మహాభారతం · అధ్యాయం 3.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.30.1
नमो धात्रे विधात्रे च यौ मोहं चक्रतुस्तव ।
पितृपैतामहे राज्ये वोढव्ये तेऽन्यथा मतिः ॥ ३.३०.१ ॥
సృష్టికర్తకూ విధాతకూ నమస్కారం. నిన్ను మోహంలో ముంచినవారికి నమస్కారం. తండ్రి, తాత పాలించిన రాజ్యాన్ని భరించవలసిన నీ మనసు మరో దారి పట్టింది.
3.30.2
कर्मभिश्चिन्तितो लोको गत्यांगत्यां पृथग्विधः ।
तस्मात्कर्माणि नित्यानि लोभान्मोक्षं यियासति । ॥ ३.३०.२ ॥
కర్మల వల్లే లోకం వెళ్ళడం, రావడం అనే విభిన్న గతులలో ఊహించబడింది. అందువల్ల నిత్య కర్మలను చేయాలి; లోభంతో మోక్షాన్ని కోరేవాడు దానిని కోరుతాడు.
3.30.3
नेह धर्मानृशंस्याभ्यां न क्षान्त्या नार्जवेन च ।
पुरुषः श्रियमाप्नोति न घृणित्वेन कर्हिचित् ॥ ३.३०.३ ॥
ఈ లోకంలో ధర్మంతో, దయతో, ఓర్పుతో, ఋజుత్వంతో మాత్రమే మనిషి శ్రేయస్సును పొందుతాడు; కఠినత్వంతో ఎప్పుడూ పొందడు.
3.30.4
त्वां चेद्व्यसनमभ्यागादिदं भारत दुःसहम् ।
स त्वं नार्हसि नापीमे भ्रातरस्ते महौजसः ॥ ३.३०.४ ॥
భరతవంశీయుడా, నీపై ఈ భరింపరాని విపత్తు వచ్చి ఉంటే, నువ్వు, నీ మహాబలశాలి సోదరులు అలా చేయరాదు.
3.30.5
न हि तेऽध्यगमञ्जातु तदानीं नाद्य भारत ।
धर्मात्प्रियतरं किंचिदपि चेज्जीवितादपि ॥ ३.३०.५ ॥
భరతవంశీయుడా, అప్పుడు గానీ ఇప్పుడు గానీ నీకు ఎప్పుడూ ధర్మం కంటే ప్రియమైనది ఏదీ లభించలేదు; ప్రాణం కంటే కూడా.
3.30.6
धर्मार्थमेव ते राज्यं धर्मार्थं जीवितं च ते ।
ब्राह्मणा गुरवश्चैव जानन्त्यपि च देवताः ॥ ३.३०.६ ॥
నీ రాజ్యం ధర్మం కోసమే, నీ ప్రాణమూ ధర్మం కోసమే. బ్రాహ్మణులు, గురువులు, దేవతలు కూడా ఇది ఎరుగుదురు.
3.30.7
भीमसेनार्जुनौ चोभौ माद्रेयौ च मया सह ।
त्यजेस्त्वमिति मे बुद्धिर्न तु धर्मं परित्यजेः ॥ ३.३०.७ ॥
భీమసేనుడు, అర్జునుడు, ఇద్దరు మాద్రీ పుత్రులు, నాతో సహా వారిని నీవు విడిచివేయు అని నా అభిప్రాయం; కాని ధర్మాన్ని మాత్రం విడువకు.
3.30.8
राजानं धर्मगोप्तारं धर्मो रक्षति रक्षितः ।
इति मे श्रुतमार्याणां त्वां तु मन्ये न रक्षति ॥ ३.३०.८ ॥
ధర్మాన్ని రక్షించే రాజును, రక్షించబడినప్పుడు ధర్మం రక్షిస్తుంది అని నేను పెద్దల నుండి విన్నాను; కాని నిన్ను అది రక్షించడం లేదని నేను భావిస్తున్నాను.
3.30.9
त्यक्त्वाऽन्यान्हि नरव्याघ्र नित्यदा धर्म एव ते ।
बुद्धिः सततमन्वेति छायेवं पुरुषं निजा ॥ ३.३०.९ ॥
ఓ నరవ్యాఘ్రా, ఇతరులను విడిచినా నీ ధర్మమే నిత్యం నీ బుద్ధి; నీడ మనిషిని అనుసరించినట్లు అది నిరంతరం నిన్ను అనుసరిస్తుంది.
3.30.10
नावमंस्था हि सदृशान्नावराञ्श्रेयसः कुतः ।
अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां न ते शृङ्गमवर्धत ॥ ३.३०.१० ॥
నీతో సమానులను, తక్కువవారిని అవమానించవద్దు; శ్రేష్ఠులను ఎలా అవమానిస్తావు? భూమినంతా పొందినా నీ శిఖరం పెరగలేదు.
3.30.11
स्वाहाकारैः स्वधाभिश्च पूजाभिरपि च द्विजान् ।
देवताश्च पितॄंश्चैव सततं पार्थ सेवसे ॥ ३.३०.११ ॥
ఓ పార్థా, స్వాహాకారాలతో, స్వధలతో, పూజలతో ద్విజులను, దేవతలను, పితృదేవతలను నీవు నిత్యం సేవిస్తావు.
3.30.12
ब्राह्मणाः सर्वकामैस्ते सततं पार्थ तर्पिताः ।
यतयो मोक्षिणश्चैव गृहस्ताश्चैव भारत ॥ ३.३०.१२ ॥
ఓ పార్థా, బ్రాహ్మణులు నీచేత అన్ని కోరికలతో నిత్యం తృప్తిపరచబడ్డారు; ఓ భారతా, యతులు, మోక్షాన్ని కోరేవారు, గృహస్థులు కూడా.
3.30.13
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्यत्राहं परिचारिका ।
आरण्यकेभ्यो वन्यानि भोजनानि प्रयच्छसि।
नादेयं ब्राह्मणेभ्यस्ते गृहे किंचन विद्यते ॥ ३.३०.१३ ॥
నేను పరిచారికగా ఉన్న చోట ప్రజలు బంగారు పాత్రలలో భుజించేవారు; మీరు అడవిలో నివసించేవారికి అడవి ఆహారాన్ని ఇస్తున్నారు, కానీ మీ ఇంట్లో బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వడానికి ఏమీ మిగలలేదు.
3.30.14
यदिदं वैश्वदेवान्ते सायं प्रातः प्रदीयते ।
तद्दत्त्वाऽतिथिभृत्येभ्योराजञ्शिष्टेनजीवसि ॥ ३.३०.१४ ॥
వైశ్వదేవ యాగం చివర ఉదయం, సాయంత్రం ఇచ్చేదాన్ని అతిథులకు, సేవకులకు ఇచ్చి, రాజా, మిగిలినదానితో మీరు జీవిస్తున్నారు.
3.30.15
इष्टयः पशुबन्धाश्च काम्यनैमित्तिकाश्च ये ।
वर्तन्ते पाकयज्ञाश्च सदा यज्ञाश्च तेऽनघ ॥ ३.३०.१५ ॥
ఓ పాపరహితుడా, మీ ఇష్టులు, పశుబంధాలు, కామ్య మరియు నైమిత్తిక యాగాలు, పాకయజ్ఞాలు, ఇంకా ఇతర యాగాలు ఎప్పుడూ జరుగుతూనే ఉంటాయి.
3.30.16
अस्मिन्नपि महारण्ये विजने दस्युसेविते ।
राष्ट्रादपेत्य वसतो धर्मस्ते नावसीदति ॥ ३.३०.१६ ॥
రాజ్యం నుండి వెళ్ళి, దొంగలు తిరిగే ఈ పెద్ద, నిర్జనమైన అడవిలో నివసిస్తున్నా కూడా మీ ధర్మం కుంగిపోవడం లేదు.
3.30.17
अश्वमेधो राजसूयः पौण्डरीकोऽथ गोसवः ।
इष्टास्त्वया महायज्ञाबहवोऽन्ये सदक्षिणाः ॥ ३.३०.१७ ॥
అశ్వమేధం, రాజసూయం, పౌండరీకం, గోసవం, దక్షిణలతో కూడిన ఇతర అనేక మహాయజ్ఞాలు మీ చేత నిర్వహించబడ్డాయి.
3.30.18
राजन्परीतया बुद्ध्या विषमेऽक्षपराजये ।
पार्थ मित्राणि चास्मांश्च वसूनि च पराजितः ॥ ३.३०.१८ ॥
రాజా, పృథ కుమారా, అసమానమైన జూదంలో పాచికల ఓటమి సమయంలో మీ బుద్ధి మోహానికి గురైంది; అందువల్ల మిత్రులను, మమ్మల్ని, సంపదను కూడా ఓడిపోయారు.
3.30.19
ऋजोर्मृदोर्बदान्यस्य धीमतः सत्यवादिनः ।
कथमक्षव्यसनजा बुद्धिरापतिता तव ॥ ३.३०.१९ ॥
ఋజువర్తనుడు, మృదువైనవాడు, ఉదారుడు, బుద్ధిమంతుడు, సత్యవాది అయిన మీకు, జూదవ్యసనం నుండి పుట్టిన ఈ బుద్ధి ఎలా కలిగింది?
3.30.20
अतीव मोह आयाति मनश् परिदूयते ।
निशाम्य व्यसनं पार्थ तवेदमतिदुःसहम् ॥ ३.३०.२० ॥
పార్థా, మీ ఈ అతి దుస్సహమైన వ్యసనాన్ని చూసి నాకు అత్యంత మోహం కలుగుతోంది; మనసు తీవ్రంగా వేదనకు గురవుతోంది.
3.30.21
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ईश्वरस्य वशे लोकस्तिष्ठते नात्मनो यथा ॥ ३.३०.२१ ॥
ఈ విషయంలో ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని కూడా చెబుతారు: లోకం ఈశ్వరుని వశంలో ఉంటుంది, తన వశంలో కాదు.
3.30.22
धातैव खलु भूतानां सुखदुःखे प्रियाप्रिये ।
ददाति सर्वमीशानः पुरस्ताच्छुक्रमुच्चरन् ॥ ३.३०.२२ ॥
సృష్టికర్తే నిజంగా ప్రాణులకు సుఖదుఃఖాలను, ప్రియాప్రియాలను ఇస్తాడు; ఈశానుడు ముందే భవిష్యత్తును ఉచ్చరిస్తూ అన్నీ ప్రసాదిస్తాడు.
3.30.23
यथा दारुमयीं योषां नरो धीरः समाहितः ।
इङ्ग्यत्यङ्गमङ्गानि तथा राजन्निमाः प्रजाः ॥ ३.३०.२३ ॥
రాజా, ధీరుడు, ఏకాగ్రుడు అయిన మనిషి చెక్క బొమ్మ అవయవాలను ఎలా కదిలిస్తాడో, అలాగే ఈ ప్రజలూ కదిలించబడతారు.
3.30.24
आकाश इव भूतानि व्याप्य सर्वाणि भारत ।
ईश्वरो विदधातीह कल्याणं यच्च पापकम् ॥ ३.३०.२४ ॥
భారతా, ఆకాశం సర్వప్రాణులను వ్యాపించినట్లు, ఈశ్వరుడు ఇక్కడ మంచిని, చెడును విధిస్తాడు.
3.30.25
शकुनिस्तन्तुबद्धो वा नीयतेऽयमनीश्वरः ।
ईश्वरस्य वशे तिष्ठन्नान्येषामात्मनः प्रभुः ॥ ३.३०.२५ ॥
దారంతో కట్టిన పక్షి లేదా శక్తిలేని ప్రాణి తీసుకువెళ్లబడినట్లు, ఈ మనిషి ఈశ్వరుని వశంలో ఉంటాడు; అతడు తనకైనా ప్రభువు కాడు, ఇతరులకైనా కాడు.
3.30.26
मणिः सूत्र इव प्रोतो नस्योत इव गोवृषः ।
धातुरादेशमन्वेति तन्मयो हि तदर्पणः ॥ ३.३०.२६ ॥
దారంలో గుచ్చిన మణిలా, ముక్కుతాడుతో కట్టిన ఎద్దులా, అతడు సృష్టికర్త ఆజ్ఞను అనుసరిస్తాడు; అతడే తన్మయుడై, అతనికే అర్పితుడై ఉంటాడు.
3.30.27
नात्माथीनो मनुष्योऽयं कालं भजतिं कंचन ।
स्रोतसो मध्यमापन्नः कूलवृक्ष इव च्युतः ॥ ३.३०.२७ ॥
ఈ మనిషి తనకు అధీనుడు కాదు; ఏ కాలాన్నీ అతడు అనుభవించలేడు; నది ప్రవాహం మధ్యలో చిక్కుకుని, ఒడ్డునుండి పెకిలించబడిన చెట్టులా అతడు కొట్టుకుపోతాడు.
3.30.28
अज्ञो जन्तुरनीशोऽयमात्मनः सुखदुःखयोः ।
ईश्वरप्रेरितो गच्छेत्स्वर्गं नरकमेव च ॥ ३.३०.२८ ॥
ఈ అజ్ఞానియైన ప్రాణి తన సుఖదుఃఖాలపై కూడా అధికారం లేనివాడు; ఈశ్వరునిచే ప్రేరితుడై అది స్వర్గానికో నరకానికో వెళ్తుంది.
3.30.29
यथा वायोस्तृणाग्राणि वशं यान्ति बलीयसः ।
धातुरेवं वशं यान्ति सर्वभूतानि भारत ॥ ३.३०.२९ ॥
బలవంతమైన గాలి వశంలో గడ్డి కొనలు ఎలా వెళ్తాయో, అలాగే ఓ భారతా, సమస్త ప్రాణులు సృష్టికర్త వశంలోకి వెళ్తాయి.
3.30.30
आर्ये कर्मणि युञ्जानः पापे वा पुनरीश्वः ।
व्याप्य भूतानि चरते न चायमिति लक्ष्यते ॥ ३.३०.३० ॥
మంచి కర్మలో లేదా పాప కర్మలో నిమగ్నం చేసే ఆ ఈశ్వరుడే సమస్త ప్రాణులలో వ్యాపించి సంచరిస్తాడు; అయినా అతడు ఈ విధంగా కనిపించడు.
3.30.31
हेतुमात्रमिदं धातुः शरीरं क्षेत्रसंज्ञितम् ।
येन कारयते कर्म शुभाशुभफलं विभुः ॥ ३.३०.३१ ॥
క్షేత్రం అని పిలువబడే ఈ శరీరం సృష్టికర్త యొక్క కేవలం ఒక సాధనమే; దీని ద్వారా సర్వశక్తిమంతుడు శుభాశుభ ఫలాలనిచ్చే కర్మలను చేయిస్తాడు.
3.30.32
पश्य मायाप्रभावोऽयमीश्वरेण यथा कृतः ।
यो हन्ति भूतैर्भूतानि मोहयित्वाऽऽत्ममायया ॥ ३.३०.३२ ॥
చూడు, ఈశ్వరుడు తన మాయా ప్రభావాన్ని ఇలా రచించాడు; తన మాయతో ప్రాణులను మోహింపజేసి, ప్రాణుల ద్వారానే ప్రాణులను సంహరింపజేస్తాడు.
3.30.33
अन्यथा परिदृष्टानि मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
अन्यथा परिवर्तन्ते वेगा इव नभस्वतः ॥ ३.३०.३३ ॥
తత్త్వదర్శులైన మునులచే వస్తువులు వేరుగా చూడబడతాయి; గాలి వేగాలు మారినట్లు అవి కూడా వేరుగా మారుతాయి.
3.30.34
अन्यथैव हि वर्तन्ते पुरुषास्तानि तानि च ।
अन्यथैव प्रभुस्तानि करोति विकरोति च ॥ ३.३०.३४ ॥
మనుషులు కూడా ఆయా వస్తువులతో వేరుగానే ప్రవర్తిస్తారు; ప్రభువు వాటిని వేరుగానే చేస్తాడు, మార్చుతాడు కూడా.
3.30.35
यथा काष्ठेन वा काष्ठमश्मानं चाश्मना पुनः ।
अयसा चाप्ययश्छिन्द्यान्निर्विचेष्टमचेतनम् ॥ ३.३०.३५ ॥
కర్రతో కర్రను, రాయితో రాయిని, మళ్లీ ఇనుముతో ఇనుమును కూడా — చలనం లేని అచేతన వస్తువును కోసినట్లు.
3.30.36
एवं स भगवान्देवः स्वयंभूः प्रपितामहः ।
निहन्ति भूतैर्भूतानि छद्म कृत्वा युधिष्ठिर ॥ ३.३०.३६ ॥
ఈ విధంగా ఆ భగవంతుడు, దేవుడు, స్వయంభువుడు, ప్రపితామహుడు — ఓ యుధిష్ఠిరా, మోసం చేసి ప్రాణులచే ప్రాణులను సంహరింపజేస్తాడు.
3.30.37
संप्रयोज्य वियोज्यायं कामकारकरः प्रभुः ।
क्रीडते भगवान्भूतैर्बालः क्रीडनकैरिव ॥ ३.३०.३७ ॥
ఇష్టానుసారం చేసే ఈ ప్రభువు, ప్రాణులను కలిపి వేరుచేసి, బాలుడు బొమ్మలతో ఆడినట్లు భగవంతుడు ప్రాణులతో ఆడుకుంటాడు.
3.30.38
न मातृपितृवद्राजन्धाता भूतेषु वर्तते ।
रोषादिव प्रवृत्तो।़यं यथाऽयमितरो जनः ॥ ३.३०.३८ ॥
ఓ రాజా, సృష్టికర్త ప్రాణుల పట్ల తల్లిదండ్రుల వలె ప్రవర్తించడు; కోపంతో పనిచేసేవాడిలా, ఇతర సామాన్య మానవుడిలా ప్రవర్తిస్తాడు.
3.30.39
आर्याञ्शीलवो दृष्ट्वा हीमतो वृत्तिकर्शितान् ।
अनार्यान्सुखिनश्चैव विह्वलानिव चिन्तये ॥ ३.३०.३९ ॥
సచ్ఛీలురైన, లజ్జాశీలురైన, జీవనోపాధిలో క్షీణించిన ఆర్యులను చూసి, అనార్యులు సుఖంగా ఉండటం చూసి, కలవరపడిన దానివలె నేను చింతిస్తున్నాను.
3.30.40
तवेमामापदं दृष्ट्वा समृद्धिं च सुयोधने ।
धातारं गर्हये पार्थ विषमं योऽनुपश्यति ॥ ३.३०.४० ॥
ఓ పార్థా, నీ ఈ ఆపదను, సుయోధనుని సమృద్ధిని చూసి, అన్యాయంగా చూసే ఆ సృష్టికర్తను నేను నిందిస్తున్నాను.
3.30.41
आर्यशास्त्रातिगे क्रूरे लुब्धे धर्मापचायिनि ।
धार्तराष्ट्रे श्रियं दत्त्वा धाता किं फलमश्नुते ॥ ३.३०.४१ ॥
ఆర్య శాస్త్రాలను అతిక్రమించే, క్రూరుడైన, లోభియైన, ధర్మాన్ని భంగపరిచే ధృతరాష్ట్ర కుమారునికి సంపదనిచ్చి, సృష్టికర్త ఏ ఫలాన్ని పొందుతాడు?
3.30.42
कर्मचेत्कृतमन्वेति कर्तारं नान्यमृच्छति ।
कर्मणा तेन पापेन लिप्यते नूनमीश्वरः ॥ ३.३०.४२ ॥
చేసిన కర్మ కర్తనే అనుసరిస్తుంది, వేరొకరిని చేరదు అయితే, ఆ పాపకర్మతో ఈశ్వరుడు నిశ్చయంగా అంటబడతాడు.
3.30.43
अथ कर्मकृतं पापं न चेत्कर्तारमृच्छति ।
कारणं बलमेवेह जनाञ्शोचामि दुर्बलान् ॥ ३.३०.४३ ॥
చేసిన పాపం దాని కర్తను చేరకపోతే, ఈ లోకంలో బలమే కారణం; బలహీనులైన ప్రజల కోసం నేను శోకిస్తున్నాను.