ ಎಂದು ಹೇಳು.
3.298.12
पतिव्रताऽसि सावित्रि तथैव च तपोन्विता ।
अस्त्वामभिभाषामि विद्धि मां त्वं शुभे यमम् ॥ ३.२९८.१२ ॥
ಸಾವಿತ್ರಿ, ನೀನು ಪತಿವ್ರತೆ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವಳೂ ಆಗಿದ್ದೀ. ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಶುಭೆಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ಯಮನೆಂದು ತಿಳಿ.
3.298.13
अयं ते रसत्यवान्भर्ता क्षीणायुः पार्थिवात्मजः ।
नेष्यामि तमहं बद्ध्वा विद्ध्येतन्मे चीकिर्षितं ॥ ३.२९८.१३ ॥
ಇವನು ನಿನ್ನ ಗಂಡ ಸತ್ಯವಾನ, ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವನು, ರಾಜಪುತ್ರ. ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ನಾನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತೇನೆ; ಇದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದು ತಿಳಿ.
3.298.14
श्रूयते भगवन्दूतास्तवागच्छन्ति मानवान् ।
नेतुं किल भवान्कस्मादागतोसि स्वयं प्रभो ॥ ३.२९८.१४ ॥
ಭಗವನ್, ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ನಿನ್ನ ದೂತರು ಬರುತ್ತಾರೆಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ಏಕೆ ಸ್ವತಃ ಬಂದೆ?
3.298.15
इत्युक्तः पितृराजस्तां भगवान्स्वचिकीर्षितम् ।
यथावत्सर्वमाख्यातुं तत्प्रियार्थं प्रचक्रमे ॥ ३.२९८.१५ ॥
ಹೀಗೆ ಅವಳಿಂದ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪಿತೃರಾಜ ಭಗವಾನನು, ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು, ಅವಳ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದನು.
3.298.16
अयं च धर्मसंयुक्तो रूपवान्गुणसागरः ।
नार्हो मत्पुरुषैर्नेतुमतोस्मि स्वयमागतः ॥ ३.२९८.१६ ॥
ಇವನು ಧರ್ಮಯುಕ್ತ, ರೂಪವಂತ, ಗುಣಗಳ ಸಾಗರ. ನನ್ನ ಸೇವಕರು ಇವನನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಅರ್ಹರಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನೇ ಬಂದೆ.
3.298.17
ततः सत्यवतः कायात्पाशबद्धं वशंगतम् ।
अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं निश्चकर्ष यमो बलात् ॥ ३.२९८.१७ ॥
ಆಗ ಯಮನು, ಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ ವಶವಾದ, ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರದ ಪುರುಷನನ್ನು ಸತ್ಯವಾನನ ದೇಹದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆದು ತೆಗೆದನು.
3.298.18
ततः समुद्धृतप्राणं गतश्वासं हतप्रभम् ।
निरविचेष्टंशरीरं तद्बभूवाप्रियदर्सनम् ॥ ३.२९८.१८ ॥
ಆಗ ಅವನ ಪ್ರಾಣ ಹೊರಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಉಸಿರು ನಿಂತು, ಕಾಂತಿ ನಾಶವಾಗಿ, ಆ ದೇಹ ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೋಡಲು ಅಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
3.298.19
यमस्तु तं ततो बद्ध्वा प्रयातो दक्षिणामुखः ।
सावित्री चैव दुःखार्ता यममेवान्वगच्छत ॥ ३.२९८.१९ ॥
ಯಮನು ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಹೊರಟನು; ದುಃಖಾರ್ತೆಯಾದ ಸಾವಿತ್ರಿಯೂ ಯಮನನ್ನೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಳು.
3.298.20
भर्तुः शरीररां च विधाय हि तपस्विनी ।
भर्तारमनुगच्छन्ती तथावस्थं सुमध्यमा।
नियमव्रतसंसिद्धा महाभागा पतिव्रता ॥ ३.२९८.२० ॥
ಪತಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪತಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ತಪಸ್ವಿನಿ, ಸುಂದರ ನಡುವಿನ ಸಾವಿತ್ರಿ; ನಿಯಮ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಳಾದ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ, ಪತಿವ್ರತೆ.
3.298.21
निवर्त गच्छ सावित्रि कुरुष्वास्यौर्ध्वदैहिकम् ।
कृतंभर्तुस्त्वयाऽऽनृण्यं यावद्गम्यं गतं त्वया ॥ ३.२९८.२१ ॥
ಹಿಂದಿರುಗು, ಸಾವಿತ್ರಿ; ಇವನ ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡು. ಪತಿಯ ಋಣವನ್ನು ನೀನು ತೀರಿಸಿದ್ದೀ; ನೀನು ಹೋಗಬಹುದಾದಷ್ಟು ದೂರ ನೀನು ಬಂದಿರುವೆ.
3.298.22
यत्र मे नीयते भर्ता स्वयं वा यत्र गच्छति ।
मया च तत्र गन्तव्यमेष धर्मः सनातनः ॥ ३.२९८.२२ ॥
ನನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅಥವಾ ಅವನೇ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಾನೂ ಹೋಗಬೇಕು; ಇದೇ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ.
3.298.23
तपसा गुरुभक्त्या च भर्तुः स्नेहाद्व्रतेन च ।
तव चैव प्रसादेन न मे प्रतिहता गतिः ॥ ३.२९८.२३ ॥
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಹಿರಿಯರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪತಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ, ವ್ರತದಿಂದ, ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೂ ನನ್ನ ಗತಿ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.
3.298.24
प्राहुः साप्तपदं मैत्रं बुधास्तत्त्वार्थदर्शिनः ।
मित्रतां च पुरस्कृत्य किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ ३.२९८.२४ ॥
ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಕಂಡ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಪ್ತಪದ ಮೈತ್ರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ನಾನು ಕೆಲವನ್ನು ಹೇಳುವೆ; ಅದನ್ನು ಕೇಳು.
3.298.25
नानात्मवन्तस्तु वने चरन्ति ।
धर्मं च वासं च परिश्रमं च।
विज्ञानतो धर्ममुदाहरन्ति ।
तस्मात्सन्तो धर्ममाहुः प्रधानम् ॥ ३.२९८.२५ ॥
ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸಂಯಮವುಳ್ಳವರು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮವನ್ನು, ವಾಸವನ್ನು, ಶ್ರಮವನ್ನು ಅವರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಜ್ಜನರು ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
3.298.26
एकस्य धर्मेण सतां मतेन ।
सर्वेस्म तं मार्गमनुप्रपन्नाः। ॥ ३.२९८.२६ ॥
ಒಬ್ಬರ ಧರ್ಮದಿಂದ ಹಾಗೂ ಸಜ್ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
3.298.27
निवर्त तुष्टोस्मि तवानया गिरा ।
स्वराक्षरव्यञ्जनहेतुयुक्तया।
ददानि ते सर्वमनिन्दिते वरम् ॥ ३.२९८.२७ ॥
ಹಿಂದಿರುಗು, ನಿನ್ನ ಈ ಮಾತಿನಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ — ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಕ್ಷರ, ವ್ಯಂಜನ ಮತ್ತು ಹೇತುಯುಕ್ತವಾದ ಮಾತಿನಿಂದ. ನಿರ್ದೋಷೆಯೇ, ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ವರಗಳನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
3.298.28
च्युतः स्वराज्याद्वनवासमाश्रितो ।
विनष्टचक्षुः श्वशुरो ममाश्रमे।
स लब्धचक्षुर्बलवान्भवेन्नृप-
स्तव प्रसादाज्ज्वलनार्कसंनिभः ॥ ३.२९८.२८ ॥
ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗಿ ಕಾಡಿನ ವನವಾಸವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ, ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನನ್ನ ಮಾವ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮತ್ತೆ ದೃಷ್ಟಿ ಪಡೆದು, ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿ, ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ ರಾಜನಾಗಲಿ — ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ.
3.298.29
ददानि तेऽहं तमनिन्दिते वरं ।
यथा त्वयोक्तं भविता च तत्तथा।
तवाध्वना ग्लानिमिवोपलक्षये ।
निवर्त गच्छस्व न ते श्रमो भवेत् ॥ ३.२९८.२९ ॥
ನಿರ್ದೋಷೆಯೇ, ಆ ವರವನ್ನು ನಿನಗೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಅದು ಆಗುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಾಸವಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ — ಹಿಂದಿರುಗು, ಹೋಗು; ನಿನಗೆ ಆಯಾಸವಾಗದಿರಲಿ.
3.298.30
श्रमः कुतो भर्तृसमीपतो हिमे ।
यतो हि भर्ता मम सा गतिर्ध्रुवा।
यतः पतिं नमेष्यसि तत्र मे गतिः ।
सुरेश भूयश्च वचो निबोध मे ॥ ३.२९८.३० ॥
ಪತಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನನಗೇಕೆ ಆಯಾಸ? ಪತಿಯೇ ನನ್ನ ಶಾಶ್ವತ ಗತಿ. ನೀವು ಪತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೀರೋ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ಗತಿ. ಸುರೇಶಾ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ.
3.298.31
सतां सकृत्संगतमीप्सितं परं ।
ततः परं मित्रमिति प्रचक्षते।
न चाफलं सत्पुरुषेण संगतं ।
ततः सतां संनिवसेत्समागमे ॥ ३.२९८.३१ ॥
ಸಜ್ಜನರ ಒಮ್ಮೆಯ ಸಹವಾಸವೂ ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ; ಅದರ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸ್ನೇಹ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಪುರುಷನೊಂದಿಗಿನ ಸಹವಾಸ ಎಂದೂ ನಿಷ್ಫಲವಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಜ್ಜನರ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸಬೇಕು.
3.298.32
मनोनुकूलं बुधबुद्धिवर्धनं ।
त्वया यदुक्तं वचनं हिताश्रयम्।
विना पुनः सत्यवतोस्य जीवितं ।
वरं द्वितीयं वरयस्व भामिनि ॥ ३.२९८.३२ ॥
ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದು, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು, ಹಿತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದುದು. ಆದರೂ ಸತ್ಯವಂತನ ಜೀವವಿಲ್ಲದೆ; ಓ ಭಾಮಿನಿ, ಎರಡನೆಯ ವರವನ್ನು ಆರಿಸು.
3.298.33
हृतंपुरा मे श्वशुरस्य धीमतः ।
स्वमेव राज्यंलभतां स पार्थिवः।
कजह्यात्स्वधर्मान्न च मे गुरुर्यथा ।
द्वितीयमेतद्वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.३३ ॥
ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಾವನ ರಾಜ್ಯ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಆ ರಾಜನು ತನ್ನದೇ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಿ. ಅವನು ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಡದಿರಲಿ, ನನ್ನ ಗುರುವಿನಂತೆ. ಇದೇ ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಕೇಳುವ ಎರಡನೆಯ ವರ.
3.298.34
स्वमेवं राज्यं प्रतिपत्स्यतेऽचिरा-
न्न च स्वधर्मात्परिहीयते नृपः।
कृतेन कामेन मया नृपात्मजे ।
निवर्त गच्छस्व न ते श्रमो भवेत् ॥ ३.२९८.३४ ॥
ಆ ರಾಜ ತನ್ನದೇ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ಧರ್ಮದಿಂದ ಅವನು ಜಾರುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ರಾಜಕುಮಾರಿ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿರುಗು, ಹೋಗು; ನಿನಗೆ ಆಯಾಸವಾಗದಿರಲಿ.
3.298.35
प्रजास्त्वयैता नियमेन संयता ।
नियम्य चैता नयसे निकामया।
ततो यमत्वं तव देव विश्रुतं ।
निबोध चेमां गिरमीरितां मया ॥ ३.२९८.३५ ॥
ಓ ದೇವನೇ, ನೀನು ಈ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮದಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಹೆಸರು ಯಮ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಹೇಳಿದ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.
