マハーバーラタ · 章 3.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.33.1
याज्ञसेन्या वचः श्रुत्वा भीमसेनो ह्यमर्षणः ।
निश्वसन्नुपसंगम्य क्रुद्धो राजानमब्रवीत् ॥ ३.३३.१ ॥
ヤージュニャセーニーの言葉を聞いて、憤懣に満ちたビーマセーナは、溜息をつき怒って王のもとに近づき言った。
3.33.2
राजन्सत्पदवीं धर्म्यां व्रज सत्पुरुषोचिताम् ।
धर्मकामार्थहीनानां किं नो वस्तुं तपोवने ॥ ३.३३.२ ॥
王よ、善人にふさわしい正しい道を歩め。法・欲望・富を失った我らが、この苦行の森に住んで何の益があろうか。
3.33.3
नैव धर्मेण तद्राज्यं नार्जवेण न चौजसा ।
अक्षकूटमधिष्ठाय हृतं दुर्योधनेन वै ॥ ३.३३.३ ॥
その王国は法によってでも、正直さによってでも、力によってでもなく、ドゥルヨーダナが欺瞞の賽子に頼って奪ったのである。
3.33.4
गोमायुनेव सिंहानां दिर्बलेन बलीयसाम् ।
आमिपं विघसाशेन तद्वद्राज्यं हि नो हृतम् ॥ ३.३३.४ ॥
弱い山犬が残り物を当て込んで、強い獅子の獲物を奪うように、我らの王国は奪われたのだ。
3.33.5
धर्मलेशप्रतिच्छन्नः प्रभवं धर्मकामयोः ।
अर्थमुत्सृज्य किं राजन्दुःखेन परितप्यसे ॥ ३.३३.५ ॥
王よ、法のわずかな覆いに包まれ、法と欲望の源である富を捨てて、なぜ苦悩に身を焦がすのか。
3.33.6
भवतोऽनुविधानेन राज्यं नः पश्यतां हृतम् ।
अहार्यमपि शक्रेण गुप्तं गाण्डीवधन्वना ॥ ३.३३.६ ॥
お前の従順によって、我々が見ている前で王国は奪われた。ガーンディーヴァの弓を持つ者に守られ、インドラでさえ奪えなかったものを。
3.33.7
कुणीनामिव बिल्वानि पङ्गूनामिव धेनवः ।
हृतमैश्वर्यमस्माकं जीवतां भवतः कृते ॥ ३.३३.७ ॥
片腕の者のベル果実や足の不自由な者の牛が奪われるように、あなたのせいで、我々が生きているうちに我らの統治権は奪われた。
3.33.8
भवतः प्रियमित्येवं महद्व्यसनमीदृशम् ।
धर्मकामे प्रतीतस्य प्रतिपन्नाः स्म भारत ॥ ३.३३.८ ॥
あなたに喜ばれるようにと、我らはこのような大きな災難に陥った。ダルマを求めるあなたを信じて、バーラタの子孫よ、我らはそれに囚われたのだ。
3.33.9
कर्शयामः स्वमित्राणि नन्दयामश्च शात्रवान् ।
आत्मानं भवतः शास्त्रैर्नियम्य भरतर्षभ ॥ ३.३३.९ ॥
我らは自らの友を衰えさせ、敵を喜ばせている。バーラタの雄牛よ、あなたの教えによって自らを抑制しながら。
3.33.10
यद्वयं न तदैवैतान्धार्तराष्ट्रान्निहन्म हि ।
भवतः शास्त्रमादाय तन्नस्तपति दुष्कृतम् ॥ ३.३३.१० ॥
あの時こそ、この持国の子らを殺さなかったこと——あなたの教えを受け入れたためにその悪行が、今我らを苦しめている。
3.33.11
अथैनामन्ववेक्षस्व मृगचर्यामिवात्मनः ।
अवीराचरितां राजन्नबलस्थैर्निषेविताम् ॥ ३.३३.११ ॥
今これを見よ、王よ、自らが鹿のようにさまよう姿を。これは勇者ならざる者の振る舞い、弱き者が忍耐をもって従う生き方である。
3.33.12
यां न कृष्णो न बीभत्सुर्नाभिमन्युर्न सृञ्जयाः ।
न चाहमभिनन्दामि न च माद्रीसुतावुभौ ॥ ३.३३.१२ ॥
クリシュナも、ビーバトス（アルジュナ）も、アビマニユも、スリンジャヤ族も、私自身も、マードリーの二人の息子も、これを喜ばない。
3.33.13
भवान्धर्मो धर्म इति सततं व्रतकर्शितः ।
कच्चिद्राजन्न निर्वेदादापन्नः क्लीबजीविकाम् ॥ ३.३३.१३ ॥
あなたは常に「法、法」と言って誓いに痩せ衰えてきました。王よ、絶望から去勢者の生計に落ちたのですか。
3.33.14
दुर्मनुष्या हि निर्वेदमफलं सर्वघातकम् ।
अशक्ताः श्रियमाहर्तुमात्मनः कुर्वते प्रियम् ॥ ३.३३.१४ ॥
下劣な人々は絶望をつかむ。それは実りなく、すべてを滅ぼす。無力な者は富を奪えず、自分に好ましいことをする。
3.33.15
स भवान्दृष्टिमाञ्शक्तः पश्यन्नस्मासु पौरुषम् ।
आनृशंस्यपरो राजन्नात्मार्थमवबुध्यसे ॥ ३.३३.१५ ॥
あなたは先見の明があり有能で、私たちの男らしい努力を見ています。王よ、慈悲に専念するあなたは、自分の利益だけを理解しています。
3.33.16
अस्मानमी धार्तराष्ट्राः क्षममाणानहिंसतः ।
अशक्तानेव मन्यन्ते तद्दुःखं नाहवे वधः ॥ ३.३३.१६ ॥
ドリタラーシュトラの息子たちは、我々が耐え忍び害を加えないのを見て、無力だと思っている。それこそが苦しみであり、戦場での死ではない。
3.33.17
तत्रचेद्युध्यमानानामजिह्ममनिवर्तिनाम् ।
सर्वशो हि वधः श्रेयान्प्रेत्य लोकांल्लभेमहि ॥ ३.३३.१७ ॥
そこで、正直に戦い退かない者たちが全て殺されるならば、それがより良い。死後に諸世界を得られるからだ。
3.33.18
अधवा वयमेवैतान्निहत्य भरतर्षभ ।
आददीमहि गां सर्वां तथापि श्रेय एव नः ॥ ३.३३.१८ ॥
あるいは、バラタの雄牛よ、我々がこれらを殺して大地全体を取れば、それでも我々にとって善いことだ。
3.33.19
सर्वथा कार्यमेतन्नः स्वधर्ममनुतिष्ठताम् ।
काङ्खतां विषुलां कीर्ति वैरं प्रतिचिकीर्षताम् ॥ ३.३३.१९ ॥
自らの義務を果たし、広大な名声を望み、敵意に報いようとする我々にとって、これは何としても為されねばならない。
3.33.20
आत्मार्थं युध्यमानानां जीविते कृत्यलक्षणे ।
अन्यैरपि हृते राज्ये प्रशंसैव न गर्हणा ॥ ३.३३.२० ॥
人生において自らのために戦う者にとっては、他者が王国を奪ったとしても、それは非難ではなく称賛である。
3.33.21
कर्शनार्थो हि यो धर्मो विप्राणामात्मनस्तथा ।
व्यसनं नाम तद्राजन्न धर्मः स कुवर्त्मतत् ॥ ३.३३.२१ ॥
王よ、バラモンと自らを苦しめることを目的とするその義務は、真に災厄であって法ではない。それは邪道である。
3.33.22
सर्वथा धर्मनित्यं तु पुरुषं धर्मदुर्बलम् ।
जहतस्तात धर्मार्थौ प्रेतं दुःखसुखे यथा ॥ ३.३३.२२ ॥
しかし、愛しき者よ、常に法に専念しながらも法において弱い人を、死者から苦楽が離れるように、法と利益は見捨てるのだ。
3.33.23
यस्य धर्मो हि धर्मार्थँ क्लेशभाङ्ग स पण्डितः ।
न स धर्मस्य वेदार्थं सूर्यस्यान्धः प्रभामिव ॥ ३.३३.२३ ॥
法のために苦しみを担うことを法とする者は賢者ではない。盲人が太陽の光を知らぬように、彼は法の意味を知らない。
3.33.24
यस्य चार्थार्थ एवार्थः स च नार्थस्य कोविदः ।
रक्ष्यते भृतकः पुण्यं यथा स्यात्तादृगेव सः ॥ ३.३३.२४ ॥
富が富のためにのみあるような者は、富に通じた者ではない。功徳を守る雇われ人のようなものであり、彼はそのような者である。
3.33.25
अतिवेलं हि योऽर्थार्थी नेतरावनुतिष्ठति ।
स वध्यः सर्वभूतानां ब्रह्महेव जुगुप्सितः ॥ ३.३३.२५ ॥
富を過度に求めて、他の二つの目的を顧みない者は、バラモン殺しのように、すべての生き物に殺されるべきで、忌み嫌われる。
3.33.26
सततं यश्च कामार्थी नेतरावनुतिष्ठति ।
मित्राणि तस्य नश्यन्ति धर्मार्थाभ्यां च हीयते ॥ ३.३३.२६ ॥
常に欲望と富を求めて他の二つを顧みない者は、友を失い、法と富の両方を失う。
3.33.27
तस्य धर्मार्थहीनस्य कामान्ते निधनं ध्रुवम् ।
कामतो रममाणस्य मीनस्येवाम्भसः क्षये ॥ ३.३३.२७ ॥
法と富を欠いた者には、欲望の果てに必ず破滅が訪れる。水が涸れたとき、水に喜ぶ魚が死ぬように。
3.33.28
तस्माद्धर्मार्थयोर्नित्यं न प्रमान्द्यन्ति पण्डिताः ।
प्रकृतिः सा हि कामस्य पावकस्यारणिर्यथा ॥ ३.३३.२८ ॥
ゆえに賢者は法と富を決しておろそかにしない。それは欲望の源であり、火にとっての火きり木のようなものだからである。
3.33.29
सर्वथा धर्ममूलोऽर्थो धर्मश्चार्थपरिग्रहः ।
इतरेतरयोर्नीतौ विद्धि मेघोदधी यथा ॥ ३.३३.२९ ॥
富はあらゆる面で法を根本とし、法は富の獲得に基づく。両者は互いに導き合う雲と海のようなものだと知れ。
3.33.30
द्रव्यार्थस्पर्शसंयोगे या प्रीतिरुपजायते ।
स कामश्चित्तसंकल्पः शरीरं नास्य दृश्यते ॥ ३.३३.३० ॥
対象、富、触れることの接触から生まれる喜びが欲望であり、心の決意である。その身体は見えない。
3.33.31
अर्थार्थी पुरुषो राजन्बृहन्तं धर्ममिच्छति ।
अर्थमिच्छति कामार्थीन कामादन्यमिच्छति ॥ ३.३३.३१ ॥
王よ、富を求める人は偉大なダルマを望む。彼は富を望み、快楽を求める者は快楽以外のものを望む。
3.33.32
न हि कामेन कामोऽन्यः सिध्यते फलमेव तत् ।
उषयोगात्फलस्यैव काष्ठाद्भस्मेव पण्डितः ॥ ३.३३.३२ ॥
欲望は別の欲望によって成就されるのではない。それは単に果実にすぎない。果実を享受することによってのみ、薪から灰が生じるように、賢者はそれを理解する。
3.33.33
इमाञ्शकुनकान्राजन्हन्ति वैतंसिको यथा ।
एतद्रूपमधर्मस्य भूतेषु च विहिंसनम् ॥ ३.३३.३३ ॥
王よ、鳥刺しがこれらの鳥を殺すように、これが不正の姿であり、生き物を害することでもある。
3.33.34
कामाल्लोभाच्च धर्मस्य प्रवृत्तिं यो न पश्ति ।
स वध्यः सर्वभूतानां प्रेत्य चेहैच दुर्मतिः ॥ ३.३३.३४ ॥
欲望と貪欲によってダルマの道を見ない者、その悪心の者は、死後もこの世でも、すべての生き物に打たれるに値する。
3.33.35
व्यक्तं ते विदितो राजन्नर्थो द्रव्यपरिग्रहः ।
प्रकृतिं चापि वेत्थास्य विकृतिं चापि भूयसीम् ॥ ३.३३.३५ ॥
王よ、富と財の蓄積のことを、あなたははっきりと知っている。その本性も、その多くの変化も、あなたは知っている。
3.33.36
तस्य नाशं विनाशं वा जरया मरणेन वा ।
अनर्थ इति मन्यन्ते सोयमस्मासु वर्तते ॥ ३.३३.३६ ॥
それの喪失や破壊、老いによるものか死によるものかを、人々は災いと見なす。まさにそれが私たちのうちに存在しているのだ。
3.33.37
इन्द्रियाणां च पञ्चानां मनसो हृदयस्य च ।
विपये वर्तमानानां या प्रीतिरुपजायते ॥ ३.३३.३७ ॥
五感と意と心が対象に向かうときに生じる喜び。
3.33.38
स काम इति मे बुद्धिः कर्मणां फलमुत्तमम् ।
एवमेव पृथग्दृष्ट्वा धर्मार्थौ काममेव च ॥ ३.३३.३८ ॥
私の考えでは、それこそが欲望であり、行為の最高の果実である。このように法・利・欲をそれぞれ別々に見て、
3.33.39
न धर्मपर एव स्यान्न चार्थपरमो नरः ।
न कामपरमो वा स्यात्सर्वान्सेवेत सर्वदा ॥ ३.३३.३९ ॥
人は法だけに、利だけに、あるいは欲だけに専念すべきではない。常にそのすべてを追求すべきである。
3.33.40
धर्मं पूर्वे धनं मध्ये जघन्ये काममाचरेत् ।
अहन्यनुचरेदेवमेष शास्त्रकृतो विधिः ॥ ३.३३.४० ॥
若いうちは法を、中年には利を、晩年には欲を行うべきである。このように日々従うのである。これが聖典の定めた規則である。
3.33.41
कामं पूर्वे धनं मध्ये जघन्ये धर्ममाचरेत् ।
वयस्यनुचरेदेवमेष शास्त्रकृतो विधिः ॥ ३.३३.४१ ॥
若いうちは欲を、中年には利を、晩年には法を行うべきである。年齢に応じてこのように従うのである。これが聖典の定めた規則である。
3.33.42
धर्मं चार्थं च कामं च यथावद्वदतांवर ।
विभज्य काले कालज्ञः सर्वान्सेवेत पण्डितः ॥ ३.३३.४२ ॥
話者の中で最もすぐれた者よ。法・利・欲を正しく区分し、時を知る賢者はそれらすべてをその時に応じて行うべきである。
3.33.43
मोक्षो वा परमं श्रेय एष राजन्सुखार्थिनाम् ।
प्राप्तिं वा बुद्धिमास्थाय सोपायां कुरुनन्दन ॥ ३.३३.४३ ॥
王よ、幸福を求める者にとって解脱こそが最高の善である。あるいは知性に拠り、その方法とともにそれを得よ、クルの歓喜よ。
3.33.44
तद्वाऽऽशु क्रियतां राजन्प्राप्तिर्वाप्यधिगम्यताम् ।
जीवितं ह्यातुरस्येव दुःखमन्तरवर्तिनः ॥ ३.३३.४४ ॥
ゆえに王よ、速やかにこれを行え、あるいはその達成を成し遂げよ。病人の生命が苦しみの内にあるように、人の生もまた苦しみの只中にあるのだから。
3.33.45
विदितश्चैव मे धर्मः सततं चरितश्च ते ।
जानन्तस्त्वयि शंसन्ति सुहृदः कर्मचोदनाम् ॥ ३.३३.४५ ॥
ダルマは私にはよく知られており、あなたも絶えずそれを実践してきた。あなたを知る友人たちは行為への促しをあなたに告げる。
3.33.46
दानं यज्ञाः सतां पूजा वेदधारणमार्जवम् ।
एष धर्मः परो राजन्फलवान्प्रेत्य चेंह च ॥ ३.३३.४६ ॥
布施、祭祀、善人への敬意、ヴェーダの護持、そして正直さ。これが最高のダルマであり、王よ、死後にもこの世にも実りをもたらす。
3.33.47
एष नार्थविहीनेन शक्यो राजन्निपेवितुम् ।
अखिलाः पुरुषव्याघ्र गुणाः स्युर्यद्यपीनरे ॥ ३.३३.४७ ॥
富を持たない者にはこれを行うことはできない、王よ、人中の虎よ。たとえ人にすべての徳が備わっていたとしても。
3.33.48
धर्ममूलं जगद्राजन्नान्यद्धर्माद्विशिष्यते ।
धर्मश्चार्थेन महता शक्यो राजन्निषेवितुम् ॥ ३.३३.४८ ॥
世界はダルマを根本とする、王よ。ダルマより優れたものは他にない。そしてダルマもまた、大いなる富によってのみ行うことができる、王よ。
3.33.49
न चार्थो भैक्ष्यचर्येण नापि क्लैब्येन कर्हिचित् ।
वेत्तुं शक्यस्तथा राजन्केवलं धर्मबुद्धिना ॥ ३.३३.४९ ॥
乞食の生活によっても、決して無気力によってもない。王よ、ただダルマに心を向けた知性によってのみ、それは得られるのだ。
3.33.50
प्रतिष्द्धा हि ते याच्ञा यया सिध्यति वै द्विजः ।
तेजसैवार्थलिप्सायां यतस्व पुरुषर्षभ ॥ ३.३३.५० ॥
お前にとって乞い求めることは禁じられている。それによって再生者は成し遂げるのだ。人中の雄よ、富を求める心においては、ただ自らの気力によって努めよ。
3.33.51
भैक्ष्यचर्या न विहिता न च विट्शूद्रजीविका ।
क्षत्रियस् विशेषेण धर्मस्तु बलमौरसम् ॥ ३.३३.५१ ॥
乞食の生活は定められておらず、ヴァイシャやシュードラの生計もそうではない。とりわけクシャトリヤにとって、ダルマとは生まれつきの力である。
3.33.52
स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व जहि शत्रून्समागतान् ।
धार्तराष्ट्रवनं पार्थ मया पार्थेन नाशय ॥ ३.३३.५२ ॥
お前自身のダルマを受け入れ、集まった敵を打ち倒せ。パールタよ、私とプリター の子とともに、ドリタラーシュトラの子らという森を滅ぼせ。
3.33.53
उदारमेव विद्वांसो धर्मं प्राहुर्मनीषिणः ।
उदारं प्रतिपद्यस्व नावरे स्थातुमर्हसि ॥ ३.३३.५३ ॥
賢明な思想家たちはダルマそのものを気高いと説く。気高さを受け入れよ。卑しい境遇にとどまるのはお前にふさわしくない。
3.33.54
अनुबुध्यस्व राजेन्द्र वेत्थ धर्मान्सनातनान् ।
क्रूरकर्माऽभिजातोसि यस्मादुद्विजते जनः ॥ ३.३३.५४ ॥
王の中の王よ、永遠のダルマを理解し、知れ。お前は残酷な行いの家系に生まれた。それゆえ人々はお前を恐れるのだ。
3.33.55
प्रजापालनसंभूतं फलं तव न गर्हितम् ।
एष ते विहितो राजन्धात्रा धर्मः सनातनः ॥ ३.३३.५५ ॥
民を守ることから生じたその果実は、あなたにとって非難されるべきものではない。王よ、この永遠の法は創造主があなたに定めたものである。
3.33.56
तस्माद्विचलितः पार्थ लोके हास्यं गमिष्यसि ।
स्वधर्माद्धि मनुष्याणां चलनं न प्रशस्यते ॥ ३.३३.५६ ॥
ゆえに、プリターの子よ、あなたが自分の義務から逸れるならば、世の中の笑いものとなるだろう。人が自らの本分から逸れることは称賛されない。
3.33.57
स क्षात्रं हृदयं कृत्वा त्यक्त्वेदं शिथिलं मनः ।
वीर्यमास्थाय कौरव्य धुरमुद्वह धुर्यवत् ॥ ३.३३.५७ ॥
クルの子孫よ、戦士の心を持ち、この弱った心を捨て、勇気に拠って、牛のように軛を担え。
3.33.58
न हि केवलधर्मात्मा पृथिवीं जातु कश्चन ।
पार्थिवो व्यजयद्राजन्न भूतिं न पुनः श्रियम् ॥ ३.३३.५८ ॥
ただ法を本性とした王が大地を征服したことは一度もない。王よ、彼は繁栄も、再び栄光も得なかった。
3.33.59
जिह्वां दत्ता बहूनां हि क्षुद्राणां लुब्धचेतसाम् ।
निकृत्या लभते राज्यमाहारमिव शल्यकः ॥ ३.३३.५९ ॥
貪欲な心を持つ多くの卑しい者たちに舌（お世辞）を与え、欺瞞によって王国を得る。あたかもヤマアラシが餌を得るように。
3.33.60
भ्रातर पूर्वजाताश्च सुसमृद्धाश्च सर्वशः ।
निकृत्या निर्जिता देवैरसुराः पाण्डवर्षभ ॥ ३.३३.६० ॥
パーンダヴァの雄牛よ、年長の兄であるアスラたちは、あらゆる点で非常に富裕であったが、神々によって欺瞞により打ち負かされた。
3.33.61
एवं बलवतः सर्वमिति बुद्ध्वा महीपते ।
जहि शत्रून्महाबाहो परां निकृतिमास्थितान् ॥ ३.३३.६१ ॥
力ある者にとってはすべてがこうであると知り、大地の主よ、大いなる腕を持つ者よ、最高の欺瞞に頼る敵を打ち倒せ。
3.33.62
न ह्यर्जुनसमः कश्चिद्युधि योद्धा धनुर्धरः ।
भविता वा पुमान्कश्चिन्मत्समो वा गदाधरः ॥ ३.३३.६२ ॥
実に、戦場で弓を持つ戦士にアルジュナに並ぶ者はおらず、私と並ぶ棍棒の使い手もいないだろう。
3.33.63
सत्वेन कुरुते युद्धं राजन्सुबलवानपि ।
न प्रमाणेन नोत्साहात्सत्वस्थो भव पाण्डव ॥ ३.३३.६३ ॥
王よ、非常に強い者でさえ、内なる堅固さによって戦う。量や熱意によってではない。パーンダヴァよ、内なる力に立ち続けよ。
3.33.64
सत्वं हि मूलमर्थस् यवितथं यदतोऽन्यथा ।
न तु प्रसक्तं भवति वृक्षच्छायेन हैमनी ॥ ३.३३.६४ ॥
内なる力こそ成功の確かな根であり、それ以外ではない。しかし、それは冬の木陰のように執着して留まるものではない。
3.33.65
अर्थत्यागोऽपि कार्यः स्यादर्थं श्रेयांसमिच्छता ।
बीजौपम्यन कौन्तेय मा ते भूदत्र संशयः ॥ ३.३३.६५ ॥
善を求める者は富さえも捨てねばならない。種子の譬えによってこれを理解せよ。クンティーの子よ、このことに疑いを持つな。
3.33.66
अर्थेन तु समोऽनर्थो यत्र लब्धो महोदयः ।
न तत्र विपणः कार्यः खरकण्डूयनं हि तत् ॥ ३.३३.६६ ॥
富に等しい損失が生じるなら、大きな利益を得たとしても、そこで商売をすべきではない。それはロバが体を掻くようなものだからである。
3.33.67
एवमेव मनुष्येन्द्र धर्मं त्यक्त्वाऽल्पकं नरः ।
बृहन्तं धर्ममाप्नोति स बुद्ध इति निश्चितम् ॥ ३.३३.६७ ॥
人の主よ、同様に、人は小さな法を捨てて大いなる法に至る。彼こそ覚者であると確かに決まっている。
3.33.68
अमित्रं मित्रसंपन्नं मित्रैर्भिन्दन्ति पण्डितः ।
भिन्नैर्मित्रैः परित्यक्तं दुर्बलं कुरुते वशे ॥ ३.३३.६८ ॥
賢者は、友に恵まれた敵を、その友によって引き裂く。友が離反して見捨てた弱い者を、彼らは支配下に置く。
3.33.69
सत्वेन कुरुते युद्धं राजन्सुबलवानपि ।
नोद्यमेन न होत्राभिः सर्वाः स्वीकुरुते प्रजाः ॥ ३.३३.६९ ॥
王よ、非常に強い者でさえ、内なる力によって戦うのであり、努力や供犠によってではない。それによって彼はすべての臣民を支配下に置く。
3.33.70
सर्वथा संहतैरेव दुर्बलैर्बलवानपि ।
अमित्रः शक्यते हन्तुं मधुहा भ्रमरैरिव ॥ ३.३३.७० ॥
あらゆる面で結束してこそ、弱き者も強大な敵を倒せる。蜜を盗む者を蜂が討つように。
3.33.71
यथा राजन्प्रजाः सर्वाः सूर्यः पाति गभस्तिभिः ।
हन्ति चैव तथैव त्वं सदृशः सवितुर्भव ॥ ३.३३.७१ ॥
王よ、太陽がその光線で全ての臣民を守り、また打ち倒すように、あなたもsavitṛ（太陽神）に等しい者となれ。
3.33.72
एतच्चापि तपो पाजन्पुराणमिति नः श्रुतम् ।
विधिना पालनं भूमेर्यत्कृतं नः पितामहैः ॥ ३.३३.७२ ॥
守護者よ、これもまた苦行であると、我々は古の伝承で聞いている。我らの祖先が規則に従って大地を守ったのは、まさにこれである。
3.33.73
न तथा तपसा राजँल्लोकान्प्राप्नोति क्षत्रियः ।
यथा सृष्टेन युद्धेन विजयेनेतरेण वा ॥ ३.३३.७३ ॥
王よ、クシャトリヤは苦行によってその世界に至ることはない。戦いに臨み、勝利によって、あるいは他の方法によって至るようには。
3.33.74
अपेयात्किल भा सूर्याल्लक्ष्मीश्चन्द्रमसस्तथा ।
इतिलोको व्यवसितो दृष्ट्वेमां भवतोव्यथाम् ॥ ३.३३.७४ ॥
あなた方二人のこの苦悩を見て、人々は、太陽の光と月の輝きがいわば飲み干されたのだと結論した。
3.33.75
भवतश्च प्रशंसाभिर्निन्दाभिरितरस्य च ।
कथयन्त्यः परिषदः पृथग्राजन्समागताः ॥ ३.३३.७५ ॥
王よ、別々の集会が集まり、あなたを称賛し、他方を非難しながら語っていた。
3.33.76
इदमभ्यधिकं राजन्ब्राह्मणाः कुरवश्च ते ।
समेताः कथयन्तीह मुदिताः सत्यसन्धताम् ॥ ३.३३.७६ ॥
王よ、これは格別です。ここに集まったバラモンとあなたのクル族の人々は、喜びをもってあなたの真実への堅固さを語っています。
3.33.77
यन्न मोहान्न कार्पण्यान्न लोभान्न भयादपि ।
अनृतं किंचिदुक्तं ते न कामान्नार्थकारणात् ॥ ३.३३.७७ ॥
あなたは迷いからも、卑屈からも、貪欲からも、恐れからさえも、いかなる虚偽も語ったことがない。欲望からも、富のためにもである。
3.33.78
यदेनः कुरुते किंचिद्राजा भूमिमवाप्नुवन् ।
सर्वं तन्नुदते पश्चाद्यज्ञैर्विपुलदक्षिणैः ॥ ३.३३.७८ ॥
王は大地を得た後、どのような罪を犯しても、後に多くの布施を伴う供犠によってそれをすべて除き去る。
3.33.79
ब्राह्मणेभ्यो ददद्ग्रामान्गाश्च राजन्सहस्रशः ।
मुच्यते वीर पापेभ्यस्तमोभ्य इव चन्द्रमाः ॥ ३.३३.७९ ॥
王よ、バラモンに千の村と牛を施す者は、英雄よ、闇から月が解放されるように罪から解放される。
3.33.80
पौरजानपदाः सर्वे प्रायशः कुरुनन्दन ।
सवृद्धबालाः सहिताः शंसन्ति त्वां युधिष्ठिर ॥ ३.३३.८० ॥
クルの喜びよ、都市と地方の人々のほぼ全員が、老人や子供とともに、ユディシュティラよ、あなたを称えている。
3.33.81
श्वदृतौ क्षीरमासक्तं ब्रह्म वा वृषले यथा ।
सत्यं स्तेने बलं नार्यां राज्यं दुर्योधने तथा ॥ ३.३३.८१ ॥
犬の皮袋の乳、あるいはシュードラにあるヴェーダ、盗人にある真実、女にある力のように、ドゥルヨーダナにある王国もそうである。
3.33.82
इतिलोके निर्वचनं पुरश्चरति भारत ।
अपि चैताः स्त्रियो बालाः स्वाध्यायमधिकुर्वते ॥ ३.३३.८२ ॥
バーラタよ、世にはこの言葉が先立つ。これら女性や子供さえもヴェーダの学習に取り組む。
3.33.83
इमामवस्थां च गते सहास्माभिररिंदम् ।
हन्त नष्टाः स्म सर्वे वै भवतोपद्रवे सति ॥ ३.३३.८३ ॥
敵を制する者よ、我らとともにこの状態に至り、ああ、この災難の中で我々は皆滅びてしまった。
3.33.84
स भवान्रथमास्थाय सर्वोपकरणान्वितम् ।
त्वरमाणोऽभिनिर्यातु विप्रेभ्योऽर्थविभावकः ॥ ३.३३.८४ ॥
あなたはあらゆる装備を備えた戦車に乗り、急いで出発し、バラモンたちに富を分配する者となれ。
3.33.85
वाचयित्वा द्विजश्रेष्ठानद्यैव गजसाह्वयम् ।
अस्त्रविद्भिः परिवृतोभ्रातृभिर्दृढधन्विभिः ॥ ३.३३.८५ ॥
今日のうちに最も優れたバラモンに祝福の詠唱をさせ、武芸に通じ強弓を引く兄弟たちに囲まれて、ガジャサーフヴァヤ（ハースティナープラ）へ。
3.33.86
आशीविषसमैर्वीरैर्मरुद्भिरिव वृत्रहा ।
अमित्रांस्तेजसा मृद्गन्नसुरानिव वृत्रहा।
श्रियमादत्स्व कौन्तेय धार्तराष्ट्रान्महाबल ॥ ३.३३.८६ ॥
毒蛇のような勇士たちとマルットの群れを率い、ヴリトラを倒したインドラのように、威力で敵を砕き、ヴリトラの殺戮者がアスラを砕いたように。クンティーの息子よ、大力の者よ、ドリタラーシュトラの息子たちから栄光を奪い取れ。
3.33.87
न हि गाण्डीवमुक्तानां शराणां गार्ध्रवाससाम् ।
स्पर्शमाशीविषाभानां मर्त्यः कश्चन संसहेत् ॥ ३.३३.८७ ॥
ガーンディーヴァ弓から放たれた、禿鷹の羽を付けた、毒蛇のような矢の触れ合いさえ、いかなる死すべき者も耐えられない。
3.33.88
न स वीरो न मातङ्गो न च सोऽश्वोस्ति भारत ।
यः सहेत गदावेगं मम क्रुद्धस्य संयुगे ॥ ३.३३.८८ ॥
バーラタよ、戦いで怒った私の棍棒の勢いを耐えられる英雄も、象も、あの馬もいない。
3.33.89
सृञ्जयैः सहकैकेयैर्वृष्णीनां वृषभेण च ।
कथंस्विद्युधि कौन्तेय न राज्यं प्राप्नुयामहे ॥ ३.३३.८९ ॥
スリンジャヤ族、ケーカヤ族、そしてヴリシュニ族の雄牛（クリシュナ）とともにあれば、クンティーの子よ、戦いで我らが王国を得られぬことがあろうか。
3.33.90
शत्रुहस्तगतां राजन्कथंस्विन्नाहरेर्महीम् ।
इह यत्नमुपाहृत्य बलेन महताऽन्वितः ॥ ३.३३.९० ॥
王よ、敵の手に落ちた大地を、どうして取り戻さずにいられようか。ここで力を尽くし、大いなる力を備えて。