มหาภารตะ · อัธยายะ 3.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.4.1
वनं प्रविष्टेष्वथ पाण्डवेषु ।
प्रज्ञाचक्षुस्तप्यमानोऽम्बिकेयः।
धर्मात्मानं विदुरमगाधबुद्धिं ।
सुखासीनो वाक्यमुवाच राजा ॥ ३.४.१ ॥
เมื่อบรรดาปาณฑพเข้าไปในป่าแล้ว พระราชาผู้เป็นบุตรของอัมพิกา ผู้ตาบอดแต่มีปัญญาเป็นดวงตา นั่งสบายแต่ทรงโศกเศร้า จึงตรัสถ้อยคำนี้แก่วิทุระ ผู้มีธรรมะและปัญญาหยั่งไม่ถึง
3.4.2
प्रज्ञा च ते भार्गवस्येव शुद्धा ।
धर्मं च त्वं परमं वेत्थ सूक्ष्मम्।
समश्च त्वं संमतः कौरवाणां ।
पथ्यं चैषां मम चैव ब्रवीहि ॥ ३.४.२ ॥
ปัญญาของท่านบริสุทธิ์เหมือนของภารควะ ท่านรู้ธรรมอันสูงสุดและละเอียด ท่านเป็นผู้มีใจเสมอและเป็นที่นับถือของชาวกุรุ ขอท่านบอกสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่พวกเขาและแก่เราด้วย
3.4.3
एवं गते विदुरयदद्य कार्यं ।
पौराश्चेमे कथमस्मान्भजेरन्।
ते चाप्यस्मान्नोद्धरेयुः समूला-
न्न कामये तांश्च विनश्यमानान् ॥ ३.४.३ ॥
เมื่อเรื่องเป็นไปเช่นนี้แล้ว วิทุระเอ๋ย บัดนี้ควรทำอย่างไร ชาวเมืองเหล่านี้จะคบหาเราอย่างไร และพวกเขาจะไม่ถอนเราขึ้นทั้งรากหรือ เราก็ไม่ปรารถนาให้พวกเขาต้องพินาศเช่นกัน
3.4.4
सौबलेनैव पापेन दुर्योधनहितैषिणा ।
क्रूरमाचरितं क्षत्तर्न मे प्रियमनुष्ठितम् ॥ ३.४.४ ॥
โดยฝีมือของศกุนีบุตรแห่งสุพละ ผู้ชั่วร้ายและปรารถนาประโยชน์ของทุรโยธน์ การกระทำอันโหดร้ายนี้จึงเกิดขึ้น ข้าแต่ท่านกษัตติ์ มันมิได้เป็นที่พอใจของเราเลย
3.4.5
तथैवाङ्गीकृते तत्र तद्भवान्वक्तुमर्हति ।
उत्तरं प्राप्तकालं च किमन्यन्मन्यते क्षमम् ॥ ३.४.५ ॥
เมื่อได้ยอมรับกันไปแล้วอย่างนั้น ท่านเป็นผู้ที่ควรกล่าวถึงเรื่องนี้ จงตอบให้ทันเวลา ท่านเห็นว่าสิ่งใดอีกที่เหมาะสม
3.4.6
नास्ति धर्मे सहायत्वमिति मे दीर्यते मनः ।
यत्र पाण्डुसुताः सर्वे क्लिश्यन्ति वानमागताः ॥ ३.४.६ ॥
เราเห็นว่าไม่มีผู้ช่วยเหลือในธรรมะ และใจของเราก็ปวดร้าว เมื่อบรรดาโอรสของปาณฑุทั้งหมดมาสู่ป่าและกำลังทุกข์ยาก
3.4.7
त्रिवर्गोऽयं धर्ममूलो नरेन्द्र ।
राज्यं चेदं धर्ममूलं वदन्ति।
धर्मे राजन्वर्तमानः स्वशक्त्या ।
पुत्रान्सर्वान्पाहि कुन्तीसुतांश्च ॥ ३.४.७ ॥
ข้าแต่จอมนรชน ไตรวรรค์นี้มีธรรมะเป็นรากฐาน และกล่าวกันว่าราชอำนาจก็มีธรรมะเป็นรากฐานเช่นกัน ข้าแต่พระราชา ขอพระองค์ดำรงอยู่ในธรรมะ และคุ้มครองบุตรทั้งปวงของพระองค์ รวมทั้งบุตรของกุนตีด้วยพลังของพระองค์เอง
3.4.8
स वै ध्रमो विप्रलब्धः सभायां ।
पापात्मभिः सौबलेयप्रधानैः।
आहूय कुन्तीसुतमक्षवत्यां ।
पराजैषीत्सत्यसन्धं सुतस्ते ॥ ३.४.८ ॥
ธรรมะนั้นถูกหลอกลวงในที่ประชุม โดยคนชั่วร้ายที่มีศกุนีบุตรแห่งสุพละเป็นหัวหน้า บุตรของท่านได้เชิญบุตรของกุนตีให้มาเล่นการพนันลูกเต๋า แล้วก็เอาชนะท่านผู้ซื่อสัตย์ต่อคำพูดนั้นได้
3.4.9
एतस्य ते दुष्प्रणीतस्य राज-
न्द्वेषस्याहं परिपश्याम्युपायम्।
यथा पुत्रस्तव कौरव्य पापा-
न्मुक्तो लोके प्रतितिष्ठेत साधु ॥ ३.४.९ ॥
เราเห็นทางแก้ไขความเกลียดชังที่ท่านมีต่อพระราชาซึ่งถูกชักนำไปในทางผิดนี้ ข้าแต่กุรุวงศ์ เพื่อให้บุตรของท่านพ้นจากบาปและยืนอยู่ได้อย่างดีในโลก
3.4.10
तद्वै सर्वं पाण्डुपुत्रा लभन्तां ।
यत्तद्राजन्नतिसृष्टं त्वयाऽऽसीत्।
एष धर्मः परमो यत्स्वकेन ।
राजा तुष्येन्न परस्वेषु गृद्ध्येत् ॥ ३.४.१० ॥
ข้าแต่พระราชา ขอให้บรรดาบุตรของปาณฑุได้รับทั้งหมดนั้นที่พระองค์เคยยกให้ไป นี่คือธรรมะอันสูงสุด คือพระราชาควรพอใจในสิ่งที่เป็นของตน และไม่ควรโลภในสิ่งของผู้อื่น
3.4.11
यशो ने नश्येज्ज्ञातिभेदश्च न स्या-
द्धर्मो न स्यान्नैव चैवं कृते त्वाम्।
एतत्कार्ये तव सर्वप्रधानं ।
तेषां तुष्टिः शकुनेश्चावमानः ॥ ३.४.११ ॥
หากทำเช่นนี้แล้ว เกียรติของท่านจะพินาศ ความแตกแยกจะเกิดขึ้นระหว่างญาติ และธรรมะจะไม่ดำรงอยู่ ในเรื่องนี้สิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับท่านคือความพอใจของพวกเขา มิใช่เกียรติยศของศกุนี
3.4.12
एवं शेषं यदि पुत्रेषु ते स्या-
देतद्राजंस्त्वरमाणः कुरुष्व।
अथैतदेवं न करोषि राजन् ।
ध्रुवं कुरूणां भविता विनाशः ॥ ३.४.१२ ॥
หากสิ่งที่เหลืออยู่สำหรับบุตรของท่านเป็นเช่นนี้ ข้าแต่พระราชา ก็จงรีบทำเสียเถิด แต่ถ้าพระองค์ไม่ทำเช่นนี้ ข้าแต่พระราชา การพินาศของเหล่ากุรุก็จะเกิดขึ้นแน่นอน
3.4.13
नहि क्रुद्धो भीमसेनोऽर्जुनो वा ।
शेषं कुर्याच्छात्रवाणामनीके।
येषां योद्धा सव्यसाची कृतास्त्रो ।
धनुर्येषां गाण्डिवं लोकसारम् ॥ ३.४.१३ ॥
ภีมเสนหรืออรชุนผู้โกรธแล้วจะไม่ทิ้งสิ่งใดไว้เลยในกองทัพของศัตรู ผู้มีนักรบเป็นสัพยสาจิผู้ชำนาญอาวุธ และมีธนูคือคาณฑีวะซึ่งเป็นแก่นสารของโลก
3.4.14
येषां भीमो बाहुशाली च योद्धा ।
तेषां लोके किंनु न प्राप्यमस्ति।
उक्तं पूर्वं जातमात्रे सुते ते ।
मया यत्ते हितमासीत्तदानीम् ॥ ३.४.१४ ॥
สำหรับผู้ที่มีภีมะผู้มีแขนทรงพลังเป็นนักรบ สิ่งใดในโลกเล่าที่จะไม่อาจได้มา เมื่อบุตรของท่านเพิ่งเกิดขึ้นครั้งแรก เราก็ได้บอกท่านแล้วว่าอะไรเป็นประโยชน์แก่ท่านในเวลานั้น
3.4.15
पुत्रं त्यजेममहितं कुलस्य ।
हितं परं न च तत्त्वं चकर्थ।
इदानीं ते हितमुक्तं न चेत्त्व-
मेवं कर्ता परितप्ताऽसि पश्चात् ॥ ३.४.१५ ॥
จงสละบุตรผู้นี้ที่เป็นภัยแก่วงศ์ตระกูลเสีย ท่านยังมิได้ทำสิ่งที่ดีที่สุด บัดนี้ประโยชน์ได้ถูกบอกแก่ท่านแล้ว หากท่านมิได้ทำเช่นนั้น ท่านจะเดือดร้อนในภายหลัง
3.4.16
यद्येतदेवमनुमन्ता सुतस्ते ।
संप्रीयमाणः पाण्डवैरेकराज्यम्।
तापो न ते भविता प्रीतियोगा-
त्त्वं चेन्न गृह्णासि सुतं सहायैः ॥ ३.४.१६ ॥
หากบุตรของท่านยินยอมในเรื่องนี้ และมีความยินดีกับบรรดาปาณฑพ จนได้ครองแว่นแคว้นเดียวกัน ท่านก็จะไม่มีความเดือดร้อนเพราะการผูกพันด้วยความรัก แต่ถ้าท่านไม่ยึดบุตรไว้กับพันธมิตรทั้งหลาย
3.4.17
दुर्योधनं त्वहितं वै निगृह्य ।
पाण्डोः पुत्रं प्रकुरुष्वाधिपत्ये।
ध्रुवं विनाशस्तव पुत्रेण धीमन् ।
सबन्धुवर्गेण सहैव राजभिः ॥ ३.४.१७ ॥
จงควบคุมทุรโยธน์ผู้เป็นภัยเสีย แล้วตั้งบุตรของปาณฑุให้มีอำนาจปกครอง ข้าแต่ผู้มีปัญญา การพินาศแน่นอนจะมาถึงท่านโดยผ่านบุตรของท่าน พร้อมด้วยญาติพี่น้องและกษัตริย์ทั้งหลาย
3.4.18
चतुर्दशे चैव वर्षे नरेन्द्र ।
कुलक्षयं प्राप्स्यसि राजसिंह।
तस्मात्कुरुष्वाधिपत्ये नरेन्द्र ।
युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठम् ॥ ३.४.१८ ॥
และในปีที่สิบสี่ ข้าแต่จอมนรชน ท่านจะประสบความพินาศของวงศ์ตระกูล ข้าแต่ราชสีห์แห่งกษัตริย์ ฉะนั้น ข้าแต่จอมนรชน จงตั้งยุธิษฐิระผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรมะ ให้มีอำนาจปกครอง
3.4.19
अजातशत्रुर्हि विमुक्तरागो ।
धर्मोणेमां पृथिवीं शास्तु राजन्।
ततो राजन्पार्थिवाः सर्व एव ।
वैश्या इवास्मानुपतिष्ठन्तु सद्यः ॥ ३.४.१९ ॥
ขอให้ยุธิษฐิระผู้ไร้ศัตรู ผู้หลุดพ้นจากความยึดติด ปกครองแผ่นดินนี้ด้วยธรรมะ ข้าแต่พระราชา แล้วขอให้บรรดาพระราชาทั้งปวง มาเข้าเฝ้ารับใช้เราในทันทีเหมือนพ่อค้าวาณิช
3.4.20
दुर्योधनः शकुनिः सूतपुत्रः ।
प्रीत्या राजन्पाण्डुपुत्रान्भजन्तु।
दुःशासनो याचतु भीमसेनं ।
सभामध्ये द्रुपदस्यात्मजां च ॥ ३.४.२० ॥
ขอให้ทุรโยธน์ ศกุนี และกรรณะบุตรของสารถี ด้วยความรักใคร่ ข้าแต่พระราชา จงปรนนิบัติบุตรของปาณฑุ ขอให้ทุศศาสนขอร้องภีมเสน และขอร้องพระธิดาของท้าวทรุบทต่อหน้าที่ประชุม
3.4.21
युधिष्ठिरं त्वं परिसान्त्वयस्व ।
राज्ये चैनं स्थापयस्वाभिपूज्य।
त्वया पृष्टः किमहमन्यद्वदेय-
मेतत्कृत्वा कृतकृत्योसि राजन् ॥ ३.४.२१ ॥
จงปลอบประโลมยุธิษฐิระให้ดี ให้เกียรติท่าน และตั้งท่านไว้ในราชอาณาจักร ครั้นท่านถามข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะกล่าวอะไรอีกเล่า เมื่อทำเช่นนี้แล้ว โอ้พระราชา ท่านจะบรรลุกิจที่ท่านทำได้สำเร็จ
3.4.22
एतद्वाक्यं विदुर यत्ते सभाया-
मिह प्रोक्तं पाण्डवान्प्राप्य मां च।
हितं तेषामहितं मामकाना-
मेतत्सर्वं मम नावैदि चेतः ॥ ३.४.२२ ॥
โอ้วิทุระ ถ้อยคำที่ท่านกล่าวในที่ประชุมนี้ ว่าด้วยปาณฑพและข้าพเจ้า เป็นประโยชน์แก่พวกเขาและเป็นโทษแก่ชนของข้าพเจ้า ใจของข้าพเจ้าไม่เข้าใจสิ่งทั้งหมดนี้
3.4.23
इदं त्विदानीं गत एव निश्चितं ।
तेषामर्थे पाण्डवानां यदात्थ।
तेनाद्य मन्ये नासि हितो ममेति ।
कथं हि पुत्रं पाण्डवार्थे त्यजेयम् ॥ ३.४.२३ ॥
สิ่งที่ท่านกล่าวเพื่อประโยชน์ของปาณฑพนั้น บัดนี้คงตัดสินแน่นอนแล้ว เพราะฉะนั้นวันนี้ข้าพเจ้าจึงคิดว่า ท่านไม่ได้หวังดีต่อข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะทอดทิ้งบุตรของตนเพื่อประโยชน์ของปาณฑพได้อย่างไร
3.4.24
असंशयं तेऽपि ममैव पुत्रा ।
दुर्योधनस्तु मम देहात्प्रमूतः।
स्वं वै देहं परहेतोस्त्यजेति ।
कोनु ब्रूयात्समतामन्ववेक्षन् ॥ ३.४.२४ ॥
ไม่ต้องสงสัยเลยว่าพวกเขาก็เป็นบุตรของข้าพเจ้าเช่นกัน แต่ทุรโยธน์เกิดจากร่างกายของข้าพเจ้าเอง ใครเล่าที่พิจารณาด้วยจิตใจที่เสมอกันแล้วจะกล่าวว่า จงสละร่างกายของตนเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น
3.4.25
स मां जिह्मं विदुर सर्वं ब्रवीपि ।
मन्युं तेऽहमधिकं धारयामि।
यथेच्छकं गच्छ वा तिष्ठ वा त्वं ।
सुसान्त्व्यमानाऽप्यसती स्त्री जहाति ॥ ३.४.२५ ॥
วิทุระ ท่านพูดทุกอย่างกับข้าพเจ้าอย่างคดโกง และข้าพเจ้าก็มีความโกรธท่านอย่างยิ่ง จงไปตามที่ท่านประสงค์ หรือจงอยู่ตามเถิด แม้จะได้รับการปลอบประโลมอย่างดี หญิงที่ไม่ซื่อสัตย์ก็ยังละทิ้งสามีได้
3.4.26
एतावदुक्त्वा धृतराष्ट्रोऽन्वपद्य-
दन्तर्वेश्म सहसोत्थाय राजन्।
नेदमस्तीत्यथ विदुरो भापमाप्पः ।
संप्राद्रवद्यत्र पार्था बभूवुः ॥ ३.४.२६ ॥
ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ธฤตราษฎร์ก็ลุกขึ้นอย่างฉับพลันและเข้าไปในห้องด้านใน โอ้พระราชา แล้ววิทุระกล่าวว่า ไม่เป็นเช่นนั้น จึงรับคำตอบ แล้ววิ่งไปยังที่ที่บุตรของปฤถาอยู่