महाभारत · अध्याय 3.312
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.312.1
एवं हृतायां भार्यायां प्राप्य क्लेशमनुत्तमम् ।
प्रतिपद्य ततः कृष्णां किमकुर्वत पाण्डवाः ॥ ३.३१२.१ ॥
अशा प्रकारे भार्या हरण झाल्यावर, परम क्लेश भोगून, मग कृष्णेला मिळवून पांडवांनी काय केले?
3.312.2
एवं हृतायां कृष्णायां प्राप्य क्लेशमनुत्तमम् ।
विहाय काम्यकं राजा सह भ्रातृभिरच्युतः ॥ ३.३१२.२ ॥
अशा प्रकारे कृष्णा हरण झाल्यावर, परम क्लेश भोगून, राजा अच्युत भावांसह काम्यक वन सोडून गेला.
3.312.3
पुनर्द्वैतवनं रम्यमाजगाम युधिष्ठिरः ।
स्वादुमूलफलं रम्यं विचित्रबहुपादपम् ॥ ३.३१२.३ ॥
युधिष्ठिर पुन्हा गोड मुळे व फळे आणि अनेक विचित्र वृक्ष असलेल्या रमणीय द्वैतवनात आला.
3.312.4
अनुभुक्तफलाहाराः सर्व एव मिताशनाः ।
न्यवसन्पाण्डवास्तत्रकृष्णया सह भार्यया ॥ ३.३१२.४ ॥
सर्व पांडव, खाल्लेली फळे खाऊन, मितभोजन करीत, तेथे पत्नी कृष्णेसह राहिले.
3.312.5
वसन्द्वैतवने राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ३.३१२.५ ॥
द्वैतवनात राहणारा कुंतीपुत्र राजा युधिष्ठिर, भीमसेन, अर्जुन आणि माद्रीचे दोन पुत्र पांडव.
3.312.6
ब्राह्मणार्थे पराक्रान्ता धर्मात्मानो यतव्रताः ।
क्लेशमार्च्छन्त विपुलं सुखोदर्कं परंतपाः ॥ ३.३१२.६ ॥
ब्राह्मणांसाठी पराक्रम करणारे, धर्मात्मे, व्रतनिष्ठ, शत्रूंना तापविणारे पांडव प्रचंड क्लेश भोगते झाले; ज्याचे फल सुख आहे.
3.312.7
तस्मिन्प्रतिवसन्तस्ते यत्प्रापुः कुरुसत्तमाः ।
वने क्लेशं सुखोदर्कं तत्प्रवक्ष्यामि ते शृणु ॥ ३.३१२.७ ॥
तिथे वास्तव्य करीत असताना कुरुश्रेष्ठांनी वनात जो क्लेश भोगला, ज्याचा शेवट सुखात झाला, ते मी तुला सांगतो, ऐक.
3.312.8
अरणीसहितं भाण्डं ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।
मृगस् घर्षणस्य विपाणे समसज्जत ॥ ३.३१२.८ ॥
तपस्वी ब्राह्मणाचे अरणीसह भांडे, घासत असलेल्या हरिणाच्या शिंगात अडकले.
3.312.9
तदादाय गतो राजंस्त्वरमाणो महामृगः ।
आश्रमान्तरितः शीघ्रं प्लवमानो महाजवः ॥ ३.३१२.९ ॥
हे राजा! ते घेऊन तो महामृग त्वरेने निघून गेला — आश्रमातून नाहीसा होऊन, उड्या मारत, अति वेगाने.
3.312.10
ह्रियमाणं तु तं दृष्ट्वा स विप्रः कुरुसत्तम ।
त्वरितोऽभ्यागमत्तत्रअग्निहोत्रपरीप्सया।
तेषां तु वसतां तत्र पाण्डवानां महारथम् ॥ ३.३१२.१० ॥
हे कुरुश्रेष्ठा! ते नेले जाताना पाहून तो ब्राह्मण अग्निहोत्रसामग्री परत मिळवण्याच्या इच्छेने त्वरेने तेथे वास्तव्य करणाऱ्या पांडव महारथींजवळ आला.
3.312.11
अजातशत्रुमासीनं भ्रातृभिः सहितं वने ।
आगम्य ब्राह्मणस्तूर्णं संतप्तश्चेदमब्रवीत् ॥ ३.३१२.११ ॥
वनात बंधूंसह बसलेल्या अजातशत्रूजवळ तो ब्राह्मण त्वरेने येऊन, संतप्त होऊन असे म्हणाला.
3.312.12
अरणीसहितं भाण्डं समासक्तं वनस्पतौ ।
मृगस्य घऱ्षमाणस्य विषाणे समसज्जत ॥ ३.३१२.१२ ॥
अरणीसह भांडे एका झाडावर — घासत असलेल्या हरिणाच्या शिंगात — अडकले होते.
3.312.13
तमादाय गतो राजंस्त्वरमाणो महामृगः ।
आश्रमात्त्वरितः शीघ्रं प्लवमानो महाजवः ॥ ३.३१२.१३ ॥
हे राजा, ते घेऊन तो महामृग आश्रमातून त्वरेने, मोठ्या वेगाने उड्या मारत निघून गेला.
3.312.14
तस्य गत्वा पदं राजन्नासाद्य च महामृगम् ।
अग्निहोत्रं न लुप्येत तदानयत पाण्डवाः ॥ ३.३१२.१४ ॥
हे राजा, त्याच्या पावलांचा माग धरून त्या महामृगापर्यंत पोहोचून, अग्निहोत्र खंडित होऊ नये म्हणून हे पांडवांनो, ते परत आणा.
3.312.15
ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा सन्तप्तोऽथ युधिष्ठिरः ।
धनुरादाय कौन्तेयः प्राद्रवद्भ्रातृभिः सह ॥ ३.३१२.१५ ॥
ब्राह्मणाचे शब्द ऐकून युधिष्ठिर संतप्त झाला; मग धनुष्य घेऊन कौंतेय बंधूंसह धावला.
3.312.16
सन्नद्धा धन्विनः सर्वे प्राद्रवन्नरपुङ्गवाः ।
ब्राह्मणार्थे यतन्तस्ते शीघ्रमन्वगमन्मृगम् ॥ ३.३१२.१६ ॥
सज्ज झालेले सर्व धनुर्धर नरश्रेष्ठ धावले; ब्राह्मणासाठी प्रयत्न करत त्यांनी लवकर त्या मृगाचा पाठलाग केला.
3.312.17
कर्णिनालीकनाराचानुत्सृजन्तो महारथाः ।
नाविध्यन्पाण्डवास्तत्र पश्यन्तो मृगमन्तिकात् ॥ ३.३१२.१७ ॥
कर्णी, आलीक, नाराच बाण सोडणारे महारथी पांडव, जवळून मृगाला पाहत असतानाही त्याला विंधू शकले नाहीत.
3.312.18
तेषां प्रयतमानानां नादृश्यत महामृगः ।
अपश्यन्तोमृगं श्रान्ता दुःखं प्राप्ता मनस्विनः ॥ ३.३१२.१८ ॥
प्रयत्न करणाऱ्यांना तो महामृग दिसला नाही; मृगाला न पाहून थकलेले मनस्वी लोक दुःखी झाले.
3.312.19
शीतलच्छायमागमय् न्यग्रोधं गहने वने ।
क्षुत्पिपासापरीताङ्गाः पाण्डवाः समुपाविशन् ॥ ३.३१२.१९ ॥
घनदाट अरण्यात थंड सावलीच्या वडाजवळ पोहोचून, भूक-तहानेने थकलेल्या अंगांनी पांडव बसले.
3.312.20
तेषां समुपविष्टानां नकुलो दुःखितस्तदा ।
अब्रवीद्भ्रातरं श्रेष्ठममर्षात्कुरुनन्दनम् ॥ ३.३१२.२० ॥
ते बसलेले असताना दुःखी नकुल संतापाने कुरुवंशाचा आनंद असलेल्या आपल्या श्रेष्ठ बंधूला म्हणाला.
3.312.21
नास्मिन्कुले जातु ममज्ज धर्मो ।
न चालस्यादर्थलोपो बभूव।
अनुत्तराः सर्वभूतेषु भूप ।
संप्राप्ताः स्मः संशयं किंनु राजन् ॥ ३.३१२.२१ ॥
या कुलात धर्म कधी बुडाला नाही, आणि आळसामुळे धनाचा नाश झालेला नाही; सर्व प्राण्यांत अतुल्य असलेले आपण, हे राजा, आता संशयात का पडलो आहोत?