മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.30.1
नमो धात्रे विधात्रे च यौ मोहं चक्रतुस्तव ।
पितृपैतामहे राज्ये वोढव्ये तेऽन्यथा मतिः ॥ ३.३०.१ ॥
സൃഷ്ടാവിനും വിധാതാവിനും നമസ്കാരം. നിന്നെ മോഹത്തിൽ വീഴ്ത്തിയ ആ രണ്ടുപേർക്കും നമസ്കാരം. പിതാവിന്റെയും പിതാമഹന്റെയും രാജ്യം വഹിക്കേണ്ട നിന്റെ മനസ്സ് മറ്റൊരു വഴിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുപോയി.
3.30.2
कर्मभिश्चिन्तितो लोको गत्यांगत्यां पृथग्विधः ।
तस्मात्कर्माणि नित्यानि लोभान्मोक्षं यियासति । ॥ ३.३०.२ ॥
കർമ്മങ്ങളാൽ ലോകം പോകലും വരലുമായ പല ഗതികളിൽ സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ നിത്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം; ലോഭത്താൽ മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അത് ചെയ്യുന്നു.
3.30.3
नेह धर्मानृशंस्याभ्यां न क्षान्त्या नार्जवेन च ।
पुरुषः श्रियमाप्नोति न घृणित्वेन कर्हिचित् ॥ ३.३०.३ ॥
ഈ ലോകത്ത് ധർമ്മത്താലും ദയയാലും ക്ഷമയാലും ഋജുതയാലും മാത്രമാണ് മനുഷ്യൻ ഐശ്വര്യം നേടുന്നത്; നിഷ്ഠുരതയാൽ ഒരിക്കലും നേടുന്നില്ല.
3.30.4
त्वां चेद्व्यसनमभ्यागादिदं भारत दुःसहम् ।
स त्वं नार्हसि नापीमे भ्रातरस्ते महौजसः ॥ ३.३०.४ ॥
ഭാരതാ, നിന്റെ മേൽ ഈ സഹിക്കാനാവാത്ത ദുരിതം വന്നുചേർന്നെങ്കിൽ, നീയും നിന്റെ മഹാബലശാലികളായ ഈ സഹോദരന്മാരും അതിന് അർഹരല്ല.
3.30.5
न हि तेऽध्यगमञ्जातु तदानीं नाद्य भारत ।
धर्मात्प्रियतरं किंचिदपि चेज्जीवितादपि ॥ ३.३०.५ ॥
ഭാരതാ, അന്നോ ഇന്നോ നിനക്ക് ധർമ്മത്തേക്കാൾ പ്രിയമായ ഒന്നും ഒരിക്കലും ലഭിച്ചിട്ടില്ല; ജീവനേക്കാൾ പോലും.
3.30.6
धर्मार्थमेव ते राज्यं धर्मार्थं जीवितं च ते ।
ब्राह्मणा गुरवश्चैव जानन्त्यपि च देवताः ॥ ३.३०.६ ॥
നിന്റെ രാജ്യം ധർമ്മത്തിനായി മാത്രമാണ്; നിന്റെ ജീവനും ധർമ്മത്തിനായി മാത്രമാണ്. ബ്രാഹ്മണരും ഗുരുക്കന്മാരും ദേവന്മാരും ഇത് അറിയുന്നു.
