महाभारत · अध्याय 3.304
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.304.1
किं तद्गुह्यं न चाख्यातं कर्णायेहोष्णरश्मिना ।
कीदृशेकुण्डले ते च कवचं रचैव कीदृशम् ॥ ३.३०४.१ ॥
येथे उष्ण किरणांच्या सूर्याने कर्णाला सांगितले नाही ते गुह्य काय होते? त्याची कुंडले कशी होती आणि कवचही कसे होते?
3.304.2
कुतश्च कवचं तस्यं कुण्डलेचैव सत्तम ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे ब्रूहि तपोधन ॥ ३.३०४.२ ॥
हे सत्तमा, त्याचे कवच आणि कुंडले कोठून आली? हे मला ऐकायचे आहे; हे तपोधना, ते मला सांगा.
3.304.3
अहं राजन्ब्रवीम्येतत्तस्य गुह्यं विभावसोः ।
यादृशे कुण्डले ते च कवचं वैव यादृशम् ॥ ३.३०४.३ ॥
हे राजा, विभावसूचे (सूर्याचे) ते गुह्य मी सांगतो—त्याची कुंडले कशी होती आणि कवच कसे होते ते.
3.304.4
कुन्तिभोजं पुरा राजन्ब्राह्मणः पर्युपस्थितः ।
तिग्मतेजा महान्प्रांशुः श्मश्रुदण्डजटाधरः ॥ ३.३०४.४ ॥
हे राजा, पूर्वी कुंतिभोजाकडे एक ब्राह्मण आला—तीक्ष्ण तेजाचा, महान, उंच, दाढी, दंड आणि जटा धारण केलेला.
3.304.5
दर्सनीयोऽनवद्याङ्गस्तेजसा प्रज्वलन्निव ।
मधुपिङ्गो मधुरवाक्तपःस्वाध्यायभूषणः ॥ ३.३०४.५ ॥
पाहण्यास सुंदर, निर्दोष अवयवांचा, तेजाने जणू प्रज्वलित, मधासारखा पिंगट, मधुर वाणीचा, तप आणि स्वाध्याय हेच भूषण असलेला.
3.304.6
स राजानं कुन्तिभोजमब्रवीत्सुमहातपाः ।
भिक्षामिच्छामि वै भोक्तुं तव गेहे विमत्सर ॥ ३.३०४.६ ॥
तो महातपस्वी राजा कुंतिभोजाला म्हणाला—“हे निर्मत्सरा, मला तुझ्या घरी भिक्षा घ्यावी अशी इच्छा आहे.”
3.304.7
न मे व्यलीकं कर्तव्यं त्वया वा तव चानुगैः ।
एवं वत्स्यामि ते गेहे यदि ते रोचतेऽनघ ॥ ३.३०४.७ ॥
जर तुला रुचत असेल तर तुझ्याकडून किंवा तुझ्या सेवकांकडून माझा अपमान होऊ नये; अशा रीतीने मी तुझ्या घरी राहीन, हे निष्पाप.
3.304.8
यथाकामं च गच्छेयमागच्छेयं तथैव च ।
शय्यासने च मे राजन्नापराध्येत कश्चन ॥ ३.३०४.८ ॥
मी इच्छेनुसार जावे आणि यावे; हे राजा, माझ्या शय्येबाबत आणि आसनाबाबत कोणाकडूनही अपराध होऊ नये.
3.304.9
तमब्रवीत्कुन्तिभोजः प्रीतियुक्तमिदं वचः ।
एवमस्तु परंचेति पुनश्चैवमथाब्रवीत् ॥ ३.३०४.९ ॥
कुन्तिभोज प्रेमाने भरलेले हे वचन त्याला म्हणाला, 'असेच होवो, फारच चांगले.' मग पुन्हा असे म्हणाला.
3.304.10
मम कन्या महाप्राज्ञ पृथा नाम यशस्विनी ।
शीलवृत्तान्विता साध्वी नियताऽनवमानिनी ॥ ३.३०४.१० ॥
हे महाप्राज्ञा, माझी कन्या पृथा नावाची यशस्विनी आहे; ती शील आणि आचरणाने युक्त, साध्वी, संयमी आणि कोणाचाही अपमान न करणारी आहे.
3.304.11
उपस्थास्यति सा त्वां वै पूजयाऽनवमत्य च ।
तस्याश्च शीलवृत्तेन तुष्टिं समुपयास्यसि ॥ ३.३०४.११ ॥
ती तुमची सेवा आदराने आणि अनादर न करता करेल; आणि तिच्या शील आणि आचरणाने तुम्हाला समाधान लाभेल.
3.304.12
एवमुक्त्वा तु तं विप्रमभिपूज्य यथाविधि ।
उवाच कन्यामभ्येत्य पृथां पृथुललोचनाम् ॥ ३.३०४.१२ ॥
असे बोलून, त्या ब्राह्मणाचा यथाविधी सत्कार करून, तो विशाल नेत्रांच्या पृथा कन्येजवळ जाऊन म्हणाला.
3.304.13
अयं वत्से महाभागो ब्राह्मणो वस्तुमिच्छति ।
मम गेहे मया चास्य तथेत्येवं प्रतिश्रुतम् ॥ ३.३०४.१३ ॥
हे कन्ये, हा महाभाग्यवान ब्राह्मण माझ्या घरात राहू इच्छितो. मी त्यांना तसे वचन दिले आहे.
3.304.14
त्वयि वत्से परायत्तं ब्राह्मणस्याभिराधनम् ।
तन्मे वाक्यममिथ्या त्वं कर्तुमर्हसि कर्हिचित् ॥ ३.३०४.१४ ॥
हे कन्ये, ब्राह्मणाची सेवा आणि त्यांचे समाधान तुझ्यावर अवलंबून आहे. म्हणून माझे वचन कधीही खोटे ठरू देऊ नकोस.
3.304.15
अयं तपस्वी भगवान्स्वाध्यायनियतो द्विजः ।
यद्यद्ब्रूयान्महातेजास्तत्तद्देयमात्सरात् ॥ ३.३०४.१५ ॥
हे तपस्वी, भगवान, स्वाध्यायात निष्ठ असलेले द्विज महातेजस्वी आहेत. ते जे जे सांगतील ते मत्सरावाचून द्यावे.
3.304.16
ब्राह्मणा हि परं तेजो ब्राह्मणा हि परं तपः ।
ब्राह्मणानां नमस्कारैः सूर्यो दिवि विराजते ॥ ३.३०४.१६ ॥
ब्राह्मण हेच परम तेज आहेत, ब्राह्मण हेच परम तप आहेत. ब्राह्मणांना केलेल्या नमस्कारांनीच सूर्य आकाशात तळपतो.
3.304.17
अमानयन्हि दाण्डक्यो वातापिश्च महासुरः ।
निहतो ब्रह्मदण्डेन तालजङ्घस्तथैव च।
वैन्ध्याद्रिश्च समुद्रश्च नद्दुषश्च विहिंसितः ॥ ३.३०४.१७ ॥
दाण्डाक्य आणि महासुर वातापी यांनी ब्राह्मणांचा अपमान केला, म्हणून ते ब्रह्मदंडाने मारले गेले. तालजंघही तसाच मारला गेला. विंध्य पर्वत, समुद्र आणि नद्दुष यांनाही पीडा झाली.
3.304.18
सोयं वत्से महाभार आहितस्त्वयि सांप्रतम् ।
त्वं सदा नियता कुर्या ब्राह्मणस्याभिराधनम् ॥ ३.३०४.१८ ॥
हे कन्ये, हा मोठा भार आता तुझ्यावर ठेवला आहे. तू सदैव संयमाने ब्राह्मणाची सेवा करून त्यांना प्रसन्न करावेस.
3.304.19
जानामि प्रणिधानं ते बाल्यात्प्रभृति नन्दिनि ।
ब्राह्मणेष्विह सर्वेषु गुरुबन्धुषु चैव ह ॥ ३.३०४.१९ ॥
हे नंदिनी, लहानपणापासून येथील सर्व ब्राह्मण, गुरुजन आणि नातेवाईक यांच्याविषयी तुझी निष्ठा मला ठाऊक आहे.
3.304.20
तथा प्रेष्येषु सर्वेषु मित्रसंबन्धिमातृषु ।
मयि चैव यथावत्त्वंसर्वमावृत्य वर्तसे ॥ ३.३०४.२० ॥
त्याचप्रमाणे सर्व सेवक, मित्र, नातेवाईक, माता आणि माझ्याविषयीही तू सर्व काही बाजूला ठेवून यथायोग्य वागतेस.
3.304.21
न ह्यतुष्टो जनोऽस्तीह पुरे चान्तःपुरे च ते ।
सम्यग्वृत्त्याऽनवद्याङ्गि तव भृत्यजनेष्वपि ॥ ३.३०४.२१ ॥
हे निर्दोष अवयवांच्या सुंदरी, या नगरात, अंतःपुरात आणि तुझ्या सेवकांमध्येही तुझ्या सम्यक् वर्तनामुळे कोणीही असमाधानी नाही.
3.304.22
संदेष्टव्यां तु मन्ये त्वां द्विजातिं कोपनं प्रति ।
पृथे बालेति कृत्वा वै सुता चासिममेति च ॥ ३.३०४.२२ ॥
परंतु हे पृथे, कोपी ब्राह्मणाबाबत तुला काही सूचना द्याव्यात असे मला वाटते; तू बालिका आहेस आणि माझीही कन्या आहेस.
3.304.23
वृष्णीनां च कुले जाता शूरस् दयिता सुता ।
दत्ता प्रीतिमता मह्यं पित्रा बाला पुरास्वयम् ॥ ३.३०४.२३ ॥
वृष्णि कुलात जन्मलेली, शूराची प्रिय कन्या; पूर्वी ती बालिका असताना प्रेमळ पित्याने स्वतः मला तिला दिले होते.
3.304.24
वसुदेवस् भगिनी सुतानां प्रवरा मम ।
अग्र्यमग्रे प्रतिज्ञाय तेनासि दुहिता मम ॥ ३.३०४.२४ ॥
वसुदेवाची भगिनी, माझ्या कन्यांमध्ये श्रेष्ठ; आधीच उत्तम वचन देऊन त्याने तुला माझी कन्या बनवले आहे.
3.304.25
तादृशे हि कुले जाता कुले मम विवर्धिता ।
सुखात्सुखमनुप्राप्ता ह्रदाद्ध्रदमिवापगा ॥ ३.३०४.२५ ॥
तू अशाच कुलात जन्मलीस आणि माझ्या कुलात वाढलीस; जशी नदी एका डोहातून दुसऱ्या डोहात जाते, तशी सुखातून सुखाकडे गेलीस.
3.304.26
दौष्कुलेया विशेषेण कथंचित्प्रग्रहं गताः ।
बालभावाद्विकुर्वन्ति प्रायशः प्रमदाः शुभे ॥ ३.३०४.२६ ॥
वाईट कुळातील स्त्रिया विशेषतः कशाबशा संयमाला येतात; हे शुभे, स्त्रिया बहुधा बालबुद्धीमुळे बिघडतात.
3.304.27
पृथे राजकुले जन्म रूपं चापि तवाद्भुतम् ।
तेन तेनासि संपन्ना समुपेता च भामिनि ॥ ३.३०४.२७ ॥
हे पृथे, राजकुळात तुझा जन्म झाला आणि तुझे रूपही अद्भुत आहे; हे भामिनी, त्यामुळेच तू संपन्न आणि युक्त आहेस.
3.304.28
सा त्वं दर्पं परित्यज्य दम्भं मानं च भामिनि ।
आराध्यवरदं विप्रं श्रेयसा योक्ष्यसे पृथे ॥ ३.३०४.२८ ॥
तू गर्व, दांभ आणि मान सोडून, हे भामिनी, वरदाता ब्राह्मणाची आराधना कर; हे पृथे, तू कल्याणाशी जोडली जाशील.
3.304.29
एवं प्राप्स्यसि कल्याणि कल्याणमनघे ध्रुवम् ।
कोपिते च द्विजश्रेष्ठे कुत्स्नं दह्येत मे कुलम् ॥ ३.३०४.२९ ॥
अशाने, हे कल्याणी, हे निष्पापे, तू निश्चितपणे कल्याण पावशील; पण श्रेष्ठ द्विज कोपला तर माझे संपूर्ण कुळ जळून जाईल.