महाभारत · अध्याय 3.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.40.1
नरस्त्वं पूर्वदेहे वै नारायणसहायवान् ।
बदर्यां तप्तवानुग्रं तपो वर्षायुतान्बहून् ॥ ३.४०.१ ॥
तू पूर्वदेहात नर होतास; नारायणाच्या साहाय्याने बदरीत अनेक दशसहस्र वर्षे घोर तप केलेस.
3.40.2
त्वयि वा परमं तेजो विष्णौ वा पुरुषोत्तमे ।
युवाभ्यां पुरुषाग्र्याभ्यां तेजसा धार्यते जगत् ॥ ३.४०.२ ॥
तुझ्यात किंवा पुरुषोत्तम विष्णूत परम तेज आहे; तुम्हा दोन श्रेष्ठ पुरुषांच्या तेजानेच जग धारण केले जाते.
3.40.3
शक्राभिषेके सुमहद्धनुर्जलदनिःस्वनम् ।
प्रगृह्य दानवाः शस्तास्त्वया कृष्णेन च प्रभो ॥ ३.४०.३ ॥
हे प्रभो, इंद्राच्या अभिषेकावेळी मेघासारखा गर्जणारे महान धनुष्य उचलून तू आणि कृष्णाने दानवांचा वध केला.
3.40.4
तदेतदेव गाण्डीवं तव पार्थ करोचितम् ।
भायामास्थाय तद्ग्रस्तं मया पुरुषसत्तम ॥ ३.४०.४ ॥
हे पार्था, हेच गांडीव तुझ्या हातास योग्य आहे; हे पुरुषश्रेष्ठा, मी माया धारण करून ते ग्रासले होते.
3.40.5
तूणौ चाप्यक्षयौ भूयस्तव पार्थ करोचितौ ।
भविष्यति शरीरं च नीरुजं कुरुनन्दन ॥ ३.४०.५ ॥
हे पार्था, तुझ्या हातास योग्य दोन्ही भाते पुन्हा अक्षय होतील; हे कुरुनंदना, तुझे शरीरही रोगरहित होईल.
3.40.6
प्रीतिमानस्मि वै पार्थ भवान्सत्यपराक्रमः ।
गृहाण वरमस्मत्तः काङ्क्षितं यन्नरर्षभ ॥ ३.४०.६ ॥
हे पार्था, मी तुझ्यावर प्रसन्न झालो आहे; तू सत्यपराक्रमी आहेस. हे नरश्रेष्ठा, तुला हवा असलेला वर माझ्याकडून घे.
3.40.7
न त्वया सदृशः कश्चित्पुमान्मर्त्येषु भारत ।
दिवि वा वर्तते त्रं त्वत्प्रधानमरिंदम ॥ ३.४०.७ ॥
हे भारता, मर्त्यांमध्ये तुझ्यासारखा कोणी पुरुष नाही, स्वर्गातही नाही. हे शत्रुदमना, तूच प्रधान आहेस.
3.40.8
वरं ददासि चेन्मह्यं कामं प्रीत्या वृषध्वज ।
कामये दिव्यामस्त्रं तद्धोरं पाशुपतं प्रभो ॥ ३.४०.८ ॥
हे वृषध्वजा, प्रेमाने मला इच्छित वर द्यायचा असेल तर, हे प्रभो, मी ते दिव्य आणि घोर पाशुपत अस्त्र इच्छितो.
3.40.9
यत्तद्ब्रह्मशिरो नाम रौद्रं भीमपराक्रमम् ।
युगान्ते दारुणे प्राप्ते कृत्स्नं संहरते जगत् ॥ ३.४०.९ ॥
ब्रह्मशिर नावाचे ते रौद्र, भयंकर पराक्रमी अस्त्र, भयानक युगांत आल्यावर संपूर्ण जगताचा संहार करते.
3.40.10
कर्णभीष्मकृपद्रोणैर्भविता तु महाहवः ।
त्वत्प्रसादान्महादेव जयेयं तान्यथा युधि ॥ ३.४०.१० ॥
कर्ण, भीष्म, कृप आणि द्रोण यांच्याशी एक महायुद्ध होणार आहे; हे महादेवा, तुझ्या प्रसादाने मी त्यांना युद्धात जिंकू शकेन.
3.40.11
जयेयं येन संग्रामे दानवान्राक्षसांस्तथा ।
राज्ञश्चैव पिशाचांश्च गन्धर्वानथपन्नगान् ॥ ३.४०.११ ॥
ज्याद्वारे मी युद्धात दानव, राक्षस, राजे, पिशाच, गंधर्व आणि नाग यांना जिंकू शकेन.
3.40.12
यस्मिञ्शूलसहस्राणि गदाश्चोग्रप्रदर्शनाः ।
शराश्चाशीविषाकाराः संभवन्त्यनुमन्त्रिताः ॥ ३.४०.१२ ॥
ज्यात मंत्राने अभिमंत्रित केल्यावर हजारो त्रिशूळे, उग्र रूपाच्या गदा आणि सर्पासारखे बाण प्रकट होतात.
3.40.13
युध्येयं येन भीष्मेण द्रोणेन च कृपेण च ।
सूतपुत्रेण च रणे नित्यं कटुकभाषिणा ॥ ३.४०.१३ ॥
भीष्म, द्रोण, कृप आणि नेहमी कटू बोलणाऱ्या सूतपुत्राशी मी रणात युद्ध करू शकेन.
3.40.14
एष मे प्रथमः कामो भगवन्भगनेत्रहन् ।
त्वत्प्रसादाद्विनिर्बृत्तः समर्थः स्यामहं यथा
भव उवाच। ॥ ३.४०.१४ ॥
हे भगवन्, भगाच्या नेत्राचा नाश करणाऱ्या, हीच माझी पहिली इच्छा आहे; तुझ्या प्रसादाने मी समर्थ होऊ दे.
3.40.15
ददामि तेऽस्त्रं दयितमहं पाशुपतं विभो ।
समर्थो धारणे मोक्षे संहारेऽपि च पाण्डव ॥ ३.४०.१५ ॥
हे विभो, माझे प्रिय पाशुपतास्त्र मी तुला देतो; हे पाण्डवा, ते धारण करण्यास, सोडण्यास आणि संहार करण्यास तू समर्थ आहेस.
3.40.16
न तद्वेद महेन्द्रोपि न यमो न च यक्षराट् ।
वरुणोप्यथवा वायुः कुतो वेत्स्यन्ति मानवाः ॥ ३.४०.१६ ॥
ते अस्त्र इंद्रालाही माहीत नाही, यमालाही नाही, यक्षराजालाही नाही, वरुणालाही नाही वा वायूलाही नाही; मग मानव कसे जाणतील?
3.40.17
न त्वया सहसा पार्थ मोक्तव्यं पुरुषे क्वचित् ।
जगद्विनिर्दहेत्सर्वमल्पतेजसि पातितम् ॥ ३.४०.१७ ॥
हे पार्था, हे कोणत्याही पुरुषावर घाईने कधीही सोडू नकोस; अल्पतेजस्वीवर सोडल्यास ते सर्व जगाला भस्म करील.
3.40.18
अबध्यो नाम नास्त्यस्य त्रैलोक्ये सचराचरे ।
मनसा चक्षुषा वाचा धनुषा च निपात्यते ॥ ३.४०.१८ ॥
चर आणि अचर यांसह त्रिलोकात त्याच्यासाठी अवध्य असा कोणीही नाही; मनाने, दृष्टीने, वाणीने आणि धनुष्याने ते पाडले जाते.
3.40.19
तच्छ्रुत्वा त्वरितः पार्थः शुचिर्भूत्वा समाहितः ।
उपसंगृह्य विश्वेशमधीष्वेत्यथ सोऽब्रवीत् ॥ ३.४०.१९ ॥
हे ऐकून पार्थ त्वरित, शुचिर्भूत व एकाग्र होऊन, विश्वेश्वराजवळ जाऊन म्हणाला — 'मला शिकवा.'
3.40.20
ततस्त्वध्यापयामास सरहस्यनिवर्तनम् ।
तदस्त्रं पाण्डवश्रेष्ठं मूर्तिमन्तमिवान्तकम् ॥ ३.४०.२० ॥
मग त्यांनी ते अस्त्र त्याच्या रहस्य आणि परत घेण्याच्या विधीसह पांडवश्रेष्ठाला शिकवले; ते जणू मूर्तिमंत यमच होते.
3.40.21
उपतस्थे महात्मानं यथा त्र्यक्षमुमापतिम् ।
प्रतिजग्राह तच्चापि प्रीतिमानर्जुनस्तदा ॥ ३.४०.२१ ॥
उमापती त्र्यंबकाची जशी उपासना करावी तसे त्याने त्या महात्म्याची सेवा केली; तेव्हा प्रसन्न होऊन अर्जुनानेही ते ग्रहण केले.
3.40.22
ततश्चचाल पृथिवी सपर्वतवनद्रुमा ।
ससागरवनोद्देशा सग्रामनगराकरा ॥ ३.४०.२२ ॥
तेव्हा पर्वत, वने व वृक्षांसह पृथ्वी हादरली; समुद्र व वनप्रदेश, गावे, नगरे व खाणींसह ती कंपित झाली.
3.40.23
शङ्खदुन्दुभिघोषाश्च भेरीणां च सहस्रशः ।
तस्मिनमुहूर्ते संप्राप्ते निर्घातश्च महानभूत् ॥ ३.४०.२३ ॥
शंख व दुंदुभींचे घोष, हजारो भेरींचा नाद; तो क्षण आला तेव्हा मोठा गडगडाट झाला.
3.40.24
अथास्त्रं जाज्वलद्धोरं पाण्डवस्यामितौजसः ।
मूर्तिमद्विष्ठितं पार्श्वे ददृशुर्देवदानवाः ॥ ३.४०.२४ ॥
मग अमितपराक्रमी पांडवाच्या बाजूला प्रज्वलित व भयंकर ते अस्त्र मूर्तिमंत उभे राहिलेले देव-दानवांनी पाहिले.
3.40.25
स्पृष्टस्य त्र्यम्बकेणाथ फल्गुनस्यामितौजसः ।
यत्किं गच्छेत्यनुज्ञातस्त्र्यम्बकेण तदाऽर्जुनः ॥ ३.४०.२५ ॥
नंतर त्र्यंबकाने स्पर्श केलेल्या अमिततेजस्वी फाल्गुनाला, 'जा' अशी त्र्यंबकाने अनुज्ञा दिली; तेव्हा अर्जुनाला अनुज्ञा मिळाली.
3.40.26
स्वर्गं गच्छेत्यनुज्ञातस्त्र्यम्बकेण तदाऽर्जुनः ।
प्रणम्य शिरसा राजन्प्राञ्जलिर्भवमैक्षत । ॥ ३.४०.२६ ॥
'स्वर्गाला जा' असा त्र्यंबकाकडून अनुज्ञा मिळाल्यावर, हे राजा, अर्जुनाने मस्तक नमवून प्रणाम केला व हात जोडून भवाकडे पाहिले.
3.40.27
ततः प्रभुस्त्रिदिवनिवासिनां वसी ।
महामतिर्गिरिश उमापतिः शिवः।
धनुर्महद्दितिजपिशाचसूदनं ।
ददौ भवः पुरुषवराय गाण्डिवम् ॥ ३.४०.२७ ॥
तेव्हा त्रिदिवनिवासींचा प्रभू, वशी, महामती, गिरीश, उमापती शिव भव याने पुरुषश्रेष्ठाला दैत्य व पिशाच यांचा संहार करणारे महान धनुष्य गाण्डीव दिले.
3.40.28
ततः शुभं गिरिवरमीश्वरस्तदा ।
सहोमयाऽसिततटसानुकन्दरम्।
विहाय तं पतगमहर्षिसेवितं ।
जगाम स्वं पुरुषवरस्य पश्यतः ॥ ३.४०.२८ ॥
तेव्हा ईश्वर, कृष्ण उतार, शिखरे व गुहा असलेले ते शुभ गिरिवर आणि महर्षींनी सेवलेला तो पतग सोडून, उमेसह, पुरुषश्रेष्ठाच्या देखत आपल्या स्थानाकडे गेला.