ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.313
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.313.1
नापदामस्ति मर्यादा न निमित्तं न कारणम् ।
धर्मस्तु विभजत्यर्थमुभयोः पुण्यपापयोः ॥ ३.३१३.१ ॥
ਵਿਪਤਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਨਿਮਿੱਤ ਅਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ। ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਧਰਮ ਹੀ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
3.313.2
प्रातिकाम्यनयत्कृष्णां सभायां प्रेष्यवत्तदा ।
न मया निहतस्तत्रतेन प्राप्ताः स्म संशयम् ॥ ३.३१३.२ ॥
ਪ੍ਰਾਤਿਕਾਮਯ ਨੇ ਉਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰਾਨੀ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸ਼ੰਕਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਾਂ।
3.313.3
वाचस्तीक्ष्णास्थिभेदिन्यः सूतपुत्रेण भाषिताः ।
अतितीव्रा मया क्षान्तास्तेन प्राप्ताः स्म संशयं ॥ ३.३१३.३ ॥
ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜੋ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ ਸਨ, ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਤੱਕ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤੀਬਰ ਸਨ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਹਿ ਲਏ; ਇਸੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸ਼ੰਕਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਾਂ।
3.313.4
शकुनिस्त्वां यदाऽजैषीदक्षद्यूतेन भारत ।
स मया न हतस्तत्रतेन प्राप्ताः स्म संशयम् ॥ ३.३१३.४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਤਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸ਼ੰਕਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਾਂ।
3.313.5
ततो युधिष्ठिरो राजा नकुलं वाक्यमब्रवीत् ।
आरुह्य वृक्षं माद्रेय निरीक्षस्व दिशो दश ॥ ३.३१३.५ ॥
ਤਦ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਹੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦਸੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੇਖੋ।
3.313.6
पानीयमन्तिके पश्य वृक्षान्वाप्युदकाश्रयान् ।
एते हि भ्रातरः श्रान्तास्तव तात पिपासिताः ॥ ३.३१३.६ ॥
ਨੇੜੇ ਪਾਣੀ ਲੱਭ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖ। ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਇਹ ਭਰਾ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਿਆਸੇ ਹਨ।
3.313.7
नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा भ्रातुर्ज्येऽष्ठस्य शासनात् ।
तत उत्थाय मतिमाञ्शीघ्रमारुह्य पादपम्।
अब्रवीद्धांतरं ज्येष्मभिवीक्ष्य समन्ततः ॥ ३.३१३.७ ॥
ਨਕੁਲ ਨੇ 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ' ਕਹਿ ਕੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਝਟਪਟ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.313.8
पश्यामि बहुलान्राजन्वृक्षानुदकसंश्रयान् ।
सारसानां च निर्ह्रादस्तत्रोदकमसंशयम् ॥ ३.३१३.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਸਾਰਸਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪਾਣੀ ਹੈ।
3.313.9
ततोऽब्रवीत्सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
गच्छ सौम्य ततः शीघ्रं तूणैः रपानीयमानय ॥ ३.३१३.९ ॥
ਤਦ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ! ਜਾ, ਝਟਪਟ ਤਰਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੈ ਆ।'
3.313.10
नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा भ्रातुर्ज्येष्ठस्य शासनात् ।
प्राद्रवद्यत्र पानीयं शीघ्रं चैवान्वपद्यत ॥ ३.३१३.१० ॥
ਨਕੁਲ ਨੇ 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ' ਕਹਿ ਕੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਝਟਪਟ ਦੌੜ ਕੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
3.313.11
स दृष्ट्वा विमलं तोयं सारसैः परिवारितम् ।
पातुकामस्ततो वाचमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे ॥ ३.३१३.११ ॥
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵੇਖਿਆ; ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ।
3.313.12
मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः ।
प्रश्नानुक्त्वा तु माद्रेय ततः पिब हरस्व च ॥ ३.३१३.१२ ॥
'ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਐਸਾ ਦੁਸਾਹਸ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਪਾਣੀ ਮੇਰੇ ਪਹਿਲੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਾਦ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ! ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ, ਫਿਰ ਪੀ ਅਤੇ ਲੈ ਜਾ।'
