ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.30.1
नमो धात्रे विधात्रे च यौ मोहं चक्रतुस्तव ।
पितृपैतामहे राज्ये वोढव्ये तेऽन्यथा मतिः ॥ ३.३०.१ ॥
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ। ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦੇ ਦਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਮਤ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਚਲੀ ਗਈ।
3.30.2
कर्मभिश्चिन्तितो लोको गत्यांगत्यां पृथग्विधः ।
तस्मात्कर्माणि नित्यानि लोभान्मोक्षं यियासति । ॥ ३.३०.२ ॥
ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਲੋਕ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਲੋਭ ਨਾਲ ਮੋਕਸ਼ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.30.3
नेह धर्मानृशंस्याभ्यां न क्षान्त्या नार्जवेन च ।
पुरुषः श्रियमाप्नोति न घृणित्वेन कर्हिचित् ॥ ३.३०.३ ॥
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਦਇਆ, ਖਿਮਾ ਅਤੇ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਨਿਰਦਇਤਾ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
3.30.4
त्वां चेद्व्यसनमभ्यागादिदं भारत दुःसहम् ।
स त्वं नार्हसि नापीमे भ्रातरस्ते महौजसः ॥ ३.३०.४ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਅਸਹਿ ਬਿਪਤਾ ਆਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਇਹ ਮਹਾਬਲੀ ਭਰਾ ਉਹ ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।
3.30.5
न हि तेऽध्यगमञ्जातु तदानीं नाद्य भारत ।
धर्मात्प्रियतरं किंचिदपि चेज्जीवितादपि ॥ ३.३०.५ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲੋਂ ਪਿਆਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ।
3.30.6
धर्मार्थमेव ते राज्यं धर्मार्थं जीवितं च ते ।
ब्राह्मणा गुरवश्चैव जानन्त्यपि च देवताः ॥ ३.३०.६ ॥
ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਧਰਮ ਲਈ ਹੀ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਧਰਮ ਲਈ ਹੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
3.30.7
भीमसेनार्जुनौ चोभौ माद्रेयौ च मया सह ।
त्यजेस्त्वमिति मे बुद्धिर्न तु धर्मं परित्यजेः ॥ ३.३०.७ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ, ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੇ ਸਾਰੇ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਹੈ; ਪਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੀਂ।
3.30.8
राजानं धर्मगोप्तारं धर्मो रक्षति रक्षितः ।
इति मे श्रुतमार्याणां त्वां तु मन्ये न रक्षति ॥ ३.३०.८ ॥
ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੀ, ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਧਰਮ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਮੈਂ ਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
3.30.9
त्यक्त्वाऽन्यान्हि नरव्याघ्र नित्यदा धर्म एव ते ।
बुद्धिः सततमन्वेति छायेवं पुरुषं निजा ॥ ३.३०.९ ॥
ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਹੀ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਹੈ; ਪਰਛਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
3.30.10
नावमंस्था हि सदृशान्नावराञ्श्रेयसः कुतः ।
अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां न ते शृङ्गमवर्धत ॥ ३.३०.१० ॥
ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਦਿਆਂ ਅਤੇ ਨੀਵਿਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰ; ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂਗਾ? ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰਾ ਸ਼ਿਖਰ (ਮਾਣ) ਨਹੀਂ ਵਧਿਆ।
3.30.11
स्वाहाकारैः स्वधाभिश्च पूजाभिरपि च द्विजान् ।
देवताश्च पितॄंश्चैव सततं पार्थ सेवसे ॥ ३.३०.११ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰਾਂ, ਸ੍ਵਧਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦ੍ਵਿਜਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
3.30.12
ब्राह्मणाः सर्वकामैस्ते सततं पार्थ तर्पिताः ।
यतयो मोक्षिणश्चैव गृहस्ताश्चैव भारत ॥ ३.३०.१२ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯਤੀ, ਮੋਖ਼ਸ਼ਾਰਥੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਵੀ।
3.30.13
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्यत्राहं परिचारिका ।
आरण्यकेभ्यो वन्यानि भोजनानि प्रयच्छसि।
नादेयं ब्राह्मणेभ्यस्ते गृहे किंचन विद्यते ॥ ३.३०.१३ ॥
ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਸੇਵਿਕਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਯੋਗ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ।
3.30.14
यदिदं वैश्वदेवान्ते सायं प्रातः प्रदीयते ।
