મહાભારત · અધ્યાય 3.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.35.1
सन्धिं कृत्वैव कालेन ह्यन्तकेन पतत्रिणा ।
अनन्तेनाप्रमेयेण स्रोतसा सर्वहारिणा ॥ ३.३५.१ ॥
કાળ સાથે સંધિ કરવાથી પણ, જે અંતક છે, પાંખવાળો છે, અનંત અને અપ્રમેય છે, અને સર્વને વહાવી જનાર પ્રવાહ છે.
3.35.2
प्रत्यक्षं मन्यसे कालं मर्त्यः सन्कालबन्धनः ।
फेनधर्मा महाराज फलधर्मा तथैव च ॥ ३.३५.२ ॥
મહારાજ, તમે કાળને પ્રત્યક્ષ માનો છો; મર્ત્ય કાળબંધનમાં છે. તે ફીણના સ્વભાવનો અને ફળના સ્વભાવનો પણ છે.
3.35.3
निमेषादपि कौन्तेय यस्यायुरपचीयते ।
सूच्येवाञ्जनचूर्णानि किमिति प्रतिपालयेत् ॥ ३.३५.३ ॥
હે કૌન્તેય, નિમેષમાત્રમાં પણ જેનું આયુષ્ય ઘટે છે, સોયથી ખરતા અંજનચૂર્ણની જેમ, તે શા માટે રાહ જુએ?
3.35.4
यो नूनममितायुः स्यादथवाऽऽयुःप्रमाणवित् ।
स कालं वै प्रतीक्षेत सर्वप्रत्यक्षदर्शिवान् ॥ ३.३५.४ ॥
જે ખરેખર અમિત આયુષ્ય ધરાવે, અથવા આયુષ્યનું પ્રમાણ જાણનારો હોય, સર્વ પ્રત્યક્ષ જોનારો હોય, તે જ કાળની રાહ જોઈ શકે.
3.35.5
प्रतीक्ष्यमाणः कालो नः समा राजंस्त्रयोदश ।
आयुषोपचयं कृत्वा मरणायोपनेष्यति ॥ ३.३५.५ ॥
હે રાજન્, આપણે તેર વર્ષ કાળની રાહ જોઈશું તો તે આયુષ્ય વધારીને મૃત્યુ તરફ જ લઈ જશે.
3.35.6
शरीरिणां हि मरणं शरीरे नित्यमाश्रितम् ।
प्रागेव मरणात्तस्माद्राज्यायैव घटामहे ॥ ३.३५.६ ॥
દેહધારીઓનું મરણ હંમેશાં શરીરમાં જ આશ્રિત છે; તેથી મરણ પહેલાં જ આપણે રાજ્ય માટે જ પ્રયત્ન કરીએ.
3.35.7
यो न याति प्रसंख्यानमस्पष्टो भूमिवर्धनः ।
अयातयित्वा वैराणि सोऽवसीदति गौरिव ॥ ३.३५.७ ॥
જે વેરનો બદલો લેતો નથી, જેનો વિચાર સ્પષ્ટ નથી અને જે ભૂમિ વધારતો નથી, તે વેર વાળ્યા વિના ગાયની જેમ ડૂબી જાય છે.
3.35.8
यो न यातयते वैरमल्पसत्वोद्यमः पुमान् ।
अफलं जन्म तस्याहं मन्ये दुर्जातजीविनः ॥ ३.३५.८ ॥
અલ્પ સાહસ અને પ્રયત્નવાળો પુરુષ જો વેરનો બદલો ન લે, તો દુર્ભાગ્ય જીવન જીવનારનો જન્મ નિષ્ફળ છે એવું હું માનું છું.
3.35.9
हैरण्यौ भवतो बाहू श्रुतिर्भवति पार्थिवी ।
हत्वा द्विषन्तं संग्रामे भुङ्क्ष्व बाहुजितं वसु ॥ ३.३५.९ ॥
તારા બંને બાહુ સોનેરી છે, અને તારી કીર્તિ પૃથ્વી પર ફેલાયેલી છે. યુદ્ધમાં શત્રુને મારીને બાહુબળથી જીતેલું ધન ભોગવ.
3.35.10
हत्वा वै पुरुषो राजन्निकर्तारमरिंदम् ।
अह्नाय नरकं गच्छेत्स्वर्गेणास्य स संमितः ॥ ३.३५.१० ॥
હે રાજન! હે શત્રુદમન! જે પુરુષ પોતાના શત્રુ, છેદનાર હત્યારાને મારે છે, તે એક દિવસ માટે નરકે જઈ શકે છે, પણ તેને તેના સમાન સ્વર્ગ પણ મળે છે.
3.35.11
अमर्षजो हि संतापः पावकाद्दीप्तिमत्तरः ।
येनाहमभिसंतप्तो न नक्तं न दिवा शये ॥ ३.३५.११ ॥
અસહિષ્ણુતાથી જન્મેલો સંતાપ અગ્નિ કરતાં પણ વધુ પ્રજ્વલિત થાય છે; તેનાથી હું અત્યંત બળું છું, રાત્રે કે દિવસે સૂઈ શકતો નથી.
3.35.12
अयं च पार्थो बीभत्सुर्वरिष्ठो ज्याविकर्षणे ।
आस्ते परमसंतप्तो नूनं सिंह इवाशये ॥ ३.३५.१२ ॥
અને આ પાર્થ બીભત્સુ, ધનુષ્યની દોરી ખેંચવામાં શ્રેષ્ઠ, અત્યંત સંતપ્ત થઈને ખરેખર સિંહની જેમ પોતાની ગુફામાં બેઠો છે.
3.35.13
योऽयमेको नुदेत्सर्वांल्लोके राजन्धनुर्भृतः ।
सोयमात्मजमूष्माणं ग्रहाहस्तीव यच्छति ॥ ३.३५.१३ ॥
હે રાજન, જગતના બધા ધનુર્ધારીઓને એકલો હાંકી કાઢી શકે એવો આ જ છે; પોતાના ભીતરના ક્રોધને હાથીને રોકનાર મહાવતની જેમ તે રોકી રાખે છે.
3.35.14
नकुलः सहदेवश्च वृद्धा माता च वीरसूः ।
तवैव प्रियमिच्छन्त आसते जडमूकवत् ॥ ३.३५.१४ ॥
નકુલ, સહદેવ અને વીરોને જન્મ આપનાર વૃદ્ધ માતા — આ સૌ તમારું જ પ્રિય ઇચ્છતાં જડ અને મૂંગાની જેમ બેઠાં છે.
3.35.15
सर्वे तेऽप्रियमिच्छन्ति बान्धवाः सह सृञ्जयैः ।
अहमेकश्च संतप्तो माता च प्रतिबिन्ध्यतः ॥ ३.३५.१५ ॥
તમારા બધા બાંધવો સૃંજયો સાથે મળીને તમારું અપ્રિય ઇચ્છે છે; હું એકલો સંતપ્ત છું, અને માતા પણ રોકાયેલી હોવાથી સંતપ્ત છે.
3.35.16
प्रियमेव तु सर्वेषां यद्ब्रवीम्युत किंचन ।
सर्वे हि व्यसनं प्राप्ताः सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ॥ ३.३५.१६ ॥
સૌને પ્રિય લાગે એવું જ હું કંઈક કહું છું; પણ સૌ સંકટમાં પડ્યા છે, અને સૌ યુદ્ધને વધાવનારા હતા.
3.35.17
नातः पापीयसी काचिदापद्राजन्भविष्यति ।
यन्नो नीचैरल्पबलै राज्यमाच्छिद्य भुज्यते ॥ ३.३५.१७ ॥
હે રાજન, આનાથી વધુ પાપમય આપત્તિ બીજી કોઈ નહીં હોય; આપણું રાજ્ય છીનવીને નીચ અને અલ્પબળવાળા લોકો ભોગવી રહ્યા છે.
3.35.18
शीलदोषाद्धृणाविष्ट आनृशंस्यात्परंतप ।
क्लेशांस्तितिक्षसे राजन्नान्यः कश्चित्प्रशंसति ॥ ३.३५.१८ ॥
હે શત્રુઓને તપાવનાર રાજન, તમારા શીલદોષથી, કરુણાથી ઘેરાઈને, કોમળતાને કારણે તમે ક્લેશ સહન કરો છો; બીજો કોઈ તેની પ્રશંસા કરતો નથી.
3.35.19
श्रोत्रियस्येव ते राजन्मन्दकस्याविपश्चितः ।
अनुवाकहता बुद्धिर्नैषा तत्त्वार्थदर्शिनी ॥ ३.३५.१९ ॥
હે રાજન, તું જાણે શ્રોત્રિય જેવો છે, મંદબુદ્ધિ અને અવિવેકી જેવો છે; તારી બુદ્ધિ કેવળ પાઠથી ઘવાયેલી છે, આ તત્ત્વાર્થ જોનારી બુદ્ધિ નથી.
3.35.20
घृणी ब्राह्मणरूपोसि कथं क्षत्रेष्वजायथाः ।
अस्यां हि योनौ जायन्ते प्रायशः क्रूरबुद्धयः ॥ ३.३५.२० ॥
તું દયાળુ છે, બ્રાહ્મણના રૂપમાં છે; ક્ષત્રિયોમાં તું કેવી રીતે જન્મ્યો? આ યોનિમાં મોટે ભાગે ક્રૂર બુદ્ધિવાળા જ જન્મે છે.
3.35.21
अश्रौषीस्त्वं राजधर्मान्यथा वै मनुरब्रवीत् ।
क्रूरान्निकृतिसंपन्नान्विहितानशमात्मकान् ॥ ३.३५.२१ ॥
તેં રાજધર્મો સાંભળ્યા છે; મનુએ કહ્યા પ્રમાણે, ક્રૂર, કપટથી ભરેલા અને અશાંત સ્વભાવવાળાઓ માટે (દંડ) વિહિત છે.
3.35.22
धार्तराष्ट्रान्महाराज क्षमसे किं दुरात्मनः ।
कर्तव्ये पुरुषव्याघ्र किमास्से पीठसर्पवत् ॥ ३.३५.२२ ॥
હે મહારાજ, દુરાત્મા ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને તું કેમ ક્ષમા કરે છે? હે પુરુષવ્યાઘ્ર, કર્તવ્ય કરવાનું હોય ત્યારે આસન પર સર્પની જેમ કેમ બેઠો છે?
3.35.23
बुद्ध्या वीर्येण संयुक्तः श्रुतेनाभिजनेन च ।
तृणानां मुष्टिनैकेन हिमवन्तं च पर्वतम्।
छन्नमिच्छसि कौन्तेय योऽस्मान्संवर्तुमिच्छसि ॥ ३.३५.२३ ॥
બુદ્ધિ, વીર્ય, શાસ્ત્રજ્ઞાન અને ઉચ્ચ કુળથી યુક્ત થઈને, હે કૌન્તેય, એક મુઠ્ઠી ઘાસથી હિમાલયને ઢાંકવા ઇચ્છે તેમ તું અમને ઢાંકવા ઇચ્છે છે.
3.35.24
अज्ञातचर्यागूढेन पृथिव्यां विश्रुतेन च ।
दिवीव पार्थ सूर्येण न शक्याऽऽचरितुं त्वया ॥ ३.३५.२४ ॥
હે પાર્થ, અજ્ઞાત રહીને ગુપ્ત જીવન જીવવાની અને પૃથ્વી પર વિખ્યાત થવાની તારી ઇચ્છા છે; પણ આકાશમાં સૂર્યને છુપાવવો અશક્ય છે, તેમ તારાથી આ શક્ય નથી.
3.35.25
बृहत्साल इवानूपे शाखापुष्पपलावान् ।
हस्ती श्वेत इवाज्ञातः कथं जिष्णुश्चरिष्ति ॥ ३.३५.२५ ॥
ભેજવાળી જમીનમાં ડાળી, ફૂલ અને પાંદડાંવાળા મોટા સાલ વૃક્ષની જેમ, અથવા સફેદ હાથીની જેમ અજ્ઞાત રહીને જિષ્ણુ અર્જુન કેવી રીતે વિચરશે?
3.35.26
इमौ च सिंहसंकाशौ भ्रातरौ सहितौ शिशू ।
नकुलः सहदेवश्च कथं पार्थ चरिष्यतः ॥ ३.३५.२६ ॥
સિંહ સમાન આ બે ભાઈઓ નકુલ અને સહદેવ, બંને બાળકો, હે પાર્થ, કેવી રીતે વિચરશે?
3.35.27
पुण्यकीर्ती राजपुत्री द्रौपदी वीरसूरियम् ।
विश्रुता कथमज्ञाता कृष्णा पार्थ चरिष्यति ॥ ३.३५.२७ ॥
પુણ્ય કીર્તિવાળી રાજકુમારી, વીરોની માતા આ દ્રૌપદી, પ્રસિદ્ધ છે; હે પાર્થ, કૃષ્ણા અજ્ઞાત રહીને કેવી રીતે વિચરશે?
3.35.28
मां चापि राजञ्जानन्ति ह्याकुमारमिमाः प्रजाः ।
अज्ञातचर्यां पश्यन्ति मेरोरिव निगूहनम् ॥ ३.३५.२८ ॥
હે રાજન, આ પ્રજા બાળકો સુધી મને ઓળખે છે; મેરુ પર્વતને છુપાવવા જેવું મારું અજ્ઞાત વર્તન પણ તેઓ જોશે.
3.35.29
तथैव बहव्रोऽस्माभी राष्ट्रेभ्यो विप्रवासिताः ।
राजानो राजपुत्राश्च धार्तराष्ट्रमनुव्रताः ॥ ३.३५.२९ ॥
એ જ રીતે, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને અનુસરનારા ઘણા રાજાઓ અને રાજકુમારોને અમે તેમના રાજ્યોમાંથી હાંકી કાઢ્યા છે.
3.35.30
न हि तेऽप्युपशाम्यन्ति निकृता वा निराकृताः ।
अवश्यं तैर्निकर्तव्यमस्माकं तत्प्रियैषिभिः ॥ ३.३५.३० ॥
તેઓ અપમાનિત કે તિરસ્કૃત થયેલા હોવાથી શાંત નહીં થાય; આપણા હિતેચ્છુઓએ તેમની પાસેથી અવશ્ય બદલો લેવો જોઈએ.
3.35.31
तेऽप्यस्मासु प्रयुञ्जीरन्प्रच्छन्नान्सुबहूंश्चरान् ।
आचक्षीरंश्च नो ज्ञात्वा ततः स्यात्सुमहद्भयम् ॥ ३.३५.३१ ॥
તેઓ પણ અમારી સામે ઘણા છુપા જાસૂસો મૂકી શકે; અમને જાણીને તેમને જણાવે તો મોટો ભય થશે.
3.35.32
अस्माभिरुषिताः सम्यग्वने मासास्त्रयोदश ।
परिमाणएन तान्पश्य तावतः परिवत्सरान् ॥ ३.३५.३२ ॥
અમે વનમાં સંપૂર્ણ તેર માસ વિતાવ્યા છે; તેમનું માપ જુઓ, તે એટલાં વર્ષો બરાબર છે.
3.35.33
अस्ति मासः प्रतिनिधिर्यथा प्राहुर्मनीषिणः ।
पूतिकानिव सोमस्य तथेदं क्रियतामिति ॥ ३.३५.३३ ॥
જ્ઞાનીઓ કહે છે તેમ સોમને બદલે પૂતિક મૂકાય છે, તેમ એક માસનો પ્રતિનિધિ હોઈ શકે; તેમ આ કરવું.
3.35.34
अथवाऽनडुहे राजन्साधने साधुवाहिने ।
सौहित्यदानादेतस्मादेनसः प्रतिमुच्यते ॥ ३.३५.३४ ॥
અથવા હે રાજન, સારો ભાર વહન કરનાર બળદને સૌહિત્ય (દૂધાળી ગાય) દાન કરવાથી આ પાપથી મુક્તિ મળે છે.
3.35.35
तस्माच्छत्रुवधे राजन्क्रियतां निश्चयस्त्वया ।
क्षत्रियस्य हि सर्वस्य नान्यो धर्मोस्ति संयुगात् ॥ ३.३५.३५ ॥
તેથી હે રાજન, શત્રુવધનો નિશ્ચય તમે કરો; કારણ કે સર્વ ક્ષત્રિયો માટે યુદ્ધ વિના બીજો કોઈ ધર્મ નથી.