3.313.13
अनादृत्य तु तद्वाक्यं नकुलः सुपिपासितः ।
अपिबच्छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह ॥ ३.३१३.१३ ॥
ਪਰ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਪਿਆਸੇ ਨਕੁਲ ਨੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ; ਪੀਂਦੇ ਹੀ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
3.313.14
चिरायमाणे नकुले कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अब्रवीद्ध्रातरं वीरं सहदेवमरिंदमम् ॥ ३.३१३.१४ ॥
ਨਕੁਲ ਦੇਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਭਰਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.313.15
भ्राता चिरायते तात सहदेव तवाग्रजः ।
तं चैवानय सोदर्यं पानीयं च त्वमानय ॥ ३.३१३.१५ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਸਹਦੇਵ, ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਦੇਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਹੋਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਆ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਪਾਣੀ ਵੀ ਲਿਆ।
3.313.16
सहदेवस्तथेत्युक्त्वा तां दिशं प्रत्यपद्यत ।
ददर्श च हतं भूमौ भ्रातरं नकुलं तदा ॥ ३.३१३.१६ ॥
ਸਹਦੇਵ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਭਰਾ ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
3.313.17
भ्रातृशोकाभिसंतप्तस्तृषया च प्रपीडितः ।
अभिदुद्राव रपानीयं ततो वागभ्यभाषत ॥ ३.३१३.१७ ॥
ਭਰਾ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ; ਤਦ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲੀ।
3.313.18
मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः ।
प्रश्नानुक्त्वा यथाकामं पिबस्व च हरस्व च ॥ ३.३१३.१८ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਹਸ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਪਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਕੇ, ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੇਂ ਪੀ ਅਤੇ ਲੈ ਵੀ ਜਾ।
3.313.19
अनादृत्य तु तद्वाक्यं सहदेवः पिपासितः ।
अपिबच्छीतलं तोयं पीत्वा च निपपात ह ॥ ३.३१३.१९ ॥
ਪਰ ਉਸ ਬਚਨ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ ਪਿਆਸੇ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ; ਪੀਂਦੇ ਹੀ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
3.313.20
अथाब्रवीत्स विजयं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भ्रातरौ ते चिरगतौ बीभत्सो शत्रुकर्शन ॥ ३.३१३.२० ॥
ਤਦ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਵਿਜੈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—'ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲੇ ਬੀਭਤਸੂ, ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ।'
3.313.21
तौ चैवानय भद्रं ते पानीयं च त्वमानय ।
त्वं हि नस्तात सर्वेषां दुःखितानामपाश्रयः ॥ ३.३१३.२१ ॥
'ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਪਾਣੀ ਵੀ ਲਿਆ। ਪੁੱਤਰ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀਆਂ ਦਾ ਤੂੰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹੈਂ।'
3.313.22
एवमुक्तो गुडाकेशः प्रगृह्य सशरं धनुः ।
आमुक्तखङ्गो मेधावी तत्सरः प्रत्यपद्यत ॥ ३.३१३.२२ ॥
ਏਦਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਤੀਰ ਸਹਿਤ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਤਲਵਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਗਿਆ।
3.313.23
यतः पुरुषशार्दूलौ पानीयहरणे गतौ ।
तौ ददर्श हतौ तत्रभ्रातरौ श्वेतवाहनः ॥ ३.३१३.२३ ॥
ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਗਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਸ਼ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਭਰਾ ਜਿੱਥੇ ਗਏ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਸ਼ਵੇਤਵਾਹਨ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
3.313.24
विगतासू नरव्याघ्रौ शयानौ वसुधातले ।
प्रसुप्ताविव तौ दृष्ट्वा नरसिंहः सुदुःखितः।
धनुरुद्यम्य कौन्तेयो व्यलोकयत तद्वनम् ॥ ३.३१३.२४ ॥
ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਏ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਸ਼ਾਰਦੂਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਨਰਸਿੰਘ ਕੌੰਤੇਯ (ਅਰਜੁਨ) ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ; ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਬੇਲੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