3.30.7
भीमसेनार्जुनौ चोभौ माद्रेयौ च मया सह ।
त्यजेस्त्वमिति मे बुद्धिर्न तु धर्मं परित्यजेः ॥ ३.३०.७ ॥
ഭീമസേനനും അർജുനനും മാദ്രിയുടെ ഇരട്ടപുത്രന്മാരും എന്നോടൊപ്പമുള്ളവരും, അവരെ നീ ഉപേക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം; എന്നാൽ ധർമ്മത്തെ നീ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
3.30.8
राजानं धर्मगोप्तारं धर्मो रक्षति रक्षितः ।
इति मे श्रुतमार्याणां त्वां तु मन्ये न रक्षति ॥ ३.३०.८ ॥
ധർമ്മത്തെ കാക്കുന്ന രാജാവിനെ, കാക്കപ്പെടുമ്പോൾ ധർമ്മം കാക്കുന്നു എന്ന് ആര്യന്മാരിൽനിന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ നിന്നെ അത് കാക്കുന്നില്ല എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
3.30.9
त्यक्त्वाऽन्यान्हि नरव्याघ्र नित्यदा धर्म एव ते ।
बुद्धिः सततमन्वेति छायेवं पुरुषं निजा ॥ ३.३०.९ ॥
ഹേ നരവ്യാഘ്രാ, മറ്റുള്ളവരെ ഉപേക്ഷിച്ചാലും നിന്റെ ധർമ്മം തന്നെയാണ് എപ്പോഴും നിന്റെ ബുദ്ധി; നിഴൽ മനുഷ്യനെ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ അത് നിരന്തരം നിന്നെ പിന്തുടരുന്നു.
3.30.10
नावमंस्था हि सदृशान्नावराञ्श्रेयसः कुतः ।
अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां न ते शृङ्गमवर्धत ॥ ३.३०.१० ॥
സമാനരെയും താഴ്ന്നവരെയും നീ അവഗണിക്കരുത്; ശ്രേഷ്ഠരെ എങ്ങനെ അവഗണിക്കും? സമസ്ത ഭൂമിയും നേടിയിട്ടും നിന്റെ ശിഖരം വളർന്നില്ല.
3.30.11
स्वाहाकारैः स्वधाभिश्च पूजाभिरपि च द्विजान् ।
देवताश्च पितॄंश्चैव सततं पार्थ सेवसे ॥ ३.३०.११ ॥
ഹേ പാർത്ഥാ, സ്വാഹാകാരങ്ങളാലും സ്വധകളാലും പൂജകളാലും നീ ദ്വിജന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും പിതൃക്കളെയും സദാ സേവിക്കുന്നു.
3.30.12
ब्राह्मणाः सर्वकामैस्ते सततं पार्थ तर्पिताः ।
यतयो मोक्षिणश्चैव गृहस्ताश्चैव भारत ॥ ३.३०.१२ ॥
ഹേ പാർത്ഥാ, ബ്രാഹ്മണർ നിന്നാൽ എല്ലാ കാമനകളാലും സദാ തൃപ്തരാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; ഹേ ഭാരതാ, യതികളും മോക്ഷാർത്ഥികളും ഗൃഹസ്ഥരും അങ്ങനെതന്നെ.
3.30.13
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्यत्राहं परिचारिका ।
आरण्यकेभ्यो वन्यानि भोजनानि प्रयच्छसि।
नादेयं ब्राह्मणेभ्यस्ते गृहे किंचन विद्यते ॥ ३.३०.१३ ॥
ഞാൻ ദാസിയായിരുന്ന ഇടത്ത് ആളുകൾ സ്വർണ്ണപ്പാത്രങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചിരുന്നു; നിങ്ങൾ കാട്ടിൽ വസിക്കുന്നവർക്ക് കാട്ടുഭക്ഷണം നൽകുന്നു, എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ ബ്രാഹ്മണർക്ക് നൽകാൻ ഒന്നുമില്ല.
3.30.14
यदिदं वैश्वदेवान्ते सायं प्रातः प्रदीयते ।
तद्दत्त्वाऽतिथिभृत्येभ्योराजञ्शिष्टेनजीवसि ॥ ३.३०.१४ ॥
വൈശ്വദേവത്തിന്റെ അവസാനം രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും അർപ്പിക്കുന്നതിനെ അതിഥികൾക്കും ഭൃത്യർക്കും നൽകി, രാജാവേ, ശേഷിച്ചതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നു.