तद्दत्त्वाऽतिथिभृत्येभ्योराजञ्शिष्टेनजीवसि ॥ ३.३०.१४ ॥
ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜੋ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਨਾਲ ਜੀਂਦੇ ਹੋ।
3.30.15
इष्टयः पशुबन्धाश्च काम्यनैमित्तिकाश्च ये ।
वर्तन्ते पाकयज्ञाश्च सदा यज्ञाश्च तेऽनघ ॥ ३.३०.१५ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਇਸ਼ਟੀਆਂ, ਪਸ਼ੂਬੰਧ, ਕਾਮਯ ਅਤੇ ਨੈਮਿਤਕ ਯੱਗ, ਪਾਕਯੱਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੱਗ ਸਦਾ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
3.30.16
अस्मिन्नपि महारण्ये विजने दस्युसेविते ।
राष्ट्रादपेत्य वसतो धर्मस्ते नावसीदति ॥ ३.३०.१६ ॥
ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਡਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸੁੰਨਸਾਨ ਮਹਾਂਵਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਿਆਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਧਰਮ ਡਿੱਗਦਾ ਨਹੀਂ।
3.30.17
अश्वमेधो राजसूयः पौण्डरीकोऽथ गोसवः ।
इष्टास्त्वया महायज्ञाबहवोऽन्ये सदक्षिणाः ॥ ३.३०.१७ ॥
ਅਸ਼ਵਮੇਧ, ਰਾਜਸੂਯ, ਪੌਂਡਰੀਕ, ਗੋਸਵ, ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਹਿਤ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਯੱਗ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤੇ ਹਨ।
3.30.18
राजन्परीतया बुद्ध्या विषमेऽक्षपराजये ।
पार्थ मित्राणि चास्मांश्च वसूनि च पराजितः ॥ ३.३०.१८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਮ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਅਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਹਾਰ ਗਏ।
3.30.19
ऋजोर्मृदोर्बदान्यस्य धीमतः सत्यवादिनः ।
कथमक्षव्यसनजा बुद्धिरापतिता तव ॥ ३.३०.१९ ॥
ਸਿੱਧੇ, ਕੋਮਲ, ਉਦਾਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸੱਚਬੋਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਜੂਏ ਦੇ ਵਿਸਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਕਿਵੇਂ ਆ ਪਈ?
3.30.20
अतीव मोह आयाति मनश् परिदूयते ।
निशाम्य व्यसनं पार्थ तवेदमतिदुःसहम् ॥ ३.३०.२० ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਅਤਿ ਦੁਸਹਿ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੋਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.30.21
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ईश्वरस्य वशे लोकस्तिष्ठते नात्मनो यथा ॥ ३.३०.२१ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਸੰਸਾਰ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
3.30.22
धातैव खलु भूतानां सुखदुःखे प्रियाप्रिये ।
ददाति सर्वमीशानः पुरस्ताच्छुक्रमुच्चरन् ॥ ३.३०.२२ ॥
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ-ਅਪਿਆਰੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਈਸ਼ਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਵਿੱਖ ਉਚਾਰ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3.30.23
यथा दारुमयीं योषां नरो धीरः समाहितः ।
इङ्ग्यत्यङ्गमङ्गानि तथा राजन्निमाः प्रजाः ॥ ३.३०.२३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧੀਰਜਵਾਨ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਦੇ ਅੰਗ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਪਰਜਾ ਵੀ ਹਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.30.24
आकाश इव भूतानि व्याप्य सर्वाणि भारत ।
ईश्वरो विदधातीह कल्याणं यच्च पापकम् ॥ ३.३०.२४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਈਸ਼ਵਰ ਇੱਥੇ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.30.25
शकुनिस्तन्तुबद्धो वा नीयतेऽयमनीश्वरः ।
ईश्वरस्य वशे तिष्ठन्नान्येषामात्मनः प्रभुः ॥ ३.३०.२५ ॥
ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਪੰਛੀ ਜਾਂ ਬੇਵੱਸ ਜੀਵ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਵੀ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ।
3.30.26
मणिः सूत्र इव प्रोतो नस्योत इव गोवृषः ।
धातुरादेशमन्वेति तन्मयो हि तदर्पणः ॥ ३.३०.२६ ॥
ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਪਰੋਈ ਮਣੀ ਜਾਂ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਨਕੇਲ ਪਾਏ ਬਲਦ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.30.27
नात्माथीनो मनुष्योऽयं कालं भजतिं कंचन ।
स्रोतसो मध्यमापन्नः कूलवृक्ष इव च्युतः ॥ ३.३०.२७ ॥
ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਨਦੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਉਖੜੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਉਹ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.30.28
अज्ञो जन्तुरनीशोऽयमात्मनः सुखदुःखयोः ।
