มหาภารตะ · อัธยายะ 3.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.30.1
नमो धात्रे विधात्रे च यौ मोहं चक्रतुस्तव ।
पितृपैतामहे राज्ये वोढव्ये तेऽन्यथा मतिः ॥ ३.३०.१ ॥
ขอนอบน้อมแด่ผู้สร้างและผู้จัดการ ผู้ทั้งสองได้ทำให้ท่านหลงผิด ใจของท่านกลับไปเป็นอย่างอื่น ทั้งที่ท่านควรรับราชสมบัติของบิดาและปู่
3.30.2
कर्मभिश्चिन्तितो लोको गत्यांगत्यां पृथग्विधः ।
तस्मात्कर्माणि नित्यानि लोभान्मोक्षं यियासति । ॥ ३.३०.२ ॥
โลกที่เกิดจากกรรมมีหลายชนิด ทั้งในการไปและการกลับมา เพราะฉะนั้นกรรมประจำที่ต้องทำเป็นนิตย์ ผู้ที่ปรารถนาโมกษะเพราะความโลภ ก็ย่อมต้องทำเช่นนั้น
3.30.3
नेह धर्मानृशंस्याभ्यां न क्षान्त्या नार्जवेन च ।
पुरुषः श्रियमाप्नोति न घृणित्वेन कर्हिचित् ॥ ३.३०.३ ॥
ในโลกนี้ มนุษย์จะได้ความเจริญรุ่งเรืองได้ก็ด้วยธรรม ความเมตตา ความอดทน และความซื่อตรงเท่านั้น ไม่ใช่ด้วยความโหดร้ายเลย
3.30.4
त्वां चेद्व्यसनमभ्यागादिदं भारत दुःसहम् ।
स त्वं नार्हसि नापीमे भ्रातरस्ते महौजसः ॥ ३.३०.४ ॥
ข้าแต่ภารตะ หากความทุกข์ที่ทนได้ยากนี้ได้มาถึงท่าน ท่านก็ไม่ควรเป็นเช่นนั้น และพี่น้องผู้มีพลังยิ่งของท่านเหล่านี้ก็ไม่ควรเป็นเช่นนั้นเช่นกัน
3.30.5
न हि तेऽध्यगमञ्जातु तदानीं नाद्य भारत ।
धर्मात्प्रियतरं किंचिदपि चेज्जीवितादपि ॥ ३.३०.५ ॥
ข้าแต่ภารตะ ทั้งในเวลานั้นและในวันนี้ ท่านไม่เคยพบสิ่งใดที่รักยิ่งกว่าธรรมเลย แม้แต่ชีวิตของตนก็ไม่เท่า
3.30.6
धर्मार्थमेव ते राज्यं धर्मार्थं जीवितं च ते ।
ब्राह्मणा गुरवश्चैव जानन्त्यपि च देवताः ॥ ३.३०.६ ॥
ราชสมบัติของท่านมีไว้เพื่อธรรม และชีวิตของท่านก็มีไว้เพื่อธรรม พราหมณ์ ครูอาจารย์ และแม้แต่เทวดาก็ทราบเรื่องนี้
3.30.7
भीमसेनार्जुनौ चोभौ माद्रेयौ च मया सह ।
त्यजेस्त्वमिति मे बुद्धिर्न तु धर्मं परित्यजेः ॥ ३.३०.७ ॥
ภีมเสนและอรชุนทั้งสอง บุตรทั้งสองของมาทรี และตัวข้าเองด้วย ท่านควรละทิ้งพวกเขาเหล่านี้ นี่คือความคิดของข้า แต่อย่าได้ละทิ้งธรรมเลย
3.30.8
राजानं धर्मगोप्तारं धर्मो रक्षति रक्षितः ।
इति मे श्रुतमार्याणां त्वां तु मन्ये न रक्षति ॥ ३.३०.८ ॥
ข้าได้ยินจากผู้ประเสริฐทั้งหลายว่า ธรรมย่อมคุ้มครองกษัตริย์ผู้คุ้มครองธรรม เมื่อกษัตริย์นั้นได้รับการคุ้มครอง แต่ข้าคิดว่าธรรมไม่คุ้มครองท่าน
3.30.9
त्यक्त्वाऽन्यान्हि नरव्याघ्र नित्यदा धर्म एव ते ।
बुद्धिः सततमन्वेति छायेवं पुरुषं निजा ॥ ३.३०.९ ॥