3.30.15
इष्टयः पशुबन्धाश्च काम्यनैमित्तिकाश्च ये ।
वर्तन्ते पाकयज्ञाश्च सदा यज्ञाश्च तेऽनघ ॥ ३.३०.१५ ॥
നിഷ്പാപനേ, നിങ്ങളുടെ ഇഷ്ടികൾ, പശുബന്ധങ്ങൾ, കാമ്യ-നൈമിത്തിക യജ്ഞങ്ങൾ, പാകയജ്ഞങ്ങൾ, മറ്റു യജ്ഞങ്ങൾ എന്നിവ എപ്പോഴും നടക്കുന്നു.
3.30.16
अस्मिन्नपि महारण्ये विजने दस्युसेविते ।
राष्ट्रादपेत्य वसतो धर्मस्ते नावसीदति ॥ ३.३०.१६ ॥
രാജ്യം വിട്ട് കൊള്ളക്കാർ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ വലിയ, ആളില്ലാത്ത കാട്ടിൽ വസിക്കുമ്പോഴും നിങ്ങളുടെ ധർമ്മം ക്ഷയിക്കുന്നില്ല.
3.30.17
अश्वमेधो राजसूयः पौण्डरीकोऽथ गोसवः ।
इष्टास्त्वया महायज्ञाबहवोऽन्ये सदक्षिणाः ॥ ३.३०.१७ ॥
അശ്വമേധം, രാജസൂയം, പൗണ്ഡരീകം, ഗോസവം, ദക്ഷിണയോടുകൂടിയ മറ്റു പല മഹായജ്ഞങ്ങളും നിങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.
3.30.18
राजन्परीतया बुद्ध्या विषमेऽक्षपराजये ।
पार्थ मित्राणि चास्मांश्च वसूनि च पराजितः ॥ ३.३०.१८ ॥
രാജാവേ, പൃഥയുടെ പുത്രാ, അസമമായ ചൂതിൽ ചൂതുകരുവുകളുടെ പരാജയസമയത്ത് നിങ്ങളുടെ ബുദ്ധി മോഹിച്ചുപോയി; അങ്ങനെ സുഹൃത്തുക്കളെയും ഞങ്ങളെയും സമ്പത്തിനെയും നിങ്ങൾ തോറ്റു.
3.30.19
ऋजोर्मृदोर्बदान्यस्य धीमतः सत्यवादिनः ।
कथमक्षव्यसनजा बुद्धिरापतिता तव ॥ ३.३०.१९ ॥
ഋജുവും മൃദുവും ഉദാരനും ബുദ്ധിമാനും സത്യവാദിയുമായ നിങ്ങളിൽ ചൂതാട്ടവ്യസനത്തിൽനിന്നുണ്ടായ ഈ ബുദ്ധി എങ്ങനെ വന്നുചേർന്നു?
3.30.20
अतीव मोह आयाति मनश् परिदूयते ।
निशाम्य व्यसनं पार्थ तवेदमतिदुःसहम् ॥ ३.३०.२० ॥
പാർത്ഥ, നിങ്ങളുടെ ഈ അതിദുസ്സഹമായ ദുരിതം കണ്ടപ്പോൾ എനിക്ക് അതിയായ മോഹം വരുന്നു; മനസ്സ് അത്യന്തം വേദനിക്കുന്നു.
3.30.21
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ईश्वरस्य वशे लोकस्तिष्ठते नात्मनो यथा ॥ ३.३०.२१ ॥
ഇക്കാര്യത്തിൽ ആളുകൾ ഈ പുരാതനമായ ഇതിഹാസവും പറയാറുണ്ട്: ലോകം ഈശ്വരന്റെ വശത്തിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്, സ്വന്തം വശത്തിലല്ല.
3.30.22
धातैव खलु भूतानां सुखदुःखे प्रियाप्रिये ।
ददाति सर्वमीशानः पुरस्ताच्छुक्रमुच्चरन् ॥ ३.३०.२२ ॥
സൃഷ്ടാവുതന്നെയാണ് ജീവികൾക്ക് സുഖദുഃഖങ്ങളും പ്രിയാപ്രിയങ്ങളും നൽകുന്നത്; ഈശാനൻ മുൻകൂട്ടി വിധി ഉച്ചരിച്ച് എല്ലാം നൽകുന്നു.
3.30.23
यथा दारुमयीं योषां नरो धीरः समाहितः ।
इङ्ग्यत्यङ्गमङ्गानि तथा राजन्निमाः प्रजाः ॥ ३.३०.२३ ॥
രാജാവേ, ധീരനും ഏകാഗ്രനുമായ മനുഷ്യൻ മരപ്പാവയുടെ അവയവങ്ങൾ ചലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ പ്രജകളും ചലിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
3.30.24
आकाश इव भूतानि व्याप्य सर्वाणि भारत ।
ईश्वरो विदधातीह कल्याणं यच्च पापकम् ॥ ३.३०.२४ ॥
ഭാരതാ, ആകാശം സകലഭൂതങ്ങളെയും വ്യാപിക്കുന്നതുപോലെ, ഈശ്വരൻ ഇവിടെ നന്മയും തിന്മയും വിധിക്കുന്നു.
3.30.25
शकुनिस्तन्तुबद्धो वा नीयतेऽयमनीश्वरः ।
ईश्वरस्य वशे तिष्ठन्नान्येषामात्मनः प्रभुः ॥ ३.३०.२५ ॥
നൂലിൽ കെട്ടപ്പെട്ട പക്ഷിയെയോ ശക്തിയില്ലാത്ത ജീവിയെയോ കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ, ഈ മനുഷ്യൻ ഈശ്വരന്റെ വശത്തിൽ നിൽക്കുന്നു; അവൻ സ്വന്തത്തിനുപോലും പ്രഭുവല്ല, മറ്റുള്ളവർക്കും അല്ല.
3.30.26
मणिः सूत्र इव प्रोतो नस्योत इव गोवृषः ।
धातुरादेशमन्वेति तन्मयो हि तदर्पणः ॥ ३.३०.२६ ॥
നൂലിൽ കോർത്ത മണിപോലെയും മൂക്കുകയറിട്ട കാളപോലെയും അവൻ സൃഷ്ടാവിന്റെ കല്പന അനുസരിക്കുന്നു; അവൻ തന്നെ അതിൽ ലയിച്ചവനും അവനിൽ സമർപ്പിതനുമാകുന്നു.
3.30.27
नात्माथीनो मनुष्योऽयं कालं भजतिं कंचन ।
स्रोतसो मध्यमापन्नः कूलवृक्ष इव च्युतः ॥ ३.३०.२७ ॥
ഈ മനുഷ്യൻ തന്റെ അധീനനല്ല; ഏതൊരു കാലവും അവന് അനുഭവിക്കാനാവില്ല; നദിയുടെ ഒഴുക്കിനു നടുവിൽ കുടുങ്ങി, കരയിൽനിന്ന് വേരോടെ പറിഞ്ഞ മരംപോലെ അവൻ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു.
3.30.28
अज्ञो जन्तुरनीशोऽयमात्मनः सुखदुःखयोः ।
ईश्वरप्रेरितो गच्छेत्स्वर्गं नरकमेव च ॥ ३.३०.२८ ॥
ഈ അജ്ഞനായ ജീവി തന്റെ സുഖദുഃഖങ്ങളിൽപ്പോലും അധികാരമില്ലാത്തവനാണ്; ഈശ്വരപ്രേരിതനായി അവൻ സ്വർഗത്തിലോ നരകത്തിലോ പോകുന്നു.
3.30.29
यथा वायोस्तृणाग्राणि वशं यान्ति बलीयसः ।
धातुरेवं वशं यान्ति सर्वभूतानि भारत ॥ ३.३०.२९ ॥
ശക്തനായ കാറ്റിന്റെ വശത്തിൽ പുല്ലിന്റെ അഗ്രങ്ങൾ പോകുന്നതുപോലെ, ഹേ ഭാരതാ, സർവഭൂതങ്ങളും സൃഷ്ടാവിന്റെ വശത്തിൽ പോകുന്നു.
3.30.30
आर्ये कर्मणि युञ्जानः पापे वा पुनरीश्वः ।
व्याप्य भूतानि चरते न चायमिति लक्ष्यते ॥ ३.३०.३० ॥
ശ്രേഷ്ഠകർമത്തിലോ പാപകർമത്തിലോ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന ആ ഈശ്വരൻ തന്നെ സർവഭൂതങ്ങളിലും വ്യാപിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവൻ ഇങ്ങനെയെന്നു കാണപ്പെടുന്നില്ല.
3.30.31
हेतुमात्रमिदं धातुः शरीरं क्षेत्रसंज्ञितम् ।
येन कारयते कर्म शुभाशुभफलं विभुः ॥ ३.३०.३१ ॥
ക്ഷേത്രം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ശരീരം സ്രഷ്ടാവിന്റെ വെറുമൊരു ഉപകരണമാണ്; ഇതിലൂടെ സർവശക്തൻ ശുഭാശുഭ ഫലമുള്ള കർമങ്ങൾ ചെയ്യിക്കുന്നു.
3.30.32
पश्य मायाप्रभावोऽयमीश्वरेण यथा कृतः ।
यो हन्ति भूतैर्भूतानि मोहयित्वाऽऽत्ममायया ॥ ३.३०.३२ ॥
നോക്കൂ, ഈശ്വരൻ തന്റെ മായാശക്തിയുടെ പ്രഭാവം ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു; സ്വന്തം മായയാൽ ജീവികളെ മോഹിപ്പിച്ച്, ജീവികളാൽ തന്നെ ജീവികളെ വധിപ്പിക്കുന്നു.
3.30.33
अन्यथा परिदृष्टानि मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
अन्यथा परिवर्तन्ते वेगा इव नभस्वतः ॥ ३.३०.३३ ॥
തത്ത്വദർശികളായ മുനിമാരാൽ വസ്തുക്കൾ മറ്റൊരുവിധം കാണപ്പെടുന്നു; കാറ്റിന്റെ വേഗങ്ങൾ മാറുന്നതുപോലെ അവയും മറ്റൊരുവിധം മാറുന്നു.
3.30.34
अन्यथैव हि वर्तन्ते पुरुषास्तानि तानि च ।
अन्यथैव प्रभुस्तानि करोति विकरोति च ॥ ३.३०.३४ ॥
മനുഷ്യരും പലതരം വസ്തുക്കളോട് മറ്റൊരുവിധമാണ് പെരുമാറുന്നത്; പ്രഭു അവയെ മറ്റൊരുവിധം സൃഷ്ടിക്കുകയും മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
3.30.35
यथा काष्ठेन वा काष्ठमश्मानं चाश्मना पुनः ।
अयसा चाप्ययश्छिन्द्यान्निर्विचेष्टमचेतनम् ॥ ३.३०.३५ ॥
മരംകൊണ്ട് മരത്തെയോ, കല്ലുകൊണ്ട് കല്ലിനെയോ, വീണ്ടും ഇരുമ്പുകൊണ്ട് ഇരുമ്പിനെയോ മുറിക്കുന്നതുപോലെ — ചലനമില്ലാത്ത അചേതനമായ വസ്തുവിനെ.
3.30.36
एवं स भगवान्देवः स्वयंभूः प्रपितामहः ।
निहन्ति भूतैर्भूतानि छद्म कृत्वा युधिष्ठिर ॥ ३.३०.३६ ॥
ഇങ്ങനെ ആ ഭഗവാനായ ദേവൻ, സ്വയംഭൂ, പ്രപിതാമഹൻ — യുധിഷ്ഠിരാ, വഞ്ചന ചെയ്ത് ജീവികളാൽ തന്നെ ജീവികളെ വധിപ്പിക്കുന്നു.
3.30.37
संप्रयोज्य वियोज्यायं कामकारकरः प्रभुः ।
क्रीडते भगवान्भूतैर्बालः क्रीडनकैरिव ॥ ३.३०.३७ ॥
ഇച്ഛപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ പ്രഭു, ജീവികളെ ചേർത്തും വേർപെടുത്തിയും, ബാലൻ കളിപ്പാട്ടങ്ങളോടു കളിക്കുന്നതുപോലെ ഭഗവാൻ ജീവികളോടു കളിക്കുന്നു.
3.30.38
न मातृपितृवद्राजन्धाता भूतेषु वर्तते ।
रोषादिव प्रवृत्तो।़यं यथाऽयमितरो जनः ॥ ३.३०.३८ ॥
രാജാവേ, സൃഷ്ടാവ് ജീവികളോട് മാതാപിതാക്കളെപ്പോലെ പെരുമാറുന്നില്ല; കോപത്താൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനെപ്പോലെ, മറ്റൊരു സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ അവൻ പെരുമാറുന്നു.
3.30.39
आर्याञ्शीलवो दृष्ट्वा हीमतो वृत्तिकर्शितान् ।
अनार्यान्सुखिनश्चैव विह्वलानिव चिन्तये ॥ ३.३०.३९ ॥
സൽസ്വഭാവമുള്ള, ലജ്ജയുള്ള, ഉപജീവനത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച ആര്യന്മാരെയും, അനാര്യരായ സുഖികളെയും കണ്ടിട്ട്, വിഹ്വലയായ ഒരാളെപ്പോലെ ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു.
3.30.40
तवेमामापदं दृष्ट्वा समृद्धिं च सुयोधने ।
धातारं गर्हये पार्थ विषमं योऽनुपश्यति ॥ ३.३०.४० ॥
പാർത്ഥാ, നിന്റെ ഈ ആപത്തും സുയോധനന്റെ സമൃദ്ധിയും കണ്ടിട്ട്, വിഷമമായി നോക്കുന്ന ആ സൃഷ്ടാവിനെ ഞാൻ നിന്ദിക്കുന്നു.
3.30.41
आर्यशास्त्रातिगे क्रूरे लुब्धे धर्मापचायिनि ।
धार्तराष्ट्रे श्रियं दत्त्वा धाता किं फलमश्नुते ॥ ३.३०.४१ ॥
ആര്യശാസ്ത്രങ്ങളെ ലംഘിക്കുന്ന, ക്രൂരനും ലോഭിയും ധർമ്മത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവനുമായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന് സമ്പത്ത് നൽകി സൃഷ്ടാവ് എന്ത് ഫലം നേടുന്നു?
3.30.42
कर्मचेत्कृतमन्वेति कर्तारं नान्यमृच्छति ।
कर्मणा तेन पापेन लिप्यते नूनमीश्वरः ॥ ३.३०.४२ ॥
ചെയ്ത കർമ്മം കർത്താവിനെ മാത്രം പിന്തുടരുകയും മറ്റൊരാളെ എത്തുകയില്ലെങ്കിൽ, ആ പാപകർമ്മത്താൽ ഈശ്വരൻ തീർച്ചയായും കറപിടിക്കുന്നു.
3.30.43
अथ कर्मकृतं पापं न चेत्कर्तारमृच्छति ।
कारणं बलमेवेह जनाञ्शोचामि दुर्बलान् ॥ ३.३०.४३ ॥
ചെയ്ത പാപം അത് ചെയ്തവനെ എത്തുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഈ ലോകത്ത് ബലമാണ് കാരണം; ദുർബലരായ ജനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നു.