ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.33.1
याज्ञसेन्या वचः श्रुत्वा भीमसेनो ह्यमर्षणः ।
निश्वसन्नुपसंगम्य क्रुद्धो राजानमब्रवीत् ॥ ३.३३.१ ॥
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି ଅସହିଷ୍ଣୁ ଭୀମସେନ ନିଶ୍ୱାସ ପକାଇ, କ୍ରୋଧରେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ।
3.33.2
राजन्सत्पदवीं धर्म्यां व्रज सत्पुरुषोचिताम् ।
धर्मकामार्थहीनानां किं नो वस्तुं तपोवने ॥ ३.३३.२ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ଧର୍ମମାର୍ଗରେ ଚାଲ। ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥହୀନ ଆମ ପାଇଁ ଏହି ତପୋବନରେ ରହିବାର କ'ଣ ଲାଭ?
3.33.3
नैव धर्मेण तद्राज्यं नार्जवेण न चौजसा ।
अक्षकूटमधिष्ठाय हृतं दुर्योधनेन वै ॥ ३.३३.३ ॥
ସେହି ରାଜ୍ୟ ଧର୍ମରେ ନୁହେଁ, ସରଳତାରେ ନୁହେଁ, ବଳରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କପଟ ପାଶାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତାହା ହରଣ କରିଛନ୍ତି।
3.33.4
गोमायुनेव सिंहानां दिर्बलेन बलीयसाम् ।
आमिपं विघसाशेन तद्वद्राज्यं हि नो हृतम् ॥ ३.३३.४ ॥
ସିଂହମାନଙ୍କ ଶିକାରକୁ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟର ଆଶାରେ ଦୁର୍ବଳ ଶିଆଳି ଯେପରି ହରଣ କରେ, ସେପରି ଆମ ରାଜ୍ୟ ହରଣ କରାଯାଇଛି।
3.33.5
धर्मलेशप्रतिच्छन्नः प्रभवं धर्मकामयोः ।
अर्थमुत्सृज्य किं राजन्दुःखेन परितप्यसे ॥ ३.३३.५ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଧର୍ମର ସାମାନ୍ୟ ଆବରଣରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା, ଧର୍ମ ଓ କାମର ଉତ୍ସ ଅର୍ଥକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ ଦୁଃଖରେ କାହିଁକି ସନ୍ତପ୍ତ ହେଉଛ?
3.33.6
भवतोऽनुविधानेन राज्यं नः पश्यतां हृतम् ।
अहार्यमपि शक्रेण गुप्तं गाण्डीवधन्वना ॥ ३.३३.६ ॥
ତୁମର ଅନୁସରଣ ଯୋଗୁଁ, ଆମେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ଆମ ରାଜ୍ୟ ହରଣ କରାଗଲା; ଗାଣ୍ଡୀବଧନ୍ବାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅହାର୍ଯ୍ୟ।
3.33.7
कुणीनामिव बिल्वानि पङ्गूनामिव धेनवः ।
हृतमैश्वर्यमस्माकं जीवतां भवतः कृते ॥ ३.३३.७ ॥
ଖଞ୍ଜର ଗାଈ ବା ହାତ କଟା ଲୋକର ବେଲଫଳ ପରି, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ଜୀବିତ ଥାଉଁ ଆମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ହରଣ ହେଲା।
3.33.8
भवतः प्रियमित्येवं महद्व्यसनमीदृशम् ।
धर्मकामे प्रतीतस्य प्रतिपन्नाः स्म भारत ॥ ३.३३.८ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେବା ପାଇଁ ଆମେ ଏଭଳି ମହାବିପଦରେ ପଡ଼ିଲୁ। ହେ ଭରତ, ଧର୍ମେଚ୍ଛୁ ଆପଣଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରି ଆମେ ଏଥିରେ ପଡ଼ିଲୁ।
3.33.9
कर्शयामः स्वमित्राणि नन्दयामश्च शात्रवान् ।
आत्मानं भवतः शास्त्रैर्नियम्य भरतर्षभ ॥ ३.३३.९ ॥
ଆମେ ନିଜ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୀଣ କରୁ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରି।
3.33.10
यद्वयं न तदैवैतान्धार्तराष्ट्रान्निहन्म हि ।
भवतः शास्त्रमादाय तन्नस्तपति दुष्कृतम् ॥ ३.३३.१० ॥
ସେହି ସମୟରେ ଆମେ ଏହି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ନ ଥିଲୁ — ଆପଣଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବା ଯୋଗୁଁ ସେହି ଦୁଷ୍କର୍ମ ଏବେ ଆମକୁ ଦହନ କରୁଛି।
3.33.11
अथैनामन्ववेक्षस्व मृगचर्यामिवात्मनः ।
अवीराचरितां राजन्नबलस्थैर्निषेविताम् ॥ ३.३३.११ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାକୁ ଦେଖନ୍ତୁ — ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ମୃଗଚର୍ଯ୍ୟା ପରି; ହେ ରାଜନ, ଏହା ବୀରହୀନମାନଙ୍କ ଆଚରଣ, ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ସେବିତ।
3.33.12
यां न कृष्णो न बीभत्सुर्नाभिमन्युर्न सृञ्जयाः ।
न चाहमभिनन्दामि न च माद्रीसुतावुभौ ॥ ३.३३.१२ ॥
ଯାହାକୁ କୃଷ୍ଣ, ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ), ଅଭିମନ୍ୟୁ, ସୃଞ୍ଜୟମାନେ, ମୁଁ, ଏବଂ ମାଦ୍ରୀର ଦୁଇ ପୁତ୍ର — କେହି ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
3.33.13
भवान्धर्मो धर्म इति सततं व्रतकर्शितः ।
कच्चिद्राजन्न निर्वेदादापन्नः क्लीबजीविकाम् ॥ ३.३३.१३ ॥
ଆପଣ ସର୍ବଦା ଧର୍ମ ଧର୍ମ କହି ବ୍ରତରେ କୃଶ ହୋଇଛନ୍ତି। ହେ ରାଜନ, ନିରାଶାରୁ କ୍ଲୀବଙ୍କ ଜୀବିକାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି କି?
3.33.14
दुर्मनुष्या हि निर्वेदमफलं सर्वघातकम् ।
अशक्ताः श्रियमाहर्तुमात्मनः कुर्वते प्रियम् ॥ ३.३३.१४ ॥
ଦୁର୍ଜନମାନେ ନିରାଶାକୁ ଧରନ୍ତି; ତାହା ନିଷ୍ଫଳ ଓ ସର୍ବନାଶୀ। ଅଶକ୍ତମାନେ ସମ୍ପଦ ଛଡ଼ାଇ ନ ପାରି ନିଜପାଇଁ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
3.33.15
स भवान्दृष्टिमाञ्शक्तः पश्यन्नस्मासु पौरुषम् ।
आनृशंस्यपरो राजन्नात्मार्थमवबुध्यसे ॥ ३.३३.१५ ॥
ଆପଣ ଦୂରଦର୍ଶୀ ଓ ସମର୍ଥ; ଆମ ମଧ୍ୟରେ ପୌରୁଷ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ହେ ରାଜନ, କୋମଳତାରେ ରହି ଆପଣ କେବଳ ନିଜ ହିତ ବୁଝୁଛନ୍ତି।
3.33.16
अस्मानमी धार्तराष्ट्राः क्षममाणानहिंसतः ।
अशक्तानेव मन्यन्ते तद्दुःखं नाहवे वधः ॥ ३.३३.१६ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ, କ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ଅହିଂସକ ଆମକୁ ଅଶକ୍ତ ହିଁ ମନେ କରନ୍ତି। ତାହା ଦୁଃଖ; ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ନୁହେଁ।
3.33.17
तत्रचेद्युध्यमानानामजिह्ममनिवर्तिनाम् ।
सर्वशो हि वधः श्रेयान्प्रेत्य लोकांल्लभेमहि ॥ ३.३३.१७ ॥
ସେଠାରେ ସରଳଭାବେ, ପଛକୁ ନ ହଟି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଧ ହେଲେ ତାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଲୋକ ମିଳିବ।
3.33.18
अधवा वयमेवैतान्निहत्य भरतर्षभ ।
आददीमहि गां सर्वां तथापि श्रेय एव नः ॥ ३.३३.१८ ॥
ଅଥବା ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଏମାନଙ୍କୁ ମାରି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ନେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଆମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
3.33.19
सर्वथा कार्यमेतन्नः स्वधर्ममनुतिष्ठताम् ।
काङ्खतां विषुलां कीर्ति वैरं प्रतिचिकीर्षताम् ॥ ३.३३.१९ ॥
ସ୍ୱଧର୍ମ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଆମ ପାଇଁ, ବିପୁଳ କୀର୍ତ୍ତି ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ଓ ବୈରର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଆମ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବଥା କରଣୀୟ।
3.33.20
आत्मार्थं युध्यमानानां जीविते कृत्यलक्षणे ।
अन्यैरपि हृते राज्ये प्रशंसैव न गर्हणा ॥ ३.३३.२० ॥
ଜୀବନରେ ନିଜ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଅନ୍ୟମାନେ ରାଜ୍ୟ ହରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ପ୍ରଶଂସା ହିଁ, ନିନ୍ଦା ନୁହେଁ।
3.33.21
कर्शनार्थो हि यो धर्मो विप्राणामात्मनस्तथा ।
व्यसनं नाम तद्राजन्न धर्मः स कुवर्त्मतत् ॥ ३.३३.२१ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଓ ନିଜକୁ କ୍ଲେଶ ଦେବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିବା ଯେଉଁ ଧର୍ମ, ହେ ରାଜନ୍, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ବ୍ୟସନ, ଧର୍ମ ନୁହେଁ; ତାହା କୁପଥ।
3.33.22
सर्वथा धर्मनित्यं तु पुरुषं धर्मदुर्बलम् ।
जहतस्तात धर्मार्थौ प्रेतं दुःखसुखे यथा ॥ ३.३३.२२ ॥
ହେ ତାତ, ସର୍ବଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଦୁର୍ବଳ ପୁରୁଷକୁ, ମୃତକୁ ସୁଖଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦିଏ ପରି, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି।
3.33.23
यस्य धर्मो हि धर्मार्थँ क्लेशभाङ्ग स पण्डितः ।
न स धर्मस्य वेदार्थं सूर्यस्यान्धः प्रभामिव ॥ ३.३३.२३ ॥
ଧର୍ମ ପାଇଁ କ୍ଲେଶ ସହୁଥିବା ଧର୍ମ ଯାହାର, ସେ ପଣ୍ଡିତ ନୁହେଁ; ଅନ୍ଧ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଜାଣେ ନାହିଁ, ସେ ସେପରି ଧର୍ମର ଅର୍ଥ ଜାଣେ ନାହିଁ।
3.33.24
यस्य चार्थार्थ एवार्थः स च नार्थस्य कोविदः ।
रक्ष्यते भृतकः पुण्यं यथा स्यात्तादृगेव सः ॥ ३.३३.२४ ॥
ଯାହାର ଧନ କେବଳ ଧନ ପାଇଁ, ସେ ଧନର ଜ୍ଞାତା ନୁହେଁ; ପୁଣ୍ୟ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ବେତନଭୋଗୀ ପରି ସେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