ข้าแต่เสือในหมู่มนุษย์ แม้ท่านจะละทิ้งคนอื่นทั้งหมด ธรรมของท่านก็ยังคงเป็นใจของท่านเสมอ ใจของท่านติดตามท่านอยู่เป็นนิจ เหมือนเงาที่ตามคน
3.30.10
नावमंस्था हि सदृशान्नावराञ्श्रेयसः कुतः ।
अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां न ते शृङ्गमवर्धत ॥ ३.३०.१० ॥
อย่าดูหมิ่นผู้ที่เสมอกันเลย และอย่าดูหมิ่นผู้ที่ต่ำกว่า ผู้ที่ประเสริฐกว่าจะยิ่งไม่ควรดูหมิ่นเลย แม้ท่านจะได้แผ่นดินทั้งผืนแล้ว ยอดของท่านก็มิได้เจริญขึ้นเลย
3.30.11
स्वाहाकारैः स्वधाभिश्च पूजाभिरपि च द्विजान् ।
देवताश्च पितॄंश्चैव सततं पार्थ सेवसे ॥ ३.३०.११ ॥
ข้าแต่บุตรของปฤถา ท่านรับใช้พวกทวิชาอยู่เสมอ ทั้งเทวดาและบรรพบุรุษ ด้วยการถวายแด่เทวดาด้วยคำว่าสวาหา ถวายแด่บรรพบุรุษด้วยคำว่าสวธา และด้วยการบูชาทั้งหลาย
3.30.12
ब्राह्मणाः सर्वकामैस्ते सततं पार्थ तर्पिताः ।
यतयो मोक्षिणश्चैव गृहस्ताश्चैव भारत ॥ ३.३०.१२ ॥
ข้าแต่บุตรของปฤถา พราหมณ์ทั้งหลายได้รับความพอใจจากท่านอยู่เสมอในทุกความปรารถนา ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภารตะ ทั้งนักบวช ผู้แสวงหาโมกษะ และคฤหัสถ์ก็เช่นกัน
3.30.13
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्यत्राहं परिचारिका ।
आरण्यकेभ्यो वन्यानि भोजनानि प्रयच्छसि।
नादेयं ब्राह्मणेभ्यस्ते गृहे किंचन विद्यते ॥ ३.३०.१३ ॥
ที่ซึ่งข้าเคยเป็นสาวใช้ คนทั้งหลายรับประทานจากภาชนะทองคำ แต่ท่านกลับให้อาหารจากป่าแก่ผู้อยู่ในป่า และในบ้านของท่านไม่เหลืออะไรที่จะให้แก่พราหมณ์เลย
3.30.14
यदिदं वैश्वदेवान्ते सायं प्रातः प्रदीयते ।
तद्दत्त्वाऽतिथिभृत्येभ्योराजञ्शिष्टेनजीवसि ॥ ३.३०.१४ ॥
ข้าแต่พระราชา อาหารที่ถวายทุกเช้าและเย็นเมื่อจบพิธีไวศวเทพ ท่านให้แก่แขกและผู้รับใช้แล้ว จึงดำรงชีวิตด้วยส่วนที่เหลือ
3.30.15
इष्टयः पशुबन्धाश्च काम्यनैमित्तिकाश्च ये ।
वर्तन्ते पाकयज्ञाश्च सदा यज्ञाश्च तेऽनघ ॥ ३.३०.१५ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป พิธีอิษฏิ การผูกสัตว์บูชายัญ พิธีที่ทำเพราะความปรารถนาและเหตุการณ์พิเศษ พิธีปากยัญ และยัญอื่นๆ ของท่าน ยังดำเนินอยู่เป็นนิตย์ทุกเมื่อ
3.30.16
अस्मिन्नपि महारण्ये विजने दस्युसेविते ।
राष्ट्रादपेत्य वसतो धर्मस्ते नावसीदति ॥ ३.३०.१६ ॥
แม้ในป่าใหญ่แห่งนี้ อันเปลี่ยวและมีโจรผู้ร้ายอาศัยอยู่ ท่านซึ่งอยู่ห่างจากแว่นแคว้น ธรรมของท่านก็ไม่เสื่อมถอยลง
3.30.17
अश्वमेधो राजसूयः पौण्डरीकोऽथ गोसवः ।
इष्टास्त्वया महायज्ञाबहवोऽन्ये सदक्षिणाः ॥ ३.३०.१७ ॥
อัศวเมธ ราชสูยะ เปาณฑรีกะ และโคสวะ พร้อมด้วยค่าทักษิณา และยัญใหญ่อื่นๆ อีกมากมาย ท่านได้ประกอบแล้ว
3.30.18
राजन्परीतया बुद्ध्या विषमेऽक्षपराजये ।
पार्थ मित्राणि चास्मांश्च वसूनि च पराजितः ॥ ३.३०.१८ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าแต่บุตรของปฤถา จิตของท่านถูกทำให้หลงไปเมื่อพ่ายแพ้ในการเล่นลูกเต๋าที่ไม่เท่าเทียม ท่านจึงเสียมิตร เสียเรา และเสียทรัพย์สมบัติไป
3.30.19
ऋजोर्मृदोर्बदान्यस्य धीमतः सत्यवादिनः ।
कथमक्षव्यसनजा बुद्धिरापतिता तव ॥ ३.३०.१९ ॥
ปัญญาอันเกิดจากความหมกมุ่นในการเล่นลูกเต๋านี้ มาถึงท่านได้อย่างไร ทั้งที่ท่านเป็นผู้ซื่อตรง อ่อนโยน เอื้อเฟื้อ ฉลาด และพูดความจริง
3.30.20
अतीव मोह आयाति मनश् परिदूयते ।
निशाम्य व्यसनं पार्थ तवेदमतिदुःसहम् ॥ ३.३०.२० ॥
ข้าแต่บุตรของปฤถา เมื่อเห็นความทุกข์ยากของท่านนี้ที่ทนได้ยากยิ่ง ความหลงอันใหญ่หลวงก็เข้ามาครอบงำข้า และใจของข้าก็เจ็บปวดอย่างยิ่ง
3.30.21
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ईश्वरस्य वशे लोकस्तिष्ठते नात्मनो यथा ॥ ३.३०.२१ ॥
ในเรื่องนี้ผู้คนยังเล่าเรื่องเก่าแก่นี้ไว้ว่า โลกดำรงอยู่ใต้อำนาจของพระผู้เป็นเจ้า ไม่ได้ดำรงอยู่ใต้อำนาจของตนเอง
3.30.22
धातैव खलु भूतानां सुखदुःखे प्रियाप्रिये ।
ददाति सर्वमीशानः पुरस्ताच्छुक्रमुच्चरन् ॥ ३.३०.२२ ॥
แท้จริงแล้วเพียงผู้สร้างเท่านั้นที่ประทานความสุขและความทุกข์ สิ่งที่รักและสิ่งที่ไม่รักแก่สรรพสัตว์ พระผู้เป็นเจ้าผู้ประกาศสิ่งที่จะมาถึงไว้ล่วงหน้า ทรงประทานทุกสิ่ง
3.30.23
यथा दारुमयीं योषां नरो धीरः समाहितः ।
इङ्ग्यत्यङ्गमङ्गानि तथा राजन्निमाः प्रजाः ॥ ३.३०.२३ ॥
เหมือนคนที่มีสติและตั้งใจมั่นขยับแขนขาของหุ่นไม้ โอ้พระราชา ประชาชนเหล่านี้ก็ถูกขยับเช่นนั้น
3.30.24
आकाश इव भूतानि व्याप्य सर्वाणि भारत ।
ईश्वरो विदधातीह कल्याणं यच्च पापकम् ॥ ३.३०.२४ ॥
โอ้ผู้สืบเชื้อสายภรต เหมือนอากาศที่แผ่ซ่านไปทั่วสรรพสัตว์ พระผู้เป็นเจ้าในโลกนี้ทรงกำหนดทั้งสิ่งที่ดีและสิ่งที่ชั่ว
3.30.25
शकुनिस्तन्तुबद्धो वा नीयतेऽयमनीश्वरः ।
ईश्वरस्य वशे तिष्ठन्नान्येषामात्मनः प्रभुः ॥ ३.३०.२५ ॥
เหมือนนกที่ถูกผูกด้วยเชือก หรือสัตว์ที่ไร้อำนาจ คนผู้นี้ถูกนำไปโดยไม่มีอำนาจ เขายืนอยู่ใต้อำนาจของพระผู้เป็นเจ้า จึงไม่เป็นนายของตนเองหรือของผู้อื่น
3.30.26
मणिः सूत्र इव प्रोतो नस्योत इव गोवृषः ।
धातुरादेशमन्वेति तन्मयो हि तदर्पणः ॥ ३.३०.२६ ॥
เหมือนอัญมณีที่ร้อยด้วยด้าย หรือวัวตัวผู้ที่ถูกจูงด้วยเชือกที่จมูก เขาปฏิบัติตามคำสั่งของผู้สร้าง ด้วยเหตุที่ใจของเขาจดจ่ออยู่กับพระองค์ เขาจึงมอบตนแด่พระองค์
3.30.27
नात्माथीनो मनुष्योऽयं कालं भजतिं कंचन ।
स्रोतसो मध्यमापन्नः कूलवृक्ष इव च्युतः ॥ ३.३०.२७ ॥
มนุษย์ผู้นี้ไม่ได้พึ่งพาตนเอง เขาไม่อาจมีความสุขกับกาลเวลาใดเลย เหมือนต้นไม้ริมฝั่งที่ถูกถอนรากและตกลงไปกลางกระแสน้ำ เขาก็ถูกพัดพาไป
3.30.28
अज्ञो जन्तुरनीशोऽयमात्मनः सुखदुःखयोः ।
ईश्वरप्रेरितो गच्छेत्स्वर्गं नरकमेव च ॥ ३.३०.२८ ॥
สัตว์ผู้ไม่รู้นี้ไม่มีอำนาจเหนือความสุขและความทุกข์ของตนเอง ถูกพระผู้เป็นเจ้าผลักดันจึงไปสู่สวรรค์หรือนรก
3.30.29
यथा वायोस्तृणाग्राणि वशं यान्ति बलीयसः ।
धातुरेवं वशं यान्ति सर्वभूतानि भारत ॥ ३.३०.२९ ॥
เหมือนปลายใบหญ้าตกอยู่ใต้อำนาจของลมที่แรงกล้า โอ้ภรต สรรพสัตว์ก็ตกอยู่ใต้อำนาจของผู้สร้างฉันนั้น
3.30.30
आर्ये कर्मणि युञ्जानः पापे वा पुनरीश्वः ।
व्याप्य भूतानि चरते न चायमिति लक्ष्यते ॥ ३.३०.३० ॥
พระผู้เป็นเจ้าองค์นั้นทรงให้คนลงมือทำการอันประเสริฐหรือการอันชั่วร้าย ทรงแผ่ซ่านไปในสรรพสัตว์และเคลื่อนไหวท่ามกลางพวกเขา แต่ไม่มีใครรู้จักว่าพระองค์คือ 'ผู้นี้'
3.30.31
हेतुमात्रमिदं धातुः शरीरं क्षेत्रसंज्ञितम् ।
येन कारयते कर्म शुभाशुभफलं विभुः ॥ ३.३०.३१ ॥
ร่างกายนี้เรียกว่าเขตแดน เป็นเพียงเครื่องมือของผู้สร้าง ซึ่งด้วยร่างกายนี้ ผู้ทรงฤทธานุภาพทรงให้สรรพสัตว์กระทำกรรม อันให้ผลดีและผลร้าย
3.30.32
पश्य मायाप्रभावोऽयमीश्वरेण यथा कृतः ।
यो हन्ति भूतैर्भूतानि मोहयित्वाऽऽत्ममायया ॥ ३.३०.३२ ॥
จงดูเถิด อำนาจแห่งมายานี้พระผู้เป็นเจ้าทรงสร้างขึ้นอย่างไร พระองค์ทรงทำให้สรรพสัตว์หลงด้วยมายาของพระองค์เอง แล้วทรงสังหารสัตว์ด้วยสัตว์
3.30.33
अन्यथा परिदृष्टानि मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
अन्यथा परिवर्तन्ते वेगा इव नभस्वतः ॥ ३.३०.३३ ॥
สิ่งที่ฤๅษีผู้เห็นความจริงมองเห็นย่อมปรากฏต่างไป สิ่งเหล่านั้นก็เปลี่ยนแปลงไปต่างๆ เหมือนกระแสลมที่รุนแรง
3.30.34
अन्यथैव हि वर्तन्ते पुरुषास्तानि तानि च ।
अन्यथैव प्रभुस्तानि करोति विकरोति च ॥ ३.३०.३४ ॥
มนุษย์ก็ประพฤติต่อสิ่งต่างๆ ต่างออกไป และพระผู้เป็นเจ้าทรงทำให้สิ่งเหล่านั้นต่างไป ทรงเปลี่ยนแปลงสิ่งเหล่านั้นให้เป็นอย่างอื่นด้วย
3.30.35
यथा काष्ठेन वा काष्ठमश्मानं चाश्मना पुनः ।
अयसा चाप्ययश्छिन्द्यान्निर्विचेष्टमचेतनम् ॥ ३.३०.३५ ॥
เหมือนไม้อาจตัดไม้ หรือหินตัดหิน และเหล็กตัดเหล็กอีกครั้ง ทั้งที่สิ่งนั้นไม่เคลื่อนไหวและไร้สำนึก
3.30.36
एवं स भगवान्देवः स्वयंभूः प्रपितामहः ।
निहन्ति भूतैर्भूतानि छद्म कृत्वा युधिष्ठिर ॥ ३.३०.३६ ॥
ดังนั้น พระผู้เป็นเจ้าองค์นั้น ทรงเป็นเทพผู้ประเสริฐ ผู้ดำรงอยู่ด้วยพระองค์เอง เป็นปู่ทวดผู้ยิ่งใหญ่ โอ้ยุธิษฐิระ ทรงแสร้งทำเป็นอื่น แล้วสังหารสัตว์ด้วยสัตว์
3.30.37
संप्रयोज्य वियोज्यायं कामकारकरः प्रभुः ।
क्रीडते भगवान्भूतैर्बालः क्रीडनकैरिव ॥ ३.३०.३७ ॥
พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงกระทำตามพระประสงค์ ทรงประสานและแยกสัตว์ทั้งหลาย แล้วทรงเล่นกับสัตว์เหล่านั้นดุจเด็กเล่นกับของเล่น
3.30.38
न मातृपितृवद्राजन्धाता भूतेषु वर्तते ।
रोषादिव प्रवृत्तो।़यं यथाऽयमितरो जनः ॥ ३.३०.३८ ॥
โอ้พระราชา ผู้สร้างมิได้ประพฤติต่อสรรพสัตว์เหมือนมารดาหรือบิดา เขาทำการเหมือนถูกความโกรธผลักดัน เหมือนคนธรรมดาอื่นๆ
3.30.39
आर्याञ्शीलवो दृष्ट्वा हीमतो वृत्तिकर्शितान् ।
अनार्यान्सुखिनश्चैव विह्वलानिव चिन्तये ॥ ३.३०.३९ ॥
เมื่อเห็นผู้ประเสริฐ ผู้มีศีลธรรม ผู้ถ่อมตน ถูกความเป็นอยู่บั่นทอนให้อ่อนแรง และเห็นผู้ต่ำทรามกลับมีความสุข ข้าพเจ้าก็ครุ่นคิดอยู่เหมือนผู้วิปลาส
3.30.40
तवेमामापदं दृष्ट्वा समृद्धिं च सुयोधने ।
धातारं गर्हये पार्थ विषमं योऽनुपश्यति ॥ ३.३०.४० ॥
โอ้ปารถ เมื่อเห็นความทุกข์ยากของท่าน และความเจริญรุ่งเรืองของสุโยธนะ ข้าพเจ้าจึงติเตียนผู้สร้างผู้มองโลกด้วยความลำเอียง
3.30.41
आर्यशास्त्रातिगे क्रूरे लुब्धे धर्मापचायिनि ।
धार्तराष्ट्रे श्रियं दत्त्वा धाता किं फलमश्नुते ॥ ३.३०.४१ ॥
ผู้สร้างจะได้รับผลอะไรเล่า เมื่อประทานสมบัติให้แก่โอรสของธฤตราษฎร์ ผู้ล่วงเกินคัมภีร์อันประเสริฐ โหดร้าย โลภมาก และละเมิดธรรม
3.30.42
कर्मचेत्कृतमन्वेति कर्तारं नान्यमृच्छति ।
कर्मणा तेन पापेन लिप्यते नूनमीश्वरः ॥ ३.३०.४२ ॥
หากการกระทำที่ได้ทำไปติดตามเพียงผู้กระทำ และไม่ไปถึงผู้อื่น ก็แน่นอนว่าพระผู้เป็นเจ้าย่อมถูกมลทินจากกรรมชั่วนั้น
3.30.43
अथ कर्मकृतं पापं न चेत्कर्तारमृच्छति ।
कारणं बलमेवेह जनाञ्शोचामि दुर्बलान् ॥ ३.३०.४३ ॥
หากบาปที่กระทำไว้ไม่ไปถึงผู้กระทำ ในโลกนี้กำลังเท่านั้นเป็นเหตุ ข้าพเจ้าโศกเศร้าเพราะผู้คนที่อ่อนแอ