મહાભારત · અધ્યાય 3.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.41.1
तस्य संपश्यतस्त्वेव पिनाकी गोवृषध्वजः ।
जगामादर्शनं भानुर्लोकस्येवास्तमीयिवान् ॥ ३.४१.१ ॥
તે જોતો રહ્યો ત્યારે જ પિનાકધારી, વૃષભધ્વજ અદૃશ્ય થઈ ગયા, જેમ લોકમાંથી સૂર્ય અસ્ત થઈને જાય છે.
3.41.2
ततोऽर्जुनः परं चक्रे विस्मयं परवीरहा ।
मया साक्षान्महादेवो दृष्ट इत्येव भारत ॥ ३.४१.२ ॥
ત્યારે શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર અર્જુનને મોટું વિસ્મય થયું; 'મેં સાક્ષાત્ મહાદેવને જોયા' — હે ભારત, એમ.
3.41.3
धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि यन्मया त्र्यम्बको हरः ।
पिनाकी वरदो रूपी दृष्टः स्पृष्टश्ट पाणिना ॥ ३.४१.३ ॥
હું ધન્ય છું, અનુગ્રહિત છું; કારણ કે મેં ત્ર્યંબક હરને જોયા — પિનાકધારી, વરદાતા, રૂપધારી, અને હાથથી સ્પર્શ પણ કર્યો.
3.41.4
कृतार्थं चावगच्छामि परमात्मानमात्मना ।
शत्रूंश्च विजितान्सर्वान्निर्वृत्तं च प्रयोजनम् ॥ ३.४१.४ ॥
હું પોતાને કૃતાર્થ અને પરમાત્મા સમજું છું; બધા શત્રુઓ જીતાઈ ગયા છે અને હેતુ પૂરો થયો છે.
3.41.5
इत्येवं चिन्तयानस्य पार्थस्यामिततेजसः ।
ततो वैडूर्यवर्णाभो भासयन्सर्वतो दिशः।
यादोगणवृतः श्रीमानाजगाम जलेश्वरः ॥ ३.४१.५ ॥
અમિત તેજસ્વી પાર્થ આ રીતે વિચારતા હતા ત્યારે, વૈડૂર્ય રંગની આભાથી બધી દિશાઓ પ્રકાશિત કરતા, જલચર સમૂહોથી ઘેરાયેલા શ્રીમાન જલેશ્વર આવ્યા.
3.41.6
नागैर्नदैर्नदीभिश्च दैत्यैः साध्यैर्मरुद्गणैः ।
वरुणो यादसांभर्ता वशी तं देशमागमत् ॥ ३.४१.६ ॥
નાગો, નદો, નદીઓ, દૈત્યો, સાધ્યો અને મરુદ્ગણો સાથે જળચરોના સ્વામી, સંયમી વરુણ તે સ્થળે આવ્યા.
3.41.7
अथ जाम्बूनदवपुर्विमानेन महार्चिषा ।
कुबेरः समनुप्राप्तो यक्षैरनुगतः प्रभुः ॥ ३.४१.७ ॥
ત્યારે સુવર્ણ દેહવાળા પ્રભુ કુબેર મહાતેજસ્વી વિમાનમાં યક્ષો સાથે ત્યાં આવ્યા.
3.41.8
विद्योतयन्निवाकाशमद्भुतोपमदर्शनः ।
धनानामधिपः श्रीमानर्जुनं द्रष्टुमागतः ॥ ३.४१.८ ॥
આકાશને ઝળહળાવતા, અદ્ભુત રૂપવાળા ધનાધિપતિ શ્રીમાન કુબેર અર્જુનને જોવા આવ્યા.
3.41.9
तथा लोकान्तकः श्रीमान्यमः साक्षात्प्रतापवान् ।
मर्त्यमूर्तिधरैः सार्धं पितृभिर्लोकभावनैः ॥ ३.४१.९ ॥
એ જ રીતે લોકાંતક, શ્રીમાન, પ્રતાપી યમ સ્વયં માનવરૂપ ધારણ કરેલા, લોકપાલક પિતૃઓ સાથે આવ્યા.
3.41.10
दण्डपाणिरचिन्त्यात्मा सर्वभूतविनाशकृत् ।
वैवस्वतो धर्मराजो विमानेनावभासयन् ॥ ३.४१.१० ॥
હાથમાં દંડ ધરેલા, અચિંત્ય સ્વરૂપવાળા, સર્વ ભૂતોનો વિનાશ કરનારા, વિવસ્વાનના પુત્ર ધર્મરાજ યમ વિમાનથી પ્રકાશ ફેલાવતા આવ્યા.
3.41.11
त्रील्लोकान्गुह्यकांश्चैव गन्धर्वाश्चैव पन्नगान् ।
द्वितीय इव मार्ताण्डो युगान्ते समुपस्थिते ॥ ३.४१.११ ॥
યુગાંત નજીક આવતાં, ત્રણ લોક, ગુહ્યકો, ગંધર્વો અને નાગોને પ્રકાશિત કરતો બીજો સૂર્ય હોય તેમ તે આવ્યો.
3.41.12
भानुमन्ति विचित्राणि शिखराणि महागिरेः ।
समास्थायार्जुनं तत्रददृशुस्तपसान्वितम् ॥ ३.४१.१२ ॥
મહાપર્વતનાં તેજસ્વી, વિચિત્ર શિખરો પર સ્થિર થઈ તેમણે ત્યાં તપમાં લીન અર્જુનને જોયો.
3.41.13
ततो मुहूर्ताद्भगवानैरावतशिरोगतः ।
आजगाम सहेन्द्राण्या शक्रः सुरगणैर्वृतः ॥ ३.४१.१३ ॥
પછી ક્ષણભરમાં ઐરાવતના મસ્તક પર બિરાજેલા ભગવાન ઇન્દ્ર ઇન્દ્રાણી સાથે, દેવગણોથી ઘેરાયેલા આવ્યા.
3.41.14
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ।
शुशुभे नागराजस्थः सितमभ्रमिव स्थितः ॥ ३.४१.१४ ॥
માથા પર ધરાયેલા શ્વેત છત્રસહ ગજરાજ પર સ્થિત તેઓ શ્વેત મેઘ પર સ્થિત હોય તેમ શોભ્યા.
3.41.15
संस्तूयमानो गन्धर्वैर्ऋषिभिश्च तपोधनैः ।
शृङ्गं गिरेः समासाद्य तस्थौ सूर्य इवोदितः ॥ ३.४१.१५ ॥
ગંધર્વો અને તપોધન ઋષિઓ દ્વારા સ્તુતિ પામતા, પર્વતના શિખર પર પહોંચીને તેઓ ઉદય પામેલા સૂર્યની જેમ ઊભા રહ્યા.
3.41.16
अथ मेघस्वनो धीमान्व्याजहार शुभां गिरम् ।
यमऋ परमधर्मज्ञो दक्षिणां दिशमास्थितः ॥ ३.४१.१६ ॥
પછી મેઘગર્જના જેવા સ્વરવાળા, બુદ્ધિમાન, પરમધર્મજ્ઞ યમે દક્ષિણ દિશામાં ઊભા રહીને શુભ વાણી કહી.
3.41.17
अर्जुनार्जुन पश्यास्माँल्लोकपालान्समागतान् ।
दृष्टिं ते वितरामोऽद्य भवानर्हति दर्शनम् ॥ ३.४१.१७ ॥
હે અર્જુન, હે અર્જુન! અહીં એકત્ર થયેલા લોકપાલો, અમને જુઓ. આજે અમે તમને દૃષ્ટિ આપીએ છીએ; તમે અમારા દર્શનને યોગ્ય છો.
3.41.18
पूर्वर्षिरमितात्मा त्वं नरो नाम महाबलः ।
नियोगाद्ब्रह्मणस्तात मर्त्यतां समुपागतः ॥ ३.४१.१८ ॥
તું પૂર્વનો ઋષિ, અમિત આત્માવાળો, નર નામનો મહાબલી છે; હે તાત, બ્રહ્માની આજ્ઞાથી તેં મર્ત્યતા પ્રાપ્ત કરી છે.
3.41.19
त्वया च वसुसंभूतो महावीर्यः पितामहः ।
भीष्मः परमधर्मात्मा जेतव्यश्च रणेऽनघ ॥ ३.४१.१९ ॥
વસુઓમાંથી જન્મેલા, મહાપરાક્રમી, પરમ ધર્માત્મા પિતામહ ભીષ્મને, હે નિષ્પાપ, તારે યુદ્ધમાં જીતવાના છે.
3.41.20
क्षत्रं चाग्निसमस्पर्शं भारद्वाजेन रक्षितम् ।
निवातकवचाश्चैव संसाध्याः कुरुनन्दन ॥ ३.४१.२० ॥
ભારદ્વાજના પુત્ર દ્વારા રક્ષિત, અગ્નિ જેવા સ્પર્શવાળા ક્ષત્રિયસમૂહ અને નિવાતકવચોને, હે કુરુનંદન, તારે વશ કરવાના છે.
3.41.21
पितुर्ममांशो देवस्य सर्वलोकप्रतापिनः ।
कर्णश्व सुमहावीर्यस्त्वया वध्यो धनंजय ॥ ३.४१.२१ ॥
સર્વલોકને તપાવનાર દેવના, મારા પિતાના અંશરૂપ, મહાપરાક્રમી કર્ણને પણ, હે ધનંજય, તારે વધવાનો છે.
3.41.22
अंशाश्च क्षितिसंप्राप्ता देवगन्धर्वरक्षसाम् ।
त्वया निपातिता युद्धेस्वकर्मफलनिर्जिताम्।
गतिं प्राप्स्यन्ति कौन्तेय यथास्वमरिकर्शन ॥ ३.४१.२२ ॥
દેવ, ગંધર્વ અને રાક્ષસોના જે અંશો પૃથ્વી પર ઊતર્યા છે, તે તારા વડે યુદ્ધમાં પાડવામાં આવી, પોતાના કર્મફળથી જીતાઈને, હે કૌંતેય, હે શત્રુદમન, પોતપોતાની ગતિ પામશે.
3.41.23
अक्षया तव कीर्तिश्च लोके स्थासय्ति फल्गुन ।
त्वया साक्षान्महादेवस्तोषितो हि महामृधे ॥ ३.४१.२३ ॥
તારી અક્ષય કીર્તિ જગતમાં સ્થિર રહેશે, હે ફલ્ગુન; કારણ કે તે મહાયુદ્ધમાં તેં સાક્ષાત્ મહાદેવને પ્રસન્ન કર્યા છે.
3.41.24
लघ्वी वसुमती चापि कर्तव्या विष्णुना सह ॥ ३.४१.२४ ॥
વિષ્ણુ સાથે મળીને પૃથ્વીનો ભાર હળવો કરવાનો છે.
3.41.25
गृहाणास्त्रं महाबाहो दण्डमप्रतिवारणम् ।
अनेनास्त्रेण सुमहत्त्वं हि कर्म करिष्यसि ॥ ३.४१.२५ ॥
હે મહાબાહો, આ અપ્રતિવારણ દંડ નામનું અસ્ત્ર ગ્રહણ કર. આ અસ્ત્રથી તું અવશ્ય અતિ મહાન કર્મ કરીશ.
3.41.26
प्रतिजग्राह पार्थोपि विधिवत्कुरुनन्दनः ।
समन्त्रं सोपरोधं च समोक्षविनिवर्तनम् ॥ ३.४१.२६ ॥
કુરુવંશને આનંદ આપનાર પાર્થે પણ વિધિપૂર્વક તે ગ્રહણ કર્યું—મંત્ર સાથે, તેના નિરોધ સાથે, તથા મોક્ષ અને નિવર્તનની વિધિ સાથે.
3.41.27
ततो जलधरश्यामो वरुणो यादसांपतिः ।
पश्चिमां दिशमास्थाय गिरमुच्चारयन्प्रभुः ॥ ३.४१.२७ ॥
ત્યારે મેઘ જેવા શ્યામ, જળચરોના અધિપતિ પ્રભુ વરુણે પશ્ચિમ દિશા તરફ મુખ કરીને વાણી ઉચ્ચારી.
3.41.28
पार्थ क्षत्रियमुख्यस्त्वं क्षत्रधर्मे व्यवस्थितः ।
पश्य मां पृथुताम्राक्ष वरुणोस्मि जलेश्वरः ॥ ३.४१.२८ ॥
હે પાર્થ, ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ, તું ક્ષાત્રધર્મમાં સ્થિત છે. હે વિશાળ રક્તનયન, મને જો—હું વરુણ છું, જળોનો ઈશ્વર.
3.41.29
मया समुद्यतान्पाशान्वारुणाननिवारितान् ।
प्रतिगृह्णीष्व कौन्तेय सहरहस्यनिवर्तनान् ॥ ३.४१.२९ ॥
હે કૌંતેય, મારા વડે ઉગામાયેલા, વરુણ સંબંધી, અનિવાર્ય પાશો ગ્રહણ કર—તેમની ગુપ્ત નિવર્તન વિધિ સાથે.
3.41.30
एभिस्तदा मया वीर संग्रामे तारकामये ।
दैतेयानां सहस्राणि संयतानि महात्मनाम् ॥ ३.४१.३० ॥
હે વીર, આમના વડે જ ત્યારે તારકામય સંગ્રામમાં મેં દૈત્યોના હજારો મહાત્માઓને નિયંત્રિત કર્યા હતા.
3.41.31
तस्मादिमान्महासत्व मत्प्रसादसमुत्थितान् ।
गृहाण न हि ते मुच्येदन्तकोप्याततायिनः ॥ ३.४१.३१ ॥
તેથી, હે મહાસત્ત્વ, મારી કૃપાથી ઉત્પન્ન થયેલાં આ (અસ્ત્રો) ગ્રહણ કર. આતતાયીઓથી મૃત્યુ પણ તને છોડશે નહીં.
3.41.32
अनेन त्वं यदाऽस्त्रेण संग्रामे विचरिष्यसि ।
तदा निःक्षत्रिया भूमिर्भविष्यति न संशयः ॥ ३.४१.३२ ॥
આ અસ્ત્રથી તું યુદ્ધમાં વિચરીશ ત્યારે પૃથ્વી ક્ષત્રિયવિહીન થશે, એમાં સંશય નથી.
3.41.33
ततस्तान्वारुणानस्त्रान्दिव्यानस्त्रविदांवरः ।
प्रतिजग्राह विधिवद्वरुणाद्वासविस्तदा ॥ ३.४१.३३ ॥
પછી અસ્ત્રવિદોમાં શ્રેષ્ઠ તેણે વરુણ પાસેથી તે દિવ્ય વારુણ અસ્ત્રો વિધિપૂર્વક ગ્રહણ કર્યા.
3.41.34
ततः कैलासनिलयो धनाध्यक्षोऽभ्यभापत ।
दत्तेष्वस्त्रेषु दिव्येषु वरुणेन यमेन च ॥ ३.४१.३४ ॥
પછી કૈલાસ પર નિવાસ કરતા ધનાધ્યક્ષ (કુબેર) વરુણ અને યમે આપેલાં દિવ્ય અસ્ત્રો વિશે બોલ્યા.
3.41.35
प्रीतोऽहमपि ते प्राज्ञ पाण्डवेय महाहल ।
त्वया सह समागम्य अजितेन तथैव च ॥ ३.४१.३५ ॥
હે પ્રાજ્ઞ, પાંડવ, મહાબાહુ, હું પણ તારાથી પ્રસન્ન છું. તને અને અજિતને મળવાથી પણ એ જ રીતે.
3.41.36
सव्यसाचिन्महाबाहो पूर्वदेव सनातन ।
सहास्माभिर्भवाञ्श्रान्तः पुराकल्पेषु नित्यशः ॥ ३.४१.३६ ॥
હે સવ્યસાચી, મહાબાહુ, પૂર્વદેવ, સનાતન, પૂર્વ કલ્પોમાં હંમેશાં અમારી સાથે તું થાકેલો રહ્યો છે.
3.41.37
दर्शनं ते त्विदं दिव्यं प्रदिशामि नरर्षभ ।
अमानुषान्महाबाहो दुर्जयानपि जेष्यसि ॥ ३.४१.३७ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, હું તને આ દિવ્ય દર્શન આપું છું. હે મહાબાહો, અમાનુષ અને દુર્જયોને પણ તું જીતીશ.
3.41.38
मत्तश्चैव भवानाशु गृह्णात्वस्त्रमनुत्तमम् ।
अनेन त्वमनीकानि धार्तराष्ट्रस्य धक्ष्यसि ॥ ३.४१.३८ ॥
તું મારી પાસેથી તરત જ આ શ્રેષ્ઠ અસ્ત્ર ગ્રહણ કર. આના વડે તું ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની સેનાઓને બાળી નાખીશ.
3.41.39
मत्तोऽपि त्वं गृहाणास्त्रमन्तर्धानं प्रियं भम ।
ओजस्तेजोद्युतिकरं प्रस्वापनमरातिनुत् ॥ ३.४१.३९ ॥
મારી પાસેથી પણ તું અંતર્ધાન નામનું પ્રિય અસ્ત્ર ગ્રહણ કર. તે ઓજ અને તેજની કાંતિ વધારે છે, નિદ્રા લાવે છે, શત્રુઓને હાંકી કાઢે છે.
3.41.40
महात्मना शंकरेण त्रिपुरं निहतं यादा ।
तदैतदस्त्रं निर्मुक्तं येन दग्धा महासुराः ॥ ३.४१.४० ॥
મહાત્મા શંકરે જ્યારે ત્રિપુરનો સંહાર કર્યો ત્યારે આ જ અસ્ત્ર છોડ્યું હતું; જેનાથી મહાસુરો બળી ગયા.
3.41.41
त्वदर्थमुद्यतं चेदं मया सत्यपराक्रम ।
त्वमर्हो धारणे चास्य मेरुप्रतिमगौरव। ॥ ३.४१.४१ ॥
હે સત્યપરાક્રમી, તારા માટે જ મેં આ ઉઠાવ્યું છે. આને ધારણ કરવા તું જ યોગ્ય છે, હે મેરુ સમાન ગૌરવવાળા.
3.41.42
ततोऽर्जुनो महाबाहुर्विधिवत्कुरुनन्दनः ।
कौबेरमधिजग्राह दिव्यमस्त्रं महाबलः ॥ ३.४१.४२ ॥
ત્યારે મહાબાહુ, કુરુવંશના આનંદ અર્જુને વિધિપૂર્વક કુબેરનું દિવ્ય અસ્ત્ર ગ્રહણ કર્યું; તે મહાબળવાન હતો.
3.41.43
ततोऽब्रवीद्देवराजः पार्थमक्लिष्टकारिणम् ।
सान्त्वयञ्श्लक्ष्णयावाचादिव्यदुन्दुभिनिःस्वनः ॥ ३.४१.४३ ॥
ત્યારે દેવરાજ ઇન્દ્રે, દિવ્ય દુંદુભિના નાદ જેવા સ્વરે, અથાક કર્મ કરનાર પાર્થને કોમળ વચનોથી સાંત્વન આપતાં કહ્યું.
3.41.44
कुन्तीमातर्महाबाहो त्वमीशानः पुरातनः ।
परां सिद्धिमनुप्राप्तः साक्षाद्देवगतिं गतः ॥ ३.४१.४४ ॥
હે કુંતીપુત્ર, મહાબાહો! તું પ્રાચીન ઈશાન છે; પરમ સિદ્ધિ પામીને તું સાક્ષાત્ દેવગતિ પામ્યો છે.
3.41.45
देवकार्यं तु सुमहत्त्वया कार्यमरिंदम ।
आरोढव्यस्त्वया स्वर्गः सज्जीभव महाद्युते ॥ ३.४१.४५ ॥
હે શત્રુદમન! દેવોનું અતિ મહાન કાર્ય તારે કરવાનું છે; તારે સ્વર્ગે આરોહણ કરવાનું છે. હે મહાદ્યુતિ, તૈયાર થા.
3.41.46
रथो मातलिसंयुक्त आगतस्त्वत्कृते मम ।
तत्र तेऽहंप्रदास्यामि सर्वाण्यस्त्राणि कौरव ॥ ३.४१.४६ ॥
તારા માટે માતલિ સાથે જોડાયેલો મારો રથ આવ્યો છે. ત્યાં હું તને બધાં અસ્ત્રો આપીશ, હે કૌરવ.
3.41.47
तान्दृष्ट्वा लोकपालांस्तु समेतान्गिरिमूर्धनि ।
जगाम विस्मयं धीमान्कुन्तीपुत्रो धनंजयः ॥ ३.४१.४७ ॥
પર્વતશિખર પર એકઠા થયેલા તે લોકપાલોને જોઈને બુદ્ધિમાન કુંતીપુત્ર ધનંજય વિસ્મયમાં પડ્યો.
3.41.48
ततोऽर्जुनो महातेजा लोकपालान्समागतान् ।
पूजयामास विधिवद्वाग्भिरद्भिः फलैरपि ॥ ३.४१.४८ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી અર્જુને એકઠા થયેલા લોકપાલોનું વિધિપૂર્વક વચનો, જળ અને ફળોથી પૂજન કર્યું.
3.41.49
ततः प्रतिययुर्देवाः प्रतिपूज्य धनंजयम् ।
यथागतेन विबुधाः सर्वे कामं मनोजवाः ॥ ३.४१.४९ ॥
પછી દેવતાઓએ ધનંજયનું સન્માન કરીને, જે માર્ગે આવ્યા હતા તે જ માર્ગે મનના વેગે ઇચ્છા મુજબ પાછા ફર્યા.
3.41.50
ततो ऽर्जुनो मुदं लेभे लब्धास्त्रः पुरुषर्पभः ।
कृतार्थमथ चात्मानं स मेने पूर्णमानसम् ॥ ३.४१.५० ॥
પછી અસ્ત્રો પ્રાપ્ત કરનાર પુરુષશ્રેષ્ઠ અર્જુન આનંદિત થયો; પોતાને કૃતાર્થ અને પૂર્ણ મનવાળો માન્યો.