ईश्वरप्रेरितो गच्छेत्स्वर्गं नरकमेव च ॥ ३.३०.२८ ॥
ਇਹ ਅਗਿਆਨੀ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.30.29
यथा वायोस्तृणाग्राणि वशं यान्ति बलीयसः ।
धातुरेवं वशं यान्ति सर्वभूतानि भारत ॥ ३.३०.२९ ॥
ਤਕੜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਤੀਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.30.30
आर्ये कर्मणि युञ्जानः पापे वा पुनरीश्वः ।
व्याप्य भूतानि चरते न चायमिति लक्ष्यते ॥ ३.३०.३० ॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਾਂ ਪਾਪ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਈਸ਼ਵਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
3.30.31
हेतुमात्रमिदं धातुः शरीरं क्षेत्रसंज्ञितम् ।
येन कारयते कर्म शुभाशुभफलं विभुः ॥ ३.३०.३१ ॥
ਖੇਤਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ; ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.30.32
पश्य मायाप्रभावोऽयमीश्वरेण यथा कृतः ।
यो हन्ति भूतैर्भूतानि मोहयित्वाऽऽत्ममायया ॥ ३.३०.३२ ॥
ਵੇਖ, ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਿਆ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.30.33
अन्यथा परिदृष्टानि मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
अन्यथा परिवर्तन्ते वेगा इव नभस्वतः ॥ ३.३०.३३ ॥
ਤੱਤਦਰਸ਼ੀ ਮੁਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਪਦਾਰਥ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।
3.30.34
अन्यथैव हि वर्तन्ते पुरुषास्तानि तानि च ।
अन्यथैव प्रभुस्तानि करोति विकरोति च ॥ ३.३०.३४ ॥
ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।
3.30.35
यथा काष्ठेन वा काष्ठमश्मानं चाश्मना पुनः ।
अयसा चाप्ययश्छिन्द्यान्निर्विचेष्टमचेतनम् ॥ ३.३०.३५ ॥
ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਲੱਕੜ, ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਪੱਥਰ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਚੇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਚੇਤ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3.30.36
एवं स भगवान्देवः स्वयंभूः प्रपितामहः ।
निहन्ति भूतैर्भूतानि छद्म कृत्वा युधिष्ठिर ॥ ३.३०.३६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ, ਸਵੈਭੂ, ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ — ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਛਲ ਕਰਕੇ ਜੀਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.30.37
संप्रयोज्य वियोज्यायं कामकारकरः प्रभुः ।
क्रीडते भगवान्भूतैर्बालः क्रीडनकैरिव ॥ ३.३०.३७ ॥
ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਵੱਖ ਕਰ ਕੇ, ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
3.30.38
न मातृपितृवद्राजन्धाता भूतेषु वर्तते ।
रोषादिव प्रवृत्तो।़यं यथाऽयमितरो जनः ॥ ३.३०.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਓ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
3.30.39
आर्याञ्शीलवो दृष्ट्वा हीमतो वृत्तिकर्शितान् ।
अनार्यान्सुखिनश्चैव विह्वलानिव चिन्तये ॥ ३.३०.३९ ॥
ਸ਼ੀਲਵਾਨ, ਲੱਜਾਵਾਨ, ਰੋਜ਼ੀ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਅਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
3.30.40
तवेमामापदं दृष्ट्वा समृद्धिं च सुयोधने ।
धातारं गर्हये पार्थ विषमं योऽनुपश्यति ॥ ३.३०.४० ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੇਰੀ ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਅਤੇ ਸੁਯੋਧਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
3.30.41
आर्यशास्त्रातिगे क्रूरे लुब्धे धर्मापचायिनि ।
धार्तराष्ट्रे श्रियं दत्त्वा धाता किं फलमश्नुते ॥ ३.३०.४१ ॥
ਆਰਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ, ਕਰੂਰ, ਲਾਲਚੀ, ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਕੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਕੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ?
3.30.42
कर्मचेत्कृतमन्वेति कर्तारं नान्यमृच्छति ।
कर्मणा तेन पापेन लिप्यते नूनमीश्वरः ॥ ३.३०.४२ ॥
ਜੇ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਕਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਪਾਪ-ਕਰਮ ਨਾਲ ਈਸ਼ਵਰ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਬੜਦਾ ਹੈ।
3.30.43
अथ कर्मकृतं पापं न चेत्कर्तारमृच्छति ।
कारणं बलमेवेह जनाञ्शोचामि दुर्बलान् ॥ ३.३०.४३ ॥
ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਜੇ ਕਰਤਾ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਲ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।