มหาภารตะ · อัธยายะ 3.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.35.1
सन्धिं कृत्वैव कालेन ह्यन्तकेन पतत्रिणा ।
अनन्तेनाप्रमेयेण स्रोतसा सर्वहारिणा ॥ ३.३५.१ ॥
แม้ได้ทำสันธิกับกาล คือกับผู้สิ้นสุดที่มีปีก ไม่มีที่สิ้นสุด ไม่อาจวัดได้ เป็นกระแสที่พัดพาทุกสิ่งไป
3.35.2
प्रत्यक्षं मन्यसे कालं मर्त्यः सन्कालबन्धनः ।
फेनधर्मा महाराज फलधर्मा तथैव च ॥ ३.३५.२ ॥
มหาราช พระองค์เห็นกาลเป็นสิ่งที่ปรากฏอยู่ต่อหน้า ทว่ามนุษย์ผู้ถูกผูกมัดด้วยกาลมีธรรมชาติเหมือนฟองน้ำ และมีธรรมชาติเหมือนผลไม้เช่นกัน
3.35.3
निमेषादपि कौन्तेय यस्यायुरपचीयते ।
सूच्येवाञ्जनचूर्णानि किमिति प्रतिपालयेत् ॥ ३.३५.३ ॥
ลูกของกุนตี ชีวิตของผู้ใดสึกหรอไปแม้เพียงชั่วกะพริบตา เหมือนผงแร่กัชชละที่หล่นจากปลายเข็ม จะรออะไรอีกเล่า
3.35.4
यो नूनममितायुः स्यादथवाऽऽयुःप्रमाणवित् ।
स कालं वै प्रतीक्षेत सर्वप्रत्यक्षदर्शिवान् ॥ ३.३५.४ ॥
ผู้ใดแน่นอนว่ามีชีวิตที่ไม่อาจวัดได้ หรือผู้รู้ขนาดของอายุขัย ผู้เห็นทุกสิ่งอยู่ต่อหน้า เพียงผู้นั้นเท่านั้นที่พึงรอคอยกาลจริงๆ
3.35.5
प्रतीक्ष्यमाणः कालो नः समा राजंस्त्रयोदश ।
आयुषोपचयं कृत्वा मरणायोपनेष्यति ॥ ३.३५.५ ॥
มหาราช หากเรารอกาลไปสิบสามปี กาลจะเพิ่มอายุของเราให้ยืนยาว แล้วนำเราเข้าใกล้ความตายอีก
3.35.6
शरीरिणां हि मरणं शरीरे नित्यमाश्रितम् ।
प्रागेव मरणात्तस्माद्राज्यायैव घटामहे ॥ ३.३५.६ ॥
เพราะความตายของผู้มีร่างกายนั้นดำรงอยู่ในร่างกายเสมอ ฉะนั้นก่อนความตายจะมาถึง เราควรพยายามเพื่อการปกครองอาณาจักรเถิด
3.35.7
यो न याति प्रसंख्यानमस्पष्टो भूमिवर्धनः ।
अयातयित्वा वैराणि सोऽवसीदति गौरिव ॥ ३.३५.७ ॥
ผู้ใดไม่ก้าวหน้าในการคำนวณ ไม่ชัดเจน ไม่ขยายแผ่นดิน ย่อมจมลงเหมือนวัวที่ไม่ทำให้ศัตรูต้องทุกข์ทรมาน
3.35.8
यो न यातयते वैरमल्पसत्वोद्यमः पुमान् ।
अफलं जन्म तस्याहं मन्ये दुर्जातजीविनः ॥ ३.३५.८ ॥
ข้าพเจ้าถือว่าการเกิดของชายผู้มีความกล้าและความเพียรน้อย ซึ่งไม่ทำให้ศัตรูต้องทุกข์ทรมาน เป็นการเกิดที่ไร้ผล เป็นการเกิดของผู้ดำรงชีวิตด้วยโชคร้าย
3.35.9
हैरण्यौ भवतो बाहू श्रुतिर्भवति पार्थिवी ।
हत्वा द्विषन्तं संग्रामे भुङ्क्ष्व बाहुजितं वसु ॥ ३.३५.९ ॥
แขนทั้งสองของพระองค์เป็นสีทอง และเกียรติยศของพระองค์แผ่ไปทั่วพื้นพิภพ เมื่อสังหารศัตรูผู้เกลียดชังในสนามรบแล้ว จงเสวยทรัพย์สมบัติที่แขนของพระองค์ได้มา
3.35.10
हत्वा वै पुरुषो राजन्निकर्तारमरिंदम् ।
अह्नाय नरकं गच्छेत्स्वर्गेणास्य स संमितः ॥ ३.३५.१० ॥
ข้าแต่มหาราช ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ชายผู้สังหารศัตรูซึ่งเป็นผู้ตัดทำลาย อาจต้องไปนรกเพียงหนึ่งวัน แต่สวรรค์ที่เท่าเทียมกับนรกนั้นเป็นของเขา
3.35.11
अमर्षजो हि संतापः पावकाद्दीप्तिमत्तरः ।
येनाहमभिसंतप्तो न नक्तं न दिवा शये ॥ ३.३५.११ ॥
ความทุกข์ที่เกิดจากความขุ่นเคืองแผดเผารุนแรงยิ่งกว่าไฟ ข้าพเจ้าถูกมันเผาผลาญจนไม่อาจนอนหลับทั้งกลางคืนและกลางวัน
3.35.12
अयं च पार्थो बीभत्सुर्वरिष्ठो ज्याविकर्षणे ।
आस्ते परमसंतप्तो नूनं सिंह इवाशये ॥ ३.३५.१२ ॥
และปารถะผู้นี้ คือพีภัตสุ ผู้เป็นเลิศในการดึงสายธนู นั่งอยู่อย่างทุกข์ทรมานยิ่ง คงนั่งอยู่เหมือนราชสีห์ในถ้ำของมัน
3.35.13
योऽयमेको नुदेत्सर्वांल्लोके राजन्धनुर्भृतः ।
सोयमात्मजमूष्माणं ग्रहाहस्तीव यच्छति ॥ ३.३५.१३ ॥
มหาราช ผู้นี้เพียงลำพังผู้เดียวอาจขับไล่นักธนูทั้งหมดในโลกได้ บัดนี้กลับกั้นความร้อนแห่งความโกรธของตน ดั่งคนขับช้างที่หยุดยั้งช้าง
3.35.14
नकुलः सहदेवश्च वृद्धा माता च वीरसूः ।
तवैव प्रियमिच्छन्त आसते जडमूकवत् ॥ ३.३५.१४ ॥
นกุลและสหเทพ กับมารดาผู้ชราที่ให้กำเนิดวีรบุรุษ ต่างนั่งอยู่เหมือนคนโง่เขลาและใบ้ ปรารถนาเพียงความพอพระทัยของพระองค์
3.35.15
सर्वे तेऽप्रियमिच्छन्ति बान्धवाः सह सृञ्जयैः ।
अहमेकश्च संतप्तो माता च प्रतिबिन्ध्यतः ॥ ३.३५.१५ ॥
พระญาติทั้งหมดของพระองค์ พร้อมด้วยสัญชัย ต่างปรารถนาสิ่งที่ไม่น่ายินดีแก่พระองค์ ข้าพเจ้าเพียงผู้เดียวทุกข์ทรมาน และมารดาของเราก็ทุกข์ทรมานเช่นกัน เพราะถูกยับยั้งไว้
3.35.16
प्रियमेव तु सर्वेषां यद्ब्रवीम्युत किंचन ।
सर्वे हि व्यसनं प्राप्ताः सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ॥ ३.३५.१६ ॥
ข้าพเจ้ากล่าวเพียงสิ่งที่เป็นที่พอใจแก่ทุกคน หรือบางสิ่งเท่านั้น แต่ทุกคนได้ตกอยู่ในความทุกข์ยาก และทุกคนก็ยินดีในสงคราม
3.35.17
नातः पापीयसी काचिदापद्राजन्भविष्यति ।
यन्नो नीचैरल्पबलै राज्यमाच्छिद्य भुज्यते ॥ ३.३५.१७ ॥
ข้าแต่มหาราช จะไม่มีความหายนะใดที่ชั่วร้ายยิ่งกว่านี้ คืออาณาจักรของเราถูกแย่งชิงไป แล้วถูกคนต่ำช้าที่มีกำลังน้อยเสวยสุขอยู่
3.35.18
शीलदोषाद्धृणाविष्ट आनृशंस्यात्परंतप ।
क्लेशांस्तितिक्षसे राजन्नान्यः कश्चित्प्रशंसति ॥ ३.३५.१८ ॥
ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู ข้าแต่มหาราช เพราะความบกพร่องในนิสัย พระองค์ถูกความสงสารและความอ่อนโยนครอบงำ จึงทรงอดทนต่อความทุกข์ทั้งหลาย ไม่มีใครอื่นสรรเสริญสิ่งนี้เลย
3.35.19
श्रोत्रियस्येव ते राजन्मन्दकस्याविपश्चितः ।
अनुवाकहता बुद्धिर्नैषा तत्त्वार्थदर्शिनी ॥ ३.३५.१९ ॥
มหาราช พระองค์เปรียบเสมือนพราหมณ์ผู้รู้พระเวท แต่กลับโง่เขลาและไม่รอบรู้ ปัญญาของพระองค์ถูกกระแทกด้วยการท่องจำเพียงอย่างเดียว จึงไม่เห็นความหมายที่แท้จริงของสรรพสิ่ง
3.35.20
घृणी ब्राह्मणरूपोसि कथं क्षत्रेष्वजायथाः ।
अस्यां हि योनौ जायन्ते प्रायशः क्रूरबुद्धयः ॥ ३.३५.२० ॥
พระองค์มีพระทัยเมตตาและมีรูปลักษณ์ของพราหมณ์ เหตุใดจึงมาเกิดในหมู่กษัตริย์ได้ ผู้เกิดในวรรณะนี้ส่วนมากมักมีจิตใจโหดร้าย
3.35.21
अश्रौषीस्त्वं राजधर्मान्यथा वै मनुरब्रवीत् ।
क्रूरान्निकृतिसंपन्नान्विहितानशमात्मकान् ॥ ३.३५.२१ ॥
ท่านได้ฟังธรรมของกษัตริย์แล้ว ดังที่พระมนูได้ตรัสไว้ ผู้โหดร้าย ผู้เต็มไปด้วยการหลอกลวง และผู้มีจิตไม่สงบ ย่อมถูกกำหนดให้ลงโทษ
3.35.22
धार्तराष्ट्रान्महाराज क्षमसे किं दुरात्मनः ।
कर्तव्ये पुरुषव्याघ्र किमास्से पीठसर्पवत् ॥ ३.३५.२२ ॥
ข้าแต่มหาราช เหตุใดพระองค์จึงทรงอดกลั้นต่อพวกโอรสของธฤตราษฎร์ผู้มีจิตชั่วร้าย ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ เมื่อมีหน้าที่ที่ต้องกระทำ เหตุใดพระองค์จึงประทับนิ่งอยู่ดุจงูบนที่นั่งเล่า
3.35.23
बुद्ध्या वीर्येण संयुक्तः श्रुतेनाभिजनेन च ।
तृणानां मुष्टिनैकेन हिमवन्तं च पर्वतम्।
छन्नमिच्छसि कौन्तेय योऽस्मान्संवर्तुमिच्छसि ॥ ३.३५.२३ ॥
ข้าแต่โอรสของกุนตี ผู้ประกอบด้วยปัญญา ความกล้าหาญ ความรู้ และชาติกำเนิดอันสูงส่ง พระองค์ปรารถนาจะปกปิดพวกข้าพระองค์ ดุจผู้ที่ปรารถนาจะปกปิดภูเขาหิมาลัยด้วยกำหญ้าเพียงกำเดียว
3.35.24
अज्ञातचर्यागूढेन पृथिव्यां विश्रुतेन च ।
दिवीव पार्थ सूर्येण न शक्याऽऽचरितुं त्वया ॥ ३.३५.२४ ॥
ข้าแต่โอรสของปฤถา พระองค์ปรารถนาจะดำรงชีวิตอย่างไม่มีใครรู้จัก ทว่ายังโด่งดังอยู่บนพื้นพิภพ แต่ดุจดวงอาทิตย์ในท้องฟ้าที่ซ่อนไม่ได้ สิ่งนี้พระองค์ไม่อาจกระทำได้
3.35.25
बृहत्साल इवानूपे शाखापुष्पपलावान् ।
हस्ती श्वेत इवाज्ञातः कथं जिष्णुश्चरिष्ति ॥ ३.३५.२५ ॥
ดุจต้นสาละใหญ่ในที่ชุ่มแฉะ เต็มไปด้วยกิ่ง ดอก และใบ หรือช้างขาวที่ไม่มีใครจำได้ อรชุนผู้ได้รับชัยชนะจะดำรงชีวิตอยู่อย่างไรเล่า
3.35.26
इमौ च सिंहसंकाशौ भ्रातरौ सहितौ शिशू ।
नकुलः सहदेवश्च कथं पार्थ चरिष्यतः ॥ ३.३५.२६ ॥
และพี่น้องทั้งสองนี้ ผู้มีรูปร่างดุจราชสีห์ ยังเป็นเด็กอยู่ นกุละและสหเทวะ ข้าแต่ปารถ สองคนนี้จะดำรงชีวิตอยู่อย่างไร
3.35.27
पुण्यकीर्ती राजपुत्री द्रौपदी वीरसूरियम् ।
विश्रुता कथमज्ञाता कृष्णा पार्थ चरिष्यति ॥ ३.३५.२७ ॥
ราชธิดาผู้มีเกียรติบริสุทธิ์นี้ เทราปที ผู้เป็นมารดาของวีรบุรุษ ผู้มีชื่อเสียงโด่งดัง จะดำรงชีวิตโดยไม่มีใครรู้จักได้อย่างไร ข้าแต่ปารถ กฤษณา
3.35.28
मां चापि राजञ्जानन्ति ह्याकुमारमिमाः प्रजाः ।
अज्ञातचर्यां पश्यन्ति मेरोरिव निगूहनम् ॥ ३.३५.२८ ॥
ข้าแต่พระราชา แม้แต่ข้าพระองค์ ประชาชนเหล่านี้ตั้งแต่เด็กจนถึงผู้ใหญ่ก็ยังรู้จัก พวกเขาจะเห็นการดำรงชีวิตอย่างไม่มีใครรู้จักของข้าพระองค์ ดุจเห็นเขาพระสุเมรุถูกซ่อนไว้
3.35.29
तथैव बहव्रोऽस्माभी राष्ट्रेभ्यो विप्रवासिताः ।
राजानो राजपुत्राश्च धार्तराष्ट्रमनुव्रताः ॥ ३.३५.२९ ॥
ในทำนองเดียวกัน กษัตริย์และเจ้าชายจำนวนมากที่ติดตามโอรสของธฤตราษฎร์ ก็ถูกพวกข้าพระองค์ขับออกจากแว่นแคว้นของตนแล้ว
3.35.30
न हि तेऽप्युपशाम्यन्ति निकृता वा निराकृताः ।
अवश्यं तैर्निकर्तव्यमस्माकं तत्प्रियैषिभिः ॥ ३.३५.३० ॥
พวกเขาเหล่านั้นจะไม่สงบลง เพราะถูกทำร้ายหรือถูกดูหมิ่น ผู้ที่ปรารถนาความเจริญของพวกเรา ย่อมต้องแก้แค้นพวกเขาเป็นแน่
3.35.31
तेऽप्यस्मासु प्रयुञ्जीरन्प्रच्छन्नान्सुबहूंश्चरान् ।
आचक्षीरंश्च नो ज्ञात्वा ततः स्यात्सुमहद्भयम् ॥ ३.३५.३१ ॥
พวกเขาอาจส่งสายลับผู้ซ่อนตัวจำนวนมากมาสืบพวกเรา และหากรู้ตัวพวกเราแล้วนำไปแจ้ง ภัยใหญ่หลวงก็จะเกิดขึ้น
3.35.32
अस्माभिरुषिताः सम्यग्वने मासास्त्रयोदश ।
परिमाणएन तान्पश्य तावतः परिवत्सरान् ॥ ३.३५.३२ ॥
พวกเราได้อาศัยอยู่ในป่าครบสิบสามเดือนเต็ม ขอให้ท่านลองวัดดูเถิด ว่ามันเท่ากับสิบสามปีหรือไม่
3.35.33
अस्ति मासः प्रतिनिधिर्यथा प्राहुर्मनीषिणः ।
पूतिकानिव सोमस्य तथेदं क्रियतामिति ॥ ३.३५.३३ ॥
ดังที่ปราชญ์กล่าวไว้ว่า มีการตั้งสิ่งทดแทนขึ้นแทนโสม คือพืชปูติกะ ฉันใด ขอให้มีการตั้งเดือนทดแทนสำหรับเดือนนี้ ฉันนั้น และขอให้ทำเช่นนั้นเถิด
3.35.34
अथवाऽनडुहे राजन्साधने साधुवाहिने ।
सौहित्यदानादेतस्मादेनसः प्रतिमुच्यते ॥ ३.३५.३४ ॥
หรือมิฉะนั้น ข้าแต่พระราชา ด้วยการถวายโคตัวผู้ที่ดีแก่ผู้ที่ควรรับ เพื่อเป็นทานสเหาหิตยะตามวิธีอันถูกต้อง ผู้นั้นย่อมพ้นจากบาปนี้
3.35.35
तस्माच्छत्रुवधे राजन्क्रियतां निश्चयस्त्वया ।
क्षत्रियस्य हि सर्वस्य नान्यो धर्मोस्ति संयुगात् ॥ ३.३५.३५ ॥
ฉะนั้น ข้าแต่พระราชา ขอพระองค์ตั้งพระทัยมั่นที่จะปราบศัตรู เพราะสำหรับกษัตริย์ทุกคน ไม่มีหน้าที่อื่นใดยิ่งไปกว่าการรบ