మహాభారతం · అధ్యాయం 3.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.36.1
भीमसेनवचः श्रुत्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
निःश्वस्य पुरुषव्याघ्रः संप्रदध्यौ परंतपः ॥ ३.३६.१ ॥
భీమసేనుని మాటలు విని కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు నిట్టూర్చి, శత్రువులను తపింపజేసే ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు లోతుగా ఆలోచనలో మునిగాడు.
3.36.2
श्रुता मे राजधर्माश्च वर्णानां च पृथक्पृथक् ।
आयत्यां च तदात्वे च यः पश्यति स पश्यति ॥ ३.३६.२ ॥
రాజధర్మాలను, వర్ణాల ధర్మాలను వేర్వేరుగా నేను విన్నాను. భవిష్యత్తును, వర్తమానాన్ని చూసేవాడే నిజంగా చూసేవాడు.
3.36.3
धर्मस्य जानमानोऽहं गतिमग्र्यां सुदुर्विदाम् ।
कथं बलात्करिष्यामि मेरोरिव विवर्तनम् ॥ ३.३६.३ ॥
ధర్మం యొక్క అత్యున్నత గతిని, తెలుసుకోవడం అతికష్టమైనదాన్ని నేను తెలిసినప్పటికీ, మేరువును తిప్పినట్లు బలంతో ఎలా చేయగలను?
3.36.4
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा विनिश्चित्येतिकृत्यताम् ।
भीमसेनमिद वाक्यमपदान्तरमब्रवीत् ॥ ३.३६.४ ॥
అతను ఒక ముహూర్త కాలం ధ్యానించి, చేయవలసిన కార్యాన్ని నిశ్చయించి, భీమసేనునితో ఇలా అన్నాడు.
3.36.5
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत ।
इदमन्यत्समादत्स्व वाक्यं मे वाक्यकोविद ॥ ३.३६.५ ॥
ఓ మహాబాహూ, నువ్వు చెప్పినట్టే ఇది. ఓ భారతా, వాక్కులో నిపుణుడా, ఇప్పుడు నా ఈ మరొక మాటను కూడా స్వీకరించు.
3.36.6
महापापानि कर्माणि यानि केवलसाहसात् ।
आरभ्यन्ते भीमसेन व्यथन्ते तानि भारत ॥ ३.३६.६ ॥
ఓ భీమసేనా, కేవలం సాహసంతో ఆరంభించే మహాపాపకర్మలు ఉన్నాయి. ఓ భారతా, అవి బాధను కలిగిస్తాయి.
3.36.7
सुमन्त्रिते सुविक्रान्ते सुकृतेसुविचारिते ।
सिद्ध्यन्त्यर्था महाबाहो दैवं चात्र प्रदक्षिणम् ॥ ३.३६.७ ॥
బాగా ఆలోచించి, బాగా పరాక్రమంతో చేసి, బాగా పూర్తి చేసి, బాగా తలపోసినప్పుడు, ఓ మహాబాహూ, ప్రయోజనాలు సిద్ధిస్తాయి; ఇందులో దైవమూ అనుకూలంగా ఉంటుంది.
3.36.8
यत्तु केवलचापल्याद्बलदर्पोत्थितः स्वयम् ।
आरब्धव्यमिदं कार्यं मन्यसे शृणु तत्रमे ॥ ३.३६.८ ॥
కేవలం చాపల్యం వల్ల, బల దర్పంతో నీవు స్వయంగా లేచి ఈ పనిని ప్రారంభించదగినదిగా భావిస్తే, దానిని నా నుండి విను.
3.36.9
भूरिश्रवाः शलश्चैव जलसन्धश्च वीर्यवान् ।
भीष्मो द्रोणश्च कर्णशच् द्रोणपुत्रश्च वीर्यवान् ॥ ३.३६.९ ॥
భూరిశ్రవుడు, శల్యుడు, పరాక్రమవంతుడైన జరాసంధుడు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కర్ణుడు, పరాక్రమవంతుడైన ద్రోణపుత్రుడు (అశ్వత్థామ).
3.36.10
धार्तराष्ट्रा दुराधर्षा दुर्योधनपुरोगमाः ।
सर्व एव कृताशस्त्राश्च सततं चाततायिनः ॥ ३.३६.१० ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, ఎదిరించడానికి కష్టమైనవారు, దుర్యోధనుడు ముందున్నవారు; అందరూ ఆయుధవిద్యలో నిపుణులు, నిరంతరం ఆతతాయులు.
3.36.11
राजानः पार्थिवाश्चैव येऽस्माभिरुपतापिताः ।
ते श्रिताः कौरवं पक्षं जातस्नेहाश्च सांप्रतम् ॥ ३.३६.११ ॥
మనచే పీడింపబడిన రాజులు, భూపతులు ఇప్పుడు కౌరవ పక్షాన్ని ఆశ్రయించారు; వారికి అతనిపై స్నేహం కలిగింది.
3.36.12
दुर्योधनहिते युक्ता न तथाऽस्मासु भारत ।
पूर्णकोशा बलोपेताः प्रयतिष्यन्ति रक्षणे ॥ ३.३६.१२ ॥
ఓ భారతా, వారు దుర్యోధనుని హితంలో నిమగ్నులై ఉన్నారు, మనపట్ల అలా కాదు; నిండు ఖజానాలు, సేనలతో వారు రక్షణకు ప్రయత్నిస్తారు.
3.36.13
सर्वे कौरवसैन्यस् सपुत्रामात्यसैनिकाः ।
संविभक्ता हि मात्राभिर्भोगैरपि च सर्वशः ॥ ३.३६.१३ ॥
కౌరవ సైన్యమంతా, కుమారులు, మంత్రులు, సైనికులతో కలిసి, నిజంగా అన్ని విధాలా సంపదలతో, భోగాలతో చక్కగా పంచిపెట్టబడి ఉంది.
3.36.14
दुर्योधनेन ते वीरा मानिताश्च विशेषतः ।
प्राणांस्त्यक्ष्यन्ति संग्रामे इति मे निश्चिता मतिः ॥ ३.३६.१४ ॥
దుర్యోధనుని చేత ముఖ్యంగా గౌరవించబడిన ఆ వీరులు యుద్ధంలో ప్రాణాలు త్యజిస్తారని నా నిశ్చయ అభిప్రాయం.
3.36.15
समा यद्यपि भीष्मस्य वृत्तिरस्मासु तेषु च ।
द्रोणस् च महाबाहो कृषस्य च महात्मनः ॥ ३.३६.१५ ॥
భీష్ముని వ్యవహారం మనపట్ల, వారిపట్ల సమానమైనప్పటికీ, ఓ మహాబాహూ, ద్రోణుని, మహాత్ముడైన కృపుని వ్యవహారమూ అలాగే.
3.36.16
अवश्यं राजपिण्डस्तैर्निर्वेश्य इति मे मतिः ।
तस्मात्त्यक्ष्यन्ति संग्रामे प्राणानपि सुदुस्त्यजान् ॥ ३.३६.१६ ॥
వారు రాజాన్నపు ఋణాన్ని తప్పక తీర్చాలని నా అభిప్రాయం. అందువల్ల వారు యుద్ధంలో విడిచిపెట్టడానికి అత్యంత కష్టమైన ప్రాణాలను కూడా త్యజిస్తారు.
3.36.17
सर्वेदिव्यास्त्रविद्वांसः सर्वे धर्मपरायणाः ।
अजेयाश्चेति मे बुद्धिरपि देवैः सवासवैः ॥ ३.३६.१७ ॥
వారందరూ దివ్యాస్త్రాలు తెలిసినవారు, అందరూ ధర్మపరాయణులు; ఇంద్రునితో సహా దేవతలచేత కూడా వారు జయించబడరని నా బుద్ధి.
3.36.18
अमर्षी नित्यसंरब्धस्तत्र कर्णो महारथः ।
सर्वास्त्रविदनाधृष्यो ह्यभेद्यकवचावृतः ॥ ३.३६.१८ ॥
అక్కడ కర్ణుడు — అసహనంతో, ఎల్లప్పుడూ కోపంతో ఉండే మహారథుడు; అన్ని అస్త్రాలను తెలిసినవాడు, ఎదురించలేనివాడు, భేదించలేని కవచం ధరించినవాడు.
3.36.19
अनिर्जित्यरणे सर्वानेतान्पुरुषसत्तमान् ।
अशक्यो ह्यसहायेन हन्तुं दुर्योधनस्त्वया ॥ ३.३६.१९ ॥
యుద్ధంలో ఈ నరోత్తములందరినీ జయించకుండా, సహాయులు లేకుండా నీచేత దుర్యోధనుని వధించడం సాధ్యం కాదు.
3.36.20
न निद्रामधिगच्छामि चिन्तयानो वृकोदर ।
अतिसर्वान्धनुर्ग्राहान्सूतपुत्रस्य लाघवम् ॥ ३.३६.२० ॥
ఓ వృకోదరా! చింతిస్తూ నాకు నిద్ర పట్టడం లేదు; సూతపుత్రుని చేతి లాఘవం సర్వ ధనుర్ధరులనూ మించినది.
3.36.21
एतद्वचनमाज्ञाय भीमसेनोऽत्यमर्षणः ।
बभूव शान्तिसंयुक्तो गुरोर्वचनवारितः ॥ ३.३६.२१ ॥
ఈ మాటను విని అత్యంత కోపంతో ఉన్న భీమసేనుడు, గురువు మాటలచే నివారింపబడి శాంతుడయ్యాడు.
3.36.22
तयोः संवदतोरेवं तदा पाण्डवयोर्द्वयोः ।
आजगाम महायोगी व्यासः सत्यवतीसुतः ॥ ३.३६.२२ ॥
ఆ ఇద్దరు పాండవులు ఇలా సంభాషించుకుంటుండగా, మహాయోగి సత్యవతీ పుత్రుడు వ్యాసుడు వచ్చాడు.
3.36.23
सोऽभिगम्य यथान्यायं पाण्डवैः प्रतिपूजितः ।
युधिष्ठिरमिदं वाक्यमुवाच वदतांवरः ॥ ३.३६.२३ ॥
ఆయన యథావిధిగా సమీపించగా, పాండవులు ఆయనను గౌరవించారు. అప్పుడు వక్తలలో శ్రేష్ఠుడు యుధిష్ఠిరునితో ఈ మాట పలికాడు.
3.36.24
युधिष्ठिर महाबाहो वेद्मि ते हृदयस्थितम् ।
मनीषया तत क्षिप्रमागतोस्मि नरर्षभ ॥ ३.३६.२४ ॥
ఓ మహాబాహు యుధిష్ఠిరా! నీ హృదయంలో ఉన్నదేమిటో నేనెరుగుదును; అందువల్ల ఓ నరశ్రేష్ఠా, నా బుద్ధితో త్వరగా వచ్చాను.
3.36.25
भीष्माद्द्रोणात्कृपात्कर्णाद्द्रोणपुत्राच्च भारत ।
दुर्योधनान्नृपसुतात्तथा दुःशासनादपि ॥ ३.३६.२५ ॥
ఓ భరతా, భీష్ముని నుండి, ద్రోణుని నుండి, కృపుని నుండి, కర్ణుని నుండి, ద్రోణుని కుమారుని నుండి, దుర్యోధనుని నుండి, రాజకుమారుని నుండి, అలాగే దుఃశాసనుని నుండి కూడా.
3.36.26
त्ते भयममित्रघ्न हृदि संपरिवर्तते ।
तत्तेऽहं नाशयिष्यामि विधिदृष्टेन हेतुना ॥ ३.३६.२६ ॥
శత్రువులను సంహరించువాడా, నీ హృదయంలో తిరుగాడుతున్న ఆ భయాన్ని విధి చూపిన ఉపాయంతో నేను నాశనం చేస్తాను.
3.36.27
तच्छ्रुत्वा धृतिमास्थाय कर्मणा प्रतिपादय ।
प्रतिपाद्य तु राजेन्द्र ततः क्षिप्रं ज्वरं जहि ॥ ३.३६.२७ ॥
అది విని ధైర్యాన్ని ధరించి కర్మద్వారా దానిని సాధించు. రాజేంద్రా, సాధించిన తరువాత త్వరగా ఆ జ్వరాన్ని (సంతాపాన్ని) విడిచిపెట్టు.
3.36.28
तत एकान्तमानाय्य पाराशर्यो युधिष्ठिरम् ।
अब्रवीदुपपन्नार्थमिदं वाक्यविशारदः ॥ ३.३६.२८ ॥
అప్పుడు మాటలలో నిపుణుడైన పరాశరుని కుమారుడు (వ్యాసుడు) యుధిష్ఠిరుని ఏకాంతంలోకి తీసుకువెళ్లి, తగిన అర్థంతో ఇలా అన్నాడు.
3.36.29
श्रेयसस्तेऽपरः कालः प्राप्तो भरतसत्तम ।
येनाभिभविता शत्रून्रणे पार्थो धनुर्धरः ॥ ३.३६.२९ ॥
భరతులలో ఉత్తముడా, నీ శ్రేయస్సు కోసం మరొక కాలం వచ్చింది; దాని వల్ల ధనుర్ధరుడైన పార్థుడు యుద్ధంలో శత్రువులను జయిస్తాడు.
3.36.30
गृहाणेमां मया प्रोक्तां सिद्धिं मूर्तिमर्तामिव ।
विद्यां प्रतिस्मृतिं नाम प्रपन्नाय ब्रवीमि ते ॥ ३.३६.३० ॥
నేను చెప్పిన ఈ సిద్ధిని స్వీకరించు, అది మూర్తీభవించిన రూపంలా ఉన్నది. ప్రతిస్మృతి అనే ఈ విద్యను శరణు పొందిన నీకు చెబుతున్నాను.
3.36.31
यामवाप्यमहाबाहुरर्जुनः साधयिष्यति ।
अस्त्रहेतोर्महेन्द्रं च रुद्रं चैवाभिगच्छतु ॥ ३.३६.३१ ॥
మహాబాహువైన అర్జునుడు దేనిని పొంది సాధిస్తాడో. అస్త్రాల కోసం అతడు మహేంద్రుని వద్దకు, రుద్రుని వద్దకు కూడా వెళ్లనీ.
3.36.32
वरुणं च कुबेरं च धर्मराजं च पाण्डव ।
शक्तो ह्येष सुरान्द्रष्टुं तपसा विक्रमेण च ॥ ३.३६.३२ ॥
పాండవుడా, వరుణుని, కుబేరుని, ధర్మరాజును కూడా. ఇతడు తపస్సుతో, పరాక్రమంతో దేవతలను చూడగల సమర్థుడు.
3.36.33
ऋषिरेष मेहातेजा नारायणसहायवान् ।
पुराणः शास्वतो देवस्त्वजेयो जिष्णुरच्युतः ॥ ३.३६.३३ ॥
ఈ మహాతేజస్వి ఋషి నారాయణుని సహాయుడు. ఆయన పురాతనుడు, శాశ్వతుడు, దేవుడు, అజేయుడు, జిష్ణువు, అచ్యుతుడు.
3.36.34
अस्त्राणीनद्राच्च रुद्राच्च लोकपालेभ्य एव च ।
समादाय महाबाहुर्महत्कर्म करिष्यति ॥ ३.३६.३४ ॥
ఇంద్రుని నుండి, రుద్రుని నుండి, లోకపాలకుల నుండి అస్త్రాలను పొంది మహాబాహువు గొప్ప కార్యం చేస్తాడు.
3.36.35
वनादस्माच्च कौन्तेय वनमन्यद्विचिन्त्यताम् ।
निवासार्थाय यद्युक्तं भवेद्वः पृथिवीपते ॥ ३.३६.३५ ॥
కౌంతేయా, ఈ అడవి నుండి మరొక అడవిని గురించి ఆలోచించండి, భూపతీ, మీ నివాసానికి అది తగినదైతే.
3.36.36
एकत्रचिरवासो हि न प्रीतिजननो भवेत् ।
तापसानां च शान्तानां भवेदुद्वेगकारकः ॥ ३.३६.३६ ॥
ఒకేచోట దీర్ఘకాలం నివాసం ప్రీతిని కలిగించదు; శాంతులైన తాపసులకు అది ఉద్వేగాన్ని కలిగించవచ్చు.
3.36.37
मृगाणामुपरोधश्च वीरुदोषधिसंक्षयः ।
बिभर्षि च बहून्विप्रान्वेदवेदाङ्गपारगान् ॥ ३.३६.३७ ॥
జింకలకు ఇబ్బంది కలుగుతుంది, తీగలు ఓషధులు నశిస్తాయి; అయినా వేదవేదాంగ పారంగతులైన అనేకమంది బ్రాహ్మణులను నువ్వు పోషిస్తున్నావు.
3.36.38
एवमुक्त्वा प्रपन्नाय शुचये भगवान्प्रभुः ।
प्रोवाच योगतत्त्वज्ञो योगविद्यामनुत्तमाम् ॥ ३.३६.३८ ॥
ఇలా చెప్పి, శరణుజొచ్చిన పవిత్రుడైన యుధిష్ఠిరునికి, యోగతత్త్వజ్ఞుడైన ప్రభువైన భగవానుడు సర్వోత్తమమైన యోగవిద్యను బోధించాడు.
3.36.39
धर्मराजाय धीमान्स व्यासः सत्यवतीसुतः ।
अनुज्ञाय च कौन्तेयं तत्रैवान्तरधीयत ॥ ३.३६.३९ ॥
జ్ఞానియైన సత్యవతీ పుత్రుడు వ్యాసుడు, ధర్మరాజు కౌంతేయునికి అనుమతి ఇచ్చి, అక్కడే అదృశ్యమయ్యాడు.
3.36.40
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा तद्ब्रह्म मनसा यतः ।
धारयामास मेधावी कालेकाले सदाऽभ्यसन् ॥ ३.३६.४० ॥
అయితే ధర్మాత్ముడు, మేధావి అయిన యుధిష్ఠిరుడు ఆ బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని మనసులో ధరించి, ఎప్పటికప్పుడు అభ్యసిస్తూ ఉన్నాడు.
3.36.41
स व्यासवाक्यमुदितो वनाद्द्वैतवनात्ततः ।
ययौ सरस्वतीकूले काम्यकं नाम काननम् ॥ ३.३६.४१ ॥
వ్యాసుని మాటలతో సంతోషించిన అతడు, ద్వైతవనం నుండి సరస్వతీ తీరంలోని కామ్యకం అనే అరణ్యానికి వెళ్ళాడు.
3.36.42
तमन्वयुर्महाराज शिक्षाक्षरविशारदाः ।
ब्राह्मणास्तपसा युक्ता देवेन्द्रमृषयो यथा ॥ ३.३६.४२ ॥
మహారాజా, శిక్షా అక్షరవిద్యలో నిపుణులైన తపోయుక్త బ్రాహ్మణులు అతని వెంట వెళ్ళారు, దేవేంద్రుని వెంట ఋషులు వెళ్ళినట్లు.
3.36.43
ततः काम्यकमासाद्य पुनस्ते भरतर्षभ ।
न्यविशन्त महात्मानः सामान्याः सपदानुगाः ॥ ३.३६.४३ ॥
తరువాత కామ్యకవనానికి చేరి, భరతశ్రేష్ఠా, ఆ మహాత్ములు తమ పరివారంతో మళ్ళీ అక్కడ నివసించారు.
3.36.44
तत्रते न्यवसन्राजन्कंचित्कालं मनस्विनः ।
धनुर्वेदपरा वीरा गृणाना वेदमुत्तमम् ॥ ३.३६.४४ ॥
రాజా, ఆ మనస్వీ వీరులు కొంతకాలం అక్కడ నివసించారు; ధనుర్వేదంలో నిష్ణాతులై ఉత్తమమైన వేదాన్ని పఠిస్తూ.
3.36.45
चरन्तो मृगयां नित्यं शुद्धैर्बाणैर्मृगार्थिनः ।
पितृदैवतविप्रेभ्यो निर्वपन्तो यथाविधि ॥ ३.३६.४५ ॥
నిత్యం వేటాడుతూ, పవిత్రమైన బాణాలతో జింకలను వెతుకుతూ, పితృదేవతలకు, దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు విధిప్రకారం నైవేద్యం అర్పిస్తూ.