3.313.25
नापश्यत्तत्रकिंचित्स भूतमस्मिन्महावने ।
सव्यसाची पिपासार्तः पानीयं सोभ्यधावत ॥ ३.३१३.२५ ॥
ਉਸ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇਆ। ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ ਪਾਣੀ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
3.313.26
अभिधावंस्ततो वाचमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे ।
यत्त्वमिच्छसि पानीयं नैतच्छक्यं बलात्त्वया ॥ ३.३१३.२६ ॥
ਦੌੜਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ: 'ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਬਲ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।'
3.313.27
कौन्तेय यदि वै प्रश्नान्मयोक्तान्प्रतिवक्ष्यसि ।
ततः पास्यसि पानीयं हरिष्यसि च भारत ॥ ३.३१३.२७ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ! ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਛੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀਏਂਗਾ; ਅਤੇ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਵੀ ਜਾਏਂਗਾ।
3.313.28
वारितस्त्वब्रवीत्पार्थो दृश्यमानो निवारय ।
यावद्बाणैर्विनिर्भिन्नः पुनर्नैवं वदिष्यसि ॥ ३.३१३.२८ ॥
ਰੋਕੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਪਾਰਥ ਬੋਲਿਆ: 'ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ। ਜਦ ਤੱਕ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇਂ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇਂਗਾ।'
3.313.29
एवमुक्त्वा ततः पार्थः शरैरस्त्रानुमन्त्रितैः ।
प्रववर्ष रदिशः कृत्स्नाः शब्दवेधं च दर्शयन्।
कर्णिनालीकनाराचानुत्सृजन्भरतर्षभः। ॥ ३.३१३.२९ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਸ਼ਬਦਵੇਧੀ ਕੌਸ਼ਲ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ। ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਕਰਣੀ, ਨਾਲੀਕ ਅਤੇ ਨਾਰਾਚ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
3.313.30
स त्वमोघानिषून्मुक्त्वा तृष्णयाऽभिप्रपीडितः ।
अनेकैरिषुसंघातैरन्तरिक्षे ववर्ष ह ॥ ३.३१३.३० ॥
ਪਰ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੜਫਦੇ ਉਸਨੇ ਅਚੂਕ ਬਾਣ ਛੱਡੇ; ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਬਾਣ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
3.313.31
किं विधानेन ते पार्थ प्रश्नानुक्त्वा पयः पिब ।
अनुक्त्वा च पिबन्प्रश्नान्पीत्वैव नभविष्यसि ॥ ३.३१३.३१ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲੇਗਾ? ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈ। ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪੀਤਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਜੀਵਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਂਗਾ।
3.313.32
स च मोघानिषून्दृष्ट्वातृष्णया च प्रपीडितः ।
अवज्ञायैव तां वाचं पीत्वैव निपपात् ह ॥ ३.३१३.३२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਵਿਅਰਥ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਿਹਾਏ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਬਚਨ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਿਆਂ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
3.313.33
अथाब्रवीद्भीमसेनं कुनतीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलः सहदेवश्च बीभत्सुश्च परंतप ॥ ३.३१३.३३ ॥
ਤਦ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਨਕੁਲ, ਸਹਦੇਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ!
3.313.34
चिरंगतास्तोयहेतोर्न चागच्छन्ति भारत ।
तांश्चैवानय भद्रं ते पानीयं च त्वमानय ॥ ३.३१३.३४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਣੀ ਲਈ ਗਏ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆ, ਤੂੰ ਵੀ ਪਾਣੀ ਲੈ ਆ।
3.313.35
भीमसेनस्तथेत्युक्त्वा तं देशं प्रत्यपद्यत ।
रयत्रते पुरुषव्याघ्रा भ्रातरोस्य निपातिताः ॥ ३.३१३.३५ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ; ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ, ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਸਨ।
3.313.36
तान्दृष्ट्वा दुःखितो भीमस्तृषया च प्रपीडितः ।
अमन्यत महाबाहुः कर्म तद्यक्षरक्षसाम् ॥ ३.३१३.३६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਤਿਹਾਏ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।
3.313.37
सचिन्तयामास तदा योद्धव्यं ध्रुवमद्य मे ।
पास्यामि तावत्पानीयमिति पार्थो वृकोदरः ॥ ३.३१३.३७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਅੱਜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਲੜਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਪੀਵਾਂਗਾ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੇ।
3.313.38
ततोऽभ्यधावत्पानीयं पिपासुः पुरुषर्षभः ॥ ३.३१३.३८ ॥
ਫਿਰ ਪਿਆਸਾ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ ਪਾਣੀ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
3.313.39
मा तात साहसंकार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः ।
प्रश्नानुक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च ॥ ३.३१३.३९ ॥
"ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਕਾਰ ਉੱਤੇ ਸਾਹਸ ਨਾ ਕਰ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ, ਫਿਰ ਪੀ ਅਤੇ ਲੈ।"
3.313.40
एवमुक्तस्तदा भीमो यक्षेणामिततेजसा ।
अनुक्त्वैव तु तान्प्रश्नान्पीत्वैव निपपात ह ॥ ३.३१३.४० ॥
ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਵੀ, ਭੀਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
3.313.41
ततः कुन्तीसुतो राजा प्रचिन्त्य पुरुषर्षभः ।
आत्मनाऽऽत्मानमन्विष्य विचारमकरोत्प्रभुः ॥ ३.३१३.४१ ॥
ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਡੂੰਘਾ ਸੋਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
3.313.42
ततश्चिरगतान्भ्रातृनथाऽऽज्ञाय युधिष्ठिरः ।
चिरायमाणान्बहुशः पुनः पुनरुवाचह ॥ ३.३१३.४२ ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗਏ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੇਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ।
3.313.43
किंस्विद्वनमिदं दग्धं किंखिद्दृष्टो मृतो भवेत् ।
प्रहरन्तो महाभूतं शप्तास्तेनाथ तेऽपतन् ॥ ३.३१३.४३ ॥
ਇਹ ਜੰਗਲ ਕਿਉਂ ਸੜ ਗਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਕੋਈ ਦਿਖ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ? ਮਹਾਭੂਤ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਏ?
3.313.44
न पश्यन्त्यथवा वीराः पानीयं यत्रते गताः ।
अन्विच्छद्भिर्वने तोयं कालोऽयमतिपातितः ॥ ३.३१३.४४ ॥
ਵੀਰ ਵੇਖਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਲਈ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਏ? ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ।
3.313.45
किंनु तत्कारणं येन नायान्ति पुरुषर्षभाः ।
गच्छाम्येषां पदं द्रष्टुमिति कृत्वा युधिष्ठिरः ॥ ३.३१३.४५ ॥
ਉਹ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ? 'ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ' ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
3.313.46
समुत्थाय महाबुद्धिर्दह्यमानेन चेतसा ।
व्यपेतजननिर्घोषं प्रविवेश महावनम् ॥ ३.३१३.४६ ॥
ਉੱਠ ਕੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ, ਸੜਦੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਸ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
3.313.47
रुरुभिश्च वराहैश्च पक्षिभिश्च निषेवितम् ।
नीलभास्वरवर्णैश्च पादपैरुशोभितम् ॥ ३.३१३.४७ ॥
ਰੁਰੂ ਹਿਰਨਾਂ, ਸੂਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਵਸਿਆ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।
3.313.48
भ्रमरैरुपगीतं च पक्षिभिश् समन्ततः ।
मृदुशाड्वलसंकीर्णभूमिभागं मनोहरम् ॥ ३.३१३.४८ ॥
ਭੌਰਿਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜਦਾ, ਕੋਮਲ ਹਰੀ ਘਾਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਭੂਮੀ-ਭਾਗ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਮੋਹਣਾ।
3.313.49
स गच्छन्कानने तस्मिन्हेमजालपरिष्कृतम् ।
ददर्श तत्सरः श्रीमान्विश्वकर्मकृतं यथा ॥ ३.३१३.४९ ॥
ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦਿਆਂ ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ।
3.313.50
उपेतं नलिनीजालैः सिन्धुवारैः सचेतसैः ।
केतकैः करवीरैश्च पिप्पलैश्चैव संवृतम् ॥ ३.३१३.५० ॥
ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੰਧੁਵਾਰ, ਕੇਤਕੀ, ਕਰਵੀਰ ਅਤੇ ਪੀਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.313.51
ततो धर्मसुतः श्रीमान्भ्रातृदर्शनलालसः ।
श्रमार्तस्तदुपागम्य सरो दृष्ट्वाऽथ विस्मितः ॥ ३.३१३.५१ ॥
ਤਦ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ।