মহাভারত · অধ্যায় 3.308
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.308.1
सा तु कन्या बहुविधं ब्रुवन्ती मधुरं वचः ।
अनुनेतुं सहस्रांशुं न शशाक मनस्विनी ॥ ३.३०८.१ ॥
সেই কন্যা নানাভাবে মধুর বাক্য বলেও সহস্রাংশু সূর্যকে প্রসন্ন করতে পারল না।
3.308.2
न शशाक यदा बाला प्रत्याख्यातुं तमोनुदम् ।
भीता शापात्ततो राजन्दध्यौ दीर्घमथान्तरम् ॥ ३.३०८.२ ॥
সেই বালিকা অন্ধকারনাশক সূর্যকে প্রত্যাখ্যান করতে না পেরে, হে রাজন, অভিশাপের ভয়ে দীর্ঘক্ষণ চিন্তা করল।
3.308.3
अनागसः पितुः शापो ब्राह्मणस्य तथैव च ।
मन्निमित्तः कथं न स्यात्क्रुद्धादस्माद्विभावसोः ॥ ३.३०८.३ ॥
নিরপরাধ পিতা ও ব্রাহ্মণের অভিশাপ আমার কারণে এই ক্রুদ্ধ বিভাবসুর থেকে কেন হবে না?
3.308.4
बालेनापि सता मोहाद्भृशं सापह्नवान्यपि ।
नाऽभ्यासादयितव्यानि तेजांसि च तपांसि च ॥ ३.३०८.४ ॥
বালক হলেও সজ্জন মোহবশত অতিশয় গোপন তেজ ও তপস্যার কাছে যাবে না।
3.308.5
साहमद्य भृशं भीता गृहीत्वा च करे भृशम् ।
कथं त्वकार्यं कुर्यां वै प्रदानं ह्यात्मनः स्वयम् ॥ ३.३०८.५ ॥
আমি আজ অত্যন্ত ভীত, হাত ধরেও, অকাজ কীভাবে করব, নিজেকেই স্বয়ং সমর্পণ করা?
3.308.6
सा वै शापपरित्रस्ता बहु चिन्तयती हृदा ।
मोहेनाभिपरीताङ्गी स्मयमाना पुनःपुनः ॥ ३.३०८.६ ॥
অভিশাপে অত্যন্ত ত্রস্ত সে, হৃদয়ে বহু চিন্তা করতে করতে, মোহে অঙ্গ আচ্ছন্ন হয়ে, বারবার হাসতে লাগল।
3.308.7
तं देवमब्रवीद्भीता बन्धूनां राजसत्तम ।
व्रीडाविह्वलया वाचा शापत्रस्ता विशांपते ॥ ३.३०८.७ ॥
হে রাজশ্রেষ্ঠ, শাপে ত্রস্ত ও লজ্জায় বিহ্বল কণ্ঠে ভীতা সে সেই দেবতাকে তার আত্মীয়দের বিষয়ে এই কথা বলল, হে প্রজাপালক।
3.308.8
पिता मे ध्रियते देव माता चान्ये च बान्धवाः ।
न तेषु ध्रियमाणएषु विदिलोपो भवेदयम् ॥ ३.३०८.८ ॥
হে দেব, আমার পিতা জীবিত আছেন, মাতা ও অন্যান্য আত্মীয়রাও আছেন। তাঁরা জীবিত থাকতে এটি বিধিলঙ্ঘন হবে।
3.308.9
त्वया तु संगमो देव यदि स्याद्विधिवर्जितः ।
मन्निमित्तं कुलस्यास्य लोकेऽकीर्तिर्न संशयः ॥ ३.३०८.९ ॥
হে দেব, তোমার সঙ্গে এই মিলন যদি বিধিহীন হয়, তবে আমার কারণে এই কুলের জগতে অখ্যাতি হবে, সন্দেহ নেই।
3.308.10
अथवा धर्ममेतं त्वं मन्यसे तपतांवर ।
ऋते प्रदानाद्बन्धुभ्यस्तव कामं करोम्यहम् ॥ ३.३०८.१० ॥
অথবা হে তপস্বীশ্রেষ্ঠ, তুমি যদি একেই ধর্ম মনে কর, তবে আত্মীয়দের দান ছাড়াই আমি তোমার ইচ্ছা পূরণ করব।
3.308.11
आत्मप्रदानं दुर्धर्ष तव कृत्वासती त्वहम् ।
त्वयि धर्मो यशश्चैव कीर्तिरायुश्च देहिनाम् ॥ ३.३०८.११ ॥
হে দুর্ধর্ষ, তোমাকে আমি নিজেকে দান করলে আমি অসতী হব। তোমাতেই ধর্ম, যশ, কীর্তি ও দেহধারীদের আয়ু প্রতিষ্ঠিত।
3.308.12
न ते पिता न ते माता गुरवो वा शुचिस्मिते ।
प्रभवन्ति प्रदाने ते भद्रं ते शृणु मे वचः ॥ ३.३०८.१२ ॥
হে শুচিস্মিতা, তোমার পিতা নন, মাতা নন, গুরুজনও নন, তোমার দানে তাঁদের কোনো অধিকার নেই। তোমার মঙ্গল হোক, আমার কথা শোনো।
3.308.13
सर्वान्कामयते यस्मात्कनेर्धातोश्च भामिनि ।
तस्मात्कन्येह सुश्रोणी स्वतन्त्रा वरवर्णिनि ॥ ३.३०८.१३ ॥
কারণ সে সকলকে কামনা করে; তাই হে সুশ্রোণী, হে ভামিনী, এখানে তুমি কন্যা, স্বাধীন, হে শ্রেষ্ঠবর্ণা।
3.308.14
नाधर्मश्चरितः कश्चित्त्वया भवति भामिनि ।
अधर्मंकुत एवाहं वरेयं लोककाम्यया ॥ ३.३०८.१४ ॥
হে ভামিনী, তোমার দ্বারা কোনো অধর্ম আচরিত হয়নি; অধর্ম আমারই দ্বারা ঘটছে; লোককল্যাণের কামনায় আমি তোমাকে বরণ করি।
3.308.15
अनावृताः स्त्रियः सर्वा नराश्च वरवर्णिनि ।
स्वभाव एष लोकानां विकारोऽन्य इति स्मृतः ॥ ३.३०८.१५ ॥
হে শ্রেষ্ঠবর্ণা, সমস্ত নারী ও পুরুষ অনাবৃত; এটাই লোকদের স্বভাব; অন্যটি বিকার বলে স্মৃত।
3.308.16
सा मया सहसंगम्य पुनः कन्या भविष्यसि ।
पुत्रश्च ते महावाद्दुर्भविष्यति न संशयः ॥ ३.३०८.१६ ॥
আমার সঙ্গে মিলিত হয়ে তুমি আবার কন্যা হবে; তোমার পুত্র মহাবাহু হবে, এতে সন্দেহ নেই।
3.308.17
यदि पुत्रो मम भवेत्त्वत्तः सर्वतमोनुद ।
कुण्डली कवची शूरो महाबाहुर्महाबलः।
अस्तु मे सङ्गमो देव अनेन समयेन ते ॥ ३.३०८.१७ ॥
তোমার থেকে যদি আমার কুণ্ডল-কবচধারী, বীর, মহাবাহু, মহাবল পুত্র হয়, হে সর্বতমোনুদ, তবে হে দেব, তোমার এই শর্তে আমার সঙ্গম হোক।
3.308.18
भविष्यति महाबाहुः कुण्डली दिव्यवर्मभृत् ।
उभयं चामृतमयं तस् भद्रे भविष्यति ॥ ३.३०८.१८ ॥
সে মহাবাহু, কুণ্ডলধারী, দিব্য কবচ পরিধানকারী হবে; হে ভদ্রে, তার এই উভয়ই অমৃতময় হবে।
3.308.19
यद्यतदमृतादस्ति कुण्डले वर्म चोत्तमम् ।
मम पुत्रस्य यं वै त्वं मत्त उत्पादयिष्यसि ॥ ३.३०८.१९ ॥
যদি এই অমৃত থেকে জাত কুণ্ডল ও উত্তম কবচ থাকে, তবে আমার থেকে তুমি যে পুত্র উৎপাদন করাবে, সে-ও তেমনই হোক।
3.308.20
अस्तु मे सङ्गमो देव यथोक्तं भगवंस्त्वया ।
त्वद्वीर्यरूपसत्वौजा धऱ्मयुक्तो भवेत्स च ॥ ३.३०८.२० ॥
হে দেব, হে ভগবান, আপনি যেমন বলেছেন, তেমনই আপনার সঙ্গে আমার মিলন হোক। আপনার বীর্য, রূপ, সত্ত্ব ও তেজে যুক্ত হয়ে সে ধর্মপরায়ণ হোক।
3.308.21
अदित्या कुण्डले राज्ञि दत्ते मे मत्तकाशिनि ।
तस्मै दास्यामि वामोरु वर्म चैवेदमुत्तमम् ॥ ३.३०८.२१ ॥
হে রানি, হে মদমত্ত দীপ্তিময়ী, অদিতি আমাকে যে কুণ্ডল দিয়েছেন, হে সুন্দর উরুযুক্তা, তাকে আমি এই উত্তম কবচও দেব।
3.308.22
परमं भगवन्नेवं सङ्गमिष्ये त्वया सह ।
यदि पुत्रो भवेदेवं यथा वदसि गोपते ॥ ३.३०८.२२ ॥
হে পরম ভগবান, এভাবে আমি আপনার সঙ্গে মিলিত হব। আপনি যেমন বলছেন, যদি এভাবে পুত্র হয়, হে গোপতি।
3.308.23
तथेत्युक्त्वा तु तां कुन्तीमाविवेश विहंगमः ।
स्वर्भानुशत्रुर्योगात्मा नाभ्यां पस्पर्श चैव ताम् ॥ ३.३०८.२३ ॥
'তথাস্তু' বলে সেই পাখি (সূর্য) কুন্তীতে প্রবেশ করল। স্বর্ভানুর শত্রু, যোগাত্মা সে নাভির দ্বারা তাঁকে স্পর্শ করল।
3.308.24
तत सा विह्वलेवासीत्कन्या सूरय्स् तेजसा ।
पपात चाथ सा देवी शयने मूढचेतना ॥ ३.३०८.२४ ॥
তখন সেই কন্যা সূর্যের তেজে যেন বিহ্বল হয়ে পড়লেন। তারপর সেই দেবী মূঢ়চেতনা হয়ে শয্যায় পড়ে গেলেন।
3.308.25
साधयिष्यामि सुश्रोणि पुत्रं वै जनयिष्यसि ।
सर्वशस्त्रभृतांश्रेष्ठं कन्या चैव भविष्यसि ॥ ३.३०८.२५ ॥
হে সুন্দর কটিদেশা, আমি তা সাধন করব; তুমি নিশ্চয়ই এক পুত্রের জন্ম দেবে, যে সকল অস্ত্রধারীর মধ্যে শ্রেষ্ঠ হবে, আর তুমি কন্যাই থাকবে।
3.308.26
ततः सा व्रीडिता बाला तदा सूर्यमथाब्रवीत् ।
एवमस्त्विति राजेन्द्रप्रस्थितं भूरिवर्चसम् ॥ ३.३०८.२६ ॥
তখন লজ্জিতা সেই বালিকা, সম্মুখে উপস্থিত মহাতেজা সূর্যকে বলল: 'তাই হোক' — হে রাজেন্দ্র।
3.308.27
इतिस्मोक्ता कुन्तिराजात्मजा सा ।
विवस्वन्तं याचमाना सलज्जा।
तस्मिन्पुण्ये शयनीये पपात ।
मोहाविष्टा वेपमाना लतेव ॥ ३.३०८.२७ ॥
এভাবে কথিতা কুন্তিরাজের কন্যা, বিবস্বানের কাছে অনুনয় করতে করতে, লজ্জায়, সেই পবিত্র শয্যায় পড়ে গেল — মোহাবিষ্ট, লতার মতো কাঁপতে কাঁপতে।
3.308.28
तिग्मांशुस्तां तेजसा मोहयित्वा ।
योगेनाविश्यात्मसंस्थां चकार।
न चैवैनां दूषयामास भानुः ।
संज्ञां लेभे भूय एवात बाला ॥ ३.३०८.२८ ॥
তীক্ষ্ণরশ্মি সূর্য তাঁর তেজে তাকে মোহিত করে, যোগবলে তার অন্তরাত্মায় প্রবেশ করে তা সাধন করলেন; ভানু তাকে দূষিত করেননি; সেই বালিকা আবার চেতনা ফিরে পেল।