3.33.25
अतिवेलं हि योऽर्थार्थी नेतरावनुतिष्ठति ।
स वध्यः सर्वभूतानां ब्रह्महेव जुगुप्सितः ॥ ३.३३.२५ ॥
ଯିଏ ଅତ୍ୟଧିକ ଧନଲୋଭରେ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ପୁରୁଷାର୍ଥ ପାଳନ କରେ ନାହିଁ, ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ପରି ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ବଧ୍ୟ ଓ ନିନ୍ଦନୀୟ।
3.33.26
सततं यश्च कामार्थी नेतरावनुतिष्ठति ।
मित्राणि तस्य नश्यन्ति धर्मार्थाभ्यां च हीयते ॥ ३.३३.२६ ॥
ଯିଏ ସର୍ବଦା କାମ ଓ ଅର୍ଥ ଇଚ୍ଛା କରି ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟିର ପାଳନ କରେ ନାହିଁ, ତାର ମିତ୍ରମାନେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଉଭୟରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ।
3.33.27
तस्य धर्मार्थहीनस्य कामान्ते निधनं ध्रुवम् ।
कामतो रममाणस्य मीनस्येवाम्भसः क्षये ॥ ३.३३.२७ ॥
ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥହୀନ ସେ ପୁରୁଷର କାମର ଅନ୍ତରେ ନିଶ୍ଚିତ ବିନାଶ ହୁଏ, ଯେପରି ଜଳ ଶୁଖିଲେ ଆନନ୍ଦିତ ମାଛ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
3.33.28
तस्माद्धर्मार्थयोर्नित्यं न प्रमान्द्यन्ति पण्डिताः ।
प्रकृतिः सा हि कामस्य पावकस्यारणिर्यथा ॥ ३.३३.२८ ॥
ତେଣୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ କେବେ ହେଲେ ପ୍ରମାଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ତାହା କାମର ମୂଳ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ମୂଳ ଅରଣି।
3.33.29
सर्वथा धर्ममूलोऽर्थो धर्मश्चार्थपरिग्रहः ।
इतरेतरयोर्नीतौ विद्धि मेघोदधी यथा ॥ ३.३३.२९ ॥
ଅର୍ଥ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଧର୍ମମୂଳକ; ଧର୍ମ ଅର୍ଥସଂଗ୍ରହ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ପରସ୍ପରକୁ ଚଳାଇବାରେ ସେମାନେ ମେଘ ଓ ସମୁଦ୍ର ପରି ବୋଲି ଜାଣ।
3.33.30
द्रव्यार्थस्पर्शसंयोगे या प्रीतिरुपजायते ।
स कामश्चित्तसंकल्पः शरीरं नास्य दृश्यते ॥ ३.३३.३० ॥
ବସ୍ତୁ, ଧନ ଓ ସ୍ପର୍ଶର ସଂଯୋଗରେ ଯେଉଁ ପ୍ରୀତି ଉପଜେ, ତାହା କାମ; ତାହା ଚିତ୍ତର ସଂକଳ୍ପ; ତାର କୌଣସି ଶରୀର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
3.33.31
अर्थार्थी पुरुषो राजन्बृहन्तं धर्ममिच्छति ।
अर्थमिच्छति कामार्थीन कामादन्यमिच्छति ॥ ३.३३.३१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଧନର ଇଚ୍ଛୁକ ପୁରୁଷ ମହାନ ଧର୍ମକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ସେ ଧନକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; କାମର ଇଚ୍ଛୁକ କାମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ଇଚ୍ଛା କରେ।
3.33.32
न हि कामेन कामोऽन्यः सिध्यते फलमेव तत् ।
उषयोगात्फलस्यैव काष्ठाद्भस्मेव पण्डितः ॥ ३.३३.३२ ॥
କାମ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ କାମ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ; ତାହା କେବଳ ଫଳ। ଫଳର ଉପଭୋଗ ଦ୍ୱାରା, କାଠରୁ ଭସ୍ମ ହେଉଥିବା ପରି, ପଣ୍ଡିତ ତାହା ଜାଣନ୍ତି।
3.33.33
इमाञ्शकुनकान्राजन्हन्ति वैतंसिको यथा ।
एतद्रूपमधर्मस्य भूतेषु च विहिंसनम् ॥ ३.३३.३३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପକ୍ଷୀ ଧରାଳି ଯେପରି ଏହି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ମାରେ, ସେହିପରି ଏହା ଅଧର୍ମର ରୂପ; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ହିଂସା କରିବା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
3.33.34
कामाल्लोभाच्च धर्मस्य प्रवृत्तिं यो न पश्ति ।
स वध्यः सर्वभूतानां प्रेत्य चेहैच दुर्मतिः ॥ ३.३३.३४ ॥
କାମ ଓ ଲୋଭ ଯୋଗୁ ଯିଏ ଧର୍ମର ପ୍ରବୃତ୍ତି ଦେଖେ ନାହିଁ, ସେହି ଦୁର୍ମତି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧଯୋଗ୍ୟ—ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏବଂ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ।
3.33.35
व्यक्तं ते विदितो राजन्नर्थो द्रव्यपरिग्रहः ।
प्रकृतिं चापि वेत्थास्य विकृतिं चापि भूयसीम् ॥ ३.३३.३५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଧନ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟସଞ୍ଚୟ ତୁମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଜଣା। ତାହାର ପ୍ରକୃତି ଓ ତାହାର ବହୁ ବିକାର ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣ।
3.33.36
तस्य नाशं विनाशं वा जरया मरणेन वा ।
अनर्थ इति मन्यन्ते सोयमस्मासु वर्तते ॥ ३.३३.३६ ॥
ତାହାର ନାଶ ବା ବିନାଶ, ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ବା ମୃତ୍ୟୁରେ—ଏହାକୁ ଲୋକେ ଅନର୍ଥ ମନେ କରନ୍ତି। ସେହି ଏହା ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
3.33.37
इन्द्रियाणां च पञ्चानां मनसो हृदयस्य च ।
विपये वर्तमानानां या प्रीतिरुपजायते ॥ ३.३३.३७ ॥
ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ହୃଦୟ ବିଷୟରେ ନିୟୁକ୍ତ ଥିବାବେଳେ ଯେଉଁ ପ୍ରୀତି ଉପୁଜେ।
3.33.38
स काम इति मे बुद्धिः कर्मणां फलमुत्तमम् ।
एवमेव पृथग्दृष्ट्वा धर्मार्थौ काममेव च ॥ ३.३३.३८ ॥
ତାହା କାମ ବୋଲି ମୋ ମତ; କର୍ମର ଉତ୍ତମ ଫଳ ତାହାହିଁ। ଏହିପରି ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମକୁ ପୃଥକ ଭାବେ ଦେଖି।
3.33.39
न धर्मपर एव स्यान्न चार्थपरमो नरः ।
न कामपरमो वा स्यात्सर्वान्सेवेत सर्वदा ॥ ३.३३.३९ ॥
ମଣିଷ କେବଳ ଧର୍ମରେ, କେବଳ ଅର୍ଥରେ କିମ୍ବା କେବଳ କାମରେ ରତ ନ ହେଉ; ସବୁକୁ ସର୍ବଦା ସେବା କରୁ।
3.33.40
धर्मं पूर्वे धनं मध्ये जघन्ये काममाचरेत् ।
अहन्यनुचरेदेवमेष शास्त्रकृतो विधिः ॥ ३.३३.४० ॥
ପ୍ରଥମେ ଧର୍ମ, ମଝିରେ ଧନ, ଶେଷରେ କାମର ଆଚରଣ କରିବ; ଦିନେ ଦିନେ ଏହିପରି ଅନୁସରଣ କରିବ — ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରର ବିଧି।
3.33.41
कामं पूर्वे धनं मध्ये जघन्ये धर्ममाचरेत् ।
वयस्यनुचरेदेवमेष शास्त्रकृतो विधिः ॥ ३.३३.४१ ॥
ପ୍ରଥମେ କାମ, ମଝିରେ ଧନ, ଶେଷରେ ଧର୍ମର ଆଚରଣ କରିବ; ବୟସ ଅନୁସାରେ ଏହିପରି ଅନୁସରଣ କରିବ — ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରର ବିଧି।
3.33.42
धर्मं चार्थं च कामं च यथावद्वदतांवर ।
विभज्य काले कालज्ञः सर्वान्सेवेत पण्डितः ॥ ३.३३.४२ ॥
ହେ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବିଭାଗ କରି, କାଳଜ୍ଞ ପଣ୍ଡିତ ସେସବୁକୁ ସମୟାନୁସାରେ ସେବା କରିବ।
3.33.43
मोक्षो वा परमं श्रेय एष राजन्सुखार्थिनाम् ।
प्राप्तिं वा बुद्धिमास्थाय सोपायां कुरुनन्दन ॥ ३.३३.४३ ॥
ହେ ରାଜନ, ସୁଖାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷ ହିଁ ପରମ ଶ୍ରେୟ; ଅଥବା ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଉପାୟ ସହିତ ତାହାର ପ୍ରାପ୍ତି, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ।
3.33.44
तद्वाऽऽशु क्रियतां राजन्प्राप्तिर्वाप्यधिगम्यताम् ।
जीवितं ह्यातुरस्येव दुःखमन्तरवर्तिनः ॥ ३.३३.४४ ॥
ତେଣୁ ହେ ରାଜନ, ଏହା ଶୀଘ୍ର କରାଯାଉ, ଅଥବା ତାହାର ପ୍ରାପ୍ତି ସାଧିତ ହେଉ; ରୋଗୀର ଜୀବନ ଯେପରି ଦୁଃଖ ଭିତରେ ରହେ, (ମନୁଷ୍ୟର ଜୀବନ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ରହେ)।
3.33.45
विदितश्चैव मे धर्मः सततं चरितश्च ते ।
जानन्तस्त्वयि शंसन्ति सुहृदः कर्मचोदनाम् ॥ ३.३३.४५ ॥
ଧର୍ମ ମୋତେ ଭଲ ଭାବରେ ଜଣା, ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ନିରନ୍ତର ଆଚରଣ କରିଛ; ତୁମକୁ ଜାଣୁଥିବା ବନ୍ଧୁମାନେ କର୍ମ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ତୁମକୁ କହନ୍ତି।
3.33.46
दानं यज्ञाः सतां पूजा वेदधारणमार्जवम् ।
एष धर्मः परो राजन्फलवान्प्रेत्य चेंह च ॥ ३.३३.४६ ॥
ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ପୂଜା, ବେଦଧାରଣ ଏବଂ ସରଳତା — ଏହିଥିଲା ପରମ ଧର୍ମ; ହେ ରାଜନ, ଏହା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏବଂ ଏହି ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଫଳପ୍ରଦ।
3.33.47
एष नार्थविहीनेन शक्यो राजन्निपेवितुम् ।
अखिलाः पुरुषव्याघ्र गुणाः स्युर्यद्यपीनरे ॥ ३.३३.४७ ॥
ଧନହୀନ ଲୋକ ପାଇଁ ଏହା (ଧର୍ମ) ଆଚରଣ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ହେ ରାଜନ; ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ମଣିଷରେ ସବୁ ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
3.33.48
धर्ममूलं जगद्राजन्नान्यद्धर्माद्विशिष्यते ।
धर्मश्चार्थेन महता शक्यो राजन्निषेवितुम् ॥ ३.३३.४८ ॥
ଏ ଜଗତ ଧର୍ମମୂଳକ, ହେ ରାଜନ; ଧର୍ମଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ମହାନ ଧନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଆଚରଣ କରାଯାଇପାରେ, ହେ ରାଜନ।
3.33.49
न चार्थो भैक्ष्यचर्येण नापि क्लैब्येन कर्हिचित् ।
वेत्तुं शक्यस्तथा राजन्केवलं धर्मबुद्धिना ॥ ३.३३.४९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭିକ୍ଷାଚର୍ଯ୍ୟାରେ କିମ୍ବା କଦାପି କ୍ଲୈବ୍ୟରେ ଧନ ମିଳେ ନାହିଁ; ହେ ରାଜନ୍, କେବଳ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିରେ ହିଁ ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରେ।
3.33.50
प्रतिष्द्धा हि ते याच्ञा यया सिध्यति वै द्विजः ।
तेजसैवार्थलिप्सायां यतस्व पुरुषर्षभ ॥ ३.३३.५० ॥
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପାଇଁ ଯାଚନା ନିଷିଦ୍ଧ; ଧନଲିପ୍ସାରେ ତୁମର ତେଜରେ ହିଁ ଯତ୍ନ କର।
3.33.51
भैक्ष्यचर्या न विहिता न च विट्शूद्रजीविका ।
क्षत्रियस् विशेषेण धर्मस्तु बलमौरसम् ॥ ३.३३.५१ ॥
ଭିକ୍ଷାଚର୍ଯ୍ୟା ବିହିତ ନୁହେଁ, ବୈଶ୍ୟ-ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଜୀବିକା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷରେ ଧର୍ମ ହିଁ ତାର ସ୍ୱାଭାବିକ ବଳ।
3.33.52
स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व जहि शत्रून्समागतान् ।
धार्तराष्ट्रवनं पार्थ मया पार्थेन नाशय ॥ ३.३३.५२ ॥
ତୁମ ସ୍ୱଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କର, ସମାଗତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କର; ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ଓ ପାର୍ଥ ମିଳି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବନ ନାଶ କର।
3.33.53
उदारमेव विद्वांसो धर्मं प्राहुर्मनीषिणः ।
उदारं प्रतिपद्यस्व नावरे स्थातुमर्हसि ॥ ३.३३.५३ ॥
ଜ୍ଞାନୀ ମନୀଷୀମାନେ ଧର୍ମକୁ ଉଦାର ବୋଲି କହନ୍ତି; ଉଦାରତା ଗ୍ରହଣ କର, ନୀଚ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
3.33.54
अनुबुध्यस्व राजेन्द्र वेत्थ धर्मान्सनातनान् ।
क्रूरकर्माऽभिजातोसि यस्मादुद्विजते जनः ॥ ३.३३.५४ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସନାତନ ଧର୍ମସମୂହ ବୁଝ, ଜାଣ; କ୍ରୂରକର୍ମା କୁଳରେ ତୁମେ ଜନ୍ମିଛ, ସେଥିପାଇଁ ଲୋକେ ତୁମଠାରୁ ଭୟ କରନ୍ତି।
3.33.55
प्रजापालनसंभूतं फलं तव न गर्हितम् ।
एष ते विहितो राजन्धात्रा धर्मः सनातनः ॥ ३.३३.५५ ॥
ପ୍ରଜାପାଳନରୁ ଜାତ ସେ ଫଳ ତୁମ ପାଇଁ ନିନ୍ଦନୀୟ ନୁହେଁ। ହେ ରାଜନ୍, ଏହା ହିଁ ବିଧାତା ତୁମ ପାଇଁ ବିହିତ କରିଥିବା ସନାତନ ଧର୍ମ।
3.33.56
तस्माद्विचलितः पार्थ लोके हास्यं गमिष्यसि ।
स्वधर्माद्धि मनुष्याणां चलनं न प्रशस्यते ॥ ३.३३.५६ ॥
ଅତଏବ, ହେ ପାର୍ଥ, ନିଜ ଧର୍ମରୁ ବିଚଳିତ ହେଲେ ତୁମେ ଜଗତରେ ହାସ୍ୟର ପାତ୍ର ହେବ। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ସ୍ୱଧର୍ମରୁ ବିଚଳିତ ହେବା ପ୍ରଶଂସନୀୟ ନୁହେଁ।
3.33.57
स क्षात्रं हृदयं कृत्वा त्यक्त्वेदं शिथिलं मनः ।
वीर्यमास्थाय कौरव्य धुरमुद्वह धुर्यवत् ॥ ३.३३.५७ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, କ୍ଷାତ୍ର ହୃଦୟ ଧାରଣ କରି, ଏହି ଶିଥିଳ ମନ ତ୍ୟାଗ କରି, ବୀର୍ଯ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ବଳଦ ପରି ଧୁରା ବହ।
3.33.58
न हि केवलधर्मात्मा पृथिवीं जातु कश्चन ।
पार्थिवो व्यजयद्राजन्न भूतिं न पुनः श्रियम् ॥ ३.३३.५८ ॥
କେବଳ ଧର୍ମାତ୍ମା ହୋଇ କୌଣସି ରାଜା କେବେ ପୃଥିବୀ ଜୟ କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ପୁନର୍ବାର ଶ୍ରୀ ପାଇନାହାନ୍ତି।
3.33.59
जिह्वां दत्ता बहूनां हि क्षुद्राणां लुब्धचेतसाम् ।
निकृत्या लभते राज्यमाहारमिव शल्यकः ॥ ३.३३.५९ ॥
ଲୋଭୀ ଚିତ୍ତ ଥିବା ବହୁ କ୍ଷୁଦ୍ର ଲୋକଙ୍କୁ ଜିଭ (ଚାଟୁକାରିତା) ଦେଇ, ଛଳରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଏ — ଶଲ୍ୟକ ଯେପରି ଆହାର ପାଏ।
3.33.60
भ्रातर पूर्वजाताश्च सुसमृद्धाश्च सर्वशः ।
निकृत्या निर्जिता देवैरसुराः पाण्डवर्षभ ॥ ३.३३.६० ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବଜ ଭ୍ରାତା ଅସୁରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବତୋଭାବେ ଅତି ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛଳରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
3.33.61
एवं बलवतः सर्वमिति बुद्ध्वा महीपते ।
जहि शत्रून्महाबाहो परां निकृतिमास्थितान् ॥ ३.३३.६१ ॥
ହେ ମହୀପତି, ବଳବାନ ପାଇଁ ସବୁକିଛି ଏପରି ଅଟେ ବୋଲି ଜାଣି, ହେ ମହାବାହୁ, ପରମ ପ୍ରବଞ୍ଚନାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କର।
3.33.62
न ह्यर्जुनसमः कश्चिद्युधि योद्धा धनुर्धरः ।
भविता वा पुमान्कश्चिन्मत्समो वा गदाधरः ॥ ३.३३.६२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମାନ ଧନୁର୍ଦ୍ଧର ଯୋଦ୍ଧା କେହି ନାହାନ୍ତି; ଏବଂ ମୋ ସମାନ ଗଦାଧାରୀ ମଧ୍ୟ କେହି ହେବେ ନାହିଁ।
3.33.63
सत्वेन कुरुते युद्धं राजन्सुबलवानपि ।
न प्रमाणेन नोत्साहात्सत्वस्थो भव पाण्डव ॥ ३.३३.६३ ॥
ହେ ରାଜନ, ଅତି ବଳବାନ ମଧ୍ୟ ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ପରିମାଣ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିର ହୁଅ।
3.33.64
सत्वं हि मूलमर्थस् यवितथं यदतोऽन्यथा ।
न तु प्रसक्तं भवति वृक्षच्छायेन हैमनी ॥ ३.३३.६४ ॥
ସତ୍ତ୍ୱ ହିଁ ଅର୍ଥର ସତ୍ୟ ମୂଳ; ଏହାର ବିପରୀତ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ତାହା ଶୀତ ଋତୁର ବୃକ୍ଷଛାୟା ପରି ଲାଗି ରହେ ନାହିଁ।
3.33.65
अर्थत्यागोऽपि कार्यः स्यादर्थं श्रेयांसमिच्छता ।
बीजौपम्यन कौन्तेय मा ते भूदत्र संशयः ॥ ३.३३.६५ ॥
ଯିଏ ଶ୍ରେୟ ଇଚ୍ଛା କରେ ସେ ଅର୍ଥ ତ୍ୟାଗ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ବୀଜର ଉପମାରେ ଏହା ଜାଣ। ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଏଥିରେ ତୁମର ସନ୍ଦେହ ନ ରହୁ।
3.33.66
अर्थेन तु समोऽनर्थो यत्र लब्धो महोदयः ।
न तत्र विपणः कार्यः खरकण्डूयनं हि तत् ॥ ३.३३.६६ ॥
ଅର୍ଥ ସମାନ ଅନର୍ଥ ଘଟିଲେ ଏବଂ ମହାନ ଉଦୟ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବାଣିଜ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତାହା ଗଧ ନିଜକୁ ଚୁଳାଇବା ପରି।
3.33.67
एवमेव मनुष्येन्द्र धर्मं त्यक्त्वाऽल्पकं नरः ।
बृहन्तं धर्ममाप्नोति स बुद्ध इति निश्चितम् ॥ ३.३३.६७ ॥
ହେ ମନୁଷ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ସେହିପରି ମାନବ ଅଳ୍ପ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ମହାନ ଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
3.33.68
अमित्रं मित्रसंपन्नं मित्रैर्भिन्दन्ति पण्डितः ।
भिन्नैर्मित्रैः परित्यक्तं दुर्बलं कुरुते वशे ॥ ३.३३.६८ ॥
ପଣ୍ଡିତମାନେ ମିତ୍ରସମ୍ପନ୍ନ ଶତ୍ରୁକୁ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଭେଦ କରନ୍ତି; ମିତ୍ରମାନେ ଭିନ୍ନ ହୋଇ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ ଦୁର୍ବଳକୁ ବଶ କରନ୍ତି।
3.33.69
सत्वेन कुरुते युद्धं राजन्सुबलवानपि ।
नोद्यमेन न होत्राभिः सर्वाः स्वीकुरुते प्रजाः ॥ ३.३३.६९ ॥
ହେ ରାଜନ, ଅତି ବଳବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଯୁଦ୍ଧ କରେ; ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ହୋମ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନିଜ ବଶରେ ଆଣେ।
3.33.70
सर्वथा संहतैरेव दुर्बलैर्बलवानपि ।
अमित्रः शक्यते हन्तुं मधुहा भ्रमरैरिव ॥ ३.३३.७० ॥
ସର୍ବପ୍ରକାରେ ସଂହତ ଦୁର୍ବଳମାନେ ମଧ୍ୟ ବଳବାନ ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କରିପାରନ୍ତି, ଯେପରି ମଧୁଚୋରକୁ ଭ୍ରମରମାନେ ବଧ କରନ୍ତି।
3.33.71
यथा राजन्प्रजाः सर्वाः सूर्यः पाति गभस्तिभिः ।
हन्ति चैव तथैव त्वं सदृशः सवितुर्भव ॥ ३.३३.७१ ॥
ହେ ରାଜନ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ସଂହାରମଧ୍ୟ କରେ, ସେହିପରି ତୁମେ ସବିତାଙ୍କ ସମାନ ହୁଅ।
3.33.72
एतच्चापि तपो पाजन्पुराणमिति नः श्रुतम् ।
विधिना पालनं भूमेर्यत्कृतं नः पितामहैः ॥ ३.३३.७२ ॥
ହେ ରକ୍ଷକ, ଏହା ମଧ୍ୟ ଏକ ତପସ୍ୟା ବୋଲି ଆମେ ପୁରାଣରେ ଶୁଣିଛୁ; ଆମ ପିତାମହମାନେ ବିଧି ଅନୁସାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଯେଉଁ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ତାହା ଏହିପରି।
3.33.73
न तथा तपसा राजँल्लोकान्प्राप्नोति क्षत्रियः ।
यथा सृष्टेन युद्धेन विजयेनेतरेण वा ॥ ३.३३.७३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କ୍ଷତ୍ରିୟ ତପସ୍ୟାରେ ସେହି ଲୋକସମୂହ ପାଏ ନାହିଁ, ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଲାଗି, ବିଜୟରେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ପାଏ।
3.33.74
अपेयात्किल भा सूर्याल्लक्ष्मीश्चन्द्रमसस्तथा ।
इतिलोको व्यवसितो दृष्ट्वेमां भवतोव्यथाम् ॥ ३.३३.७४ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଆଲୋକ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ଶୋଭା ଯେପରି ପିଆଯାଇଛି, ଏପରି ଲୋକମାନେ ସ୍ଥିର କଲେ, ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ଏ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଖି।
3.33.75
भवतश्च प्रशंसाभिर्निन्दाभिरितरस्य च ।
कथयन्त्यः परिषदः पृथग्राजन्समागताः ॥ ३.३३.७५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମର ପ୍ରଶଂସା ଓ ଅନ୍ୟର ନିନ୍ଦା କରି, ପୃଥକ ପୃଥକ ସଭା ଏକତ୍ର ହୋଇ କଥା କହୁଥିଲେ।
3.33.76
इदमभ्यधिकं राजन्ब्राह्मणाः कुरवश्च ते ।
समेताः कथयन्तीह मुदिताः सत्यसन्धताम् ॥ ३.३३.७६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହା ଅତ୍ୟଧିକ। ଏଠାରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତୁମ କୁରୁବଂଶୀୟମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ କହୁଛନ୍ତି।
3.33.77
यन्न मोहान्न कार्पण्यान्न लोभान्न भयादपि ।
अनृतं किंचिदुक्तं ते न कामान्नार्थकारणात् ॥ ३.३३.७७ ॥
ତୁମେ ମୋହ, ଦୀନତା, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଭୟ ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ମିଥ୍ୟା କହିନାହଁ; କାମନା କିମ୍ବା ଧନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
3.33.78
यदेनः कुरुते किंचिद्राजा भूमिमवाप्नुवन् ।
सर्वं तन्नुदते पश्चाद्यज्ञैर्विपुलदक्षिणैः ॥ ३.३३.७८ ॥
ଭୂମି ପାଇ ରାଜା ଯେକୌଣସି ପାପ କଲେ, ପରେ ବିପୁଳ ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ସବୁ ଦୂର କରନ୍ତି।
3.33.79
ब्राह्मणेभ्यो ददद्ग्रामान्गाश्च राजन्सहस्रशः ।
मुच्यते वीर पापेभ्यस्तमोभ्य इव चन्द्रमाः ॥ ३.३३.७९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ହଜାର ହଜାର ଗ୍ରାମ ଓ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ହେ ବୀର, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ଧକାରରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
3.33.80
पौरजानपदाः सर्वे प्रायशः कुरुनन्दन ।
सवृद्धबालाः सहिताः शंसन्ति त्वां युधिष्ठिर ॥ ३.३३.८० ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
3.33.81
श्वदृतौ क्षीरमासक्तं ब्रह्म वा वृषले यथा ।
सत्यं स्तेने बलं नार्यां राज्यं दुर्योधने तथा ॥ ३.३३.८१ ॥
କୁକୁରର ଚମଡ଼ା ଥଳିରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଦୁଗ୍ଧ, କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ରରେ ଥିବା ବେଦ, ଚୋରରେ ଥିବା ସତ୍ୟ, ସ୍ତ୍ରୀରେ ଥିବା ବଳ ଯେପରି ରହେ ନାହିଁ, ସେପରି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନରେ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରହେ ନାହିଁ।
3.33.82
इतिलोके निर्वचनं पुरश्चरति भारत ।
अपि चैताः स्त्रियो बालाः स्वाध्यायमधिकुर्वते ॥ ३.३३.८२ ॥
ହେ ଭାରତ, ଜଗତରେ ଏହି କଥା ଆଗେ ଚାଲେ; ଏହି ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିୟୋଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
3.33.83
इमामवस्थां च गते सहास्माभिररिंदम् ।
हन्त नष्टाः स्म सर्वे वै भवतोपद्रवे सति ॥ ३.३३.८३ ॥
ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚି ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ସହିତ, ହାୟ, ଏହି ଉପଦ୍ରବରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲୁ।
3.33.84
स भवान्रथमास्थाय सर्वोपकरणान्वितम् ।
त्वरमाणोऽभिनिर्यातु विप्रेभ्योऽर्थविभावकः ॥ ३.३३.८४ ॥
ଆପଣ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ଶୀଘ୍ର ବାହାରନ୍ତୁ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଧନ ବଣ୍ଟନକାରୀ ହୁଅନ୍ତୁ।
3.33.85
वाचयित्वा द्विजश्रेष्ठानद्यैव गजसाह्वयम् ।
अस्त्रविद्भिः परिवृतोभ्रातृभिर्दृढधन्विभिः ॥ ३.३३.८५ ॥
ଆଜି ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳପାଠ କରାଇ, ଗଜସାହ୍ୱୟ (ହସ୍ତିନାପୁର) ଆଡ଼କୁ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଓ ଦୃଢ଼ଧନ୍ୱୀ ଭ୍ରାତୃମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ।
3.33.86
आशीविषसमैर्वीरैर्मरुद्भिरिव वृत्रहा ।
अमित्रांस्तेजसा मृद्गन्नसुरानिव वृत्रहा।
श्रियमादत्स्व कौन्तेय धार्तराष्ट्रान्महाबल ॥ ३.३३.८६ ॥
ବିଷସର୍ପ ସମାନ ବୀରମାନଙ୍କ ସହିତ, ମରୁଦ୍ଗଣଙ୍କ ସହିତ ବୃତ୍ରହନ୍ତା (ଇନ୍ଦ୍ର) ପରି, ତେଜରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳି, ବୃତ୍ରହନ୍ତା ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଦଳିଥିବା ପରି। ହେ କୌନ୍ତେୟ, ହେ ମହାବଳ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରୀ ଗ୍ରହଣ କର।
3.33.87
न हि गाण्डीवमुक्तानां शराणां गार्ध्रवाससाम् ।
स्पर्शमाशीविषाभानां मर्त्यः कश्चन संसहेत् ॥ ३.३३.८७ ॥
ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛୁଟିଥିବା, ଶକୁନି ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ, ବିଷସର୍ପ ସମାନ ଶରଗୁଡ଼ିକର ସ୍ପର୍ଶ କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ ସହିପାରେ ନାହିଁ।
3.33.88
न स वीरो न मातङ्गो न च सोऽश्वोस्ति भारत ।
यः सहेत गदावेगं मम क्रुद्धस्य संयुगे ॥ ३.३३.८८ ॥
ହେ ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ମୋ ଗଦାର ବେଗ ସହିପାରିବା ବୀର ନାହିଁ, ମାତଙ୍ଗ (ହାତୀ) ନାହିଁ, ସେହି ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
3.33.89
सृञ्जयैः सहकैकेयैर्वृष्णीनां वृषभेण च ।
कथंस्विद्युधि कौन्तेय न राज्यं प्राप्नुयामहे ॥ ३.३३.८९ ॥
ସୃଞ୍ଜୟ, କୈକେୟ ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ବୃଷଭ (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଲେ, ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ରାଜ୍ୟ କିପରି ନ ପାଇବା?
3.33.90
शत्रुहस्तगतां राजन्कथंस्विन्नाहरेर्महीम् ।
इह यत्नमुपाहृत्य बलेन महताऽन्वितः ॥ ३.३३.९० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଶତ୍ରୁ ହାତକୁ ଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଆମେ କିପରି ଫେରାଇ ନ ଆଣିବା? ଏଠାରେ ଯତ୍ନ କରି, ମହାବଳରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ।