ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.4.1
वनं प्रविष्टेष्वथ पाण्डवेषु ।
प्रज्ञाचक्षुस्तप्यमानोऽम्बिकेयः।
धर्मात्मानं विदुरमगाधबुद्धिं ।
सुखासीनो वाक्यमुवाच राजा ॥ ३.४.१ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲା ପରେ, ଅମ୍ବିକାର ପୁତ୍ର, ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁ ରାଜା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସୁଖରେ ବସି ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଅଗାଧବୁଦ୍ଧି ବିଦୁରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
3.4.2
प्रज्ञा च ते भार्गवस्येव शुद्धा ।
धर्मं च त्वं परमं वेत्थ सूक्ष्मम्।
समश्च त्वं संमतः कौरवाणां ।
पथ्यं चैषां मम चैव ब्रवीहि ॥ ३.४.२ ॥
ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ଭାର୍ଗବଙ୍କ ପରି ଶୁଦ୍ଧ; ତୁମେ ପରମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧର୍ମ ଜାଣ। ତୁମେ ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ କୌରବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ। ସେମାନଙ୍କ ଓ ମୋ ପାଇଁ ଯାହା ହିତକର ତାହା କୁହ।
3.4.3
एवं गते विदुरयदद्य कार्यं ।
पौराश्चेमे कथमस्मान्भजेरन्।
ते चाप्यस्मान्नोद्धरेयुः समूला-
न्न कामये तांश्च विनश्यमानान् ॥ ३.४.३ ॥
ଏପରି ଘଟିବା ପରେ, ହେ ବିଦୁର, ବର୍ତ୍ତମାନ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ? ଏ ନଗରବାସୀମାନେ ଆମକୁ କିପରି ସେବା କରିବେ? ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ମୂଳ ସହିତ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ ନାହିଁ; ଏବଂ ବିନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ।
3.4.4
सौबलेनैव पापेन दुर्योधनहितैषिणा ।
क्रूरमाचरितं क्षत्तर्न मे प्रियमनुष्ठितम् ॥ ३.४.४ ॥
ସୁବଳଙ୍କ (ଶକୁନିଙ୍କ) ପାପୀ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ହିତ ଇଚ୍ଛା କରି ଏହି କ୍ରୂର କର୍ମ କଲା; ହେ କ୍ଷତ୍ତା, ଏହା ମୋର ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।
3.4.5
तथैवाङ्गीकृते तत्र तद्भवान्वक्तुमर्हति ।
उत्तरं प्राप्तकालं च किमन्यन्मन्यते क्षमम् ॥ ३.४.५ ॥
ସେଠାରେ ସେହିପରି ସ୍ୱୀକୃତ ହେବା ପରେ, ଆପଣ ସେ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। କାଳୋଚିତ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ; ଏଥିରୁ ଅଧିକ ଆଉ କ'ଣ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଆପଣ ମନେ କରନ୍ତି?
3.4.6
नास्ति धर्मे सहायत्वमिति मे दीर्यते मनः ।
यत्र पाण्डुसुताः सर्वे क्लिश्यन्ति वानमागताः ॥ ३.४.६ ॥
ଧର୍ମରେ ସହାୟତା ନାହିଁ ବୋଲି ମୋ ମନ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି; ଯେଉଁଠି ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ବନକୁ ଆସି କ୍ଲେଶ ଭୋଗୁଛନ୍ତି।
3.4.7
त्रिवर्गोऽयं धर्ममूलो नरेन्द्र ।
राज्यं चेदं धर्ममूलं वदन्ति।
धर्मे राजन्वर्तमानः स्वशक्त्या ।
पुत्रान्सर्वान्पाहि कुन्तीसुतांश्च ॥ ३.४.७ ॥
ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଏହି ତ୍ରିବର୍ଗ ଧର୍ମମୂଳକ; ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମମୂଳକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହେ ରାଜନ, ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତୁମ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଏବଂ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
3.4.8
स वै ध्रमो विप्रलब्धः सभायां ।
पापात्मभिः सौबलेयप्रधानैः।
आहूय कुन्तीसुतमक्षवत्यां ।
पराजैषीत्सत्यसन्धं सुतस्ते ॥ ३.४.८ ॥
ସେହି ଧର୍ମ ସଭାରେ ପ୍ରବଞ୍ଚିତ ହେଲା; ପାପାତ୍ମା ସୌବଳପୁତ୍ର ପ୍ରଧାନ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା। ଦ୍ୟୂତରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଡାକି, ସତ୍ୟସନ୍ଧଙ୍କୁ ତୁମ ପୁତ୍ର ପରାସ୍ତ କଲା।
3.4.9
एतस्य ते दुष्प्रणीतस्य राज-
न्द्वेषस्याहं परिपश्याम्युपायम्।
यथा पुत्रस्तव कौरव्य पापा-
न्मुक्तो लोके प्रतितिष्ठेत साधु ॥ ३.४.९ ॥
ତୁମ ଏହି ଭୁଲ ଭାବରେ ପରିଚାଳିତ ରାଜଦ୍ୱେଷର ଏକ ଉପାୟ ମୁଁ ଦେଖୁଛି; ହେ କୌରବ୍ୟ, ଯେପରି ତୁମ ପୁତ୍ର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଜଗତରେ ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହିପାରିବ।
3.4.10
तद्वै सर्वं पाण्डुपुत्रा लभन्तां ।
यत्तद्राजन्नतिसृष्टं त्वयाऽऽसीत्।
एष धर्मः परमो यत्स्वकेन ।
राजा तुष्येन्न परस्वेषु गृद्ध्येत् ॥ ३.४.१० ॥
ହେ ରାଜନ, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲ, ସେ ସବୁ ପାଣ୍ଡୁ ପୁତ୍ରମାନେ ପାଆନ୍ତୁ। ଏହା ପରମ ଧର୍ମ: ରାଜା ନିଜ ଧନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିବା ଉଚିତ, ପରର ଧନରେ ଲୋଭ ନକରିବା ଉଚିତ।
3.4.11
यशो ने नश्येज्ज्ञातिभेदश्च न स्या-
द्धर्मो न स्यान्नैव चैवं कृते त्वाम्।
एतत्कार्ये तव सर्वप्रधानं ।
तेषां तुष्टिः शकुनेश्चावमानः ॥ ३.४.११ ॥
ଏପରି କଲେ ତୁମ୍ଭର ଯଶ ନଷ୍ଟ ହେବ, ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ହେବ, ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ। ଏ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମ ପାଇଁ ସର୍ବପ୍ରଧାନ ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ; ଶକୁନିର ସମ୍ମାନ ନୁହେଁ।
3.4.12
एवं शेषं यदि पुत्रेषु ते स्या-
देतद्राजंस्त्वरमाणः कुरुष्व।
अथैतदेवं न करोषि राजन् ।
ध्रुवं कुरूणां भविता विनाशः ॥ ३.४.१२ ॥
ଯଦି ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଏହି ହିଁ ହୁଏ, ତେବେ ହେ ରାଜନ, ଶୀଘ୍ର ଏହା ହିଁ କର। ଆଉ ଯଦି ତୁମେ ଏପରି ନ କର, ହେ ରାଜନ, ତେବେ କୁରୁମାନଙ୍କର ବିନାଶ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ।
3.4.13
नहि क्रुद्धो भीमसेनोऽर्जुनो वा ।
शेषं कुर्याच्छात्रवाणामनीके।
येषां योद्धा सव्यसाची कृतास्त्रो ।
धनुर्येषां गाण्डिवं लोकसारम् ॥ ३.४.१३ ॥
କ୍ରୋଧିତ ଭୀମସେନ କିମ୍ବା ଅର୍ଜୁନ ଶତ୍ରୁ ସେନାରେ କିଛି ବି ଅବଶିଷ୍ଟ ରଖିବେ ନାହିଁ। ଯାହାଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା ସବ୍ୟସାଚୀ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ, ଯାହାଙ୍କର ଧନୁ ଗାଣ୍ଡୀବ, ଯାହା ଜଗତର ସାର।
3.4.14
येषां भीमो बाहुशाली च योद्धा ।
तेषां लोके किंनु न प्राप्यमस्ति।
उक्तं पूर्वं जातमात्रे सुते ते ।
मया यत्ते हितमासीत्तदानीम् ॥ ३.४.१४ ॥
ଯାହାଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା ଭୀମ, ବାହୁବଳୀ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଗତରେ କଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଅଛି? ତୁମ ପୁତ୍ରର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ହିଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା ହିତକର ଥିଲା, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲି।
3.4.15
पुत्रं त्यजेममहितं कुलस्य ।
हितं परं न च तत्त्वं चकर्थ।
इदानीं ते हितमुक्तं न चेत्त्व-
मेवं कर्ता परितप्ताऽसि पश्चात् ॥ ३.४.१५ ॥
କୁଳ ପାଇଁ ଅହିତକର ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ତୁମେ ପରମ ହିତ କରିନାହଁ। ଏବେ ତୁମକୁ ହିତ କୁହାଯାଇଛି; ଯଦି ତୁମେ ଏପରି ନ କର, ପରେ ଅନୁତାପ କରିବ।
3.4.16
यद्येतदेवमनुमन्ता सुतस्ते ।
संप्रीयमाणः पाण्डवैरेकराज्यम्।
तापो न ते भविता प्रीतियोगा-
त्त्वं चेन्न गृह्णासि सुतं सहायैः ॥ ३.४.१६ ॥
ତୁମ ପୁତ୍ର ଯଦି ଏହାକୁ ଏପରି ଅନୁମୋଦନ କରେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ରାଜ୍ୟରେ ରହେ, ତେବେ ପ୍ରୀତିର ଯୋଗରୁ ତୁମର ସନ୍ତାପ ହେବ ନାହିଁ; ତୁମେ ପୁତ୍ରକୁ ସହାୟକ ସହିତ ଗ୍ରହଣ ନ କଲେ।
3.4.17
दुर्योधनं त्वहितं वै निगृह्य ।
पाण्डोः पुत्रं प्रकुरुष्वाधिपत्ये।
ध्रुवं विनाशस्तव पुत्रेण धीमन् ।
सबन्धुवर्गेण सहैव राजभिः ॥ ३.४.१७ ॥
ଅହିତକାରୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରି ପାଣ୍ଡୁ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅଧିପତ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର। ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମ ପୁତ୍ର ଯୋଗୁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ବିନାଶ ହେବ; ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ଓ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ।
3.4.18
चतुर्दशे चैव वर्षे नरेन्द्र ।
कुलक्षयं प्राप्स्यसि राजसिंह।
तस्मात्कुरुष्वाधिपत्ये नरेन्द्र ।
युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठम् ॥ ३.४.१८ ॥
ଚତୁର୍ଦଶ ବର୍ଷରେ, ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ କୁଳକ୍ଷୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ, ହେ ରାଜସିଂହ। ଅତଏବ, ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଅଧିପତ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର।
3.4.19
अजातशत्रुर्हि विमुक्तरागो ।
धर्मोणेमां पृथिवीं शास्तु राजन्।
ततो राजन्पार्थिवाः सर्व एव ।
वैश्या इवास्मानुपतिष्ठन्तु सद्यः ॥ ३.४.१९ ॥
ଶତ୍ରୁହୀନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆସକ୍ତିମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, ଧର୍ମରେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରନ୍ତୁ। ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ରାଜା ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ତୁରନ୍ତ ଆମ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉନ୍ତୁ।
3.4.20
दुर्योधनः शकुनिः सूतपुत्रः ।
प्रीत्या राजन्पाण्डुपुत्रान्भजन्तु।
दुःशासनो याचतु भीमसेनं ।
सभामध्ये द्रुपदस्यात्मजां च ॥ ३.४.२० ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଶକୁନି ଓ ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୀତିରେ, ହେ ରାଜନ୍, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତୁ। ଦୁଃଶାସନ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଯାଚନା କରନ୍ତୁ; ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯାଚନା କରନ୍ତୁ।
3.4.21
युधिष्ठिरं त्वं परिसान्त्वयस्व ।
राज्ये चैनं स्थापयस्वाभिपूज्य।
त्वया पृष्टः किमहमन्यद्वदेय-
मेतत्कृत्वा कृतकृत्योसि राजन् ॥ ३.४.२१ ॥
ତୁମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ; ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର। ତୁମେ ପଚାରିଲେ ମୁଁ ଆଉ କ'ଣ କହିବି? ଏହା କରି, ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ କୃତକୃତ୍ୟ ହେବ।
3.4.22
एतद्वाक्यं विदुर यत्ते सभाया-
मिह प्रोक्तं पाण्डवान्प्राप्य मां च।
हितं तेषामहितं मामकाना-
मेतत्सर्वं मम नावैदि चेतः ॥ ३.४.२२ ॥
ହେ ବିଦୁର, ସଭାରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଏବଂ ମୋ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଯାହା ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲ, ତାହା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହିତକର ଏବଂ ମୋ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅହିତକର; ଏସବୁ ମୋ ମନ ବୁଝି ପାରିଲା ନାହିଁ।
3.4.23
इदं त्विदानीं गत एव निश्चितं ।
तेषामर्थे पाण्डवानां यदात्थ।
तेनाद्य मन्ये नासि हितो ममेति ।
कथं हि पुत्रं पाण्डवार्थे त्यजेयम् ॥ ३.४.२३ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇସାରିଛି। ତେଣୁ ଆଜି ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମେ ମୋର ହିତୈଷୀ ନୁହଁ। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ମୋ ପୁଅକୁ କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିବି?
3.4.24
असंशयं तेऽपि ममैव पुत्रा ।
दुर्योधनस्तु मम देहात्प्रमूतः।
स्वं वै देहं परहेतोस्त्यजेति ।
कोनु ब्रूयात्समतामन्ववेक्षन् ॥ ३.४.२४ ॥
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପୁତ୍ର। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତ ମୋ ଦେହରୁ ଜନ୍ମିଛି। ନିଜ ଦେହକୁ ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କର, ଏହା ସମଭାବରେ ଭାବି କିଏ କହିବ?
3.4.25
स मां जिह्मं विदुर सर्वं ब्रवीपि ।
मन्युं तेऽहमधिकं धारयामि।
यथेच्छकं गच्छ वा तिष्ठ वा त्वं ।
सुसान्त्व्यमानाऽप्यसती स्त्री जहाति ॥ ३.४.२५ ॥
ହେ ବିଦୁର, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ସବୁ ବକ୍ରଭାବରେ କହୁଛ। ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧ ରଖେ। ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯାଅ କିମ୍ବା ରୁହ। ଉତ୍ତମ ରୂପେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଅସତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ।
3.4.26
एतावदुक्त्वा धृतराष्ट्रोऽन्वपद्य-
दन्तर्वेश्म सहसोत्थाय राजन्।
नेदमस्तीत्यथ विदुरो भापमाप्पः ।
संप्राद्रवद्यत्र पार्था बभूवुः ॥ ३.४.२६ ॥
ଏତିକି କହି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ହଠାତ୍ ଉଠି ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ। 'ଏହା ନୁହେଁ' ବୋଲି କହି ବିଦୁର ଉତ୍ତର ପାଇ ଯେଉଁଠି ପୃଥାର ପୁତ୍ରମାନେ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଧାଇଁଗଲେ।