মহাভারত · অধ্যায় 3.312
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.312.1
एवं हृतायां भार्यायां प्राप्य क्लेशमनुत्तमम् ।
प्रतिपद्य ततः कृष्णां किमकुर्वत पाण्डवाः ॥ ३.३१२.१ ॥
এইভাবে ভার্যা অপহৃত হলে, পরম ক্লেশ পেয়ে, তারপর কৃষ্ণাকে লাভ করে পাণ্ডবরা কী করলেন?
3.312.2
एवं हृतायां कृष्णायां प्राप्य क्लेशमनुत्तमम् ।
विहाय काम्यकं राजा सह भ्रातृभिरच्युतः ॥ ३.३१२.२ ॥
এইভাবে কৃষ্ণা অপহৃত হলে, পরম ক্লেশ পেয়ে, রাজা অচ্যুত ভাইদের সঙ্গে কাম্যক বন ত্যাগ করলেন।
3.312.3
पुनर्द्वैतवनं रम्यमाजगाम युधिष्ठिरः ।
स्वादुमूलफलं रम्यं विचित्रबहुपादपम् ॥ ३.३१२.३ ॥
যুধিষ্ঠির আবার মধুর মূল-ফল ও বিচিত্র বহু বৃক্ষে ভরা রমণীয় দ্বৈতবনে এলেন।
3.312.4
अनुभुक्तफलाहाराः सर्व एव मिताशनाः ।
न्यवसन्पाण्डवास्तत्रकृष्णया सह भार्यया ॥ ३.३१२.४ ॥
পাণ্ডবেরা সকলে আস্বাদিত ফল আহার করে, অল্প আহার করে, সেখানে ভার্যা কৃষ্ণার সঙ্গে বাস করলেন।
3.312.5
वसन्द्वैतवने राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ३.३१२.५ ॥
দ্বৈতবনে বাসকারী কুন্তীপুত্র রাজা যুধিষ্ঠির, ভীমসেন, অর্জুন এবং মাদ্রীপুত্র দুই পাণ্ডব।
3.312.6
ब्राह्मणार्थे पराक्रान्ता धर्मात्मानो यतव्रताः ।
क्लेशमार्च्छन्त विपुलं सुखोदर्कं परंतपाः ॥ ३.३१२.६ ॥
ব্রাহ্মণদের জন্য পরাক্রম দেখানো, ধর্মাত্মা, ব্রতনিষ্ঠ, শত্রুতাপন পাণ্ডবেরা বিপুল ক্লেশ বহন করলেন; যার ফল সুখ।
3.312.7
तस्मिन्प्रतिवसन्तस्ते यत्प्रापुः कुरुसत्तमाः ।
वने क्लेशं सुखोदर्कं तत्प्रवक्ष्यामि ते शृणु ॥ ३.३१२.७ ॥
সেখানে বাসকালে কুরুশ্রেষ্ঠগণ বনে যে ক্লেশ লাভ করেছিলেন, যার পরিণাম সুখ — তা আমি তোমাকে বলব, শোনো।
3.312.8
अरणीसहितं भाण्डं ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।
मृगस् घर्षणस्य विपाणे समसज्जत ॥ ३.३१२.८ ॥
তপস্বী ব্রাহ্মণের অরণিসহ পাত্রটি ঘষে চলা হরিণের শিঙে আটকে গেল।
3.312.9
तदादाय गतो राजंस्त्वरमाणो महामृगः ।
आश्रमान्तरितः शीघ्रं प्लवमानो महाजवः ॥ ३.३१२.९ ॥
হে রাজন! তা নিয়ে সেই মহামৃগ দ্রুত চলে গেল — আশ্রম থেকে অদৃশ্য হয়ে, লাফিয়ে লাফিয়ে, অতি বেগে।
3.312.10
ह्रियमाणं तु तं दृष्ट्वा स विप्रः कुरुसत्तम ।
त्वरितोऽभ्यागमत्तत्रअग्निहोत्रपरीप्सया।
तेषां तु वसतां तत्र पाण्डवानां महारथम् ॥ ३.३१२.१० ॥
হে কুরুশ্রেষ্ঠ! তা হরণ করে নিয়ে যেতে দেখে সেই ব্রাহ্মণ অগ্নিহোত্রের উপকরণ ফিরে পাওয়ার ইচ্ছায় দ্রুত সেখানে বসবাসকারী পাণ্ডব মহারথদের কাছে এলেন।
3.312.11
अजातशत्रुमासीनं भ्रातृभिः सहितं वने ।
आगम्य ब्राह्मणस्तूर्णं संतप्तश्चेदमब्रवीत् ॥ ३.३१२.११ ॥
বনে ভ্রাতাদের সঙ্গে উপবিষ্ট অজাতশত্রুর কাছে ব্রাহ্মণ দ্রুত এসে, সন্তপ্ত হয়ে এই কথা বললেন।
3.312.12
अरणीसहितं भाण्डं समासक्तं वनस्पतौ ।
मृगस्य घऱ्षमाणस्य विषाणे समसज्जत ॥ ३.३१२.१२ ॥
অরণিসহ পাত্রটি একটি গাছে — ঘষে চলা হরিণের শিঙে — আটকে ছিল।
3.312.13
तमादाय गतो राजंस्त्वरमाणो महामृगः ।
आश्रमात्त्वरितः शीघ्रं प्लवमानो महाजवः ॥ ३.३१२.१३ ॥
হে রাজন, সেটি নিয়ে সেই মহামৃগ আশ্রম থেকে দ্রুত, মহাবেগে লাফাতে লাফাতে চলে গেল।
3.312.14
तस्य गत्वा पदं राजन्नासाद्य च महामृगम् ।
अग्निहोत्रं न लुप्येत तदानयत पाण्डवाः ॥ ३.३१२.१४ ॥
হে রাজন, তার পদচিহ্ন অনুসরণ করে সেই মহামৃগের কাছে পৌঁছে, অগ্নিহোত্র যেন বিঘ্নিত না হয়, হে পাণ্ডবগণ, তা ফিরিয়ে আনো।
3.312.15
ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा सन्तप्तोऽथ युधिष्ठिरः ।
धनुरादाय कौन्तेयः प्राद्रवद्भ्रातृभिः सह ॥ ३.३१२.१५ ॥
ব্রাহ্মণের কথা শুনে যুধিষ্ঠির সন্তপ্ত হলেন; তারপর ধনুক নিয়ে কৌন্তেয় ভ্রাতাদের সঙ্গে ছুটে গেলেন।
3.312.16
सन्नद्धा धन्विनः सर्वे प्राद्रवन्नरपुङ्गवाः ।
ब्राह्मणार्थे यतन्तस्ते शीघ्रमन्वगमन्मृगम् ॥ ३.३१२.१६ ॥
সজ্জিত ধনুর্ধর সকল নরশ্রেষ্ঠ ছুটে গেলেন; ব্রাহ্মণের জন্য চেষ্টা করে তাঁরা দ্রুত সেই মৃগের অনুসরণ করলেন।
3.312.17
कर्णिनालीकनाराचानुत्सृजन्तो महारथाः ।
नाविध्यन्पाण्डवास्तत्र पश्यन्तो मृगमन्तिकात् ॥ ३.३१२.१७ ॥
কর্ণী, আলীক, নারাচ বাণ নিক্ষেপকারী মহারথ পাণ্ডবেরা নিকট থেকে মৃগকে দেখেও তাকে বিদ্ধ করতে পারলেন না।
3.312.18
तेषां प्रयतमानानां नादृश्यत महामृगः ।
अपश्यन्तोमृगं श्रान्ता दुःखं प्राप्ता मनस्विनः ॥ ३.३१२.१८ ॥
চেষ্টারত তাঁদের কাছে সেই মহামৃগ দৃশ্যমান হলো না; মৃগকে না দেখে ক্লান্ত মনস্বী ব্যক্তিরা দুঃখ পেলেন।
3.312.19
शीतलच्छायमागमय् न्यग्रोधं गहने वने ।
क्षुत्पिपासापरीताङ्गाः पाण्डवाः समुपाविशन् ॥ ३.३१२.१९ ॥
ঘন বনে শীতল ছায়াযুক্ত একটি বটগাছের কাছে পৌঁছে, ক্ষুধা-তৃষ্ণায় ক্লান্ত দেহে পাণ্ডবরা বসে পড়লেন।
3.312.20
तेषां समुपविष्टानां नकुलो दुःखितस्तदा ।
अब्रवीद्भ्रातरं श्रेष्ठममर्षात्कुरुनन्दनम् ॥ ३.३१२.२० ॥
তাঁরা বসে থাকলে দুঃখিত নকুল ক্রোধে কুরুবংশের আনন্দস্বরূপ শ্রেষ্ঠ ভ্রাতাকে বললেন।
3.312.21
नास्मिन्कुले जातु ममज्ज धर्मो ।
न चालस्यादर्थलोपो बभूव।
अनुत्तराः सर्वभूतेषु भूप ।
संप्राप्ताः स्मः संशयं किंनु राजन् ॥ ३.३१२.२१ ॥
এই বংশে ধর্ম কখনো ডোবেনি, আলস্যের কারণে ধনের ক্ষতিও হয়নি; সর্বভূতের মধ্যে অতুলনীয় আমরা, হে রাজন, এখন কেন সংশয়ে পড়েছি?