3.298.36
मा वै द्वितीयं मा तृतीयं च वाञ्छे ।
तस्मात्सन्तो धर्ममाहुः प्रधानम्
अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिरा ।
अनुग्रहश्च दानं च सतां धर्मः सनातनः ॥ ३.२९८.३६ ॥
ನಾನು ಎರಡನೆಯ ವರವನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮೂರನೆಯದನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಜ್ಜನರು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಕರುಣೆ, ದಾನ — ಇದು ಸಜ್ಜನರ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ.
3.298.37
वरं वृणीष्वेहविनाऽस्य जीवितं ।
एवंप्रायश्च लोकोऽयं मनुष्याः शक्तिपेशलाः।
सन्तस्त्वेवाप्यमित्रेषु दयां प्राप्तेषु कुर्वते ॥ ३.२९८.३७ ॥
ಇವನ ಜೀವವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇನ್ನೊಂದು ವರವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೋ. ಈ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲರು; ಆದರೆ ಸಜ್ಜನರು ತಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೂ ದಯೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ.
3.298.38
पिपासितस्येव भवेद्यथा पय-
स्तथा त्वया वाक्यमिदं समीरितम्।
विना पुनः सत्यवतोऽस्य जीवितं ।
वरं वृणीष्वेह शुभे यदिच्छसि ॥ ३.२९८.३८ ॥
ಬಾಯಾರಿದವನಿಗೆ ನೀರು ಹೇಗೆ ಇಂಪಾಗಿರುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು ಹೇಳಿದ ಈ ಮಾತು ಇಂಪಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಯವಂತನ ಜೀವವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಶುಭೆಯೇ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದ ವರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿಕೋ.
3.298.39
ममानपत्यः पृथिवीपतिः पिता ।
भवत्पितुः पुत्रशतं तथौरसम्।
कुलस्य संतानकरं च यद्भवे-
त्तृतीयमेतद्वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.३९ ॥
ನನ್ನ ತಂದೆ, ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯ, ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದವನು. ನಿನ್ನ ತಂದೆಗೆ ನೂರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಂತೆ, ನನ್ನ ತಂದೆಗೂ ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಕುಲವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಮಕ್ಕಳಾಗಲಿ — ಈ ಮೂರನೆಯ ವರವನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದ ಬೇಡುತ್ತೇನೆ.
3.298.40
कुलस्य संतानकरं सुवर्चसं ।
शतं सुतानां पितुरस्तु ते शुभे।
कृतेन कामेन नराधिपात्मजे ।
निवर्त दूरं हि पथस्त्वमागता ॥ ३.२९८.४० ॥
ಕುಲದ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ, ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ನೂರು ಪುತ್ರರು ನಿನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಆಗಲಿ. ಶುಭೆಯೇ, ರಾಜಪುತ್ರಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ನೆರವೇರಲಿ. ಈಗ ಹಿಂತಿರುಗು; ನೀನು ಬಹಳ ದೂರ ಬಂದಿರುವೆ.
3.298.41
न दूरमेतन्मम भर्तृसन्निधौ ।
मनो हि मे दूरतरं प्रधावति।
अथ व्रजन्नेव गिरं समुद्यतां ।
मयोच्यमानां शृणु भूय एव च ॥ ३.२९८.४१ ॥
ನನ್ನ ಪತಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಇದು ದೂರವಲ್ಲ; ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಮಾತನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳು.
3.298.42
विवस्वतस्त्वं तनयऋ प्रतापवां-
स्ततो हि वैवस्वत उच्यसे बुधैः।
समेन धर्मेण चरन्ति ताः प्रजा-
स्ततस्तवेहेवर धर्मराजता ॥ ३.२९८.४२ ॥
ನೀನು ವಿವಸ್ವತನ ಪ್ರತಾಪಿ ಪುತ್ರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪಂಡಿತರು ನಿನ್ನನ್ನು ವೈವಸ್ವತ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾನ ಧರ್ಮದಿಂದ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಜತ್ವ ನಿನ್ನದೇ.
3.298.43
आत्मन्यपि न विश्वासस्तथा भवति सत्सु यः ।
तस्मात्सत्सु विशेपेण सर्वः प्रणयमिच्छति ॥ ३.२९८.४३ ॥
ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ತನ್ನಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶ್ವಾಸ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
3.298.44
सौहदात्सर्वभूतानां विश्वासो नाम जायते ।
तस्मात्सत्सु विशेपेण विश्वासं कुरुते जनः ॥ ३.२९८.४४ ॥
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದಲೇ ವಿಶ್ವಾಸ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ವಿಶ್ವಾಸವಿಡುತ್ತಾನೆ.
3.298.45
उदाहृतंते वचनं यदङ्गने ।
शुभे न तादृक् त्वदृते श्रुतं मया।
अनेन तुष्टोस्मि विनाऽस्य जीवितं ।
वरं चतुर्थं वरयस्व गच्छ च ॥ ३.२९८.४५ ॥
ಓ ಅಂಗನೆ, ಓ ಶುಭೆ, ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ನಾನು ಕೇಳಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಇವನ ಜೀವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾಲ್ಕನೆಯ ವರವನ್ನು ಕೇಳು, ಹೋಗು.
3.298.46
ममात्मजं सत्यवतस्तथौरसं ।
भवेदुभाभ्यामिह यत्कुलोद्वहम्।
शतं सुतानां बलवीर्यशालिना-
मिदंचतुर्थं वरयामि ते वरम् ॥ ३.२९८.४६ ॥
ಸತ್ಯವಂತನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನನ್ನ ಔರಸ ಪುತ್ರನು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ವಂಶವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಿ; ಬಲವೀರ್ಯಶಾಲಿಗಳಾದ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಬೇಕು — ಇದೇ ನಾಲ್ಕನೆಯ ವರವೆಂದು ನಾನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ.
3.298.47
शतं सुतानां बलवीरय्शालिनां ।
भविष्यति प्रीतिकरं तवाबले।
परिश्रमस्ते न भवेन्नृपात्मजे ।
निवर्त दूरं हि पथस्त्वमागता ॥ ३.२९८.४७ ॥
ಬಲವೀರ್ಯಶಾಲಿಗಳಾದ ನೂರು ಪುತ್ರರು ನಿನಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. ಎಲೆ ಅಬಲೆ, ಎಲೆ ರಾಜಕುಮಾರಿ, ನಿನಗೆ ಶ್ರಮವಾಗದಿರಲಿ. ಹಿಂತಿರುಗು; ನೀನು ಬಹಳ ದೂರದ ದಾರಿ ನಡೆದು ಬಂದಿರುವೆ.
3.298.48
सतां सदा शाश्वतधर्मवृत्तिः ।
सन्तो न सीदन्ति न च व्यथन्ति।
सतां सद्भिर्नाफलः संगमोस्ति ।
सद्भ्यो भयंनानुवर्तन्ति सन्तः ॥ ३.२९८.४८ ॥
ಸತ್ಪುರುಷರ ನಡತೆ ಸದಾ ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸತ್ಪುರುಷರು ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ, ವ್ಯಥೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸತ್ಪುರುಷರ ಸಂಗಮ ಫಲರಹಿತವಲ್ಲ; ಸತ್ಪುರುಷರಿಂದ ಭಯ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
3.298.49
सन्तो हि सत्येन नयन्ति सूर्यं ।
सन्तो भूमिं तपसा धारयन्ति।
सन्तो गतिर्भूतभव्यस्य राज-
न्सतां मध्ये नावसीदन्ति सन्तः ॥ ३.२९८.४९ ॥
ಸತ್ಪುರುಷರು ಸತ್ಯದ ಬಲದಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ; ಸತ್ಪುರುಷರು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲೆ ರಾಜನೇ, ಸತ್ಪುರುಷರೇ ಭೂತ-ಭವಿಷ್ಯಗಳ ಆಶ್ರಯ; ಸತ್ಪುರುಷರ ನಡುವೆ ಸತ್ಪುರುಷರು ಎಂದಿಗೂ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ.
3.298.50
आर्यजुष्टमिदं वृत्तमिति विज्ञाय शाश्वतम् ।
सन्तः परार्थं कुर्वाणा नावेक्षन्ति प्रतिक्रियाः ॥ ३.२९८.५० ॥
ಇದು ಆರ್ಯರು ಅನುಸರಿಸಿದ ಶಾಶ್ವತ ನಡತೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಸತ್ಪುರುಷರು ಪರರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಅವರು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.
3.298.51
न च प्रसादः सत्पुरुषेषु मोघो ।
न चाप्यर्थो नश्यति नापि मानः।
यस्मादेतन्नियतं सत्सु नित्यं ।
तस्मात्सन्तो रक्षितारो भवन्ति ॥ ३.२९८.५१ ॥
ಸತ್ಪುರುಷರ ಮೇಲಿನ ಅನುಗ್ರಹ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಪತ್ತೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾನವೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಪುರುಷರು ರಕ್ಷಕರಾಗುತ್ತಾರೆ.
3.298.52
यथायथा भाषसि धर्मसंहितं ।
मनोनुकूलं सुपदं महार्थवत्।
तथातथा मे त्वयि भक्तिरुत्तमा ।
वरं वृणीष्वाप्रतिमं पतिव्रते ॥ ३.२९८.५२ ॥
ನೀನು ಧರ್ಮಯುಕ್ತವಾದ, ಮನಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟವಾದ, ಸುಂದರ ಪದಗಳ, ಮಹಾ ಅರ್ಥವಿರುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಗೆ ಆಡುತ್ತೀಯೋ, ಹಾಗೆ ಹಾಗೆ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಉತ್ತಮ ಭಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಓ ಪತಿವ್ರತೆ, ಅಸಮಾನ ವರವನ್ನು ಕೇಳು.
3.298.53
न तेऽपवर्गः सुकृताद्विना कृत-
स्तथा यथाऽन्येषु वरेषु मानद।
वरं वृणे जीवतु सत्यवानयं ।
यथा मृता ह्येवमहं पतिं विना ॥ ३.२९८.५३ ॥
ಓ ಮಾನದಾತನೇ, ನಿನ್ನ ಈ ಮುಕ್ತಿ (ಅನುಗ್ರಹ) ಸತ್ಕಾರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇತರ ವರಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವಂತೆ. ಸತ್ಯವಾನ್ ಜೀವಂತವಾಗಲಿ ಎಂದು ವರ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ಪತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಮೃತಳಂತೆ ಇದ್ದೇನೆ.
3.298.54
न कामये भर्तविनाकृता सुखं ।
न कामये भर्तृविनाकृता दिवम्।
नकामये भर्तविनाकृता श्रियं ।
न भर्तृहीना व्यवसामि जीबितुम् ॥ ३.२९८.५४ ॥
ಪತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸುಖವನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಪತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಪತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸಿರಿಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪತಿಯಿಲ್ಲದವಳಾಗಿ ಬದುಕಲು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
3.298.55
वरातिसर्गः शतपुत्रता मम ।
त्वयैव दत्तो ह्रियते च मे पतिः।
वरं वृणे जीवतु सत्यवानयं ।
तवैव सत्यं वचनं भविष्यति ॥ ३.२९८.५५ ॥
ವರ ನೀಡಿದ್ದೀರಿ—ನೂರು ಮಕ್ಕಳ ವರ, ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ; ಆದರೆ ನನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ವರವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ: ಈ ಸತ್ಯವಾನ್ ಬದುಕಲಿ; ನಿಮ್ಮ ಮಾತೇ ಸತ್ಯವಾಗಲಿ.
3.298.56
तथेत्युक्त्वा तु तं पाशं मुक्त्वा वैवस्वतो यमः ।
धर्मराजः प्रहृष्टात्मा सावित्रीमिदमब्रवीत् ॥ ३.२९८.५६ ॥
'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ಪಾಶವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು ವೈವಸ್ವತ ಯಮ. ಧರ್ಮರಾಜನು, ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
3.298.57
एष भद्रे मया मुक्तो भर्ता ते कुलनन्दिनि ।
तोषितोऽहं त्वया साध्वि वाक्यैर्धर्मार्तसंहितैः ॥ ३.२९८.५७ ॥
ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಕುಲಾನಂದಿನಿ, ಇಗೋ ನಿನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನಾನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಓ ಸಾಧ್ವಿ, ಧರ್ಮಾರ್ಥದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
3.298.58
अरोगस्व नेयश्च सिद्धार्थः स भविष्यि ।
चतुर्वर्षशतायुश्च त्वया सार्धमवाप्स्यति ॥ ३.२९८.५८ ॥
ಅವನು ರೋಗರಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
3.298.59
इष्ट्वा यज्ञैश्च धर्मेण ख्यातिं लोके गमिष्यति ।
त्वयि पुत्रशतं चैव सत्यवाञ्जनयिष्यति ॥ ३.२९८.५९ ॥
ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾನ್ ನೂರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
3.298.60
ते चापि सर्वे राजानः क्षत्रियाः पुत्रपौत्रिणः ।
ख्यातास्त्वन्नामधेयाश्चभविष्यन्तीह शाश्वताः ॥ ३.२९८.६० ॥
ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಜರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಮಕ್ಕಳು-ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು, ಪ್ರಸಿದ್ಧರು, ನಿನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
3.298.61
पितुश्च ते पुत्रशतं भविता तव मातरि ।
मालव्यां मालवा नाम शाश्वताः पुत्रपौत्रिणः।
भ्रातरस्ते भविष्यन्ति क्षत्रियास्त्रिदशोपमाः ॥ ३.२९८.६१ ॥
ನಿನ್ನ ತಂದೆಗೆ ನೂರು ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತಾರೆ; ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದ ಮಾಲವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಲವರೆಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಶಾಶ್ವತರಾದ, ಮಕ್ಕಳು-ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳುಳ್ಳ ಜನರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನ ಸಹೋದರರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಾಗುತ್ತಾರೆ.
3.298.62
एवं तस्यै वरं दत्त्वा धर्मराजः प्रतापवान् ।
निवर्तयित्वा सावित्रीं स्वमेव भवनं ययौ ॥ ३.२९८.६२ ॥
ಹೀಗೆ ಅವಳಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ, ಪ್ರತಾಪಿಯಾದ ಧರ್ಮರಾಜನು ಸಾವಿತ್ರಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ ತನ್ನ ಭವನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.
3.298.63
सावित्र्यपि यमे याते भर्तारं प्रतिलभ्य च ।
जगाम तत्र यत्रास्या भर्तुः शावं कलेवरम् ॥ ३.२९८.६३ ॥
ಯಮನು ಹೋದ ನಂತರ ಸಾವಿತ್ರಿಯೂ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದು, ಅವಳ ಪತಿಯ ಶವವಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.
3.298.64
सा भूमौ प्रेक्ष्यभर्तारमुपसृत्योपगृह्य च ।
उत्सङ्गे शिर आरोप्य भूमावुपविवेश ह ॥ ३.२९८.६४ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರಿಸಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಳು.
3.298.65
संज्ञां चस पुनर्लब्ध्वा सावित्रीमभ्यभाषत ।
प्रोष्यागत इव प्रेम्णा पुनःपुनरुदीक्ष्यवै ॥ ३.२९८.६५ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದು ಅವನು ಸಾವಿತ್ರಿಯೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು; ದೂರದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದವನಂತೆ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ನೋಡುತ್ತಾ.
3.298.66
सुचिरं बत सुप्तोस्मि किमर्थं नावबोधितः ।
क्व चासौ पुरुषः श्यामो योसौ मां संचकर्षह ॥ ३.२९८.६६ ॥
"ಅಯ್ಯೋ! ನಾನು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಮಲಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ; ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಲಿಲ್ಲ? ನನ್ನನ್ನು ಎಳೆದೊಯ್ದ ಆ ಕಪ್ಪು ಮನುಷ್ಯ ಎಲ್ಲಿ?"
3.298.67
सुचिरं त्वंप्रसुप्तोसि ममाह्के पुरुषर्षभ ।
गतः स भगवान्देवः प्रजासंयमनो यमः ॥ ३.२९८.६७ ॥
ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ನನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಮಲಗಿದ್ದೆ. ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಆ ಭಗವಾನ್ ದೇವ ಯಮ ಹೊರಟುಹೋದನು.
3.298.68
विश्रान्तोसि महाभाग विनिद्रश्च नृपात्मज ।
यदि शक्यं समुत्तिष्ठ विगाढां पश्य शर्वरीम् ॥ ३.२९८.६८ ॥
ಮಹಾಭಾಗ, ನೀನು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿರುವೆ, ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತಿರುವೆ, ರಾಜಕುಮಾರ. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಎದ್ದೇಳು, ರಾತ್ರಿ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೋಡು.
3.298.69
उपलभ्यततः संज्ञां सुखसुप्त इवोत्थितः ।
दिशः सर्वा वनान्तांश्च निरीक्ष्योवाच सत्यवान् ॥ ३.२९८.६९ ॥
ಆಗ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪಡೆದು, ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಿ ಎದ್ದವನಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯದ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಸತ್ಯವಾನ್ ಹೇಳಿದನು.
3.298.70
फलाहारोस्मि निष्क्रान्तस्वया सह सुमध्यमे ।
ततः पाटयतः काष्ठं शरिसो मे रुजाऽभवत् ॥ ३.२९८.७० ॥
ಸುಮಧ್ಯಮೆ, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟೆ. ನಂತರ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಯುವಾಗ ನನ್ನ ತಲೆಗೆ ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು.
3.298.71
शिरोभितापसंतप्तः स्थातुं चिरमशक्नुवन् ।
तवोत्सङ्गे प्रसुप्तोस्मि इति सर्वं स्मरे शुभे ॥ ३.२९८.७१ ॥
ತಲೆನೋವಿನ ಬಿಸಿಯಿಂದ ಬಳಲಿ, ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ನಿಲ್ಲಲಾಗದೆ, ಶುಭೆ, ನಿನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲ ನನಗೆ ನೆನಪಿದೆ.
3.298.72
त्वयोपगूढस्य च मे निद्रयाऽपहृतं मनः ।
ततोऽपश्यं तमो घोरं पुरुषं च महौजसम् ॥ ३.२९८.७२ ॥
ನಿನ್ನ ಆಲಿಂಗನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ ನಿದ್ರೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿತು. ಆಗ ಘೋರ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಂಡೆ.
3.298.73
तद्यदि त्वं विजानासि किं तद्ब्रूहि सुमध्यमे ।
स्वप्नो मे यदिवा दृष्टो यदि वा सत्यमेव तत् ॥ ३.२९८.७३ ॥
ನಿನಗೆ ಅದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಓ ಸುಮಧ್ಯಮೆ, ಅದು ಏನೆಂದು ಹೇಳು. ನಾನು ಕಂಡದ್ದು ಕನಸೋ ಅಥವಾ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇತ್ತೋ?
3.298.74
तमुवाचाथ सावित्री रजनी व्यवगाहते ।
श्वस्ते सर्वंयथावृत्तमाख्यास्यामि नृपात्मज ॥ ३.२९८.७४ ॥
ಆಗ ಸಾವಿತ್ರಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ರಾತ್ರಿ ಆಳವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಓ ರಾಜಕುಮಾರ, ನಾಳೆ ನಡೆದದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಡೆದಂತೆಯೇ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.'
3.298.75
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते पितरौ पश्य सुव्रत ।
विगाढा रजनी चेयं निवृत्तश्च दिवाकरः ॥ ३.२९८.७५ ॥
ಏಳು, ಏಳು, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಓ ಸುವ್ರತ, ನಿನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ನೋಡು. ಈ ರಾತ್ರಿ ಆಳವಾಗಿದೆ; ಸೂರ್ಯ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದಾನೆ.
3.298.76
नक्तंचराश्चरन्त्येते हृष्टाः क्रूराभिभाषिणः ।
श्रूयन्ते पर्णशब्दाश्च मृगाणां चरतां वने ॥ ३.२९८.७६ ॥
ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ಕ್ರೂರ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿವೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಜಿಂಕೆಗಳ ಎಲೆಗಳ ಸದ್ದೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.
3.298.77
एता घोरं शिवा नादान्दिशं दक्षिणपश्चिमाम् ।
आस्थाय विरुवन्त्युग्राः कम्पयन्त्यो मनो मम ॥ ३.२९८.७७ ॥
ಈ ಭಯಂಕರ ನರಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಉಗ್ರವಾಗಿ ಊಳಿಡುತ್ತಾ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಡುಗಿಸುತ್ತಿವೆ.
3.298.78
वनं प्रतिभयाकारं घनेन तमसा वृतम् ।
न विज्ञास्यसि पन्थानं गन्तुं चैव न शक्ष्यसि ॥ ३.२९८.७८ ॥
ಈ ಕಾಡು ಭಯಂಕರ ರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ; ದಟ್ಟವಾದ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ನಿನಗೆ ದಾರಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ನಡೆಯಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
3.298.79
अस्मिन्न वने दग्धे शुष्कवृक्षः स्थितो ज्वलन् ।
वायुना धम्यमानोत्र दृश्यतेऽग्निः क्वचित्क्वचित् ॥ ३.२९८.७९ ॥
ಈ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಒಂದು ಮರ ಉರಿಯುತ್ತ ನಿಂತಿದೆ; ಗಾಳಿಯಿಂದ ಊದಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಂಕಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
3.298.80
ततोऽग्निमानयित्वेह ज्वालयिप्यामि सर्वतः ।
काष्ठानीमानि सन्तीह जहि संतापमात्मनः ॥ ३.२९८.८० ॥
ಆಗ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ತಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೊತ್ತಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಈ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳಿವೆ. ನಿನ್ನ ಸಂಕಟವನ್ನು ಬಿಡು.
3.298.81
यदि नोत्सहसे गन्तुं सरुजं त्वां हि लक्षये ।
न च ज्ञास्यसि पन्थानं तमसा संवृते वने ॥ ३.२९८.८१ ॥
ನೀನು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ — ನೀನು ರೋಗಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ — ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ದಾರಿ ತಿಳಿಯಲಾರೆ.
3.298.82
श्वः प्रभाते वने दृश्ये यास्यावोऽनुमते तव ।
वसावेह क्षपामेकां रुचितं यदि तेऽनघ ॥ ३.२९८.८२ ॥
ನಾಳೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕಾಡು ಕಾಣುವಾಗ ನಿನ್ನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ನಾವು ಹೊರಡೋಣ. ಪಾಪರಹಿತನೇ, ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಇರೋಣ.
3.298.83
शिरोरुजा निवृत्ता मे स्वस्थान्यङ्गानि लक्षये ।
मातापितृभ्यामिच्छामि संयोगं त्वत्प्रसादजम् ॥ ३.२९८.८३ ॥
ನನ್ನ ತಲೆನೋವು ನಿಂತಿದೆ; ನನ್ನ ಅಂಗಗಳು ಸ್ವಸ್ಥವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
3.298.84
न कदाचिद्विकाले हि गतपूर्वोहमाश्रमात् ।
अनागतायां सन्ध्यायां माता मे प्ररुणद्धि माम् ॥ ३.२९८.८४ ॥
ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಅಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಿಲ್ಲ. ಸಂಜೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ನನ್ನ ತಾಯಿ ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.
3.298.85
दिवाऽपिमयि निष्क्रान्ते सन्तप्येते गुरू मम ।
विचिनोति हि मां तातः सहैवाश्रमवासिभिः ॥ ३.२९८.८५ ॥
ಹಗಲಿನಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಹೊರಹೋದರೆ ನನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಹಿರಿಯರು ಸಂತಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆಯು ಆಶ್ರಮವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ.
3.298.86
मात्रा पित्रा च सुभृशं दुःखिताभ्यामहं पुरा ।
उपालब्धश्च बहुशश्चिरेणागच्छसीति हि ॥ ३.२९८.८६ ॥
ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದಿಂದ, ನೀನು ತಡವಾಗಿ ಬರುತ್ತೀಯೆಂದು ನನ್ನನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಗದರಿಸಿದ್ದರು.
3.298.87
कात्ववस्था तयोरद्य मदर्थमिति चिन्तये ।
तयोरदृश्ये मयि च महद्दुःखं भविष्यति ॥ ३.२९८.८७ ॥
ಇಂದು ಅವರಿಬ್ಬರ ಸ್ಥಿತಿ ಏನಾಗುವುದೋ, ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಕಾಣದಿದ್ದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಮಹಾ ದುಃಖವಾಗುವುದು.
3.298.88
पुरा मामूचतुश्चैव रात्रावस्रायमाणकौ ।
भृशं सुदुःखितौ वृद्धौ बहुशः प्रीतिसंयुतौ ॥ ३.२९८.८८ ॥
ಹಿಂದೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೃದ್ಧರು, ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾ, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತರಾಗಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದವರಾಗಿ, ನನಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.
3.298.89
त्वया हीनौ न जीवाव मुहूर्तमपि पुत्रक ।
यावद्धरिष्यसे पुत्र तावन्नौ जीवितं ध्रुवम् ॥ ३.२९८.८९ ॥
ಮಗನೇ, ನೀನಿಲ್ಲದೆ ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಮಗನೇ, ನೀನು ತರುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಜೀವನ ಖಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
3.298.90
वृद्धयोरन्धयोर्दृष्टिस्त्वयि वंशः प्रतिष्ठिः ।
त्वयि पिण्डश्च कीर्तिश्च सन्तानश्चावयोरिति ॥ ३.२९८.९० ॥
ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಅಂಧರಾದ ನಮಗೆ ನೀನೇ ದೃಷ್ಟಿ; ವಂಶವು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಪಿಂಡ, ಕೀರ್ತಿ, ಸಂತಾನ ಇವೆ.
3.298.91
माता वृद्धा पिता वृद्धस्तयोर्यष्टिरहं किल ।
तौ रात्रौ मामपश्यन्तौ कामवस्थां गमिष्यतः ॥ ३.२९८.९१ ॥
ತಾಯಿ ವೃದ್ಧೆ, ತಂದೆಯೂ ವೃದ್ಧರು; ನಾನೇ ಅವರ ಊರುಗೋಲು. ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಣದೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಕಳವಳದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬೀಳುವರು.
3.298.92
निद्रायाश्चाभ्यसूयामि यस्या हेतोः पिता मम ।
माता च संशयं प्राप्ता मत्कृतेऽनपकारिणी ॥ ३.२९८.९२ ॥
ಯಾವ ನಿದ್ರೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದರೋ ಆ ನಿದ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಕೋಪವಿದೆ; ತಾಯಿ ಅಪರಾಧಿಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನನ್ನಿಂದಾಗಿ ಆಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾಳೆ.
3.298.93
अहं च संशयं प्राप्तः कृच्छ्रामापदमास्थितः ।
मातापितृभ्यां हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ ३.२९८.९३ ॥
ನಾನೂ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಕಠಿಣ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ. ತಾಯಿ ತಂದೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
3.298.94
व्यक्तमाकुलया बुद्ध्या प्रज्ञाचक्षुः पिता मम ।
एकैकमस्यां वेलायां पृच्छत्याश्रमवासिनम् ॥ ३.२९८.९४ ॥
ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಪ್ರಜ್ಞಾಚಕ್ಷು ನನ್ನ ತಂದೆ ಕಳವಳದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮವಾಸಿಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿರಬಹುದು.
3.298.95
नात्मानमनुशोचामि यथाऽहंपितरं शुभे ।
भर्तारं चाप्यनुगतां मातरं भृशदुःखिताम् ॥ ३.२९८.९५ ॥
ಓ ಶುಭೆಯೇ, ನನಗಾಗಿ ನಾನು ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ತಂದೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಪತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾದ ತಾಯಿಗಾಗಿಯೇ ನಾನು ದುಃಖಿಸುತ್ತೇನೆ.
3.298.96
मत्कृते न हि तावद्य सन्तापं परमेष्यतः ।
जीवन्तावनुजीवामि भर्तव्यौ तौ मयेति ह ॥ ३.२९८.९६ ॥
ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ಇಂದು ಇನ್ನೂ ಪರಮ ಸಂತಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ಜೀವಂತರಿರುವವರೆಗೆ ನಾನು ಬದುಕುವೆನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರನ್ನು ಪೋಷಿಸಬೇಕಾದವನು ನಾನೇ.
3.298.97
तयोः प्रियं मे कर्व्यमिति जीवामि चाप्यहम् ।
परमं दैवतं तौ मे पूजनीयौ सदा मया।
तयोस्तु मे सदाऽस्त्येवं व्रतमेतत्पुरातनम् ॥ ३.२९८.९७ ॥
ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡುವುದು ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ; ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ. ಆ ಇಬ್ಬರೂ ನನಗೆ ಪರಮ ದೈವ; ನಾನು ಸದಾ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವರ ಕುರಿತ ಈ ಪುರಾತನ ವ್ರತ ಸದಾ ನನ್ನಲ್ಲಿದೆ.
3.298.98
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा गुरुभक्तो गुरुप्रियः ।
उच्छ्रित्य बाहू दुःखार्तः सुस्वरं प्ररुरोद ह ॥ ३.२९८.९८ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ಗುರುಭಕ್ತನೂ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೂ ಆದ ಅವನು ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಜೋರಾಗಿ ಅತ್ತನು.
3.298.99
ततोऽब्रवीत्तथा दृष्ट्वाभर्तारं शोककर्शितम् ।
प्रमृज्याश्रूणि पाणिभ्यां सावित्री धर्मचारिणी ॥ ३.२९८.९९ ॥
ನಂತರ, ದುಃಖದಿಂದ ಕೃಶನಾದ ಗಂಡನನ್ನು ನೋಡಿದ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯ ಸಾವಿತ್ರಿ ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಒರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
3.298.100
यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं यदि दत्तं हुतं यदि ।
श्वश्रूश्वशुरभर्तॄणां मम पुण्याऽस्तु शर्वरी ॥ ३.२९८.१०० ॥
ನಾನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಹೋಮ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಅತ್ತೆ-ಮಾವ ಮತ್ತು ಗಂಡನಿಗಾಗಿ ನನ್ನ ಈ ರಾತ್ರಿ ಪುಣ್ಯವಾಗಲಿ.
3.298.101
न स्मराम्युक्तपूर्वं वै स्वैरेष्वप्यनृतां गिरम् ।
तेन सत्येन तावद्य ध्रियेतां श्वशुरौ मम ॥ ३.२९८.१०१ ॥
ತಮಾಷೆಗಾಗಿಯಾದರೂ ನಾನು ಸುಳ್ಳು ಮಾತನ್ನು ಆಡಿದ್ದೇನೆಂದು ನೆನಪಿಲ್ಲ. ಆ ಸತ್ಯದ ಬಲದಿಂದ ಇಂದು ನನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಮಾವಂದಿರೂ ಜೀವಿಸಲಿ.
3.298.102
कामये दर्शनं पित्रोर्याहि सावित्रि माचिरम् ।
अपिनाम गुरू तौ हि पश्येयं ध्रियमाणकौ ॥ ३.२९८.१०२ ॥
ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರ ದರ್ಶನವನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಸಾವಿತ್ರಿ, ತಡಮಾಡದೆ ಹೋಗು; ಬಹುಶಃ ಆ ಇಬ್ಬರು ಹಿರಿಯರು ಜೀವಿಸಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಬಹುದು.
3.298.103
पुरा मातुः पितुर्वाऽपियदि पश्यामि विप्रियम् ।
न जीविष्ये वरारोहे सत्येनात्मानमालभे ॥ ३.२९८.१०३ ॥
ಓ ಸುಂದರ ಕಟಿಯುಳ್ಳವಳೇ, ಮೊದಲು ತಾಯಿಗೆ ಅಥವಾ ತಂದೆಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಅಪ್ರಿಯವನ್ನು ಕಂಡರೆ ನಾನು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ; ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
3.298.104
यदि धर्मे च ते बुद्धिर्मां चेज्जीवन्तमिच्छसि ।
मम प्रियं वा कर्तव्यं गच्छावाश्रममन्तिकात् ॥ ३.२९८.१०४ ॥
ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿದ್ದು, ನಾನು ಬದುಕಿರಬೇಕೆಂದು ನೀನು ಬಯಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಹತ್ತಿರದ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ.
3.298.105
सावित्री तत उत्थाय केशान्संम्य भामिनी ।
पतिमुत्थापयामास बाहुभ्यां परिगृह्य वै ॥ ३.२९८.१०५ ॥
ಆಗ ಸಾವಿತ್ರಿ ಎದ್ದು, ಕೂದಲನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ, ಆ ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಪತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎಬ್ಬಿಸಿದಳು.
3.298.106
उत्ताय सत्यवांश्चापि प्रमृज्याङ्गानि पाणिना ।
सर्वा दिशः समालोक्य कठिने दृष्टिमादधे ॥ ३.२९८.१०६ ॥
ಎದ್ದ ಸತ್ಯವಾನನು ಕೈಯಿಂದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒರೆಸಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಠಿಣ ಕಾಡಿನತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟನು.
3.298.107
तमुवाचाथसावित्री श्वः फलानि हरिष्यसि ।
योगक्षेमार्थमेतं ते नेष्यामि परशुं त्वहम् ॥ ३.२९८.१०७ ॥
ಆಗ ಸಾವಿತ್ರಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: ನಾಳೆ ನೀನು ಹಣ್ಣು ತರುವೆ; ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕೊಡಲಿಯನ್ನು ನಾನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವೆನು.
3.298.108
कृत्त्वा कठिनभारं सा वृक्षशाखावलम्बिनम् ।
गृहीत्वा परशुं भर्तुः सकाशे पुनरागमत् ॥ ३.२९८.१०८ ॥
ಕಠಿಣ ಭಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮರದ ಕೊಂಬೆಗೆ ನೇತಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ತೆಗೆದು, ಕೊಡಲಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದಳು.
3.298.109
वामे स्कन्धे तु वामोरूर्भर्तुर्बाहुं निवेश्य च ।
दक्षिणएन परिष्वज्य जगाम गजगामिनी ॥ ३.२९८.१०९ ॥
ಎಡ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಪತಿಯ ಬಾಹುವನ್ನಿರಿಸಿ, ಬಲಗೈಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಗಜಗಮನೆಯಾದ ಆಕೆ ನಡೆದಳು.
3.298.110
अभ्यासगमनाद्भीरु पन्थानो विदिता मम ।
वृक्षान्तरालोकितया ज्योत्स्नया चापि लक्षये ॥ ३.२९८.११० ॥
ಭೀರು, ಆಗಾಗ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ನನಗೆ ದಾರಿಗಳು ತಿಳಿದಿವೆ; ಮರಗಳ ನಡುವಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ಬೆಳದಿಂಗಳಿನಿಂದಲೂ ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
3.298.111
आगतौ स्वः पथा येन फलान्यवचितानि च ।
यथागतं शुभे गच्छ पन्थानं मा विचारय ॥ ३.२९८.१११ ॥
ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಶುಭೆ, ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೋಗು; ದಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಡ.
3.298.112
पलाशखण्डे चैतस्मिन्पन्था व्यावर्तते द्विधा ।
तस्योत्तरेण यः पन्थास्तेन गच्छ त्वरस्व च ॥ ३.२९८.११२ ॥
ಪಲಾಶ ಮರಗಳ ತೋಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ದಾರಿ ಎರಡಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ; ಅದರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗು, ತ್ವರೆಮಾಡು.
3.298.113
स्वस्थोस्मि बलवानस्मि दिदृक्षुः पितरावुभौ ।
ब्रुवन्नेव त्वरायुक्तः सम्प्रायादाश्रमं प्रति ॥ ३.२९८.११३ ॥
ನಾನು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ನೋಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ, ಆತುರದಿಂದ ಆಶ್ರಮದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟ.